Mały Botanik, Młody Botanik, Mistrz Botaniki – żeby móc się pochwalić takim tytułem, trzeba wziąć udział w naszym programie edukacyjnym. Każdy może dołączyć i spróbować swoich sił.
Program edukacyjny „M. Botanik”
Regulamin
§ 1
Program edukacyjny „M. Botanik” przeznaczony jest dla dzieci, młodzieży i dorosłych. Jego cel to kształtowanie postawy rozumienia naukowego, racjonalnego i opiekuńczego podejścia do przyrody oraz powiązanych z nim: szacunku do pracy badaczy, szacunku do pracy osób wdrażających wyniki lub wspomagających proces badawczy, umiejętności współpracy i uczenia się od siebie nawzajem, zaangażowania w ochronę przyrody przez codzienne zachowania.
„M. Botanik” to odpowiednio:
- Mały Botanik – dla dzieci do lat 10
- Młody Botanik – dla młodzieży do 20 roku życia
- Mistrz Botaniki – dla dorosłych
§ 2
- Status „małego botanika” zdobywa dziecko, które w dowolnej kolejności i w dowolnym czasie przed ukończeniem 10 roku życia zdobyło następujące sprawności:
- B – badacz: umiejętność samodzielnego obserwowania i badania zjawisk przyrodniczych
- O – ogrodnik: umiejętność pielęgnacji roślin
- T – taksonom: umiejętność nazywania poznanych roślin
- A – analityk: umiejętność interpretowania, wnioskowania i proponowania prostego opisu matematycznego
- N – negocjator: rozumienie praw do zasobów, umiejętność negocjowania sporów związanych z dostępem do nich
- I – ilustrator: umiejętność stworzenia dokumentacji graficznej (fotografia lub rycina)
- K – kolekcjoner: umiejętność zaprojektowania i zebrania kolekcji botanicznej.
- Status „młodego botanika” otrzymuje osoba, która ukończyła 10 lat i przed ukończeniem 20 roku życia zdobyła sprawności wymienione w punkcie 1 w zakresie wskazanym dla tej grupy wiekowej.
- Zakres szczegółowych wymagań do każdej sprawności w odpowiedniej kategorii stanowi załącznik nr 1 do regulaminu.
- Otrzymanie statusu „małego botanika” lub „młodego botanika” potwierdza Dyrektor PAN Ogrodu Botanicznego – Centrum Zachowania Różnorodności Botanicznej w Powsinie poprzez przekazanie imiennego zaświadczenia, które może mieć również formę dyplomu lub certyfikatu.
§ 3
- Status „mistrza botaniki” otrzymuje osoba dorosła, która zdobyła sprawności wymienione w § 2 pkt 1 w zakresie wskazanym dla tej grupy wiekowej, a dodatkowo wykazała swoją sprawczość w zakresie opieki nad przyrodą lub przekazania wiedzy i umiejętności młodszym pokoleniom.
- Zakres szczegółowych wymagań do każdej sprawności stanowi załącznik nr 2 do regulaminu.
- Otrzymanie statusu „mistrza botaniki” potwierdza Dyrektor PAN Ogrodu Botanicznego – Centrum Zachowania Różnorodności Botanicznej w Powsinie poprzez przekazanie imiennego zaświadczenia, które może mieć również formę dyplomu lub certyfikatu.
§ 4
- Zdobycie poszczególnych sprawności potwierdzają specjaliści z PAN Ogrodu Botanicznego podczas sprawdzianów organizowanych na terenie Ogrodu przez Dział Edukacji. Sprawdziany takie mogą się odbywać zbiorowo lub indywidualnie, podczas zajęć wakacyjnych, imprez organizowanych na terenie Ogrodu lub przy innych okazjach. W wyjątkowych przypadkach dopuszcza się zaliczenie sprawności na podstawie nadesłanej dokumentacji przygotowanej przez uczestnika, jeśli jego sytuacja życiowa lub zdrowotna uniemożliwia stawienie się w Ogrodzie.
- Sprawdzian obejmuje zweryfikowanie umiejętności uczestnika programu zaprezentowanych w postaci stworzonej dokumentacji. Może obejmować zadania do samodzielnego wykonania na miejscu, listę pytań do ustnych odpowiedzi, arkusz zadań do wypełnienia.
- Do sprawdzianów w zakresie jednej sprawności można podchodzić wielokrotnie. Każdy sprawdzian może mieć w takim przypadku inną formę.
§ 5
- Dzieci uczestniczące w programie dokumentując zdobywanie umiejętności w zakresie danej sprawności mogą korzystać z pomocy osób dorosłych. Części prac wykonane przez dorosłych powinny być wtedy odpowiednio opisane lub oznaczone i są zaliczane jako element sprawności „negocjator”.
- W przypadku wspólnego udziału w programie dorosłego i dziecka osoba dorosła pomoc udzielaną dziecku może wykazać w dokumentacji do statusu „mistrza botaniki”.
§ 6
Dokumentacją w zakresie danej sprawności może być:
- kolekcja opisanych zdjęć, rysunków, kart zielnikowych,
- zeszyt obserwacji,
- praca plastyczna, plakat, makieta,
- prezentacja multimedialna (o ile jej zakres merytoryczny jest zgodny z umiejętnościami uczestnika)
- wypełnione karty pracy zadań proponowanych przez Dział Edukacji Ogrodu Botanicznego
oraz inne formy możliwe do wykonania przez danego uczestnika.
Dokumentacja jest oceniana wyłącznie pod kątem merytorycznym.
§ 7
Do programu edukacyjnego mogą się włączyć przedszkola i szkoły oraz inne placówki oświatowe. Co do zasady uczestnictwo w programie jest indywidualne, więc zadania wykonywane w zespołach powinny być zrealizowane tak, żeby możliwe było zidentyfikowanie osobistego udziału każdego uczestnika. Uczestnicy mogą tworzyć zespół (do maksymalnie 10 osób) i wspólnie przygotować i zaprezentować dokumentację do wybranych sprawności. Ostatecznym zaliczeniem dla każdego członka zespołu jest w takim przypadku indywidualny sprawdzian.
§ 8
PAN Ogród Botaniczny w Powsinie prowadzi imienną listę uczestników z odnotowaniem uzyskanych sprawności. Uczestnicy programu otrzymują pisemne poświadczenie każdej zdobytej sprawności.
Załącznik nr 1
Wymagania do poszczególnych sprawności na poziomach Mały i Młody Botanik
B – badacz
Dziecko (mały botanik) potrafi:
- samodzielnie prowadzić obserwacje pospolitych zjawisk w przyrodzie i wskazać ich naturalną kolejność, np. kolejne fazy rozwoju rośliny jednorocznej, pojawy fenologiczne poznanego drzewa,
- odróżniać organizmy roślinne od zwierzęcych oraz organizmy zasiedlające obserwowaną roślinę od tej rośliny,
- dostrzegać różnice między prezentowanymi organizmami,
- łączyć ze sobą części poznanych roślin, np. kwiaty z owocami lub liśćmi,
- samodzielnie opowiedzieć o zauważonych zjawiskach.
Nastolatek (młody botanik) dodatkowo potrafi:
- odróżniać rośliny od grzybów i protistów i dostrzegać różne związki między nimi,
- rozpoznawać zbiorowiska roślinne,
- rozumieć przystosowania obserwowanych roślin i współzależności z innymi organizmami w miejscu występowania,
- samodzielnie zaplanować zakres obserwacji i doświadczeń dotyczących wybranego zjawiska, gatunku lub zbiorowiska.
Przykładowa dokumentacja: dziennik przyrodniczy, zeszyt lub karty obserwacji z zapisem słownym lub graficznym. Jeśli dziecko dyktuje dorosłemu tekst do zapisania, ten fakt się zaznacza i jest kwalifikowany w sprawności negocjator, a sprawdzian obejmuje zweryfikowanie umiejętności samodzielnego opisywania zjawisk przez dziecko.
O – ogrodnik
Dziecko (mały botanik) potrafi:
- rozróżniać części poznanych roślin i podać, do czego służą, oraz dotykać ich i manipulować nimi w sposób nie naruszający ich funkcji,
- siać i przesadzać rośliny łatwe w uprawie,
- wykonać proste prace pielęgnacyjne: odchwaszczenie, podlanie, zastosowanie podpory.
Nastolatek (młody botanik) dodatkowo potrafi:
- prawidłowo zaplanować cykl uprawy poznanych roślin,
- wykonać prawidłowo cięcie i uszczykiwanie oraz pobieranie sadzonek,
- rozpoznać dojrzałość nasion i przeprowadzić zbiór,
- wykonać test kiełkowania.
Przykładowa dokumentacja: zdjęcia i filmiki z wykonywanych prac ogrodniczych, prezentacja samodzielnie uprawianych roślin doniczkowych, zeszyt obserwacji uprawianych roślin, kalendarz wykonanych prac ogrodniczych.
T – taksonom
Dziecko (mały botanik) potrafi:
- rozpoznać i nazwać pospolite gatunki roślin ze swojego otoczenia,
- zauważyć i pokazać różnice między podobnymi gatunkami,
- sformułować pytanie o nieznany sobie gatunek z podaniem jego cech.
Nastolatek (młody botanik) dodatkowo potrafi:
- stosować nazwy naukowe roślin,
- odróżniać nazwę naukową od zwyczajowej oraz handlowej,
- rozróżniać pojęcia rodzaju, gatunku i odmiany oraz wskazać przynależność systematyczną badanych roślin.
Przykładowa dokumentacja: lista roślin z własnego ogrodu lub zieleni publicznej w najbliższym otoczeniu.
A – analityk
Dziecko (mały botanik) potrafi:
- opisać obserwowany okaz liczbowo, np. zmierzyć wysokość, podać liczbę kwiatów, płatków w kwiecie itp.
- wyciągać wnioski z obserwacji,
- porównywać okazy lub ich części w oparciu o pomiary, np. długości liści,
- posługiwać się datami w odniesieniu do zjawisk i określać długość ich trwania,
- osadzić obserwowane zjawiska w cyklu pór roku.
Nastolatek (młody botanik) dodatkowo potrafi:
- mierzyć rośliny i ich części odpowiednimi przyrządami i przeliczać skalę zdjęć, obrazów mikroskopowych,
- przedstawiać wyniki obserwacji w postaci wykresów,
- posługiwać się podstawowymi pojęciami chemicznymi i fizycznymi w opisywaniu roślin i ich siedlisk,
- odczytać i zinterpretować wyniki analiz (np. zawartości barwników, składu gleby, pH, natężenia światła).
Przykładowa dokumentacja: wypełnione karty pracy zadań proponowanych przez PAN Ogród Botaniczny, opisy własnych eksperymentów i pomiarów.
N – negocjator
Dziecko (mały botanik) potrafi:
- powiedzieć, jak rozumie ochronę prawną gatunków i dostęp do obszarów chronionych,
- wynegocjować dostęp do zasobu będącego z różnych względów poza jego zasięgiem,
np. poprosić o dostarczenie rośliny ze sklepu, o pomoc w zapisaniu wyników obserwacji, o sprawdzenie obliczeń lub dostarczenie informacji, o zorganizowanie wycieczki do lasu, - określić granice korzystania przez siebie z zasobów przyrody,
- wskazać sposoby zrekompensowania przyrodzie spowodowanych przez siebie szkód,
- pracować w zespole i dzielić się efektami swojej pracy,
- sprawiedliwie doceniać zaangażowanie innych w ostateczny wynik swoich działań.
Nastolatek (młody botanik) dodatkowo potrafi:
- wyszukać i zrozumieć przepisy prawa krajowego i międzynarodowego dotyczącego przyrody,
- napisać przykładowy dokument w oparciu o wybrane przepisy (np. wniosek o zezwolenie na reintrodukcję gatunku, wniosek o zezwolenie na przewóz gatunku z listy CITES, wniosek o zezwolenie na przetrzymywanie IGO).
Przykładowa dokumentacja: notatki wskazujące wykonawców określonych działań, lista podziękowań.
I – ilustrator
Dziecko (mały botanik) potrafi:
- stworzyć dokumentację graficzną wybranego tematu w postaci odrysów, zdjęć, rysunków, odcisków lub innych form,
- dobrać technikę, rozmiar pracy i sposób przedstawienia do dokumentowanej informacji.
Nastolatek (młody botanik) dodatkowo potrafi:
- dobrać skalę prezentacji obiektu roślinnego,
- prawidłowo dobrać ostrość, kompozycję i oświetlenie zdjęć,
- wykonać wzornik kolorów dla wybranych obiektów,
- wykonać rysunek elementów roślinnych obserwowanych pod mikroskopem lub binokularem i opisać go,
- połączyć przygotowane grafiki lub zdjęcia w spójną ilustrację botaniczną.
Przykładowa dokumentacja: co najmniej 5 samodzielnie wykonanych prac takich jak: zielniki rysunkowe, albumy tematyczne z opisanymi zdjęciami, karty z graficznym przedstawieniem roślin lub ich części, kolaże z suszonych roślin.
K – kolekcjoner
Dziecko (mały botanik) potrafi:
- zaprojektować i zebrać oraz opisać kolekcję botaniczną,
- określić źródło okazów w swojej kolekcji,
- wskazać zastosowane zasady porządkowania okazów,
- zasuszyć na płasko roślinę lub jej część,
- manipulować suszonymi roślinami bez uszkodzenia ich,
- opowiedzieć o tworzeniu i przechowywaniu kolekcji oraz zabezpieczaniu jej np. przed szkodnikami.
Nastolatek (młody botanik) dodatkowo potrafi:
- opisać kolekcję nazwami naukowymi roślin,
- wyjaśnić cel tworzenia kolekcji i jej granice,
- zidentyfikować zagrożenia dla kolekcji i dopasować metodę przechowywania i konserwacji.
Przykładowa dokumentacja: prawidłowo opisane zbiory nasion, szyszek, suszonych liści, pędów; zielniki tematyczne; kolekcje roślin doniczkowych lub ogrodowych. W przypadku ogrodowej kolekcji roślin jednorocznych wymagane jest zachowanie ich w postaci zielnika lub zbioru nasion.
Załącznik nr 2
Wymagania do poszczególnych sprawności na poziomie Mistrz Botaniki
B – badacz
Umiejętności:
- prowadzenie obserwacji pospolitych zjawisk w przyrodzie, wyciąganie wniosków,
- zaplanowanie zakresu obserwacji i doświadczeń dotyczących wybranego zjawiska, gatunku lub zbiorowiska
- rozpoznawanie roślin i odróżnianie ich od zwierząt, grzybów i protistów zasiedlających daną roślinę oraz dostrzeganie i rozumienie różnych związków między nimi,
- rozpoznawanie zbiorowisk roślinnych,
- rozumienie przystosowań obserwowanych roślin i współzależności z innymi organizmami w miejscu występowania.
Przykładowa dokumentacja: dziennik przyrodniczy, zeszyt lub karty obserwacji z zapisem słownym lub graficznym.
O – ogrodnik
Umiejętności:
- prawidłowe planowanie cyklu uprawy poznanych roślin, w tym gatunków występujących naturalnie,
- wykonanie typowych zabiegów pielęgnacyjnych i prac ogrodniczych, dobór narzędzi,
- kompostowanie, utrzymanie gleby w kulturze,
- rozpoznawanie dojrzałości nasion, ich zbiór i przechowywanie,
- wykonanie testu kiełkowania.
Przykładowa dokumentacja: zdjęcia i filmiki z wykonywanych prac ogrodniczych, prezentacja samodzielnie uprawianych roślin doniczkowych, zeszyt obserwacji uprawianych roślin, kalendarz wykonanych prac ogrodniczych.
T – taksonom
Umiejętności:
- opisanie rośliny z podaniem jej cech pozwalających zidentyfikować gatunek,
- odróżnianie nazwy naukowej od zwyczajowej oraz handlowej,
- rozróżnianie pojęć rodzaju, gatunku i odmiany oraz wskazanie przynależności systematycznej badanych roślin,
- rozróżnianie podstawowych syntaksonów.
Przykładowa dokumentacja: lista roślin z własnego ogrodu lub zieleni publicznej w najbliższym otoczeniu uwzględniająca szczególnie rośliny pojawiające się spontanicznie.
A – analityk
Umiejętności:
- pomiary roślin i ich części odpowiednimi przyrządami, przeliczanie skali zdjęć, obrazów mikroskopowych,
- osadzanie obserwowanych zjawisk w cyklu pór roku, identyfikowanie pojawów fenologicznych,
- posługiwanie się podstawowymi pojęciami chemicznymi i fizycznymi w opisywaniu roślin i ich siedlisk,
- czytanie i interpretowanie wyników analiz (np. zawartości barwników, składu gleby, pH, natężenia światła),
- dobór odpowiednich metod obliczeniowych do analizy swoich obserwacji i pomiarów.
Przykładowa dokumentacja: wypełnione karty pracy zadań proponowanych przez PAN Ogród Botaniczny, opisy własnych eksperymentów i pomiarów.
N – negocjator
Umiejętności:
- znajomość przepisów prawa dotyczących roślin, umiejętność ich stosowania,
- redagowanie przykładowych dokumentów w oparciu o wybrane przepisy (np. wniosek o zezwolenie na reintrodukcję gatunku, wniosek o zezwolenie na przewóz gatunku z listy CITES, wniosek o zezwolenie na przetrzymywanie IGO),
- określanie granic korzystania przez siebie z zasobów przyrody ze wskazaniem sposobów zrekompensowania przyrodzie spowodowanych przy tym szkód,
- działanie na rzecz świata roślin w swoim otoczeniu (np. opieka nad wspólnymi terenami zieleni, działania z zakresu nauki obywatelskiej, zaangażowanie w ochronę obszarów cennych przyrodniczo).
Przykładowa dokumentacja: notatki dotyczące podejmowanych działań.
I – ilustrator
Umiejętności:
- tworzenie dokumentacji graficznej wybranego tematu w postaci odrysów, zdjęć, rysunków, odcisków lub innych form, z zastosowaniem odpowiedniej skali prezentacji obiektu roślinnego,
- dobór technik, rozmiarów prac i sposobów przedstawienia do dokumentowanej informacji, w tym prawidłowej ostrości, kompozycji i oświetlenia zdjęć,
- wykonanie wzornika kolorów dla wybranych obiektów,
- wykonanie rysunku elementów roślinnych obserwowanych pod mikroskopem lub binokularem z odpowiednim opisem,
- łączenie przygotowanych grafik lub zdjęć w spójną ilustrację botaniczną.
Przykładowa dokumentacja: co najmniej 5 samodzielnie wykonanych prac takich jak: zielniki rysunkowe, albumy tematyczne z opisanymi zdjęciami, karty z graficznym przedstawieniem roślin lub ich części, kolaże z suszonych roślin.
K – kolekcjoner
Umiejętności:
- zaprojektowanie i zebranie oraz opisanie kolekcji botanicznej (należy m.in. określić źródło okazów w swojej kolekcji i wskazać zastosowane zasady porządkowania okazów),
- suszenie roślin i manipulowanie nimi bez uszkodzenia ich,
- wyjaśnić cel tworzenia kolekcji i jej granice,
- identyfikowanie zagrożeń dla kolekcji i dopasowanie metod przechowywania i konserwacji.
Przykładowa dokumentacja: prawidłowo opisane zbiory nasion, szyszek, suszonych liści, pędów; zielniki tematyczne; kolekcje roślin doniczkowych lub ogrodowych. W przypadku ogrodowej kolekcji roślin jednorocznych wymagane jest zachowanie ich w postaci zielnika lub zbioru nasion.
ny jest dla dzieci, młodzieży i dorosłych. Jego cel to kształtowanie postawy rozumienia naukowego, racjonalnego i opiekuńczego podejścia do przyrody oraz powiązanych z nim: szacunku do pracy badaczy, szacunku do pracy osób wdrażających wyniki lub wspomagających proces badawczy, umiejętności współpracy i uczenia się od siebie nawzajem, zaangażowania w ochronę przyrody przez codzienne zachowania.
„M. Botanik” to odpowiednio:
- Mały Botanik – dla dzieci do lat 10
- Młody Botanik – dla młodzieży do 20 roku życia
- Mistrz Botaniki – dla dorosłych
§ 2
- Status „małego botanika” zdobywa dziecko, które w dowolnej kolejności i w dowolnym czasie przed ukończeniem 10 roku życia zdobyło następujące sprawności:
- B – badacz: umiejętność samodzielnego obserwowania i badania zjawisk przyrodniczych
- O – ogrodnik: umiejętność pielęgnacji roślin
- T – taksonom: umiejętność nazywania poznanych roślin
- A – analityk: umiejętność interpretowania, wnioskowania i proponowania prostego opisu matematycznego
- N – negocjator: rozumienie praw do zasobów, umiejętność negocjowania sporów związanych z dostępem do nich
- I – ilustrator: umiejętność stworzenia dokumentacji graficznej (fotografia lub rycina)
- K – kolekcjoner: umiejętność zaprojektowania i zebrania kolekcji botanicznej.
- Status „młodego botanika” otrzymuje osoba, która ukończyła 10 lat i przed ukończeniem 20 roku życia zdobyła sprawności wymienione w punkcie 1 w zakresie wskazanym dla tej grupy wiekowej.
- Zakres szczegółowych wymagań do każdej sprawności w odpowiedniej kategorii stanowi załącznik nr 1 do regulaminu.
- Otrzymanie statusu „małego botanika” lub „młodego botanika” potwierdza Dyrektor PAN Ogrodu Botanicznego – Centrum Zachowania Różnorodności Botanicznej w Powsinie poprzez przekazanie imiennego zaświadczenia, które może mieć również formę dyplomu lub certyfikatu.
§ 3
- Status „mistrza botaniki” otrzymuje osoba dorosła, która zdobyła sprawności wymienione w § 2 pkt 1 w zakresie wskazanym dla tej grupy wiekowej, a dodatkowo wykazała swoją sprawczość w zakresie opieki nad przyrodą lub przekazania wiedzy i umiejętności młodszym pokoleniom.
- Zakres szczegółowych wymagań do każdej sprawności stanowi załącznik nr 2 do regulaminu.
- Otrzymanie statusu „mistrza botaniki” potwierdza Dyrektor PAN Ogrodu Botanicznego – Centrum Zachowania Różnorodności Botanicznej w Powsinie poprzez przekazanie imiennego zaświadczenia, które może mieć również formę dyplomu lub certyfikatu.
§ 4
- Zdobycie poszczególnych sprawności potwierdzają specjaliści z PAN Ogrodu Botanicznego podczas sprawdzianów organizowanych na terenie Ogrodu przez Dział Edukacji. Sprawdziany takie mogą się odbywać zbiorowo lub indywidualnie, podczas zajęć wakacyjnych, imprez organizowanych na terenie Ogrodu lub przy innych okazjach. W wyjątkowych przypadkach dopuszcza się zaliczenie sprawności na podstawie nadesłanej dokumentacji przygotowanej przez uczestnika, jeśli jego sytuacja życiowa lub zdrowotna uniemożliwia stawienie się w Ogrodzie.
- Sprawdzian obejmuje zweryfikowanie umiejętności uczestnika programu zaprezentowanych w postaci stworzonej dokumentacji. Może obejmować zadania do samodzielnego wykonania na miejscu, listę pytań do ustnych odpowiedzi, arkusz zadań do wypełnienia.
- Do sprawdzianów w zakresie jednej sprawności można podchodzić wielokrotnie. Każdy sprawdzian może mieć w takim przypadku inną formę.
§ 5
- Dzieci uczestniczące w programie dokumentując zdobywanie umiejętności w zakresie danej sprawności mogą korzystać z pomocy osób dorosłych. Części prac wykonane przez dorosłych powinny być wtedy odpowiednio opisane lub oznaczone i są zaliczane jako element sprawności „negocjator”.
- W przypadku wspólnego udziału w programie dorosłego i dziecka osoba dorosła pomoc udzielaną dziecku może wykazać w dokumentacji do statusu „mistrza botaniki”.
§ 6
Dokumentacją w zakresie danej sprawności może być:
- kolekcja opisanych zdjęć, rysunków, kart zielnikowych,
- zeszyt obserwacji,
- praca plastyczna, plakat, makieta,
- prezentacja multimedialna (o ile jej zakres merytoryczny jest zgodny z umiejętnościami uczestnika)
- wypełnione karty pracy zadań proponowanych przez Dział Edukacji Ogrodu Botanicznego
oraz inne formy możliwe do wykonania przez danego uczestnika.
Dokumentacja jest oceniana wyłącznie pod kątem merytorycznym.
§ 7
Do programu edukacyjnego mogą się włączyć przedszkola i szkoły oraz inne placówki oświatowe. Co do zasady uczestnictwo w programie jest indywidualne, więc zadania wykonywane w zespołach powinny być zrealizowane tak, żeby możliwe było zidentyfikowanie osobistego udziału każdego uczestnika. Uczestnicy mogą tworzyć zespół (do maksymalnie 10 osób) i wspólnie przygotować i zaprezentować dokumentację do wybranych sprawności. Ostatecznym zaliczeniem dla każdego członka zespołu jest w takim przypadku indywidualny sprawdzian.
§ 8
PAN Ogród Botaniczny w Powsinie prowadzi imienną listę uczestników z odnotowaniem uzyskanych sprawności. Uczestnicy programu otrzymują pisemne poświadczenie każdej zdobytej sprawności.
Załącznik nr 1
Wymagania do poszczególnych sprawności na poziomach Mały i Młody Botanik
B – badacz
Dziecko (mały botanik) potrafi:
- samodzielnie prowadzić obserwacje pospolitych zjawisk w przyrodzie i wskazać ich naturalną kolejność, np. kolejne fazy rozwoju rośliny jednorocznej, pojawy fenologiczne poznanego drzewa,
- odróżniać organizmy roślinne od zwierzęcych oraz organizmy zasiedlające obserwowaną roślinę od tej rośliny,
- dostrzegać różnice między prezentowanymi organizmami,
- łączyć ze sobą części poznanych roślin, np. kwiaty z owocami lub liśćmi,
- samodzielnie opowiedzieć o zauważonych zjawiskach.
Nastolatek (młody botanik) dodatkowo potrafi:
- odróżniać rośliny od grzybów i protistów i dostrzegać różne związki między nimi,
- rozpoznawać zbiorowiska roślinne,
- rozumieć przystosowania obserwowanych roślin i współzależności z innymi organizmami w miejscu występowania,
- samodzielnie zaplanować zakres obserwacji i doświadczeń dotyczących wybranego zjawiska, gatunku lub zbiorowiska.
Przykładowa dokumentacja: dziennik przyrodniczy, zeszyt lub karty obserwacji z zapisem słownym lub graficznym. Jeśli dziecko dyktuje dorosłemu tekst do zapisania, ten fakt się zaznacza i jest kwalifikowany w sprawności negocjator, a sprawdzian obejmuje zweryfikowanie umiejętności samodzielnego opisywania zjawisk przez dziecko.
O – ogrodnik
Dziecko (mały botanik) potrafi:
- rozróżniać części poznanych roślin i podać, do czego służą, oraz dotykać ich i manipulować nimi w sposób nie naruszający ich funkcji,
- siać i przesadzać rośliny łatwe w uprawie,
- wykonać proste prace pielęgnacyjne: odchwaszczenie, podlanie, zastosowanie podpory.
Nastolatek (młody botanik) dodatkowo potrafi:
- prawidłowo zaplanować cykl uprawy poznanych roślin,
- wykonać prawidłowo cięcie i uszczykiwanie oraz pobieranie sadzonek,
- rozpoznać dojrzałość nasion i przeprowadzić zbiór,
- wykonać test kiełkowania.
Przykładowa dokumentacja: zdjęcia i filmiki z wykonywanych prac ogrodniczych, prezentacja samodzielnie uprawianych roślin doniczkowych, zeszyt obserwacji uprawianych roślin, kalendarz wykonanych prac ogrodniczych.
T – taksonom
Dziecko (mały botanik) potrafi:
- rozpoznać i nazwać pospolite gatunki roślin ze swojego otoczenia,
- zauważyć i pokazać różnice między podobnymi gatunkami,
- sformułować pytanie o nieznany sobie gatunek z podaniem jego cech.
Nastolatek (młody botanik) dodatkowo potrafi:
- stosować nazwy naukowe roślin,
- odróżniać nazwę naukową od zwyczajowej oraz handlowej,
- rozróżniać pojęcia rodzaju, gatunku i odmiany oraz wskazać przynależność systematyczną badanych roślin.
Przykładowa dokumentacja: lista roślin z własnego ogrodu lub zieleni publicznej w najbliższym otoczeniu.
A – analityk
Dziecko (mały botanik) potrafi:
- opisać obserwowany okaz liczbowo, np. zmierzyć wysokość, podać liczbę kwiatów, płatków w kwiecie itp.
- wyciągać wnioski z obserwacji,
- porównywać okazy lub ich części w oparciu o pomiary, np. długości liści,
- posługiwać się datami w odniesieniu do zjawisk i określać długość ich trwania,
- osadzić obserwowane zjawiska w cyklu pór roku.
Nastolatek (młody botanik) dodatkowo potrafi:
- mierzyć rośliny i ich części odpowiednimi przyrządami i przeliczać skalę zdjęć, obrazów mikroskopowych,
- przedstawiać wyniki obserwacji w postaci wykresów,
- posługiwać się podstawowymi pojęciami chemicznymi i fizycznymi w opisywaniu roślin i ich siedlisk,
- odczytać i zinterpretować wyniki analiz (np. zawartości barwników, składu gleby, pH, natężenia światła).
Przykładowa dokumentacja: wypełnione karty pracy zadań proponowanych przez PAN Ogród Botaniczny, opisy własnych eksperymentów i pomiarów.
N – negocjator
Dziecko (mały botanik) potrafi:
- powiedzieć, jak rozumie ochronę prawną gatunków i dostęp do obszarów chronionych,
- wynegocjować dostęp do zasobu będącego z różnych względów poza jego zasięgiem,
np. poprosić o dostarczenie rośliny ze sklepu, o pomoc w zapisaniu wyników obserwacji, o sprawdzenie obliczeń lub dostarczenie informacji, o zorganizowanie wycieczki do lasu, - określić granice korzystania przez siebie z zasobów przyrody,
- wskazać sposoby zrekompensowania przyrodzie spowodowanych przez siebie szkód,
- pracować w zespole i dzielić się efektami swojej pracy,
- sprawiedliwie doceniać zaangażowanie innych w ostateczny wynik swoich działań.
Nastolatek (młody botanik) dodatkowo potrafi:
- wyszukać i zrozumieć przepisy prawa krajowego i międzynarodowego dotyczącego przyrody,
- napisać przykładowy dokument w oparciu o wybrane przepisy (np. wniosek o zezwolenie na reintrodukcję gatunku, wniosek o zezwolenie na przewóz gatunku z listy CITES, wniosek o zezwolenie na przetrzymywanie IGO).
Przykładowa dokumentacja: notatki wskazujące wykonawców określonych działań, lista podziękowań.
I – ilustrator
Dziecko (mały botanik) potrafi:
- stworzyć dokumentację graficzną wybranego tematu w postaci odrysów, zdjęć, rysunków, odcisków lub innych form,
- dobrać technikę, rozmiar pracy i sposób przedstawienia do dokumentowanej informacji.
Nastolatek (młody botanik) dodatkowo potrafi:
- dobrać skalę prezentacji obiektu roślinnego,
- prawidłowo dobrać ostrość, kompozycję i oświetlenie zdjęć,
- wykonać wzornik kolorów dla wybranych obiektów,
- wykonać rysunek elementów roślinnych obserwowanych pod mikroskopem lub binokularem i opisać go,
- połączyć przygotowane grafiki lub zdjęcia w spójną ilustrację botaniczną.
Przykładowa dokumentacja: co najmniej 5 samodzielnie wykonanych prac takich jak: zielniki rysunkowe, albumy tematyczne z opisanymi zdjęciami, karty z graficznym przedstawieniem roślin lub ich części, kolaże z suszonych roślin.
K – kolekcjoner
Dziecko (mały botanik) potrafi:
- zaprojektować i zebrać oraz opisać kolekcję botaniczną,
- określić źródło okazów w swojej kolekcji,
- wskazać zastosowane zasady porządkowania okazów,
- zasuszyć na płasko roślinę lub jej część,
- manipulować suszonymi roślinami bez uszkodzenia ich,
- opowiedzieć o tworzeniu i przechowywaniu kolekcji oraz zabezpieczaniu jej np. przed szkodnikami.
Nastolatek (młody botanik) dodatkowo potrafi:
- opisać kolekcję nazwami naukowymi roślin,
- wyjaśnić cel tworzenia kolekcji i jej granice,
- zidentyfikować zagrożenia dla kolekcji i dopasować metodę przechowywania i konserwacji.
Przykładowa dokumentacja: prawidłowo opisane zbiory nasion, szyszek, suszonych liści, pędów; zielniki tematyczne; kolekcje roślin doniczkowych lub ogrodowych. W przypadku ogrodowej kolekcji roślin jednorocznych wymagane jest zachowanie ich w postaci zielnika lub zbioru nasion.
Załącznik nr 2
Wymagania do poszczególnych sprawności na poziomie Mistrz Botaniki
B – badacz
Umiejętności:
- prowadzenie obserwacji pospolitych zjawisk w przyrodzie, wyciąganie wniosków,
- zaplanowanie zakresu obserwacji i doświadczeń dotyczących wybranego zjawiska, gatunku lub zbiorowiska
- rozpoznawanie roślin i odróżnianie ich od zwierząt, grzybów i protistów zasiedlających daną roślinę oraz dostrzeganie i rozumienie różnych związków między nimi,
- rozpoznawanie zbiorowisk roślinnych,
- rozumienie przystosowań obserwowanych roślin i współzależności z innymi organizmami w miejscu występowania.
Przykładowa dokumentacja: dziennik przyrodniczy, zeszyt lub karty obserwacji z zapisem słownym lub graficznym.
O – ogrodnik
Umiejętności:
- prawidłowe planowanie cyklu uprawy poznanych roślin, w tym gatunków występujących naturalnie,
- wykonanie typowych zabiegów pielęgnacyjnych i prac ogrodniczych, dobór narzędzi,
- kompostowanie, utrzymanie gleby w kulturze,
- rozpoznawanie dojrzałości nasion, ich zbiór i przechowywanie,
- wykonanie testu kiełkowania.
Przykładowa dokumentacja: zdjęcia i filmiki z wykonywanych prac ogrodniczych, prezentacja samodzielnie uprawianych roślin doniczkowych, zeszyt obserwacji uprawianych roślin, kalendarz wykonanych prac ogrodniczych.
T – taksonom
Umiejętności:
- opisanie rośliny z podaniem jej cech pozwalających zidentyfikować gatunek,
- odróżnianie nazwy naukowej od zwyczajowej oraz handlowej,
- rozróżnianie pojęć rodzaju, gatunku i odmiany oraz wskazanie przynależności systematycznej badanych roślin,
- rozróżnianie podstawowych syntaksonów.
Przykładowa dokumentacja: lista roślin z własnego ogrodu lub zieleni publicznej w najbliższym otoczeniu uwzględniająca szczególnie rośliny pojawiające się spontanicznie.
A – analityk
Umiejętności:
- pomiary roślin i ich części odpowiednimi przyrządami, przeliczanie skali zdjęć, obrazów mikroskopowych,
- osadzanie obserwowanych zjawisk w cyklu pór roku, identyfikowanie pojawów fenologicznych,
- posługiwanie się podstawowymi pojęciami chemicznymi i fizycznymi w opisywaniu roślin i ich siedlisk,
- czytanie i interpretowanie wyników analiz (np. zawartości barwników, składu gleby, pH, natężenia światła),
- dobór odpowiednich metod obliczeniowych do analizy swoich obserwacji i pomiarów.
Przykładowa dokumentacja: wypełnione karty pracy zadań proponowanych przez PAN Ogród Botaniczny, opisy własnych eksperymentów i pomiarów.
N – negocjator
Umiejętności:
- znajomość przepisów prawa dotyczących roślin, umiejętność ich stosowania,
- redagowanie przykładowych dokumentów w oparciu o wybrane przepisy (np. wniosek o zezwolenie na reintrodukcję gatunku, wniosek o zezwolenie na przewóz gatunku z listy CITES, wniosek o zezwolenie na przetrzymywanie IGO),
- określanie granic korzystania przez siebie z zasobów przyrody ze wskazaniem sposobów zrekompensowania przyrodzie spowodowanych przy tym szkód,
- działanie na rzecz świata roślin w swoim otoczeniu (np. opieka nad wspólnymi terenami zieleni, działania z zakresu nauki obywatelskiej, zaangażowanie w ochronę obszarów cennych przyrodniczo).
Przykładowa dokumentacja: notatki dotyczące podejmowanych działań.
I – ilustrator
Umiejętności:
- tworzenie dokumentacji graficznej wybranego tematu w postaci odrysów, zdjęć, rysunków, odcisków lub innych form, z zastosowaniem odpowiedniej skali prezentacji obiektu roślinnego,
- dobór technik, rozmiarów prac i sposobów przedstawienia do dokumentowanej informacji, w tym prawidłowej ostrości, kompozycji i oświetlenia zdjęć,
- wykonanie wzornika kolorów dla wybranych obiektów,
- wykonanie rysunku elementów roślinnych obserwowanych pod mikroskopem lub binokularem z odpowiednim opisem,
- łączenie przygotowanych grafik lub zdjęć w spójną ilustrację botaniczną.
Przykładowa dokumentacja: co najmniej 5 samodzielnie wykonanych prac takich jak: zielniki rysunkowe, albumy tematyczne z opisanymi zdjęciami, karty z graficznym przedstawieniem roślin lub ich części, kolaże z suszonych roślin.
K – kolekcjoner
Umiejętności:
- zaprojektowanie i zebranie oraz opisanie kolekcji botanicznej (należy m.in. określić źródło okazów w swojej kolekcji i wskazać zastosowane zasady porządkowania okazów),
- suszenie roślin i manipulowanie nimi bez uszkodzenia ich,
- wyjaśnić cel tworzenia kolekcji i jej granice,
- identyfikowanie zagrożeń dla kolekcji i dopasowanie metod przechowywania i konserwacji.
Przykładowa dokumentacja: prawidłowo opisane zbiory nasion, szyszek, suszonych liści, pędów; zielniki tematyczne; kolekcje roślin doniczkowych lub ogrodowych. W przypadku ogrodowej kolekcji roślin jednorocznych wymagane jest zachowanie ich w postaci zielnika lub zbioru nasion.
Polish 
English