{"id":706,"date":"2019-03-11T19:32:47","date_gmt":"2019-03-11T18:32:47","guid":{"rendered":"https:\/\/ogrod-powsin.pl\/blog\/?p=706"},"modified":"2019-03-24T07:46:46","modified_gmt":"2019-03-24T06:46:46","slug":"dama-kameliowa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/dama-kameliowa\/","title":{"rendered":"Dama… Kameliowa"},"content":{"rendered":"

\"Kamelia<\/a><\/em>Ach, dam\u0105 by\u0107\u2026, a mo\u017ce kameli\u0105?\u00a0 Kamelia jest r\u00f3wnie pi\u0119kna jak wynios\u0142a. W odr\u00f3\u017cnieniu do r\u00f3\u017cy nie wabi zapachem i nie odstrasza kolcami. Zniewala doskona\u0142o\u015bci\u0105 formy i zachwycaj\u0105c\u0105 czysto\u015bci\u0105 barwy p\u0142atk\u00f3w o aksamitnej fakturze. Tak ol\u015bniewaj\u0105co pi\u0119kna, \u017ce a\u017c onie\u015bmielaj\u0105ca \u2013 po prostu dama, po prostu\u2026 kamelia.<\/em><\/strong><\/p>\n

Wed\u0142ug Honore de Balzac – Krystyna Kustra<\/em><\/strong><\/p>\n


\nKamelia<\/strong> (Camellia <\/em>L.) to rodzaj ro\u015blin z rodziny herbatowatych obejmuj\u0105cy prawie 300 gatunk\u00f3w. Wed\u0142ug Rejestru Kamelii prowadzonego od lat trzydziestu przez Mi\u0119dzynarodowe Towarzystwo Kamelii, ca\u0142kowita liczba nazwanych odmian kamelii na ca\u0142ym \u015bwiecie wynosi ponad 22 tysi\u0105ce i stale ro\u015bnie. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 kamelii pochodzi ze wschodniej i po\u0142udniowo-wschodniej Azji. Nieliczne wywodz\u0105 si\u0119 z rejonu Himalaj\u00f3w i Archipelagu Malajskiego. Kamelie s\u0105 wiecznie zielonymi krzewami lub drzewami do 20 metr\u00f3w wysoko\u015bci. Maj\u0105 pojedyncze, grube i z\u0105bkowane li\u015bcie, na og\u00f3\u0142 b\u0142yszcz\u0105ce. Ich g\u0142\u00f3wn\u0105 ozdob\u0105 s\u0105 du\u017ce, rzucaj\u0105ce si\u0119 w oczy kwiaty o \u015brednicy p\u0142atk\u00f3w od 3 do 12 cm. Kamelie\u00a0 wyst\u0119puj\u0105 w kolorze bia\u0142ym, r\u00f3\u017cowym i czerwonym, aczkolwiek r\u00f3wnie\u017c kamelie wielobarwne nie nale\u017c\u0105 do rzadko\u015bci. \u017b\u00f3\u0142te kamelie spotykamy jedynie w Chinach Po\u0142udniowych i Wietnamie.<\/p>\n


\nOrient i Ja<\/strong><\/p>\n

Zanim trafi\u0142y do Europy, kamelie by\u0142y uprawiane i hodowane w ogrodach Chin i Japonii przez ca\u0142e wieki. Niemiecki botanik Engelbert Kaempfer, \u017cyj\u0105cy w drugiej po\u0142owie siedemnastego wieku zanotowa\u0142, \u017ce \u201eJapo\u0144ska r\u00f3\u017ca\u201d ro\u015bnie dziko w lasach i w \u017cywop\u0142otach, a do ogrod\u00f3w s\u0105 wybierane jedynie jej najpi\u0119kniejsze odmiany. O zami\u0142owaniu Japo\u0144czyk\u00f3w do kamelii niech \u015bwiadczy fakt, \u017ce wed\u0142ug Kaempfera kamelia ma w j\u0119zyku japo\u0144skim a\u017c 900 nazw! W Japonii kamelie znane s\u0105 pod nazw\u0105 \u201eTsubaki\u201d. Przez wiele wiek\u00f3w przed wej\u015bciem Japonii w orbit\u0119 Zachodu, \u201eTsubaki\u201d lub \u201edrzewa z l\u015bni\u0105cymi li\u015b\u0107mi\u201d, odgrywa\u0142y niezmiernie donios\u0142\u0105 rol\u0119 w Japo\u0144skiej duchowo\u015bci. W Shintoizmie, tradycyjnej religii Japonii opartej na mitologii japo\u0144skiej, duchy bog\u00f3w odwiedzaj\u0105ce ziemi\u0119, wybiera\u0142y kamelie jako sw\u0105 ziemsk\u0105 przysta\u0144. Tym samym, kamelie stanowi\u0142y nieod\u0142\u0105czny element ogrod\u00f3w \u015bwi\u0105tynnych, cmentarzy i innych miejsc zwi\u0105zanych z religijnym \u017cyciem wsp\u00f3lnoty. Obecnie wiekowe japo\u0144skie \u015bwi\u0105tynie s\u0105 tymi miejscami, gdzie mo\u017cna spotka\u0107 stare odmiany kamelii. Co ciekawe, kamelia jako kwiat ci\u0119ty nie znalaz\u0142a uznania w\u015br\u00f3d Japo\u0144czyk\u00f3w, poniewa\u017c jest kojarzona ze \u015bcinaniem g\u0142owy. I rzeczywi\u015bcie, kwiaty kamelii opadaj\u0105 z ro\u015bliny niejako \u201ew ca\u0142o\u015bci\u201d, co mo\u017ce przywodzi\u0107 na my\u015bl niechlubn\u0105 metod\u0119 pozbawiania \u017cycia.<\/p>\n


\nEuropa i Ja<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a>Kamelie trafi\u0142y do Europy w po\u0142owie XVIII wieku. Warto zaznaczy\u0107, \u017ce do tego czasu, Europejczycy podziwiali kamelie jedynie na chi\u0144skich malowanych tapetach, na kt\u00f3rych przedstawiano je rosn\u0105ce w ozdobnych porcelanowych donicach. W Anglii pierwsze kamelie pojawiaj\u0105 si\u0119 oko\u0142o roku 1739, a nowe odmiany dopiero pod koniec osiemnastego wieku wraz z rozprzestrzenieniem si\u0119 \u201eBrytyjskiej tradycji picia herbaty\u201d (British Tea Culture<\/em>). W 1819 roku, w Anglii ro\u015bnie ju\u017c dwadzie\u015bcia pi\u0119\u0107 gatunk\u00f3w kamelii i na ten\u017ce rok datuje si\u0119 tak\u017ce ich pierwsza monografia, a w 1797 roku, kamelia wyp\u0142ywa statkiem na podb\u00f3j Ameryki, ale to ju\u017c zupe\u0142nie inna historia\u2026<\/p>\n


\nRewolucja i Ja?<\/strong><\/p>\n

Niezwyk\u0142y entuzjazm z jakim zosta\u0142a powitana chi\u0144ska herbata, zaowocowa\u0142 jej opodatkowaniem przez rz\u0105d Wielkiej Brytanii. W dniu 16 grudnia 1773 roku doprowadzi\u0142o to do powstania publicznego protestu w\u015br\u00f3d ameryka\u0144skich Brytyjczyk\u00f3w, kt\u00f3rzy nie zgadzali si\u0119 na na\u0142o\u017cenie podatku na kolonie bez towarzysz\u0105cego temu dopuszczenia ich reprezentacji do brytyjskiego parlamentu. Polityczny protest mieszka\u0144c\u00f3w Bostonu przeciwko polityce fiskalnej metropolii zyska\u0142 miano Herbatki bosto\u0144skiej (The Boston Tea Party) i zosta\u0142 uznany za jeden z pierwszych epizod\u00f3w rewolucji ameryka\u0144skiej! A zatem, uzasadniona wydaje si\u0119 konstatacja, \u017ce w\u0142a\u015bnie kamelia by\u0142a t\u0105 iskr\u0105, kt\u00f3ra doprowadzi\u0142a do rewolucyjnego zrywu, uwie\u0144czonego powstaniem Stan\u00f3w Zjednoczonych Ameryki P\u00f3\u0142nocnej jako osobnego pa\u0144stwa!<\/p>\n


\nS<\/strong>\u0142<\/strong>awa i Ja<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a>W latach czterdziestych dziewi\u0119tnastego wieku, kamelia wspi\u0119\u0142a si\u0119 na szczyt swojej popularno\u015bci i zosta\u0142a okrzykni\u0119ta Kwiatem Luksusu<\/em>. Ukoronowaniem s\u0142awy kamelii staje si\u0119 wydanie w 1848 roku spo\u0142eczno-obyczajowej powie\u015bci Aleksandra Dumas pod tytu\u0142em \u201eDama Kameliowa\u201d. Powie\u015b\u0107 Dumas natychmiast podbija \u015bwiat, zyskuj\u0105c miano szczytowego osi\u0105gni\u0119cia melodramatu. Nie mniejszy sukces odnosi opera Giuseppe Verdiego\u00a0 \u201eLa Traviata<\/em>\u201d <\/em>powsta\u0142a\u00a0 w 1853 roku w oparciu\u00a0 o\u00a0 powie\u015b\u0107 Dumas. Na koniec zacytujmy fragment z powie\u015bci Honoriusza de Balzac \u201eBank Nucingena\u201d (oryg. fr. La Maison Nucingen<\/em>) z cyklu \u201eKomedia Ludzka\u201d stanowi\u0105cej cz\u0119\u015b\u0107 Scen z \u017cycia paryskiego<\/em>, kt\u00f3ra zosta\u0142a opublikowana w 1837 roku:<\/p>\n

\u00a0<\/em><\/strong>\u201eDrudzy to wariaci, kt\u00f3rzy kochaj\u0105, kt\u00f3rzy my\u015bl\u0105, \u017ce s\u0105 sami na \u015bwiecie ze sw\u0105 kochank\u0105! Dla tych miliony to b\u0142oto; r\u0119kawiczka, kamelia, kt\u00f3r\u0105 nosi\u0142o ich b\u00f3stwo, warte s\u0105 miliony! O ile nie z\u0142apiecie ich nigdy na trwonieniu szpetnego metalu, znajdziecie w zamian u nich szcz\u0105tki kwiat\u00f3w przechowane w pi\u0119knych cedrowych szkatu\u0142kach!\u201d.<\/em><\/strong><\/p>\n


\nCamellia japonica to <\/strong>Ja<\/strong><\/p>\n

Camellia japonica<\/em> zajmuje czo\u0142owe miejsce w\u015br\u00f3d gatunk\u00f3w znajduj\u0105cych si\u0119 w uprawie, posiadaj\u0105c ponad 30 tysi\u0119cy odmian uprawnych o kwiatach r\u00f3\u017cnych barw i form. Jej fantastyczne kwiaty i l\u015bni\u0105ce li\u015bcie od setek lat zwraca\u0142y uwag\u0119 ogrodnik\u00f3w g\u0142\u00f3wnie w Japonii, ale r\u00f3wnie\u017c w Chinach oraz Korei. Niekt\u00f3re d\u0142ugowieczne japo\u0144skie kamelie rosn\u0105ce wok\u00f3\u0142 cesarskiego pa\u0142acu w Japonii maj\u0105 pono\u0107 ponad 500 lat. Kwiaty kamelii japo\u0144skiej o \u015brednicy od 4 do 12 centymetr\u00f3w wyst\u0119puj\u0105 w kolorze czystej bieli, delikatnego r\u00f3\u017cu i ciemnej czerwieni. S\u0105 pojedyncze, p\u00f3\u0142pe\u0142ne, pe\u0142ne, anemonowe a\u017c po form\u0119 \u201epeonii\u201d. Kwitn\u0105 od p\u00f3\u017anej jesieni do wiosny, a ka\u017cda ro\u015blina kwitnie przez okres trzech, czterech tygodni. B\u0142yszcz\u0105ce ciemnozielone, sk\u00f3rzaste li\u015bcie s\u0105\u00a0 niezwykle ozdobne, a co wi\u0119cej, okrywaj\u0105 ro\u015blin\u0119 przez ca\u0142y okr\u0105g\u0142y rok. Japo\u0144skie kamelie mog\u0105 osi\u0105ga\u0107 wysoko\u015b\u0107 do 10 metr\u00f3w.<\/p>\n


\nCamellia sasanqua to Ja<\/strong><\/p>\n

Po I Wojnie \u015awiatowej najbardziej popularna sta\u0142a si\u0119 Camellia sasanqua <\/em>uznawana za jeden z najpi\u0119kniejszych kwiat\u00f3w jesieni. Jej ojczyzn\u0105 jest po\u0142udniowa Japonia. Camellia sasanqua<\/em> ma kszta\u0142t pe\u0142en gracji, subteln\u0105 barw\u0119 \u2212 od bieli poprzez jasny r\u00f3\u017c a\u017c po kolor wi\u015bniowy \u2212 i uwodz\u0105cy zapach. Kwiaty s\u0105 na og\u00f3\u0142 pojedyncze lub p\u00f3\u0142pe\u0142ne, o \u015brednicy nie wi\u0119kszej ni\u017c 7 do 10 centymetr\u00f3w. W zale\u017cno\u015bci od warunk\u00f3w bytowania, kwitnie bardzo obficie od ko\u0144ca lata do pocz\u0105tku zimy. Osi\u0105ga wysoko\u015b\u0107 od 0,5 do ponad 3 metr\u00f3w.<\/p>\n


\nCamellia sinensis czyli\u2026 Herbata Chi\u0144ska to te\u017c Ja<\/strong><\/p>\n

Najwi\u0119ksz\u0105 popularno\u015bci\u0105 na ca\u0142ym \u015bwiecie cieszy si\u0119 kamelia<\/strong>, kt\u00f3ra cz\u0119stokro\u0107 nie jest nawet rozpoznawana jako nale\u017c\u0105ca do swojego gatunku. Jest to Camellia sinensis<\/em> (L.), czyli Thea sinensis<\/em>, a inaczej herbata chi\u0144ska. Herbata chi\u0144ska rozpowszechni\u0142a si\u0119 w Chinach podczas panowania Cesarza Nung oko\u0142o roku 1700 przed nasz\u0105 er\u0105. Natomiast pierwsze transporty chi\u0144skiej herbaty trafi\u0142y do Europy za po\u015brednictwem Brytyjskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej, kt\u00f3ra rozpocz\u0119\u0142\u0105 handel z Chinami w 1610 roku. Przyjmuje si\u0119, \u017ce ju\u017c w roku 1650, herbata zago\u015bci\u0142a w fili\u017cankach londy\u0144skiej \u015bmietanki towarzyskiej, zyskuj\u0105c od razu ogromne powszechne uznanie. W\u00f3wczas te\u017c otrzyma\u0142a nazw\u0119 Tay<\/strong> lub Tee<\/strong>, a w my\u015bl nowo powsta\u0142ego powiedzenia \u201efili\u017canka, kt\u00f3ra podnosi na duchu, ale nie upija<\/em>\u201d (\u201ethe cup that cheers but does not inebriate\u201d) rych\u0142o sta\u0142a si\u0119 nieod\u0142\u0105czn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 kultury \u017cycia codziennego Anglii.<\/p>\n

Ilekro\u0107 b\u0119dziemy podziwia\u0107 \u201eTraviat\u0119\u201d na deskach nawet najznamienitszych Teatr\u00f3w Operowych \u015awiata, przywo\u0142ajmy w pami\u0119ci cudowny kwiat kamelii, dam\u0119 w\u015br\u00f3d kwiat\u00f3w i inspiracj\u0119 wielkich artyst\u00f3w minionych epok\u2026 Ach, kameli\u0105 by\u0107!\u00a0\u00a0 <\/em><\/strong><\/p>\n


\n<\/em><\/strong>Krystyna Kustra,
\n<\/em><\/strong>Socjolog i t\u0142umacz o duszy botanika<\/em>
\n<\/em><\/strong><\/p>\n

dr Artur\u00a0 Zagajewski,
\n<\/em><\/strong>Redakcja merytoryczna<\/em>
\n<\/em><\/strong><\/p>\n

Jaros\u0142aw Deluga-G\u00f3ra<\/em><\/strong>
\nFotografie<\/em><\/p>\n

 <\/p>\n

[aigpl-gallery id=”732″]<\/div>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ach, dam\u0105 by\u0107\u2026, a mo\u017ce kameli\u0105?\u00a0 Kamelia jest r\u00f3wnie pi\u0119kna jak wynios\u0142a. W odr\u00f3\u017cnieniu do r\u00f3\u017cy nie wabi zapachem i nie odstrasza kolcami. Zniewala doskona\u0142o\u015bci\u0105 formy i zachwycaj\u0105c\u0105 czysto\u015bci\u0105 barwy p\u0142atk\u00f3w o aksamitnej fakturze. Tak ol\u015bniewaj\u0105co pi\u0119kna, \u017ce a\u017c onie\u015bmielaj\u0105ca \u2013 po prostu dama, po prostu\u2026 kamelia. Wed\u0142ug Honore de Balzac – Krystyna Kustra Kamelia…<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":750,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_kad_blocks_custom_css":"","_kad_blocks_head_custom_js":"","_kad_blocks_body_custom_js":"","_kad_blocks_footer_custom_js":"","ngg_post_thumbnail":0,"_kad_post_transparent":"","_kad_post_title":"","_kad_post_layout":"","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"","_kad_post_vertical_padding":"","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false,"_kad_post_classname":"","footnotes":""},"categories":[10],"tags":[37,36],"class_list":["post-706","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-oranzeria","tag-camellia-japonica","tag-kamelia"],"taxonomy_info":{"category":[{"value":10,"label":"Oran\u017ceria"}],"post_tag":[{"value":37,"label":"Camellia japonica"},{"value":36,"label":"Kamelia"}]},"featured_image_src_large":["https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/headercamellia-1024x263.jpg",1024,263,true],"author_info":{"display_name":"admin_1","author_link":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/author\/admin_1\/"},"comment_info":0,"category_info":[{"term_id":10,"name":"Oran\u017ceria","slug":"oranzeria","term_group":0,"term_taxonomy_id":10,"taxonomy":"category","description":"","parent":18,"count":9,"filter":"raw","cat_ID":10,"category_count":9,"category_description":"","cat_name":"Oran\u017ceria","category_nicename":"oranzeria","category_parent":18}],"tag_info":[{"term_id":37,"name":"Camellia japonica","slug":"camellia-japonica","term_group":0,"term_taxonomy_id":37,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":2,"filter":"raw"},{"term_id":36,"name":"Kamelia","slug":"kamelia","term_group":0,"term_taxonomy_id":36,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/706","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=706"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/706\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/750"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=706"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=706"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=706"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}