{"id":5797,"date":"2026-02-04T09:16:23","date_gmt":"2026-02-04T08:16:23","guid":{"rendered":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/?p=5797"},"modified":"2026-02-04T11:23:28","modified_gmt":"2026-02-04T10:23:28","slug":"historia-swierka-pospolitego-w-kolekcji-flory-polski-pan-ogrodu-botanicznego","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/historia-swierka-pospolitego-w-kolekcji-flory-polski-pan-ogrodu-botanicznego\/","title":{"rendered":"Historia \u015bwierka pospolitego w kolekcji flory Polski, PAN Ogrodu Botanicznego"},"content":{"rendered":"

Ogr\u00f3d Botaniczny to miejsce, w kt\u00f3rym o uprawianych ro\u015blinach musimy wiedzie\u0107 jak najwi\u0119cej, dokumentujemy ich pochodzenie, form\u0119 w jakiej zosta\u0142y sprowadzone, gdzie i kiedy zosta\u0142y posadzone lub przesadzone, jakie zabiegi piel\u0119gnacyjne lub ochronne zosta\u0142y zastosowane? Poniewa\u017c w czasie miesi\u0119cy zimowych niewiele ro\u015blin jest widocznych, przyjrzyjmy si\u0119 zatem zimozielonym drzewom w Ogrodzie i poznajmy ich histori\u0119.<\/strong> <\/strong><\/span><\/p>\n

\u015awierk pospolity (<\/span>Picea abies<\/span><\/i>) w kolekcji flory Polski pojawi\u0142 si\u0119 podczas tworzenia kolekcji ro\u015blin g\u00f3rskich, wtedy to w projekcie tej cz\u0119\u015bci kolekcji uwzgl\u0119dniono, jednocze\u015bnie z ro\u015blinami zielnymi z obszar\u00f3w g\u00f3rskich, r\u00f3wnie\u017c drzewa zwi\u0105zane z tymi terenami. Opr\u00f3cz tak charakterystycznych gatunk\u00f3w jak sosna g\u00f3rska (kosodrzewina), w doborze znalaz\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c buk pospolity, jod\u0142a pospolita, klon jawor, a tak\u017ce \u015bwierk pospolity.<\/span> <\/span><\/p>\n

Teren Polski \u015brodkowej jest pozbawiony naturalnych stanowisk \u015bwierka pospolitego (tzw. dysjunkcja \u015bwierka). Obszar wyst\u0119powania obejmuje p\u00f3\u0142nocno-wschodni\u0105 Polsk\u0119 oraz cz\u0119\u015b\u0107 po\u0142udniow\u0105, jednak stosunkowo znaczny obszar wyst\u0119powania \u015bwierka w Europie zadecydowa\u0142 o wykszta\u0142ceniu licznych ras klimatycznych tego gatunku. Do nasadze\u0144 w kolekcji wybrano \u015bwierk karpacki z Karpat Zachodnich, obejmuj\u0105cy ras\u0119 beskidzk\u0105<\/span> Picea abies <\/span><\/i>’beschidiaca\u2019 czyli \u015bwierk beskidzki, ale do tego ekotypu nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c <\/span>Picea abies<\/span><\/i> 'tatrica’ czyli \u015bwierk tatrza\u0144ski (rasa tatrza\u0144ska).<\/span> 
\n\u015awierczyny beskidzkie nale\u017c\u0105 w Polsce do najcenniejszych drzewostan\u00f3w. Do najbardziej znanych nale\u017cy tzw. \u015bwierk istebnia\u0144ski, rozpowszechniony w Beskidzie \u015al\u0105skim i \u017bywieckim. Drzewa tej rasy charakteryzuj\u0105 si\u0119 du\u017c\u0105 wytrzyma\u0142o\u015bci\u0105 i\u202furod\u0105 (tworz\u0105 tzw. gonn\u0105 strza\u0142\u0119, czyli wysmuk\u0142y, wysoki pie\u0144 o prostym przebiegu i wysoko osadzonej koronie), a\u202fprzy tym s\u0105 \u0142atwe w\u202fuprawie i\u202fodporne na\u202fczynniki atmosferyczne. <\/span> <\/span><\/p>\n

Pierwsze ro\u015bliny posadzono w kolekcji w 2001 roku i pochodzi\u0142y one w\u0142a\u015bnie z Istebnej w nadle\u015bnictwie Wis\u0142a, czyli s\u0105 to \u015bwierki istebnia\u0144skie. Ro\u015bliny liczy\u0142y oko\u0142o 10 lat i posadzono je przy usypanych wzniesieniach kolekcji ro\u015blin g\u00f3rskich od strony po\u0142udniowej wzd\u0142u\u017c drogi, oraz od strony p\u00f3\u0142nocnej przy drewnianym mostku na tzw. rabacie s\u0142onecznej. W 2004 roku z Nadle\u015bnictwa Wis\u0142a, le\u015bnictwa Zapowied\u017a, oddzia\u0142 109, pododdzia\u0142 c \u2013 drzewostany nasienne, zosta\u0142y sprowadzone dwie ro\u015bliny w wieku 11 lat, kt\u00f3re posadzono od strony p\u00f3\u0142nocnej wzniesie\u0144, pomi\u0119dzy Kopie\u0144cem Powsi\u0144skim, a Gronikiem Zachodnim, czyli pierwsz\u0105 g\u00f3rk\u0105 z ro\u015blinami pieni\u0144skimi. W tym miejscu dosadzono r\u00f3wnie\u017c ostatni ze \u015bwierk\u00f3w kt\u00f3re sprowadzono jeszcze w 2001 roku.  <\/span> <\/span><\/p>\n

\u015awierk w pierwszych latach \u017cycia ro\u015bnie stosunkowo wolno. W wieku 5 lat osi\u0105ga przeci\u0119tnie wysoko\u015b\u0107 oko\u0142o 35-40 cm. W nast\u0119pnym 5-leciu<\/span> <\/span>przyrasta znacznie szybciej osi\u0105gaj\u0105c w wieku 10 lat 140-180 cm.<\/span>  obecnie \u015bwierki w kolekcji flory Polski maj\u0105 kilkana\u015bcie metr\u00f3w wysoko\u015bci. W naturalnych warunkach \u015bwierk zaczyna obradza\u0107 w szyszki w wieku 30-40 lat, ale gdy ro\u015bnie w zag\u0119szczeniu innych drzew, dopiero gdy ma oko\u0142o 60-70 lat. W Ogrodzie pierwsze szyszki zaobserwowano w 2015 roku, czyli gdy drzewa mia\u0142y 24 lata i od tego roku szyszkuj\u0105 bardzo obficie. <\/span> <\/span><\/p>\n

\u015awierk pospolity odporny jest zar\u00f3wno na niskie, jak i na wysokie temperatury, ale jest bardzo wra\u017cliwy na susz\u0119 atmosferyczn\u0105 i glebow\u0105. \u0179le znosi tak\u017ce p\u00f3\u017ane przymrozki wiosenne, silne wiatry i zanieczyszczenie powietrza, z tego wzgl\u0119du nie nadaje si\u0119 do zadrzewie\u0144 w du\u017cych miastach. <\/span> <\/span><\/p>\n

\u015awierki posadzone w Ogrodzie Botanicznym w ostatnich latach szczeg\u00f3lnie nara\u017cone s\u0105 na susze, a blisko\u015b\u0107 wielkiego miasta dostarcza wielu zanieczyszcze\u0144 powietrza, jak na razie wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u015bwierk\u00f3w w kolekcji flory Polski zachowuje zadowalaj\u0105c\u0105 kondycj\u0119, chocia\u017c u niekt\u00f3rych pojawiaj\u0105 si\u0119 choroby i szkodniki co zwykle jest spowodowane os\u0142abieniem ro\u015bliny. Mamy jednak nadziej\u0119, \u017ce te pi\u0119kne drzewa, doborowej rasy istebnia\u0144skiej, b\u0119d\u0105 jeszcze rosn\u0105\u0107 tutaj wiele lat.<\/span> <\/span><\/p>\n

Autor: Anna Gasek<\/span> 
\n<\/span>https:\/\/www.encyklopedia.lasypolskie.pl \u2013 Otwarta Encyklopedia Le\u015bna<\/span> 
\n<\/span>https:\/\/atlas-roslin.pl<\/span> <\/span><\/p>\nngg_shortcode_0_placeholder\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ogr\u00f3d Botaniczny to miejsce, w kt\u00f3rym o uprawianych ro\u015blinach musimy wiedzie\u0107 jak najwi\u0119cej, dokumentujemy ich pochodzenie, form\u0119 w jakiej zosta\u0142y sprowadzone, gdzie i kiedy zosta\u0142y posadzone lub przesadzone, jakie zabiegi piel\u0119gnacyjne lub ochronne zosta\u0142y zastosowane? Poniewa\u017c w czasie miesi\u0119cy zimowych niewiele ro\u015blin jest widocznych, przyjrzyjmy si\u0119 zatem zimozielonym drzewom w Ogrodzie i poznajmy ich histori\u0119. …<\/p>\n","protected":false},"author":13,"featured_media":5821,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_kad_blocks_custom_css":"","_kad_blocks_head_custom_js":"","_kad_blocks_body_custom_js":"","_kad_blocks_footer_custom_js":"","ngg_post_thumbnail":0,"_kad_post_transparent":"default","_kad_post_title":"default","_kad_post_layout":"default","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"default","_kad_post_vertical_padding":"default","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false,"_kad_post_classname":"","footnotes":""},"categories":[18,34],"tags":[],"class_list":["post-5797","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blog","category-w-naszym-ogrodzie"],"acf":[],"taxonomy_info":{"category":[{"value":18,"label":"Blog"},{"value":34,"label":"W naszym Ogrodzie"}]},"featured_image_src_large":["https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/017.-34-letnie-swierki-w-kolekcji-flory-Polski-w-2025-roku-1024x422.jpg",1024,422,true],"author_info":{"display_name":"agata.krol","author_link":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/author\/agata-krol\/"},"comment_info":0,"category_info":[{"term_id":18,"name":"Blog","slug":"blog","term_group":0,"term_taxonomy_id":18,"taxonomy":"category","description":"","parent":0,"count":56,"filter":"raw","term_order":"0","cat_ID":18,"category_count":56,"category_description":"","cat_name":"Blog","category_nicename":"blog","category_parent":0},{"term_id":34,"name":"W naszym Ogrodzie","slug":"w-naszym-ogrodzie","term_group":0,"term_taxonomy_id":34,"taxonomy":"category","description":"","parent":18,"count":65,"filter":"raw","term_order":"0","cat_ID":34,"category_count":65,"category_description":"","cat_name":"W naszym Ogrodzie","category_nicename":"w-naszym-ogrodzie","category_parent":18}],"tag_info":false,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5797","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5797"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5797\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5823,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5797\/revisions\/5823"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5821"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5797"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5797"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5797"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}