{"id":5723,"date":"2025-11-18T16:34:58","date_gmt":"2025-11-18T15:34:58","guid":{"rendered":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/?p=5723"},"modified":"2025-11-19T11:10:41","modified_gmt":"2025-11-19T10:10:41","slug":"kortaderia-pampasowa-cortaderia-selloana","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/kortaderia-pampasowa-cortaderia-selloana\/","title":{"rendered":"Kortaderia pampasowa (Cortaderia selloana)"},"content":{"rendered":"

Kortaderia pampasowa (Cortaderia selloana<\/em>) \u2013 gwiazda w\u015br\u00f3d traw ozdobnych. Naturalnie zamieszkuj\u0105ca po\u0142udniowoameryka\u0144skie stepy \u2013 pampasy \u2013 w XIX wieku trafi\u0142a m.in. do Wielkiej Brytanii, Niemiec i Ameryki P\u00f3\u0142nocnej, gdzie szybko rozkocha\u0142a w sobie nie tylko botanik\u00f3w. Sadzono j\u0105 w ogrodach, a suszonymi kwiatostanami ozdabiano kapelusze, wn\u0119trza dom\u00f3w i dekorowano nimi miasta. W Polsce wci\u0105\u017c jest uwielbiana. S\u0105 jednak miejsca na \u015bwiecie, gdzie nosi miano inwazyjnej.<\/strong><\/p>\n

Wybierzmy si\u0119 w rodzime strony trawy pampasowej. La Pampa to rolnicza prowincja w Argentynie \u2013 kraina z bujn\u0105 ro\u015blinno\u015bci\u0105 i \u017cyzn\u0105 gleb\u0105. Tak zosta\u0142a opisana w ksi\u0105\u017cce Pictures of Travel in Far-Off Lands<\/em>, South America<\/em> (wyd. T. Nelson, 1871):<\/p>\n

[\u2026] Na p\u00f3\u0142nocy Patagonii, mi\u0119dzy Andami a Oceanem Atlantyckim le\u017c\u0105 r\u00f3wniny Pampasu. Rozci\u0105gaj\u0105 si\u0119 tak daleko, jak tylko oko si\u0119ga, a swoj\u0105 wielko\u015bci\u0105 i majestatem przewy\u017cszaj\u0105 inne cuda kontynentu ameryka\u0144skiego. [\u2026] Trudnym do wyra\u017cenia urokiem tej rozleg\u0142ej g\u0142uszy jest wolno\u015b\u0107, kt\u00f3rej mo\u017cna tam do\u015bwiadczy\u0107. [\u2026] Z ka\u017cdej strony s\u0105 pastwiska \u2013 dywany wysokiej trawy, podzielone kwitn\u0105c\u0105 koniczyn\u0105 lub kolosalnymi \u0142odygami ostu. Gdzieniegdzie pojawiaj\u0105 si\u0119 ma\u0142e jeziora lub laguny bez widocznego uj\u015bcia. [\u2026]\n

S\u0142oneczne ciep\u0142o i przepuszczalna, umiarkowanie wilgotna gleba to bardzo dobre warunki do wzrostu trawy pampasowej. Osi\u0105ga od 60 cm do 350 cm wysoko\u015bci. Nie lubi zastoju wody zim\u0105, st\u0105d jej do\u015b\u0107 trudna uprawa w Polsce. Pomocne mo\u017ce by\u0107 sadzenie ro\u015bliny na lekkim wzniesieniu, by umo\u017cliwi\u0107 odp\u0142yw wody i okrywanie s\u0142om\u0105 lub agrow\u0142\u00f3knin\u0105 w sezonie zimowym. Je\u015bli nie decydujemy si\u0119 na podwy\u017cszone miejsce, to zapewnijmy dobry drena\u017c pod\u0142o\u017ca z keramzytu lub \u017cwiru. Wiosn\u0105 \u015bcinamy traw\u0119 pampasow\u0105 nisko, umo\u017cliwiaj\u0105c dotarcie promieni s\u0142onecznych do serca ro\u015bliny. W okresach suszy nale\u017cy j\u0105 podlewa\u0107. Tak piel\u0119gnowana obdarza g\u0119stymi i puszystymi kwiatostanami.<\/p>\n

Kortaderia pampasowa jest ro\u015blin\u0105 dwupienn\u0105, co znaczy, \u017ce kwiatostany m\u0119skie i \u017ce\u0144skie wyst\u0119puj\u0105 na osobnych ro\u015blinach. \u017be\u0144skie s\u0105 bardziej okaza\u0142e. Naturalna barwa kwiatostan\u00f3w jest kremowobia\u0142a, czasem jasnor\u00f3\u017cowa. Nie wyst\u0119puj\u0105 w naturze intensywnie r\u00f3\u017cowe, czerwone lub fioletowe.<\/p>\n

Na polskim rynku dost\u0119pnych jest co najmniej 15 odmian kortaderii pampasowej. S\u0105 w\u015br\u00f3d nich coraz popularniejsze kar\u0142owe odmiany do ma\u0142ych ogrod\u00f3w lub uprawy w pojemnikach, np. kompaktowa TINY PAMPA \u2018Day 1\u2019 dorastaj\u0105ca do 60 cm. Dla pewno\u015bci, \u017ce odmiana, kt\u00f3r\u0105 kupujemy jest kar\u0142owa, warto wybiera\u0107 sadzonki ze sprawdzonych miejsc i posiadaj\u0105ce paszport ro\u015bliny zawieraj\u0105cy informacj\u0105 o jej pochodzeniu i odmianie.<\/p>\n

Jak kortaderia pampasowa trafi\u0142a do Europy? \u0179r\u00f3d\u0142a podaj\u0105, \u017ce dzi\u0119ki Jamesowi Tweedie, kt\u00f3ry by\u0142 g\u0142\u00f3wnym ogrodnikiem w Kr\u00f3lewskim Ogrodzie Botanicznym w Edynburgu. Oko\u0142o roku 1828 wyemigrowa\u0142 do Argentyny, sk\u0105d w 1839 roku wys\u0142a\u0142 nasiona kortaderii pampasowej do ogrod\u00f3w botanicznych w Irlandii, Szkocji i Anglii.  Sadzonki posadzono w Narodowym Ogrodzie Botanicznym w Dublinie w 1840 roku, gdzie zakwit\u0142y po dw\u00f3ch latach. Stamt\u0105d ro\u015bliny przekazano do Kr\u00f3lewskich Ogrod\u00f3w Kew w Anglii. Kortaderia pampasowa stopniowo pojawia\u0142a si\u0119 w kolejnych krajach Europy. W 1874 roku rozpocz\u0119to jej komercyjn\u0105 upraw\u0119.<\/p>\n

Do Ameryki P\u00f3\u0142nocnej wprowadzi\u0142 kortaderi\u0119 pampasow\u0105 szk\u00f3\u0142karz, Joseph Sexton w 1848 roku. W latach 1872\u20131895 by\u0142a uprawiana w Goleta Valley niedaleko Santa Barbara w stanie Kalifornia. Zachwycaj\u0105ce pi\u00f3ropusze u\u017cywane by\u0142y do dekoracji wn\u0119trz, na miejskich paradach i w cyrkach. Czasem barwione by\u0142y jaskrawymi kolorami. Stopniowo uprawiano kortaderi\u0119 pampasow\u0105 w cieplejszych rejonach Stan\u00f3w Zjednoczonych, a jej kwiatostany eksportowano na ca\u0142y \u015bwiat. W latach 40. i 50. XX wieku wykorzystywano j\u0105 na pasz\u0119 oraz sadzono w celu zapobiegania erozji w Kalifornii. W tym czasie w po\u0142udniowej Afryce u\u017cywana by\u0142a dla stabilizacji ha\u0142d g\u00f3rniczych.<\/p>\n

Niezwyk\u0142a kortaderia pampasowa przetrwa wiele niekorzystnych warunk\u00f3w, co powoduje, \u017ce wypiera rodzim\u0105 ro\u015blinno\u015b\u0107. Szybko si\u0119 rozsiewa, ukorzenia i jest trudna do wykopania. Porasta zbocza klif\u00f3w, tereny przydro\u017cne i wyrasta niespodziewanie w okolicach przydomowych. Stany Zjednoczone, Nowa Zelandia i RPA (jej wilgotniejsze po\u0142udniowo-wschodnie rejony), to wybrane kraje, w kt\u00f3rych kortaderia pampasowa jest na li\u015bcie ro\u015blin inwazyjnych wg GISD (Global Invasive Species Database).<\/p>\n

W Kalifornii utworzono program pod nazw\u0105 \u201eRemove Invasive Pampas Grass\u201d. Ochotnicy usuwaj\u0105 traw\u0119 pampasow\u0105 z wi\u0119kszych obszar\u00f3w, a tak\u017ce prywatnych teren\u00f3w. Trawa pampasowa swobodnie rozsiewa si\u0119 tam na pla\u017cach, zboczach klif\u00f3w, nieu\u017cytkach i wzd\u0142u\u017c autostrad uniemo\u017cliwiaj\u0105c rozw\u00f3j innych gatunk\u00f3w. W wielu miejscach blokuje cieki wodne, a jej suche li\u015bcie i kwiatostany szybko rozprzestrzeniaj\u0105 ogie\u0144.<\/p>\n

By nie ko\u0144czy\u0107 tej historii smutnym akcentem, odwo\u0142ajmy si\u0119 jeszcze na moment do czasu \u015bwietno\u015bci trawy pampasowej. Do 1868 roku by\u0142a tak popularna, \u017ce w brytyjskich magazynach ogrodniczych opisywano j\u0105 jako ro\u015blin\u0119 \u201etak dobrze znan\u0105 czytelnikowi\u201d. Dla pisarki Virginii Woolf by\u0142a jednym ze wspomnie\u0144 dzieci\u0144stwa sp\u0119dzonego w Kornwalii. Kwitn\u0105c\u0105 i suszon\u0105 traw\u0119 pampasow\u0105 umie\u015bci\u0142a w kilku swoich powie\u015bciach. Nostalgiczne obrazy r\u00f3wnin poro\u015bni\u0119tych traw\u0105 pampasow\u0105 w listach do przyjaci\u00f3\u0142ki z Argentyny, pisarki Victorii O\u2019Campo, oddawa\u0142y jej t\u0119sknot\u0119 za dzieci\u0119c\u0105 wolno\u015bci\u0105.<\/p>\n

Pi\u0119kn\u0105 kortaderi\u0119 pampasow\u0105 w odmianie \u2018Evita\u2019 wci\u0105\u017c mo\u017cna podziwia\u0107 w Ogrodach Zmys\u0142\u00f3w.
\nZapraszamy do naszego Ogrodu codziennie w godz. 9:00-15:00.<\/p>\n

Joanna Bernacka
\nOpiekunka Ogrod\u00f3w Zmys\u0142\u00f3w<\/em><\/p>\n

Korzysta\u0142am z nast\u0119puj\u0105cych \u017ar\u00f3de\u0142:<\/strong>
\nL\u00e1zaro-Lobo, A., Andrade, B. O., Canavan, K., Ervin, G. N., Essl, F., Fern\u00e1ndez-Pascual, E., \u2026 Jim\u00e9nez-Alfaro, B. (2024). Monographs on Invasive Plants in Europe N\u00b08: Cortaderia selloana<\/em> (Schult. & Schult. f.) Asch. & Graebn<\/em>. Botany Letters<\/em>, 171<\/em>(4), 383\u2013407. https:\/\/doi.org\/10.1080\/23818107.2024.2367591
\nMaj, A. Trawy ozdobne<\/em>, MULTICO Oficyna wydawnicza, Warszawa, 2023
\nCyfrowe wydanie ksi\u0105\u017cki Pictures of Travel in Far-Off Lands<\/em>, South America<\/em>, wyd. T. Nelson, 1871:<\/p>\n

https:\/\/books.google.pl\/books?id=0nYBAAAAQAAJ&lr=&num=20&hl=pl&source=gbs_navlinks_s<\/a>
\nhttps:\/\/goletahistory.com\/pampas-grass\/<\/a> [dost\u0119p: 4.11.2025]   
\nhttps:\/\/woolfherbarium.blogspot.com\/p\/66-pampas-grass.html<\/a> [dost\u0119p: 4.11.2025]\nngg_shortcode_0_placeholder\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kortaderia pampasowa (Cortaderia selloana) \u2013 gwiazda w\u015br\u00f3d traw ozdobnych. Naturalnie zamieszkuj\u0105ca po\u0142udniowoameryka\u0144skie stepy \u2013 pampasy \u2013 w XIX wieku trafi\u0142a m.in. do Wielkiej Brytanii, Niemiec i Ameryki P\u00f3\u0142nocnej, gdzie szybko rozkocha\u0142a w sobie nie tylko botanik\u00f3w. Sadzono j\u0105 w ogrodach, a suszonymi kwiatostanami ozdabiano kapelusze, wn\u0119trza dom\u00f3w i dekorowano nimi miasta. W Polsce wci\u0105\u017c jest…<\/p>\n","protected":false},"author":10,"featured_media":5726,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_kad_blocks_custom_css":"","_kad_blocks_head_custom_js":"","_kad_blocks_body_custom_js":"","_kad_blocks_footer_custom_js":"","ngg_post_thumbnail":0,"_kad_post_transparent":"default","_kad_post_title":"default","_kad_post_layout":"default","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"default","_kad_post_vertical_padding":"default","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false,"_kad_post_classname":"","footnotes":""},"categories":[1,18,34],"tags":[],"class_list":["post-5723","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-rozne","category-blog","category-w-naszym-ogrodzie"],"taxonomy_info":{"category":[{"value":1,"label":"R\u00f3\u017cne"},{"value":18,"label":"Blog"},{"value":34,"label":"W naszym Ogrodzie"}]},"featured_image_src_large":["https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/1.-Kortaderia-pampasowa-Cortaderia-selloana-Evita-w-Ogrodach-Zmyslow-PAN-Ogrodu-Botanicznego-w-Powsinie-1024x768.jpg",1024,768,true],"author_info":{"display_name":"login_ap","author_link":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/author\/agnieszka-pfeiffer\/"},"comment_info":0,"category_info":[{"term_id":1,"name":"R\u00f3\u017cne","slug":"rozne","term_group":0,"term_taxonomy_id":1,"taxonomy":"category","description":"","parent":18,"count":45,"filter":"raw","cat_ID":1,"category_count":45,"category_description":"","cat_name":"R\u00f3\u017cne","category_nicename":"rozne","category_parent":18},{"term_id":18,"name":"Blog","slug":"blog","term_group":0,"term_taxonomy_id":18,"taxonomy":"category","description":"","parent":0,"count":56,"filter":"raw","cat_ID":18,"category_count":56,"category_description":"","cat_name":"Blog","category_nicename":"blog","category_parent":0},{"term_id":34,"name":"W naszym Ogrodzie","slug":"w-naszym-ogrodzie","term_group":0,"term_taxonomy_id":34,"taxonomy":"category","description":"","parent":18,"count":65,"filter":"raw","cat_ID":34,"category_count":65,"category_description":"","cat_name":"W naszym Ogrodzie","category_nicename":"w-naszym-ogrodzie","category_parent":18}],"tag_info":false,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5723","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/10"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5723"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5723\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5744,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5723\/revisions\/5744"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5726"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5723"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5723"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5723"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}