{"id":5499,"date":"2025-09-17T14:18:35","date_gmt":"2025-09-17T12:18:35","guid":{"rendered":"https:\/\/ogrodpan.pl\/blog\/?p=5499"},"modified":"2025-09-18T12:53:26","modified_gmt":"2025-09-18T10:53:26","slug":"ginkgo-biloba-milorzab-dwuklapowy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/ginkgo-biloba-milorzab-dwuklapowy\/","title":{"rendered":"Ginkgo biloba (mi\u0142orz\u0105b dwuklapowy)"},"content":{"rendered":"

Jednym z wyj\u0105tkowych przedstawicieli ro\u015blin nagozal\u0105\u017ckowych jest mi\u0142orz\u0105b dwuklapowy (Ginkgo biloba<\/em>). Jest to ro\u015blina niezwyk\u0142a z wielu powod\u00f3w. Jako jedyny ju\u017c \u017cyj\u0105cy przedstawiciel rodziny Ginkgoaceae<\/em> ta „\u017cywa skamielina” przetrwa\u0142a w niezmienionej formie do czas\u00f3w dzisiejszych. Mi\u0142orz\u0119by pojawi\u0142y si\u0119 na ziemi przed wieloma milionami lat, jednak do czas\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnych przetrwa\u0142 tylko jeden gatunek. Jest on ogniwem po\u015brednim pomi\u0119dzy paprotnikami a ro\u015blinami nasiennymi. Wytwarza ruchome gamety m\u0119skie, co jest wyj\u0105tkiem w \u015bwiecie ro\u015blin nasiennych, gdy\u017c wyst\u0119puj\u0105 one u zwierz\u0105t, grzyb\u00f3w oraz ro\u015blin ni\u017cszych. Ponadto do zap\u0142odnienia dochodzi dopiero po oko\u0142o 4,5 miesi\u0105cach od zapylenia, na kr\u00f3tko przed opadni\u0119ciem nasion. Rozpoczyna si\u0119 wtedy dojrzewanie zarodka, kt\u00f3re jest kontynuowane po opadni\u0119ciu nasion. W Japonii istniej\u0105 okazy, kt\u00f3re wytwarzaj\u0105 nasiona wprost na li\u015bciach. Ze wzgl\u0119du na brak okrycia zal\u0105\u017ck\u00f3w mi\u0142orz\u0105b jest zaliczany w systematyce do ro\u015blin iglastych, ale zamiast igie\u0142 ma wachlarzowate li\u015bcie. Jest to gatunek endemiczny i reliktowy.<\/p>\n

Ze wzgl\u0119du na walory ozdobne mi\u0142orz\u0119by od wiek\u00f3w uprawiano tak\u017ce poza Chinami, w przy\u015bwi\u0105tynnych i pa\u0142acowych ogrodach Japonii i Korei. Do Europy zosta\u0142y sprowadzone w XVIII wieku z Japonii. Pojawi\u0142y si\u0119 w Holandii, w ogrodzie botanicznym w Utrechcie, sk\u0105d rozpowszechniono je na ca\u0142y kontynent. To pi\u0119kne drzewo osi\u0105ga w swojej ojczy\u017anie nawet do 40 m wysoko\u015bci i 5 m \u015brednicy pnia. W Polsce jest znacznie ni\u017csze. W wieku 30 lat dorasta do 10-12 m wysoko\u015bci. Najstarsze egzemplarze maj\u0105 nie wi\u0119cej ni\u017c 20 m wysoko\u015bci.<\/p>\n

Mi\u0142orz\u0119by s\u0105 drzewami d\u0142ugowiecznymi, do\u017cywaj\u0105cymi do ok 2000 lat. Wiek najstarszych, chi\u0144skich egzemplarzy szacuje si\u0119 nawet na 3500 lat. Najstarszy w Europie mi\u0142orz\u0105b ro\u015bnie od 1730 r. w Ogrodzie Botanicznym w Utrechcie w Holandii. W Polsce najstarszy mi\u0142orz\u0105b ro\u015bnie w ogrodzie przypa\u0142acowym w \u0141a\u0144cucie, szacuje si\u0119, \u017ce zosta\u0142 tam posadzony mi\u0119dzy 1770 a 1780 rokiem. W latach 80. XX w. mierzy\u0142 31 m wysoko\u015bci, a na wysoko\u015bci 130 cm nad ziemi\u0105 mia\u0142 352 cm obwodu. Inne okazy w Polsce pojawia\u0142y si\u0119 kolejno: w 1808 \u2013 w Ogrodzie Botanicznym w Krakowie, 1824 \u2013 w Ogrodzie Botanicznym w Warszawie, 1827 \u2013 w arboretum w K\u00f3rniku w PAN oraz w Ogrodzie Dendrologicznym w Przelewicach. W Ogrodzie Botanicznym w Powsinie mi\u0142orz\u0119by podziwia\u0107 mo\u017cemy wzd\u0142u\u017c ogrodzenia parkingu, obok kawiarni Botanica Cafe & Bistro, oraz w pobli\u017cu Ogrod\u00f3w Zmys\u0142\u00f3w.<\/p>\n

Mi\u0142orz\u0105b tworzy dwa rodzaje p\u0119d\u00f3w:<\/p>\n

\u2013 d\u0142ugo i kr\u00f3tkop\u0119dy. D\u0142ugop\u0119dy s\u0105 jasnobr\u0105zowe, z li\u015b\u0107mi osadzonymi skr\u0119tolegle. Na nich za\u015b wyrastaj\u0105 kr\u00f3tkop\u0119dy, z li\u015b\u0107mi zebranymi po kilka w formie rozety na szczycie. Blaszki li\u015bciowe s\u0105 wachlarzowate, szeroko\u015bci <\/span><\/p>\n

\"\"5-8 cm, od g\u00f3ry wyra\u017anie wci\u0119te, z dwiema klapami (s<\/span>t\u0105d nazwa \u0142aci\u0144ska, bo <\/span>bilobus<\/em> oznacza dwuklapowy). Li\u015bcie posiadaj\u0105 wci\u0119cie na wierzcho\u0142ku, je\u015bli wyrastaj\u0105 z d\u0142ugop\u0119d\u00f3w, natomiast te na kr\u00f3tkop\u0119dach wci\u0119cia nie posiadaj\u0105. Dychotomiczne rozga\u0142\u0119z<\/span>ienie nerw\u00f3w jest cech\u0105 pierwotn\u0105, charakterystyczna dla wielu wy<\/span>mar\u0142ych gatunk\u00f3w kopalnych, niespotykan\u0105 u ro\u015blin okrytonasiennych. Mi\u0142orz\u0105b jest drzewem o ulistnieniu sezonowym. Wiosn\u0105 li\u015bcie s\u0105 jasnozielone, latem ciemnozielone, a jesieni\u0105 spektakularnie przebarwiaj\u0105 si\u0119 na pi\u0119kny, z\u0142ocisto\u017c\u00f3\u0142ty kolor.<\/span><\/p>\n

Jest to ro\u015blina dwupienna, co oznacza, \u017ce kwiaty m\u0119skie i \u017ce\u0144skie wyst\u0119puj\u0105 na oddzielnych okazach, tak jak u wierzb, czy top\u00f3l. P\u0142e\u0107 drzew przed uzyskaniem dojrza\u0142o\u015bci jest bardzo trudna do ustalenia. Okazy \u017ce\u0144skie i m\u0119skie mo\u017cna odr\u00f3\u017cni\u0107 po p\u0119dach: \u017ce\u0144ski p\u0119d ma p\u0105ki ma\u0142e i na wierzcho\u0142ku zaostrzone, a m\u0119ski du\u017ce i zaokr\u0105glone.<\/p>\n

Kwiaty wyrastaj\u0105 na kr\u00f3tkop\u0119dach i s\u0105 wiatropylne. Py\u0142ek mo\u017ce by\u0107 przenoszony nawet na odleg\u0142o\u015b\u0107 1,5 km. Kwiaty m\u0119skie zebrane s\u0105 w niewielkie, kilkucentymetrowe kotki i wyrastaj\u0105 na ko\u0144cach kr\u00f3tkop\u0119d\u00f3w, kwiaty \u017ce\u0144skie za\u015b s\u0105 niepozorne i trudno zauwa\u017calne. Maj\u0105 posta\u0107 dw\u00f3ch nagich zal\u0105\u017ck\u00f3w o d\u0142ugo\u015bci 4 mm.  Zal\u0105\u017cki s\u0105 osadzone na d\u0142ugich, cienkich szypu\u0142kach. Zapylenie ma miejsce wiosn\u0105, w maju lub czerwcu, natomiast do zap\u0142odnienia dochodzi w kilka miesi\u0119cy po zapyleniu, cz\u0119sto ju\u017c w wykszta\u0142conych i opad\u0142ych na grunt nasionach przy udziale ruchliwych, opatrzonych w wici plemnik\u00f3w. Kuliste nasiona pokrywa ciemno\u017c\u00f3\u0142ta osn\u00f3wka, przypominaj\u0105ca \u015bliwk\u0119 o \u015brednicy oko\u0142o 2,5\u20133 cm (uwaga: nie nale\u017cy myli\u0107 nasion z owocami, poniewa\u017c nagonasienne nie wytwarzaj\u0105 owoc\u00f3w).  Dojrza\u0142e osn\u00f3wki wydzielaj\u0105 nieprzyjemny zapach zje\u0142cza\u0142ego mas\u0142a, st\u0105d zaleca si\u0119 sadzi\u0107 wy\u0142\u0105cznie osobniki jednej p\u0142ci. Drzewa uzyskane z siewu zaczynaj\u0105 wydawa\u0107 nasiona dopiero oko\u0142o 40 roku \u017cycia. Odmiany \u017ce\u0144skie rozmna\u017cane przez szczepienie wydaj\u0105 nasiona ju\u017c w wieku kilkunastu lat.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Na pniach i dolnej stronie konar\u00f3w starszych drzew mog\u0105 pojawia\u0107 si\u0119 charakterystyczne naro\u015bla, tzw. \u201eczi-czi \u201d. Swym wygl\u0105dem przypominaj\u0105 stalaktyty. Naro\u015bla te po zetkni\u0119ciu z ziemi\u0105 zakorzeniaj\u0105 si\u0119, i niekiedy wytwarzaj\u0105 p\u0119dy. Chi\u0144czycy czcz\u0105 je jako symbole p\u0142odno\u015bci i urodzaju, a Chinki modl\u0105 si\u0119 pod nimi o liczne potomstwo i o pokarm dla niego. Bardzo \u0142adne, du\u017ce i liczne naro\u015bla \u201eczi-czi\u201d mo\u017cna zobaczy\u0107 m. in. u okazu rosn\u0105cego w Ogrodzie Botanicznym w Krakowie.<\/p>\n

Drzewo to jest \u0142atwe w uprawie, doskonale przystosowane do panuj\u0105cych w Polsce warunk\u00f3w klimatycznych i nie przemarza nawet w surowe zimy. Jedynie siewki oraz m\u0142ode okazy s\u0105 bardziej wra\u017cliwe na niskie temperatury i dlatego w pierwszych latach po posadzeniu drzewka warto je okrywa\u0107 na zim\u0119 w\u0142\u00f3knin\u0105 lub chocho\u0142ami ze s\u0142omy oraz zabezpiecza\u0107 system korzeniowy przed mrozem grub\u0105 warstw\u0105 \u015bci\u00f3\u0142ki. Ponadto mi\u0142orz\u0119by \u015bwietnie znosz\u0105 susz\u0119 i zanieczyszczenie powietrza w miastach. S\u0105 \u015bwiat\u0142olubne, nie znosz\u0105 stanowisk ocienionych, na kt\u00f3rych zamieraj\u0105. Mi\u0142orz\u0105b bardzo dobrze wytrzymuje ma\u0142e napowietrzenie gleby. \u015awietnie te\u017c znosi zasolenie i jest bardzo odporny na susz\u0119 glebow\u0105. \u0179le ro\u015bnie na glebach piaszczystych oraz takich, w kt\u00f3rych jest wysokie lustro wody. Odporny na choroby i szkodniki. Bardzo wolno przyrasta na grubo\u015b\u0107 pnia i dosy\u0107 d\u0142ugo musi by\u0107 palikowany. \u015awietnie znosi ci\u0119cie.<\/p>\n

\"\"<\/em><\/p>\n

Ginkgo biloba<\/em> nadaje si\u0119 do du\u017cych ogrod\u00f3w i park\u00f3w, ale istnieje wiele odmian kar\u0142owych, mog\u0105cych znale\u017a\u0107 zastosowanie w bardzo ograniczonej przestrzeni np.<\/p>\n

– \u2018Mieszko I\u2019 \u2013 \u015bredni wzrost, pokr\u00f3j sto\u017ckowy; odmiana wyhodowana na UP w Poznaniu;<\/p>\n

– \u2018Przemys\u0142aw II\u2019 \u2013 w\u0105ski pokr\u00f3j o lekko przewieszaj\u0105cych p\u0119dach; odmiana wyhodowana na UP w Poznaniu;<\/p>\n

– \u2018W\u0142adys\u0142aw \u0141okietek\u2019 \u2013 bardzo wolno ro\u015bnie, po 20 latach osi\u0105ga nieca\u0142e 2 m; drobne li\u015bcie; odmiana polska, wyhodowana na UP w Poznaniu;<\/p>\n

– \u2018Fastigiata\u2019 \u2013 w\u0105ska, kolumnowa, wys. 8m, szer. 1,5m; odmiana m\u0119ska;<\/p>\n

– \u2018Mariken\u2019 \u2013 odmiana holenderska, szczepiona, o pokroju kulistym, wys. 1-2 m, \u015br. ok 1 m; klon m\u0119ski;<\/p>\n

– \u2018Menhir\u2019 – ciekawa odmiana kolumnowa, idealna do ma\u0142ych ogrod\u00f3w, taras\u00f3w i jako element szpaler\u00f3w; wys. 3 m, szer. 1 m;<\/p>\n

– \u2018Princeton Sentry\u2019 – w\u0105ska odmiana kolumnowa, powolny wzrost, wys.10 m, szer. 1 m; forma m\u0119ska;<\/p>\n

– \u2018Tit\u2019 \u2013 odmiana pochodz\u0105ca z Japonii, korona we wczesnych latach kolumnowa, potem jajowata; wys. 5 m;<\/p>\n

– \u2018Variegata\u2019 – w 1995 r. trafi\u0142a do Polski z Chin; ro\u015bnie wolno, z bia\u0142ymi paskami lub plamami na li\u015bciach, bardzo du\u017ca zmienno\u015b\u0107 li\u015bci, im wi\u0119cej s\u0142o\u0144ca, tym bardziej pstra, korona szeroko kopulasta, klon \u017ce\u0144ski;<\/p>\n

– \u2018Eiffel\u2019 – kompaktowa odmiana kolumnowa, z symetrycznym, zwi\u0119z\u0142ym sto\u017ckiem.<\/p>\n

Na terenach miejskich wykorzystuje si\u0119 przede wszystkim osobniki m\u0119skie (brak nasion i problemu z za\u015bmiecaniem chodnik\u00f3w) o w\u0105skich koronach. Najlepiej rosn\u0105 na glebach \u017cyznych i przepuszczalnych, jednak s\u0105 pod tym wzgl\u0119dem tolerancyjne. Bardzo \u017ale znosz\u0105 przesadzanie, zw\u0142aszcza starsze okazy, dlatego nale\u017cy tego unika\u0107.<\/p>\n


\nCiekawostki:<\/u><\/strong><\/p>\n

Mi\u0142orz\u0105b dwuklapowy jest niew\u0105tpliwie oryginalnym i pi\u0119knym drzewem zas\u0142uguj\u0105cym na szerokie rozpowszechnienie. Przede wszystkim poleca si\u0119 sadzi\u0107 mi\u0142orz\u0119by w du\u017cych ogrodach i parkach oraz jako drzewo alejowe. \u015awietnie nadaje si\u0119 do sadzenia pojedynczo na obszarach trawiastych, w pobli\u017cu reprezentacyjnych budynk\u00f3w, ko\u015bcio\u0142\u00f3w. Panuje przekonanie, \u017ce mi\u0142orz\u0119by sadzono przy \u015bwi\u0105tyniach dlatego, by chroni\u0142y je przed po\u017carami. W przypadku pojawienia si\u0119 ognia na p\u0142on\u0105ce dachy mia\u0142y spada\u0107 z ka\u017cdego li\u015bcia krople wody. W 1923 r. po silnym trz\u0119sieniu ziemi, sp\u0142on\u0119\u0142o prawie do szcz\u0119tu ca\u0142e Tokio. Ocala\u0142a m.in. stara \u015bwi\u0105tynia Kwannon, os\u0142oni\u0119ta przez wielki mi\u0142orz\u0105b, a wraz z ni\u0105 ludzie, kt\u00f3rzy si\u0119 w niej skryli. W po\u017carze drzewo utraci\u0142o wprawdzie wszystkie li\u015bcie, ale prze\u017cy\u0142o. Z nadchodz\u0105c\u0105 wiosn\u0105 zn\u00f3w okry\u0142o si\u0119 zieleni\u0105.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Jest to bardzo \u017cywotne drzewo i jeden z niewielu organizm\u00f3w biologicznych, kt\u00f3re przetrwa\u0142y wybuch bomby atomowej w Hiroszimie, i \u017cyj\u0105 do tej pory. W centrum Hiroszimy znajduje si\u0119 ogr\u00f3d o nazwie Shukkei-en, za\u0142o\u017cony czterysta lat temu. Podczas ameryka\u0144skiego ataku nuklearnego w 1945 roku zosta\u0142 on ca\u0142kowicie zniszczony, poniewa\u017c epicentrum eksplozji by\u0142o oddalone zaledwie o 1,2 km. Po wojnie za\u015b zosta\u0142 odtworzony i udost\u0119pniony zwiedzaj\u0105cym. W ogrodzie ro\u015bnie mi\u0142orz\u0105b, kt\u00f3rego wiek szacuje si\u0119 na ponad 200 lat. Tablica umieszczona przy nim informuje: \u201eTen mi\u0142orz\u0105b, jako jedyne drzewo w tym ogrodzie, przetrwa\u0142 burz\u0119 ogniow\u0105 po bombardowaniu atomowym w dniu 6 sierpnia 1945 roku. Obw\u00f3d pnia: oko\u0142o 4 m, wysoko\u015b\u0107: oko\u0142o 17 m. Jest przechylony przez podmuch wybuchu, przycinanie ga\u0142\u0119zi zapobiega jego upadkowi.\u201d <\/p>\n

Mi\u0142orz\u0105b po japo\u0144sku pisze si\u0119 znakami \u9280\u674f, kt\u00f3re czyta si\u0119 dwojako: \u201eginnan\u201d lub \u201eich\u014d\u201d. Pierwsze s\u0142owo oznacza zar\u00f3wno samo drzewo, jak i jego jadalne zarodki, drugie natomiast wy\u0142\u0105cznie drzewo. Nazwa ginkgo<\/em> w j\u0119zykach europejskich jest skutkiem pomy\u0142ki niemieckiego botanika i lekarza Engelberta Kaempfera<\/a> (1651\u20131716), kt\u00f3ry przywi\u00f3z\u0142 nasiona tego drzewa do Europy. Podczas pobytu w Japonii notowa\u0142 on wymow\u0119 nazw ro\u015blin pisanych znakami kanji<\/a>. Pope\u0142ni\u0142 jednak b\u0142\u0105d, zapisuj\u0105c ich dos\u0142owne znaczenie \u201esrebrna morela\u201d z wymow\u0105 ginkgo<\/em>. Albowiem pierwszy znak oznacza \u201esrebro\u201d, a drugi odnosi si\u0119 do struktur kilku owocowych drzew \u017ce\u0144skich rodzaju Prunus<\/em>, zawieraj\u0105cych twarde bia\u0142e wewn\u0119trzne pokrycie nasienne, podobne do pestki moreli. Szwedzki botanik Karol Linneusz<\/a> utrwali\u0142 ten b\u0142\u0105d, przypisuj\u0105c drzewu nazw\u0119 naukow\u0105: Ginkgo biloba<\/em>.<\/p>\n

Zastosowanie:<\/u><\/strong><\/p>\n

Ginkgo Biloba<\/em> jest stosowany w medycynie naturalnej od tysi\u0119cy lat. Stanowi jedn\u0105 z najpopularniejszych ro\u015blin leczniczych. Stosowanie Ginkgo Biloba<\/em> jest cz\u0119\u015bci\u0105 tradycyjnej medycyny chi\u0144skiej. W\u0142a\u015bciwo\u015bci lecznicze odnosz\u0105 si\u0119 przede wszystkim do ekstraktu z li\u015bci. Do dzi\u015b tworzone s\u0105 specjalne plantacje mi\u0142orz\u0119bu, z kt\u00f3rych pozyskiwane s\u0105 li\u015bcie z przeznaczeniem do wyrobu preparat\u00f3w wspomagaj\u0105cych mi\u0119dzy innymi pami\u0119\u0107, oraz kosmetyk\u00f3w zapewniaj\u0105cych spowolnienie proces\u00f3w starzenia. W przemy\u015ble kosmetycznym wyci\u0105g z li\u015bci znajduje zastosowanie w kremach uj\u0119drniaj\u0105cych, odm\u0142adzaj\u0105cych, nawil\u017caj\u0105cych oraz wyg\u0142adzaj\u0105cych sk\u00f3r\u0119, ponadto w kremach wzmacniaj\u0105cych naczynia krwiono\u015bne i redukuj\u0105cych przebarwienia sk\u00f3rne. Wyci\u0105g z mi\u0142orz\u0119bu dwuklapowego zawiera glikozydy flawonowe m.in. izoramnetyn\u0119, olejek kamforowy, kwercetyn\u0119 oraz laktony terpenowe (ginkolidy a, b, c i bilobalid). Leki zawieraj\u0105ce wyci\u0105g z mi\u0142orz\u0119bu usprawniaj\u0105 kr\u0105\u017cenie obwodowe i m\u00f3zgowe, zapobiegaj\u0105 zwapnieniu naczy\u0144, hamuj\u0105 agregacj\u0119 p\u0142ytek krwi, zwi\u0119kszaj\u0105 jej przep\u0142yw, usprawniaj\u0105 pami\u0119\u0107 i u\u0142atwiaj\u0105 koncentracj\u0119.<\/p>\n

W Chinach, Japonii i Korei nasiona, a w\u0142a\u015bciwie ich j\u0105dra, s\u0105 spo\u017cywane w r\u00f3\u017cnych postaciach, a drzewa uprawiane s\u0105 w sadach. Kandyzowane nasiona stanowi\u0105 substytut orzech\u00f3w. Chi\u0144czycy wyrabiaj\u0105 z osn\u00f3wek myd\u0142o, a Francuzi wykorzystuj\u0105 wyci\u0105g z \u201eorzech\u00f3w\u201d do produkcji piwa. Mi\u0142orz\u0105b bywa r\u00f3wnie\u017c wykorzystywany w sztuce bonsai, poniewa\u017c dobrze znosi ci\u0119cie.<\/p>\n

Drewno mi\u0142orz\u0119bu jest lekkie i mi\u0119kkie, poza tym odporne na gnicie i ogie\u0144. Stanowi cenny materia\u0142 maj\u0105cy zastosowanie w rze\u017abiarstwie oraz do produkcji mebli i pojemnik\u00f3w do przechowywania japo\u0144skiej w\u00f3dki sake.<\/p>\n

Autor: mgr in\u017c. Ewa Kali\u0144ska – Opiekun Reiwa Sakura Teien<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142a informacji: Wikipedia, e-katalogroslin.pl, zszp.pl<\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Jednym z wyj\u0105tkowych przedstawicieli ro\u015blin nagozal\u0105\u017ckowych jest mi\u0142orz\u0105b dwuklapowy (Ginkgo biloba). Jest to ro\u015blina niezwyk\u0142a z wielu powod\u00f3w. Jako jedyny ju\u017c \u017cyj\u0105cy przedstawiciel rodziny Ginkgoaceae ta „\u017cywa skamielina” przetrwa\u0142a w niezmienionej formie do czas\u00f3w dzisiejszych. Mi\u0142orz\u0119by pojawi\u0142y si\u0119 na ziemi przed wieloma milionami lat, jednak do czas\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnych przetrwa\u0142 tylko jeden gatunek. Jest on ogniwem…<\/p>\n","protected":false},"author":10,"featured_media":5500,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_kad_blocks_custom_css":"","_kad_blocks_head_custom_js":"","_kad_blocks_body_custom_js":"","_kad_blocks_footer_custom_js":"","ngg_post_thumbnail":0,"_kad_post_transparent":"default","_kad_post_title":"default","_kad_post_layout":"default","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"default","_kad_post_vertical_padding":"default","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false,"_kad_post_classname":"","footnotes":""},"categories":[18,14,8,26],"tags":[],"class_list":["post-5499","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blog","category-ciekawostki","category-edukacja","category-z-notatnika-przyrodnika"],"taxonomy_info":{"category":[{"value":18,"label":"Blog"},{"value":14,"label":"Ciekawostki"},{"value":8,"label":"Edukacja"},{"value":26,"label":"Z notatnika przyrodnika"}]},"featured_image_src_large":["https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/Jesien_0033-1-1024x683.jpg",1024,683,true],"author_info":{"display_name":"login_ap","author_link":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/author\/agnieszka-pfeiffer\/"},"comment_info":0,"category_info":[{"term_id":18,"name":"Blog","slug":"blog","term_group":0,"term_taxonomy_id":18,"taxonomy":"category","description":"","parent":0,"count":56,"filter":"raw","cat_ID":18,"category_count":56,"category_description":"","cat_name":"Blog","category_nicename":"blog","category_parent":0},{"term_id":14,"name":"Ciekawostki","slug":"ciekawostki","term_group":0,"term_taxonomy_id":14,"taxonomy":"category","description":"","parent":18,"count":40,"filter":"raw","cat_ID":14,"category_count":40,"category_description":"","cat_name":"Ciekawostki","category_nicename":"ciekawostki","category_parent":18},{"term_id":8,"name":"Edukacja","slug":"edukacja","term_group":0,"term_taxonomy_id":8,"taxonomy":"category","description":"","parent":18,"count":30,"filter":"raw","cat_ID":8,"category_count":30,"category_description":"","cat_name":"Edukacja","category_nicename":"edukacja","category_parent":18},{"term_id":26,"name":"Z notatnika przyrodnika","slug":"z-notatnika-przyrodnika","term_group":0,"term_taxonomy_id":26,"taxonomy":"category","description":"","parent":18,"count":95,"filter":"raw","cat_ID":26,"category_count":95,"category_description":"","cat_name":"Z notatnika przyrodnika","category_nicename":"z-notatnika-przyrodnika","category_parent":18}],"tag_info":false,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5499","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/10"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5499"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5499\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5500"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5499"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5499"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5499"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}