{"id":5469,"date":"2025-08-14T11:34:59","date_gmt":"2025-08-14T09:34:59","guid":{"rendered":"https:\/\/ogrodpan.pl\/blog\/?p=5469"},"modified":"2025-08-14T11:41:58","modified_gmt":"2025-08-14T09:41:58","slug":"wrzos-pospolity-zwiastun-jesieni-roslina-ozdobna-pozyteczna-i-magiczna","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wrzos-pospolity-zwiastun-jesieni-roslina-ozdobna-pozyteczna-i-magiczna\/","title":{"rendered":"Wrzos pospolity \u2013 zwiastun jesieni, ro\u015blina ozdobna, po\u017cyteczna i… magiczna!\u00a0"},"content":{"rendered":"

Czy kwitnienie wrzos\u00f3w pospolitych zwiastuje koniec lata? Ich pierwsze kwiaty rozwijaj\u0105 si\u0119 ju\u017c w po\u0142owie lipca, ale to przecie\u017c wrzesie\u0144 zapo\u017cyczy\u0142 swoj\u0105 nazw\u0119 od tej ro\u015bliny…Przys\u0142owie m\u00f3wi, \u017ce \u201eKiedy sierpie\u0144 wrzos rozwija, jesie\u0144 kr\u00f3tka, szybka mija\u201d co wr\u00f3\u017cy obecnie bardzo kr\u00f3tk\u0105 jesie\u0144 ze wzgl\u0119du na wczesne kwitnienie wrzos\u00f3w.<\/span> <\/span><\/p>\n

Wrzos pospolity (<\/span>Calluna vulgaris<\/span><\/i>) swoj\u0105 nazw\u0119 \u0142aci\u0144sk\u0105 wywodzi od greckiego s\u0142owa <\/span>kallyno<\/span><\/i> \u2013 czyszcz\u0119 i nawi\u0105zuje do wykorzystywania ga\u0142\u0105zek wrzosu do wyrabiania miote\u0142ek, a epitet gatunkowy <\/span>vulgaris <\/span><\/i>z \u0142ac. <\/span>vulgo<\/span><\/i> \u2013 rozpowszechniam oznacza tyle co zwyczajny, pospolity, czyli cz\u0119sto spotykany. Polskie ludowe nazwy wrzosu to min. wrzosk lub wrzost.<\/span> <\/span><\/p>\n

Wrzos pospolity to zimozielona krzewinka dorastaj\u0105ca do 80-100 cm wysoko\u015bci o pok\u0142adaj\u0105cych si\u0119 i zakorzeniaj\u0105cych p\u0119dach, kt\u00f3rych wierzcho\u0142ki unosz\u0105 si\u0119 ku g\u00f3rze. Li\u015bcie s\u0105 drobne igie\u0142kowato-\u0142uskowate ustawione nakrzy\u017clegle. Korzenie wrzosu tworz\u0105 mikoryz\u0119 erikoidaln\u0105 ze strz\u0119pkami grzybni. <\/span> <\/span><\/p>\n

Charakterystyczne dla ro\u015blin wrzosowatych dzwonkowate kwiaty mog\u0105 mie\u0107 barw\u0119 bia\u0142\u0105, lila lub r\u00f3\u017cow\u0105. Zebrane s\u0105 w g\u0119ste, wyd\u0142u\u017cone groniaste kwiatostany, s\u0105 obup\u0142ciowe, rozwijaj\u0105 si\u0119 ju\u017c w lipcu i kwitn\u0105 do ko\u0144ca wrze\u015bnia. Zapylane s\u0105 przez pszczo\u0142y, trzmiele i du\u017ce bzygowate.  Kwiaty s\u0105 do\u015b\u0107 trwa\u0142e, po zapyleniu zasychaj\u0105 i pozostaj\u0105 na zim\u0119 na ro\u015blinie. Owoce tworz\u0105 si\u0119 we wrze\u015bniu-pa\u017adzierniku, maj\u0105 posta\u0107 torebki otwieraj\u0105cej si\u0119 czterema klapami z kt\u00f3rych wysypuj\u0105 si\u0119 czerwonawe, drobne nasiona. <\/span> <\/span><\/p>\n

Wrzosy lubi\u0105 ubog\u0105, piaszczyst\u0105 i kwa\u015bn\u0105 gleb\u0119. Rosn\u0105 w suchych borach sosnowych, na ja\u0142owych \u0142\u0105kach, zr\u0119bach, wrzosowiskach, torfowiskach, unikaj\u0105 gleb \u017cyznych i wapiennych. Wyst\u0119puj\u0105 w niemal ca\u0142ej Europie oraz p\u00f3\u0142nocnej Afryce i Azji po pasmo Uralu. Wymagaj\u0105 stanowisk s\u0142onecznych, w cieniu zamieraj\u0105. Wrzosowiska w Polsce to zbiorowiska krzewinkowe z dominacj\u0105 wrzosu tworz\u0105ce si\u0119 cz\u0119sto na poligonach wojskowych. W Polsce najbardziej znane s\u0105 wrzosowiska \u2013 Most\u00f3wka niedaleko Wyszkowa, Cedy\u0144skie w dolinie dolnej Odry i K\u0142omi\u0144skie na terenie gminy Borne Sulinowo \u2013 przyci\u0105gaj\u0105ce co roku licznych mi\u0142o\u015bnik\u00f3w przyrody i przepi\u0119knych widok\u00f3w.<\/span> <\/span><\/p>\n

Wyhodowano wiele odmian wrzos\u00f3w r\u00f3\u017cni\u0105cych si\u0119 kolorem, wielko\u015bci\u0105 kwiat\u00f3w i si\u0142\u0105 wzrostu. Wrzosy ogrodowe mog\u0105 kwitn\u0105\u0107 ju\u017c od czerwca a\u017c do ko\u0144ca listopada. Szczeg\u00f3lnie popularne s\u0105 obecnie wrzosy p\u0105czkowe, kt\u00f3rych kwiaty nie rozwijaj\u0105 si\u0119 do ko\u0144ca i pozostaj\u0105 w fazie p\u0105k\u00f3w. Wrzos pospolity mo\u017cna rozmna\u017ca\u0107 z nasion \u2013 w tym celu uschni\u0119te kwiatostany z nasionami \u015bcina si\u0119 i uk\u0142ada na skrzynkach wype\u0142nionych mieszanin\u0105 piasku i kwa\u015bnego torfu. Nasiona same si\u0119 rozsiej\u0105, nie nale\u017cy jedynie dopu\u015bci\u0107 do przeschni\u0119cia pod\u0142o\u017ca. Mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c rozmna\u017ca\u0107 wrzosy poprzez tworzenie sadzonek p\u00f3\u0142zdrewnia\u0142ych z wierzcho\u0142kowych cz\u0119\u015bci p\u0119du. Pobieramy je w lipcu-wrze\u015bniu i wk\u0142adamy do skrzynek z pod\u0142o\u017cem przygotowanym jak do wysiewu nasion.<\/span> <\/span><\/p>\n

Ale wrzosy to nie tylko ro\u015bliny ozdobne, lecz tak\u017ce cenione ro\u015bliny lecznicze i kosmetyczne. W tym celu wykorzystuje si\u0119 kwiaty (<\/span>Flos Callunae<\/span><\/i> lub <\/span>Flos Ericae<\/span><\/i>) lub ziele (<\/span>Herba Callunae<\/span><\/i>). Kwiaty zrywa si\u0119 r\u0119cznie, ziele \u015bcina na pocz\u0105tku kwitnienia. Surowce te s\u0105 bogate we flawonoidy (kwercytryna, mirycytryna), garbniki, \u015bluzy oraz szereg innych metabolit\u00f3w dzi\u0119ki kt\u00f3rym wykazuj\u0105 dzia\u0142anie przeciwzapalne, moczop\u0119dne, uspokajaj\u0105ce i antyseptyczne. Pobudzaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c \u0142aknienie przy braku apetytu, dobrze dzia\u0142aj\u0105 te\u017c na zaburzenia trawienia, kamic\u0119, zapalenie p\u0119cherza i dr\u00f3g moczowych. <\/span> <\/span><\/p>\n

Ponadto ro\u015blina ta jest po\u017cytkiem dla pszcz\u00f3\u0142 (py\u0142ek i nektar) a mi\u00f3d wrzosowy jest bardzo aromatyczny o s\u0142odko-gorzkim smaku. P\u0119dy wrzosu s\u0105 r\u00f3wnie\u017c cennym pokarmem dla owiec i jeleni szczeg\u00f3lnie zim\u0105.<\/span> <\/span><\/p>\n

Kiedy\u015b u\u017cywano wrzos\u00f3w do barwienia we\u0142ny na \u017c\u00f3\u0142to, przyciemniania sk\u00f3r, gacenia dom\u00f3w, krycia dach\u00f3w, wype\u0142niania materacy, na opa\u0142 lub jako substytut herbaty. Celtowie u\u017cywali wrzosu wraz z mlekiem do przyrz\u0105dzania napoj\u00f3w odurzaj\u0105cych natomiast Szkoci do warzenia piwa. <\/span> <\/span><\/p>\n

Wrzos pospolity to ro\u015blina magiczna \u2013 sadzona na cmentarzach, zrywana przez czarownice, zwyk\u0142ym \u015bmiertelnikom (szczeg\u00f3lnie kobietom) mia\u0142a dawa\u0107 ochron\u0119 przed przemoc\u0105 fizyczn\u0105 i psychiczn\u0105. Wierzono, \u017ce spalanie wrzosu sprowadza deszcz. Ziele wrzosu wchodzi\u0142o w sk\u0142ad tzw. bukietu Matki Boskiej \u015bwi\u0119conego w ko\u015bciele 15 sierpnia (\u015bwi\u0119to Matki Boskiej Zielnej). Taki bukiet mia\u0142 za zadanie chroni\u0107 domownik\u00f3w przed nieszcz\u0119\u015bciem, a zasuszone ro\u015bliny z niego pochodz\u0105ce mia\u0142y szczeg\u00f3lne, lecznicze w\u0142a\u015bciwo\u015bci.<\/span> <\/span><\/p>\n

Sen o wrzosie zwiastuje szcz\u0119\u015bcie, d\u0142ugie, spokojne, dostatnie \u017cycie, chyba \u017ce s\u0105 to wrzosy suche \u2013 oznaczaj\u0105 wtedy, \u017ce nasze marzenia nie maj\u0105 szans na spe\u0142nienie. <\/span> <\/span><\/p>\n

Zapraszamy do obejrzenia kwitn\u0105cych wrzos\u00f3w w Kolekcji Flory Polski \u2013 na wrzosowisku w lasku limbowym oraz po p\u00f3\u0142nocnej stronie naszych Pienin <\/span>\ud83d\ude0a<\/span> <\/span><\/p>\n

Magdalena Bederska-B\u0142aszczyk<\/p>\n

Wybrana Literatura:<\/span><\/b> <\/span><\/p>\n

Nowi\u0144ski M.1980. Dzieje upraw i ro\u015blin leczniczych. PWRiL<\/span> 
\n<\/span>Polakowska M., 1982. Le\u015bne Ro\u015bliny Zielarskie. PWRiL<\/span> 
\n<\/span>Hrynkiewicz-Sudnik J., S\u0119kowski B., Wilczkiewicz M. 1987. Rozmna\u017canie drzew i krzew\u00f3w li\u015bciastych 3. PWN Warszawa<\/span> 
\n<\/span>Grochowski W., Grochowski A. 1994.Le\u015bne grzyby owoce i zio\u0142a. Zbi\u00f3r i wykorzystanie. PWRiL Warszawa<\/span> 
\n<\/span>Grau J., Jung R., Munker B. 1996. Zio\u0142a i owoce le\u015bne. Leksykon Przyrodniczy. \u015awiat Ksi\u0105\u017cki.<\/span> 
\n<\/span>Seneta W., Dolatowski J., Zieli\u0144ski J. 2002. Wydanie V. PWN Warszawa<\/span> 
\n<\/span>Szary A. 2013. Tajemnice bieszczadzkich ro\u015blin wczoraj i dzi\u015b. Wydawnictwo Carpathia<\/span> 
\n<\/span>Kujawska M., \u0141uczaj \u0141., Sosnowska J., Klepacki P. 2016. Ro\u015bliny w wierzeniach i zwyczajach ludowych. S\u0142ownik Adama Fishera. Polskie Towarzystwo Ludoznawcze.<\/span> 
\n<\/span>Sudnik-W\u00f3jcikowska B., OrczewskaA. 2018. Ro\u015bliny Polski. Oficyna Wydawnicza Multico<\/span> 
\n<\/span>Diaz J. 2020. Plant witchery. Discover the Sacred Language, Wisdom, and Magic of 200 Plants. Hay House. INC<\/span> 
\n<\/span>Witkowska-\u017buk L. 2021. Atlas ro\u015blinno\u015bci las\u00f3w. Oficyna Wydawnicza Multico<\/span> 
\n<\/span>Ksiega-snu.pl<\/span> <\/span><\/p>\nngg_shortcode_0_placeholder\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Czy kwitnienie wrzos\u00f3w pospolitych zwiastuje koniec lata? Ich pierwsze kwiaty rozwijaj\u0105 si\u0119 ju\u017c w po\u0142owie lipca, ale to przecie\u017c wrzesie\u0144 zapo\u017cyczy\u0142 swoj\u0105 nazw\u0119 od tej ro\u015bliny…Przys\u0142owie m\u00f3wi, \u017ce \u201eKiedy sierpie\u0144 wrzos rozwija, jesie\u0144 kr\u00f3tka, szybka mija\u201d co wr\u00f3\u017cy obecnie bardzo kr\u00f3tk\u0105 jesie\u0144 ze wzgl\u0119du na wczesne kwitnienie wrzos\u00f3w.  Wrzos pospolity (Calluna vulgaris) swoj\u0105 nazw\u0119 \u0142aci\u0144sk\u0105…<\/p>\n","protected":false},"author":10,"featured_media":5470,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_kad_blocks_custom_css":"","_kad_blocks_head_custom_js":"","_kad_blocks_body_custom_js":"","_kad_blocks_footer_custom_js":"","ngg_post_thumbnail":0,"_kad_post_transparent":"default","_kad_post_title":"default","_kad_post_layout":"default","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"default","_kad_post_vertical_padding":"default","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false,"_kad_post_classname":"","footnotes":""},"categories":[18,14,1,26],"tags":[],"class_list":["post-5469","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blog","category-ciekawostki","category-rozne","category-z-notatnika-przyrodnika"],"acf":[],"taxonomy_info":{"category":[{"value":18,"label":"Blog"},{"value":14,"label":"Ciekawostki"},{"value":1,"label":"R\u00f3\u017cne"},{"value":26,"label":"Z notatnika przyrodnika"}]},"featured_image_src_large":["https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/6-1024x768.jpeg",1024,768,true],"author_info":{"display_name":"login_ap","author_link":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/author\/agnieszka-pfeiffer\/"},"comment_info":0,"category_info":[{"term_id":18,"name":"Blog","slug":"blog","term_group":0,"term_taxonomy_id":18,"taxonomy":"category","description":"","parent":0,"count":56,"filter":"raw","term_order":"0","cat_ID":18,"category_count":56,"category_description":"","cat_name":"Blog","category_nicename":"blog","category_parent":0},{"term_id":14,"name":"Ciekawostki","slug":"ciekawostki","term_group":0,"term_taxonomy_id":14,"taxonomy":"category","description":"","parent":18,"count":40,"filter":"raw","term_order":"0","cat_ID":14,"category_count":40,"category_description":"","cat_name":"Ciekawostki","category_nicename":"ciekawostki","category_parent":18},{"term_id":1,"name":"R\u00f3\u017cne","slug":"rozne","term_group":0,"term_taxonomy_id":1,"taxonomy":"category","description":"","parent":18,"count":46,"filter":"raw","term_order":"0","cat_ID":1,"category_count":46,"category_description":"","cat_name":"R\u00f3\u017cne","category_nicename":"rozne","category_parent":18},{"term_id":26,"name":"Z notatnika przyrodnika","slug":"z-notatnika-przyrodnika","term_group":0,"term_taxonomy_id":26,"taxonomy":"category","description":"","parent":18,"count":95,"filter":"raw","term_order":"0","cat_ID":26,"category_count":95,"category_description":"","cat_name":"Z notatnika przyrodnika","category_nicename":"z-notatnika-przyrodnika","category_parent":18}],"tag_info":false,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5469","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/10"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5469"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5469\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5470"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5469"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5469"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5469"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}