Przed\u015bwi\u0105teczny czas jest pe\u0142en dekoracji i koloru, wi\u0119c dla odmiany opowiem Wam o ro\u015blinie, kt\u00f3ra przyci\u0105ga swoj\u0105 prostot\u0105, a ekstrawaganckie w formie ma czasem \u0142odygi. Bambus \u2013 wiele jego gatunk\u00f3w zaadaptowa\u0142o si\u0119 do naszego klimatu i s\u0105 pi\u0119kn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 o\u015bnie\u017conego krajobrazu. W Ogrodzie wi\u015bniowym Reiwa wci\u0105\u017c mo\u017cna je podziwia\u0107.<\/p>\n
Bambusy to zimozielone ro\u015bliny z rodziny wiechlinowatych (Poaceae<\/em>), kt\u00f3re nie gubi\u0105 li\u015bci jesieni\u0105 i wiosn\u0105 wypuszczaj\u0105 nowe. Wraz ze wzrostem i pojawianiem si\u0119 m\u0142odych li\u015bci, stare stopniowo opadaj\u0105. Zachowuj\u0105 sw\u00f3j \u015bwie\u017cy zielony kolor nawet podczas niezbyt mro\u017anej zimy. Na \u015bwiecie istnieje blisko 1500 gatunk\u00f3w bambusa, z czego najwi\u0119ksza liczba ro\u015bnie naturalnie w Azji, ale wyst\u0119puj\u0105 r\u00f3wnie\u017c w obu Amerykach, Afryce i Australii. Bambusy to bardzo silne ro\u015bliny o du\u017cej zdolno\u015bci do regeneracji. W zniszczonej broni\u0105 atomow\u0105 Hiroszimie to w\u0142a\u015bnie zielone \u0142odygi bambusa by\u0142y zwiastunem nowego \u017cycia.<\/p>\n Pierwsze bambusy dotar\u0142y do Europy w po\u0142owie XIX wieku wraz z importerami jedwabiu. Egzotycznymi ro\u015blinami obdarowywali szlachcic\u00f3w i bogatych klient\u00f3w, a tak\u017ce sadzili we w\u0142asnych ogrodach. Jednak nie wszystkie gatunki przyj\u0119\u0142y si\u0119 w europejskim klimacie. Najbardziej wytrwa\u0142ym okaza\u0142 si\u0119 fylostachys (Phyllostachys<\/em>). Z czasem coraz wi\u0119cej gatunk\u00f3w zacz\u0119to uprawia\u0107 w Anglii i po\u0142udniowej Francji.<\/p>\n Europejscy botanicy badali bambusy znacznie wcze\u015bniej, ni\u017c wprowadzono je do uprawy na starym kontynencie. W 1626 roku G. E. Rumpf (1627\u20141702) opublikowa\u0142 siedmiotomowe dzie\u0142o Herbarium amboinese<\/em>, gdzie opisa\u0142 24 gatunki bambusa i nazwa\u0142 je \u201edrzewami trzcinowymi\u201d. Nazwa \u201ebambus\u201d zosta\u0142a p\u00f3\u017aniej u\u017cyta przez Karola Linneusza (1707\u20141778) i pochodzi prawdopodobnie od us\u0142yszanego przez niego s\u0142owa mambu<\/em> lub bambu<\/em> u\u017cywanego do opisu ro\u015bliny przez ludno\u015b\u0107 zamieszkuj\u0105c\u0105 badany przez niego obszar.<\/p>\n Cech\u0105 odr\u00f3\u017cniaj\u0105ca bambusy od rodzimych drzew i krzew\u00f3w Europy jest to, \u017ce m\u0142ode p\u0119dy wy\u0142aniaj\u0105ce si\u0119 z ziemi maj\u0105 \u015brednic\u0119, jak\u0105 \u0142odyga b\u0119dzie mia\u0142a przez ca\u0142e \u017cycie. Bambusy bardzo silnie rozrastaj\u0105 si\u0119 za pomoc\u0105 podziemnych k\u0142\u0105czy. To one pozwalaj\u0105 im szybko zdobywa\u0107 now\u0105 przestrze\u0144 i zadarnia\u0107 j\u0105. Bambusy drzewiaste, jak filostachys z\u0142otobruzdowy (Phyllostachys aureosulcata<\/em>)<\/strong>, s\u0105 najbardziej roz\u0142ogowe i one wymagaj\u0105 umieszczenia w ogrodzie bariery korzeniowej. W przeciwnym razie rozprzestrzeni\u0105 si\u0119 po ca\u0142ym ogrodzie i zostawi\u0105 w glebie ma\u0142o sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych dla pozosta\u0142ych ro\u015blin. Bambusy k\u0119powe, jak fargezja (Fargesia<\/em>)<\/strong> rosn\u0105 znacznie spokojniej. S\u0105 bujne, mocno ulistnione i maja zwarty system korzeniowy. Najni\u017csze, okrywowe<\/strong> bambusy dorastaj\u0105 do 1 metra<\/strong> i bardzo \u0142adnie wygl\u0105daj\u0105 posadzone wok\u00f3\u0142 drzew. U nas plejoblast srebrzystoobrze\u017cony (Pleioblastus argenteostriatus<\/em>) \u2018Pumilus\u2019 <\/strong>towarzyszy wi\u015bni pi\u0142kowanej (Prunus serrulata<\/em>) \u2018Kanzan\u2019 i wi\u015bni jedo\u0144skiej (Prunus<\/em> xyedoensis<\/em>) \u2018Somei-Yoshino\u2019.<\/p>\n Bambusy rosn\u0105 bardzo szybko. W swoim naturalnym \u015brodowisku \u2013 cieplejszym i z \u0142agodniejsz\u0105 zim\u0105 \u2013 niekt\u00f3re gatunki mog\u0105 urosn\u0105\u0107 nawet o jeden metr w ci\u0105gu doby. W naszych warunkach klimatycznych mo\u017ce to by\u0107 30 cm w ci\u0105gu ciep\u0142ego dnia. Jak czytamy w e-booku Sylwii Hennek \u201eBambusowy sen\u201d: \u201e[\u2026] bambusy k\u0119powe, czyli fargezje, w optymalnych warunkach uprawy zyskuj\u0105 oko\u0142o 30-80 cm wysoko\u015bci rocznie. Silniej rosn\u0105ce bambusy drzewiaste \u2013 filostachysy \u2013 co roku rosn\u0105 o 90-150 cm wy\u017cej ni\u017c w poprzednim roku uprawy. Na dob\u0119 mog\u0105 urosn\u0105\u0107 20-30 cm\u201d. Ciekawostk\u0105 jest, \u017ce im bambus starszy, tym ro\u015bnie szybciej. Chi\u0144skie powiedzenie m\u00f3wi: \u201ebambus najpierw spaceruje, potem truchta, a na ko\u0144cu biegnie\u201d<\/strong>, jak czytamy w tym samym \u017ar\u00f3dle.<\/p>\n Bogactwo i r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 gatunk\u00f3w bambusa pozwala na dobranie ich do ka\u017cdej przestrzeni \u2013 ma\u0142ych i du\u017cych ogrod\u00f3w, jako \u017cywop\u0142oty, a tak\u017ce na balkony i tarasy. \u0141odygi bambus\u00f3w nadaj\u0105 charakter ca\u0142ej ro\u015blinie. Najcz\u0119\u015bciej s\u0105 zielone, ale przybieraj\u0105 te\u017c inne kolory, takie jak: \u017c\u00f3\u0142ty, br\u0105zowy, czarny, czerwonawy oraz by\u0107 kropkowane lub pasiaste (sp\u00f3jrzcie na pi\u0119kne okazy na za\u0142\u0105czonym zdj\u0119ciu). Niekt\u00f3re bambusy tak\u017ce zakwitaj\u0105. Cierpliwie czekamy, czy zdecyduje si\u0119 na to nasz filostachys z\u0142otobruzdowy (Phyllostachys aureosulcata<\/em>) \u2018Spectabilis\u2019 \ud83d\ude0a<\/p>\n Bambusy wykorzystywane s\u0105 na wiele sposob\u00f3w: do konstrukcji budowlanych (rusztowania, domy, ogrodzenia); do wytwarzania przedmiot\u00f3w codziennego u\u017cytku (pa\u0142eczki, kubki, pojemniki na \u017cywno\u015b\u0107, p\u0119dzelki do kaligrafii, maty do spania, narz\u0119dzia ogrodowe, papier z li\u015bci bambusa, liny, tkaniny, wachlarze) oraz do produkcji \u0142uk\u00f3w i strza\u0142. Z kolei p\u0119dy bambusa stanowi\u0105 pe\u0142en witamin przysmak, a li\u015bcie bambusa s\u0105 od\u017cywcz\u0105 pasz\u0105 dla zwierz\u0105t. W zale\u017cno\u015bci od gatunku, jadalne cz\u0119\u015bci bambusa mog\u0105 by\u0107 cienkie jak szparagi lub grubo\u015bci ramienia. Najbardziej odpowiedni do spo\u017cycia jest filostachys jadalny zwany r\u00f3wnie\u017c bambusem Moso (Phyllostachys edulis<\/em> syn. Phyllostachys pubescens<\/em>). Pochodzi z Chin i Japonii, gdzie osi\u0105ga wysoko\u015b\u0107 nawet 25 metr\u00f3w. W Polsce mo\u017ce urosn\u0105\u0107 do 7 metr\u00f3w. Bambusy zawieraj\u0105 w sobie kwas krzemowy, kt\u00f3ry ma dzia\u0142anie odtruwaj\u0105ce \u017co\u0142\u0105dek.<\/p>\n Bambusy s\u0105 nie tylko integraln\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 krajobrazu Azji, ale te\u017c wa\u017cnym symbolem kultury Dalekiego Wschodu. W staro\u017cytnych Chinach bambus symbolizowa\u0142 chi\u0144ski spos\u00f3b na \u017cycie \u2013 elastyczno\u015b\u0107, wytrzyma\u0142o\u015b\u0107 i wytrwa\u0142o\u015b\u0107. Poniewa\u017c bambus ugina si\u0119 na wietrze, ale si\u0119 nie \u0142amie, a jego li\u015bcie poruszane s\u0105 przez wiatr, ale nie opadaj\u0105. We wszystkich krajach Azji religia jest blisko zwi\u0105zana z natur\u0105. Bogowie \u017cyj\u0105 w kamieniach, wodzie, lasach i g\u00f3rach. Silna jest wiara, \u017ce cz\u0142owiek nie mo\u017ce istnie\u0107 bez natury i przetrwa tylko, kiedy b\u0119dzie \u017cy\u0142 w zgodzie z jej prawami. \u201eBambus jest moim bratem\u201d \u2013 m\u00f3wi wietnamskie przys\u0142owie.<\/p>\n Bambusy stanowi\u0105 nieod\u0142\u0105czny element chi\u0144skich i japo\u0144skich ogrod\u00f3w projektowanych tak, by pobudza\u0107 wyobra\u017ani\u0119 i pom\u00f3c w medytacji. Zestawia si\u0119 w nich elementy kobiece i m\u0119skie, jin <\/em>i jang<\/em>, twarde i mi\u0119kkie, jak kamie\u0144 i woda, bambus i chryzantema, a tak\u017ce proste i zaokr\u0105glone linie. Bambus odpowiada w nich za gibko\u015b\u0107 i si\u0142\u0119, prawdziw\u0105 przyja\u017a\u0144 i energi\u0119 \u017cyciow\u0105. Zielone li\u015bcie bambusa s\u0105 idealnym t\u0142em dla kwitn\u0105cej \u015bliwy. Obok bambusa r\u00f3wnie wa\u017cna rol\u0119 w religii, filozofii i sztuce maj\u0105: sosna, wierzba, \u015bliwa, chryzantema i kwiat lotosu. Jednak tylko bambus znalaz\u0142 tak praktyczne zastosowanie w codziennym \u017cyciu.<\/p>\n Bambus jest r\u00f3wnie\u017c obecny w legendach, wierzeniach i przes\u0105dach. Jedna z japo\u0144skich opowie\u015bci m\u00f3wi o dziewczynce znalezionej w \u0142odydze bambusa. Wyros\u0142a na pi\u0119kn\u0105 kobiet\u0119, kt\u00f3r\u0105 chcia\u0142 po\u015blubi\u0107 cesarz. Ona jednak uzna\u0142a to za zbyt wielki honor i zdecydowa\u0142a si\u0119 powr\u00f3ci\u0107 do bambusa.<\/p>\n Wi\u0119cej ciekawych historii o bambusach znajdziecie w ksi\u0105\u017cce \u201eBamboos\u201d Christine Recht z fotografiami Maxa F. Watterwalda. A po szczeg\u00f3\u0142owe informacje dotycz\u0105ce uprawy bambus\u00f3w w Polsce zajrzyjcie do e-booka \u201eBambusowy sen\u201d Sylwii Hennek.<\/p>\n Narodow\u0105 Kolekcj\u0119 bambus\u00f3w zimotrwa\u0142ych w Polsce mo\u017cna obejrze\u0107 w Szk\u00f3\u0142ce Hoser w \u017bbikowie ko\u0142o Pruszkowa.<\/p>\n