W czerwcu na \u0142\u0105kach i ugorach mo\u017cna spotka\u0107 nietypow\u0105 ro\u015blin\u0119, kt\u00f3rej d\u0142ugie nitkowate p\u0119dy oplataj\u0105 inne ro\u015bliny, jakby je dusi\u0142y. To \u201ediabelskie w\u0142osy\u201d, tak ro\u015bliny z tego rodzaju nazywaj\u0105 mieszka\u0144cy tropikalnych cz\u0119\u015bci \u015bwiata, w naszym klimacie nie jest ona tak gro\u017ana, ale dawniej te\u017c by\u0142a uci\u0105\u017cliwym chwastem upraw. Teraz jest raczej ciekawostk\u0105 przyrodnicz\u0105.<\/p>\n
Paso\u017cytnictwo zwykle kojarzy nam si\u0119 ze zwierz\u0119tami i rzeczywi\u015bcie w\u015br\u00f3d zwierz\u0105t grupa paso\u017cyt\u00f3w jest bardzo liczna. W\u015br\u00f3d ro\u015blin paso\u017cyt\u00f3w jest stosunkowo niewiele, a szczeg\u00f3lnie paso\u017cyt\u00f3w ca\u0142kowitych tj. takich, kt\u00f3re wszystko co jest im potrzebne do \u017cycia czerpi\u0105 z ro\u015bliny, na kt\u00f3rej paso\u017cytuj\u0105. Ro\u015bliny paso\u017cytnicze nie wytwarzaj\u0105 chlorofilu, najcz\u0119\u015bciej te\u017c nie posiadaj\u0105 korzeni. W naszej florze ro\u015blin ca\u0142kowicie paso\u017cytniczych jest niewiele, a mianowicie 24 gatunki, nale\u017c\u0105ce do 4 rodzaj\u00f3w (kanianka, zaraza, zara\u017anica i \u0142uskiewnik).<\/p>\n
Kanianka<\/strong> to rodzaj, kt\u00f3rego przedstawicieli, a przynajmniej niekt\u00f3re gatunki stosunkowo cz\u0119sto mo\u017cemy spotka\u0107 w naturze. Do rodzaju kanianka (Cucuta<\/em>), w naszej florze nale\u017cy 6 gatunk\u00f3w, z czego jeden – kanianka lnowa (C. epilinum<\/em>) to gatunek prawdopodobnie ju\u017c u nas wymar\u0142y. Kanianka nale\u017cy do rodziny powojowatych (Convolvulaceae<\/em>). Wszystkie gatunki krajowe to bezzieleniowe ro\u015bliny jednoroczne. Spotka\u0107 je mo\u017cna na \u0142\u0105kach, polach uprawnych, przydro\u017cach i zaro\u015blach nadrzecznych.<\/p>\n Kanianka ma bardzo ciekawy cykl rozwojowy, kt\u00f3ry w du\u017cym skr\u00f3cie opisz\u0119. Nasiona podczas kie\u0142kowania, wytwarzaj\u0105 bardzo szcz\u0105tkowy korze\u0144, kt\u00f3rego g\u0142\u00f3wnym zadaniem jest utrzymanie siewki w pod\u0142o\u017cu. Siewka nie wytwarza li\u015bcieni ani tym bardziej li\u015bci, do swojego pocz\u0105tkowego rozwoju wykorzystuje substancje od\u017cywcze zawarte w nasieniu. Po wykie\u0142kowaniu z nasienia wyrasta cienki, nitkowaty \u017c\u00f3\u0142tawy lub r\u00f3\u017cowawy p\u0119d, kt\u00f3ry wykonuje koliste ruchy, szukaj\u0105c w otoczeniu ro\u015bliny, na kt\u00f3rej m\u00f3g\u0142by si\u0119 owin\u0105\u0107. Je\u015bli taki p\u0119d napotka \u017cywiciela, to nast\u0119pnie bardzo szybko wykonuje kilka obrot\u00f3w naoko\u0142o spotkanej \u0142odygi, a na jego powierzchni wytwarzaj\u0105 si\u0119 ssawki, kt\u00f3re wnikaj\u0105 do p\u0119du \u017cywiciela. W tym momencie zamiera korze\u0144 i dolna cz\u0119\u015b\u0107 \u0142odygi i od tej pory kanianka rozpoczyna sw\u00f3j paso\u017cytniczy \u017cywot. Co ciekawe, je\u015bli kie\u0142kuj\u0105cy p\u0119d kanianki napotka np. such\u0105 \u0142odyg\u0119 to nie owija si\u0119 wok\u00f3\u0142 niej i nie wytwarza ssawek. Kie\u0142kuj\u0105ca siewka mo\u017ce \u017cy\u0107 bez kontaktu z inn\u0105 ro\u015blin\u0105 do trzech tygodni (zwykle jednak ju\u017c po tygodniu ginie). W tym czasie osi\u0105ga d\u0142ugo\u015b\u0107 od 10 do 30 cm. Mo\u017ce si\u0119 tak zdarzy\u0107, \u017ce je\u015bli ro\u015blina nie znajdzie odpowiedniego \u017cywiciela, zamiera jej korze\u0144 i dolna cz\u0119\u015b\u0107 p\u0119du, a kanianka przesy\u0142a substancje pokarmowe w g\u00f3rne cz\u0119\u015bci swojego p\u0119du i jeszcze przez jaki\u015b czas mo\u017ce rosn\u0105\u0107. Je\u015bli jednak dalej nie znajdzie \u017cywiciela ginie z wyg\u0142odzenia.<\/p>\n Po dostaniu si\u0119 na ro\u015blin\u0119 \u017cywicielk\u0119 i wpuszczeniu w jej \u0142odyg\u0119 ssawek, kanianka zaczyna si\u0119 bujnie rozwija\u0107, a jej p\u0119dy rozga\u0142\u0119ziaj\u0105 si\u0119. Ich d\u0142ugo\u015b\u0107, w zale\u017cno\u015bci od gatunku, mo\u017ce dochodzi\u0107 nawet do 1,5 m a nawet 2 metr\u00f3w. Kanianka nie wytwarza li\u015bci, a jedynie p\u0119dy i kwiaty. Te ostatnie skupione s\u0105 w p\u0119czkach na \u0142odydze. S\u0105 one drobne, zros\u0142op\u0142atkowe, r\u00f3\u017cowe, \u017c\u00f3\u0142tawe lub bia\u0142awe.<\/p>\n Kanianka pospolita (Cuscuta europaea<\/em>) ma bia\u0142awe kwiaty skupione w g\u0119stych, g\u0142\u00f3wkowatych kwiatostanach. Jest to najpospolitszy krajowy gatunek notowany w wi\u0119kszo\u015bci region\u00f3w kraju. Paso\u017cytuje na wielu gatunkach ro\u015blin. W Ogrodzie pojawia\u0142a si\u0119 przez kilka lat na pokrzywie.<\/p>\n Kanianka macierzankowa (Cuscuta epithymum<\/em>) spotykana jest najcz\u0119\u015bciej na \u0142\u0105kach a tak\u017ce w uprawach koniczyny i lucerny, na terenie ca\u0142ego kraju. Paso\u017cytuje na bardzo wielu gatunkach. Jej p\u0119dy mog\u0105 by\u0107 zabarwiona na \u017c\u00f3\u0142to lub r\u00f3\u017cowo, silnie rozga\u0142\u0119zione o d\u0142ugo\u015bci do 1 m. Kwiaty drobne dzwonkowate zebrane w kilkukwiatowe p\u0119czki. Maj\u0105 zabarwienie bia\u0142e lub \u017c\u00f3\u0142tawor\u00f3\u017cowe. \u0141adnie pachn\u0105. W Ogrodzie ten gatunek pojawi\u0142 si\u0119 spontanicznie kilka lat temu w kolekcji flory Polski na skarpie z ro\u015blinami bieszczadzkimi.<\/p>\n Kanianka polna (Cuscuta campestris<\/em>) to gatunek pochodz\u0105cy z USA, ale u nas ju\u017c zadomowiony. Po raz pierwszy zaobserwowany w Polsce w 1939 roku. Spotykany stosunkowo rzadko, g\u0142\u00f3wnie w po\u0142udniowo-wschodniej i centralnej cz\u0119\u015bci kraju. P\u0119dy s\u0105 cienkie, nitkowate, \u017c\u00f3\u0142tawe, d\u0142ugo\u015bci do 1,2 m. Kwiaty drobne, zebrane w kilkukwiatowe p\u0119czki, \u017c\u00f3\u0142tawe. Paso\u017cytuje na bardzo wielu gatunkach, zar\u00f3wno dzikich jak i uprawnych.<\/p>\n Kanianka wielka (Cuscuta lupuliformis<\/em>) wyst\u0119puje w zaro\u015blach nad du\u017cymi rzekami (Wis\u0142a, Odra, Warta, Bug, San), paso\u017cytuje g\u0142\u00f3wnie na ro\u015blinach drzewiastych.<\/p>\n Kanianka ko\u0144czynowa (Cuscuta trifolii<\/em>) jest paso\u017cytem w uprawach ro\u015blin str\u0105czkowych, zw\u0142aszcza koniczyny.<\/p>\n Niesamowite bogactwo form, przystosowa\u0144 i mo\u017cliwo\u015bci organizm\u00f3w nie jest mo\u017ce dla nas niczym zadziwiaj\u0105cym, ale nie trzeba wyrusza\u0107 w dalek\u0105 podr\u00f3\u017c, aby odkrywa\u0107 rzeczy niezwyk\u0142e, czasami warto popatrze\u0107 baczniej wok\u00f3\u0142 siebie.<\/p>\n Wies\u0142aw Gawry\u015b, Anna Gasek.<\/p>\nngg_shortcode_0_placeholder\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" W czerwcu na \u0142\u0105kach i ugorach mo\u017cna spotka\u0107 nietypow\u0105 ro\u015blin\u0119, kt\u00f3rej d\u0142ugie nitkowate p\u0119dy oplataj\u0105 inne ro\u015bliny, jakby je dusi\u0142y. To \u201ediabelskie w\u0142osy\u201d, tak ro\u015bliny z tego rodzaju nazywaj\u0105 mieszka\u0144cy tropikalnych cz\u0119\u015bci \u015bwiata, w naszym klimacie nie jest ona tak gro\u017ana, ale dawniej te\u017c by\u0142a uci\u0105\u017cliwym chwastem upraw. Teraz jest raczej ciekawostk\u0105 przyrodnicz\u0105. Paso\u017cytnictwo zwykle…<\/p>\n","protected":false},"author":10,"featured_media":4998,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_kad_blocks_custom_css":"","_kad_blocks_head_custom_js":"","_kad_blocks_body_custom_js":"","_kad_blocks_footer_custom_js":"","ngg_post_thumbnail":0,"_kad_post_transparent":"","_kad_post_title":"","_kad_post_layout":"","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"","_kad_post_vertical_padding":"","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false,"_kad_post_classname":"","footnotes":""},"categories":[18,14],"tags":[],"class_list":["post-4995","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blog","category-ciekawostki"],"acf":[],"taxonomy_info":{"category":[{"value":18,"label":"Blog"},{"value":14,"label":"Ciekawostki"}]},"featured_image_src_large":["https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/06\/002.-Kanianka-pospolita-na-pokrzywie-1024x724.jpg",1024,724,true],"author_info":{"display_name":"login_ap","author_link":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/author\/agnieszka-pfeiffer\/"},"comment_info":0,"category_info":[{"term_id":18,"name":"Blog","slug":"blog","term_group":0,"term_taxonomy_id":18,"taxonomy":"category","description":"","parent":0,"count":56,"filter":"raw","term_order":"0","cat_ID":18,"category_count":56,"category_description":"","cat_name":"Blog","category_nicename":"blog","category_parent":0},{"term_id":14,"name":"Ciekawostki","slug":"ciekawostki","term_group":0,"term_taxonomy_id":14,"taxonomy":"category","description":"","parent":18,"count":40,"filter":"raw","term_order":"0","cat_ID":14,"category_count":40,"category_description":"","cat_name":"Ciekawostki","category_nicename":"ciekawostki","category_parent":18}],"tag_info":false,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4995","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/10"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4995"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4995\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4998"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4995"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4995"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4995"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}