{"id":4955,"date":"2024-04-18T09:00:52","date_gmt":"2024-04-18T07:00:52","guid":{"rendered":"https:\/\/ogrod-powsin.pl\/blog\/?p=4955"},"modified":"2024-04-18T11:15:15","modified_gmt":"2024-04-18T09:15:15","slug":"magia-szachownic","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/magia-szachownic\/","title":{"rendered":"Magia szachownic"},"content":{"rendered":"

Nazwa tej ciekawej ro\u015bliny z rodziny liliowatych pochodzi od \u0142aci\u0144skiego wyrazu fritillus<\/em>, oznaczaj\u0105cego kubek na kostki do gry. Polska nazwa to efekt inspiracji gatunkiem Fritillaria meleagris \u2013 s<\/em>zachownic\u0105 kostkowat\u0105 \u2013 kt\u00f3rej kwiaty udekorowane s\u0105 plamkami przypominaj\u0105cymi w\u0142a\u015bnie szachownic\u0119.<\/p>\n

R\u00f3\u017cnorodne gatunki szachownicy rozprzestrzenione s\u0105 g\u0142\u00f3wnie na p\u00f3\u0142kuli p\u00f3\u0142nocnej, w europejskiej cz\u0119\u015bci Morza \u015ar\u00f3dziemnego. Niekt\u00f3re pochodz\u0105 z p\u00f3\u0142nocno-wschodniej Azji, Iranu i Himalaj\u00f3w, a kilka gatunk\u00f3w z Ameryki P\u00f3\u0142nocnej. W Polsce uprawia si\u0119 kilka z ponad stu gatunk\u00f3w szachownicy.<\/p>\n

Ro\u015blina ta lubi miejsca s\u0142oneczne i \u017cyzn\u0105, przepuszczaln\u0105 gleb\u0119. Wi\u0119ksz\u0105 wilgotno\u015b\u0107 pod\u0142o\u017ca dobrze znosi tylko szachownica kostkowata (F. meleagris<\/em>), kt\u00f3rej naturalnym otoczeniem s\u0105 zaro\u015bla i podmok\u0142e \u0142\u0105ki. Decyduj\u0105c si\u0119 na jej upraw\u0119 dobrze jest posadzi\u0107 j\u0105 w p\u00f3\u0142cieniu i np. w pobli\u017cu oczka wodnego.<\/p>\n

Kwiaty szachownicy, przypominaj\u0105ce kszta\u0142tem odwr\u00f3cone kielichy tulipan\u00f3w, rozwijaj\u0105 si\u0119 w kwietniu i maju. Szachownice w odpowiednim miejscu mog\u0105 rosn\u0105\u0107 wiele lat, a ich cebule s\u0105 mrozoodporne, tak\u017ce nie wymagaj\u0105 wykopywania na zim\u0119. Je\u015bli zdecydujemy si\u0119 na przesadzenie ich, to warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce wszystkie gatunki szachownicy maj\u0105 cebule o delikatnej, szybko wysychaj\u0105cej \u0142usce, dlatego nale\u017cy je sadzi\u0107 jak najszybciej po wyj\u0119ciu z gleby.<\/p>\n

W trosce o dobry wzrost szachownicy trzeba jej zapewni\u0107 miejsce z dala od krzew\u00f3w i bylin o ekspansywnych korzeniach.<\/p>\n

 <\/strong><\/p>\n

W naszym Ogrodzie Zmys\u0142\u00f3w zobaczycie:<\/strong><\/p>\n

– dostojn\u0105 szachownic\u0119 cesarsk\u0105 (F. imperialis<\/em>)<\/strong> \u2013 jej \u017c\u00f3\u0142t\u0105 odmian\u0119 \u2018Lutea\u2019, czerwon\u0105 \u2018Rubra Maxima\u2019 oraz pomara\u0144czow\u0105 \u2018William Rex\u2019.  Szachownica cesarska osi\u0105ga wysoko\u015b\u0107 80-100 cm. W medycynie ludowej wyci\u0105g na spirytusie z ziela lub cebuli szachownicy stosowany by\u0142 do nacierania jako lek przeciwreumatyczny (szachownica cesarska zawiera alkaloid imperialin\u0119). Wyci\u0105gi wodne i wodno-alkoholowe by\u0142y polecane tak\u017ce do leczenia dusz\u0105cego kaszlu. Jej naturalnym \u015brodowiskiem jest obszar od Turcji a\u017c po zachodnie Himalaje. Ro\u015bnie na skalistych zboczach i zaro\u015blach na wysoko\u015bci 1000-3000 m. <\/p>\n

– drobniutk\u0105 szachownic\u0119 Michai\u0142owskiego (F. michailovski<\/em>) <\/strong>wzrastaj\u0105c\u0105 do 20 cm, o kwiatach bordowych z \u017c\u00f3\u0142t\u0105 kraw\u0119dzi\u0105. Polecana jest do ogrod\u00f3w skalnych, kt\u00f3re b\u0119d\u0105 jej przypomina\u0142y o pochodzeniu z g\u00f3rskich rejon\u00f3w p\u00f3\u0142nocno-wschodniej Turcji.<\/p>\n

– szachownic\u0119 persk\u0105 (F. persica<\/em>)<\/strong> \u2013 odmian\u0119 \u2018White\u2019 o bogato ulistnionej \u0142odydze i kwiatostanie z\u0142o\u017conym z zielono-\u017c\u00f3\u0142tych kwiat\u00f3w w kszta\u0142cie dzwoneczk\u00f3w. Czysty gatunek szachownicy perskiej posiada kwiaty barwy bordowo-fioletowej. Jej rodzimy obszar geograficzny to: Cypr, Iran, Irak, Liban, Syria, Palestyna i Turcja.<\/p>\n

– szachownic\u0119 ostrop\u0142atkow\u0105 (F. acmopetala<\/em>)<\/strong> o pod\u0142u\u017cnych dwubarwnych kwiatach. Naturalnie wyst\u0119puje na Cyprze, w Libanie, Syrii, Palestynie i Turcji.<\/p>\n

oraz szachownic\u0119 Raddego (F. raddeana<\/em>),<\/strong> kt\u00f3ra mniej okaza\u0142a ni\u017c szachownica cesarska, lecz r\u00f3wnie pi\u0119kna. Jej kwiaty wybarwiaj\u0105 si\u0119 na kolor kremowo-z\u00f3\u0142ty. Naturalnie wyst\u0119puj\u0119 w p\u00f3\u0142nocnym Iranie, po\u0142udniowym Turkmenistanie i zachodnich Himalajach.<\/p>\n

 <\/p>\n

Joanna Bernacka<\/p>\n

Zesp\u00f3\u0142 Kolekcji Ro\u015blin Dendrologicznych<\/p>\n

 <\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o:<\/p>\n

Osvald  Z., Leksykon ro\u015blin cebulowych<\/em>, Oficyna Wydawnicza MULTICO, Warszawa, 1992<\/p>\n

https:\/\/rozanski.li\/551\/fritillaria-imperialis-szachownica-cesarska-cesarska-korona-i-imperialina\/<\/a><\/p>\n

https:\/\/powo.science.kew.org\/<\/a><\/p>\nngg_shortcode_0_placeholder\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Nazwa tej ciekawej ro\u015bliny z rodziny liliowatych pochodzi od \u0142aci\u0144skiego wyrazu fritillus, oznaczaj\u0105cego kubek na kostki do gry. Polska nazwa to efekt inspiracji gatunkiem Fritillaria meleagris \u2013 szachownic\u0105 kostkowat\u0105 \u2013 kt\u00f3rej kwiaty udekorowane s\u0105 plamkami przypominaj\u0105cymi w\u0142a\u015bnie szachownic\u0119. R\u00f3\u017cnorodne gatunki szachownicy rozprzestrzenione s\u0105 g\u0142\u00f3wnie na p\u00f3\u0142kuli p\u00f3\u0142nocnej, w europejskiej cz\u0119\u015bci Morza \u015ar\u00f3dziemnego. Niekt\u00f3re pochodz\u0105 z…<\/p>\n","protected":false},"author":10,"featured_media":4958,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_kad_blocks_custom_css":"","_kad_blocks_head_custom_js":"","_kad_blocks_body_custom_js":"","_kad_blocks_footer_custom_js":"","ngg_post_thumbnail":0,"_kad_post_transparent":"","_kad_post_title":"","_kad_post_layout":"","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"","_kad_post_vertical_padding":"","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false,"_kad_post_classname":"","footnotes":""},"categories":[18,14,34,26],"tags":[],"class_list":["post-4955","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blog","category-ciekawostki","category-w-naszym-ogrodzie","category-z-notatnika-przyrodnika"],"taxonomy_info":{"category":[{"value":18,"label":"Blog"},{"value":14,"label":"Ciekawostki"},{"value":34,"label":"W naszym Ogrodzie"},{"value":26,"label":"Z notatnika przyrodnika"}]},"featured_image_src_large":["https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/6.-szachownica-cesarska-rotated.jpg",640,480,false],"author_info":{"display_name":"login_ap","author_link":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/author\/agnieszka-pfeiffer\/"},"comment_info":0,"category_info":[{"term_id":18,"name":"Blog","slug":"blog","term_group":0,"term_taxonomy_id":18,"taxonomy":"category","description":"","parent":0,"count":56,"filter":"raw","cat_ID":18,"category_count":56,"category_description":"","cat_name":"Blog","category_nicename":"blog","category_parent":0},{"term_id":14,"name":"Ciekawostki","slug":"ciekawostki","term_group":0,"term_taxonomy_id":14,"taxonomy":"category","description":"","parent":18,"count":40,"filter":"raw","cat_ID":14,"category_count":40,"category_description":"","cat_name":"Ciekawostki","category_nicename":"ciekawostki","category_parent":18},{"term_id":34,"name":"W naszym Ogrodzie","slug":"w-naszym-ogrodzie","term_group":0,"term_taxonomy_id":34,"taxonomy":"category","description":"","parent":18,"count":65,"filter":"raw","cat_ID":34,"category_count":65,"category_description":"","cat_name":"W naszym Ogrodzie","category_nicename":"w-naszym-ogrodzie","category_parent":18},{"term_id":26,"name":"Z notatnika przyrodnika","slug":"z-notatnika-przyrodnika","term_group":0,"term_taxonomy_id":26,"taxonomy":"category","description":"","parent":18,"count":95,"filter":"raw","cat_ID":26,"category_count":95,"category_description":"","cat_name":"Z notatnika przyrodnika","category_nicename":"z-notatnika-przyrodnika","category_parent":18}],"tag_info":false,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4955","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/10"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4955"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4955\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4958"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4955"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4955"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4955"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}