Bior\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 (r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 biologiczna) – ang. Biodiversity – jest poj\u0119ciem, kt\u00f3re oficjalnie pojawi\u0142o si\u0119 wraz z Konwencj\u0105 o r\u00f3\u017cnorodno\u015bci biologicznej (ang. Convention on Biological Diversity, CBD) og\u0142oszonej podczas tzw. Szczytu Ziemi w Rio de Janeiro w roku 1992. Konwencja ta definiuje bior\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 jako \u201ezr\u00f3\u017cnicowanie wszystkich \u017cywych organizm\u00f3w pochodz\u0105cych, inter alia, z ekosystem\u00f3w l\u0105dowych, morskich i innych wodnych ekosystem\u00f3w oraz zespo\u0142\u00f3w ekologicznych, kt\u00f3rych s\u0105 one cz\u0119\u015bci\u0105. Dotyczy to r\u00f3\u017cnorodno\u015bci w obr\u0119bie gatunku, pomi\u0119dzy gatunkami oraz ekosystemami\u201d. Sama bior\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 w my\u015bl tej konwencji to zr\u00f3\u017cnicowanie organizm\u00f3w na ziemi na r\u00f3\u017cnych poziomach – m\u00f3wimy o r\u00f3\u017cnorodno\u015bci genetycznej, mi\u0119dzygatunkowej oraz ekosystemowej. Poj\u0119cia bior\u00f3\u017cnorodno\u015bci u\u017cywa si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w odniesieniu to og\u00f3\u0142u gatunk\u00f3w wyst\u0119puj\u0105cych na danym obszarze (np. Bior\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 Europy, Polski lub wojew\u00f3dztwa).<\/p>\n
Konwencja jasno wskazuje r\u00f3wnie\u017c, \u017ce r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 biologiczn\u0105 powinni\u015bmy chroni\u0107, aby obecnie oraz w przysz\u0142o\u015bci m\u00f3c korzysta\u0107 z jej zasob\u00f3w. Trzy g\u0142\u00f3wne cele Konwencji to ochrona r\u00f3\u017cnorodno\u015bci biologicznej, zr\u00f3wnowa\u017cone u\u017cytkowanie jej element\u00f3w i sprawiedliwy podzia\u0142 korzy\u015bci z wykorzystania zasob\u00f3w genetycznych. Ochrona bior\u00f3\u017cnorodno\u015bci to ochrona ca\u0142ego bogactwa przyrodniczego Ziemi. Istotne jest r\u00f3wnie\u017c zachowanie puli genowej zwierz\u0105t i ro\u015blin wykorzystywanych w gospodarce, zar\u00f3wno dzikich jak i uzyskanych na drodze hodowlanej. Niszcz\u0105c bior\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 zaburzamy r\u00f3wnowag\u0119 ekosystem\u00f3w. Dzi\u0119ki stabilnym ekosystemom ludzie dysponuj\u0105 czyst\u0105 wod\u0105, powietrzem, zasobn\u0105 w sk\u0142adniki pokarmowe gleb\u0105, podstawowymi materia\u0142ami przemys\u0142owymi, a ro\u015bliny zostaj\u0105 zapylone co jest podstaw\u0105 utrzymania rolnictwa i ogrodnictwa.<\/p>\n
Utrat\u0119 bior\u00f3\u017cnorodno\u015bci przyspiesza proces globalnego ocieplenia, wzrost zanieczyszczenia \u015brodowiska oraz spadek kapita\u0142u naturalnego (zasob\u00f3w). Zagro\u017ceniem dla bior\u00f3\u017cnorodno\u015bci jest nie tylko zamieranie gatunk\u00f3w, ale r\u00f3wnie\u017c utrata siedlisk czy zubo\u017cenie genetyczne w obr\u0119bie populacji. Zmiany w sposobie u\u017cytkowania grunt\u00f3w (wylesianie, uprawa, zajmowanie teren\u00f3w pod budownictwo mieszkaniowe, przemys\u0142owe, turystyczne wraz z infrastruktur\u0105, czyli szeroko poj\u0119ta urbanizacja), dzieje si\u0119 na naszych oczach w spos\u00f3b ci\u0105g\u0142y i niekontrolowany. Dodatkowo post\u0119puje rozbudowa system\u00f3w transportowych, liniowej infrastruktury technicznej dalekich przesy\u0142\u00f3w oraz instalacji do pozyskiwania energii. Intensywne rolnictwo i gospodarka le\u015bna wprowadzaj\u0105 do gleby pestycydy i nawozy, nast\u0119puje erozja gleby, kt\u00f3ra traci zdolno\u015b\u0107 utrzymania wody i dwutlenku w\u0119gla. \u015arodki ochrony ro\u015blin oraz nawozy powierzchniowo sp\u0142ywaj\u0105 z p\u00f3l zanieczyszczaj\u0105c wody podziemne oraz zbiorniki. Niszczone s\u0105 strefy naturalnej retencji, cieki s\u0105 zabudowywane, tereny cenne przyrodniczo meliorowane. Do utraty bior\u00f3\u017cnorodno\u015bci przyczyniaj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c czynniki bezpo\u015brednie takie jak niszczenie szaty ro\u015blinnej, polowania, od\u0142awiania zwierz\u0105t oraz inwazyjne gatunki obce. S\u0142abiej zbadane, ale z pewno\u015bci\u0105 nie bez wp\u0142ywu na \u015brodowisko s\u0105 zanieczyszczenia ha\u0142asem, \u015bwiat\u0142em oraz promieniowania r\u00f3\u017cnego pochodzenia.<\/p>\n
Ziemska bior\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 ulega ci\u0105g\u0142ym zmianom. Zmieniaj\u0105cy si\u0119 klimat, czy te\u017c naturalne katastrofy, wielokrotnie zmienia\u0142y liczebno\u015b\u0107 gatunk\u00f3w oraz zasoby ekosystem\u00f3w. W dzisiejszych czasach zagro\u017cenie bior\u00f3\u017cnorodno\u015bci na Ziemi jest ogromne i wynika z destrukcyjnej dzia\u0142alno\u015bci cz\u0142owieka na naszej planecie. Utrata bior\u00f3\u017cnorodno\u015bci znajduje wyraz w sz\u00f3stym masowym wymieraniu gatunk\u00f3w – a\u017c 1 mln gatunk\u00f3w na Ziemi jest obecnie zagro\u017conych wygini\u0119ciem.<\/p>\n
Dla zachowania bior\u00f3\u017cnorodno\u015bci podejmuje si\u0119 szereg dzia\u0142a\u0144 w zale\u017cno\u015bci od typu i stanu ekosystemu. Dla monokultur uprawnych b\u0119dzie to zachowanie zadrzewie\u0144 \u015br\u00f3dpolnych, miedz, oczek wodnych, podmok\u0142ych zag\u0142\u0119bie\u0144 terenu. Na terenach le\u015bnych pozostawia si\u0119 powalone pnie (tzw. martwe drewno) oraz pozostawia starodrzewy. Komisja Europejska w 2020 roku opublikowa\u0142a Europejsk\u0105 Strategi\u0119 Bior\u00f3\u017cnorodno\u015bci do 2030 roku \u201ePrzywracanie przyrody do naszego \u017cycia\u201d, kt\u00f3rej celem jest odtworzenie zdegradowanych ekosystem\u00f3w l\u0105dowych i morskich oraz obj\u0119cie ochron\u0105 prawn\u0105 coraz to wi\u0119kszych obszar\u00f3w. Ochrona bior\u00f3\u017cnorodno\u015bci wymaga odwa\u017cnych regulacji prawnych zar\u00f3wno na poziomie \u015bwiatowym i europejskim, ale tak\u017ce pa\u0144stwowym oraz lokalnym.<\/p>\n
R\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 biologiczna Polski jest stosunkowo bogata na tle innych kraj\u00f3w europejskich. Nasz kraj po\u0142o\u017cony jest w centralnej cz\u0119\u015bci kontynentu, ma urozmaicon\u0105 rze\u017ab\u0119, budow\u0119 geologiczn\u0105 oraz bogat\u0105 histori\u0119 ochrony przyrody. Liczba gatunk\u00f3w na terenie Polski wed\u0142ug dotychczasowych szacunk\u00f3w kszta\u0142tuje si\u0119 na poziomie 60 tys., w tym m.in. oko\u0142o 2500 gatunk\u00f3w ro\u015blin nasiennych i 35 500 gatunk\u00f3w fauny. Wyst\u0119puje 485 opisanych zespo\u0142\u00f3w ro\u015blinnych.<\/p>\n
Niestety, wiele gatunk\u00f3w ju\u017c wygin\u0119\u0142o, spora liczba wykazuje tendencje regresywne. Dzi\u0119ki rozdrobnionej gospodarce rolnej w Polsce zachowa\u0142y si\u0119 lokalne odmiany ro\u015blin uprawnych oraz rasy zwierz\u0105t gospodarskich g\u0142\u00f3wnie w po\u0142udniowej i wschodniej cz\u0119\u015bci kraju. To nasze bogactwo, kt\u00f3re odziedziczyli\u015bmy po naszych przodkach i kt\u00f3re musimy zachowa\u0107 dla nast\u0119pnych pokole\u0144.<\/p>\n
Bior\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 jest wa\u017cna, wiemy, \u017ce trzeba j\u0105 chroni\u0107, zachowa\u0107, \u017ce jest cz\u0119\u015bci\u0105 otaczaj\u0105cego nas \u015bwiata i to cz\u0119\u015bci\u0105 bardzo wa\u017cn\u0105. Wyobra\u017amy sobie wiosn\u0119 bez przebi\u015bnieg\u00f3w i zawilc\u00f3w, bez skowronk\u00f3w, bocian\u00f3w i rechotu \u017cab, lato – bez jaskr\u00f3w, chabr\u00f3w i z\u0142ocieni, bez cykania \u015bwierszczy i \u015bwietlik\u00f3w, jesie\u0144 – bez \u017co\u0142\u0119dzi, jarz\u0119biny i przebarwiaj\u0105cych si\u0119 li\u015bci, zim\u0119- bez \u015blad\u00f3w ma\u0142ych \u0142apek na \u015bniegu i t\u0142oku przy karmnikach. Chro\u0144my nasze przyrodnicze \u015brodowisko, bo to nasz wsp\u00f3lny dom.<\/p>\n
Magdalena Bederska-B\u0142aszczyk<\/p>\nngg_shortcode_0_placeholder\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Bior\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 (r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 biologiczna) – ang. Biodiversity – jest poj\u0119ciem, kt\u00f3re oficjalnie pojawi\u0142o si\u0119 wraz z Konwencj\u0105 o r\u00f3\u017cnorodno\u015bci biologicznej (ang. Convention on Biological Diversity, CBD) og\u0142oszonej podczas tzw. Szczytu Ziemi w Rio de Janeiro w roku 1992. Konwencja ta definiuje bior\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 jako \u201ezr\u00f3\u017cnicowanie wszystkich \u017cywych organizm\u00f3w pochodz\u0105cych, inter alia, z ekosystem\u00f3w l\u0105dowych, morskich i innych…<\/p>\n","protected":false},"author":10,"featured_media":4793,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_kad_blocks_custom_css":"","_kad_blocks_head_custom_js":"","_kad_blocks_body_custom_js":"","_kad_blocks_footer_custom_js":"","ngg_post_thumbnail":0,"_kad_post_transparent":"","_kad_post_title":"","_kad_post_layout":"","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"","_kad_post_vertical_padding":"","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false,"_kad_post_classname":"","footnotes":""},"categories":[18,357],"tags":[],"class_list":["post-4790","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blog","category-zmiany-klimatyczne"],"taxonomy_info":{"category":[{"value":18,"label":"Blog"},{"value":357,"label":"Zmiany klimatyczne"}]},"featured_image_src_large":["https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Zbiorowiska-lakowe-Pogorza-Przemyskiego-1024x768.jpg",1024,768,true],"author_info":{"display_name":"login_ap","author_link":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/author\/agnieszka-pfeiffer\/"},"comment_info":0,"category_info":[{"term_id":18,"name":"Blog","slug":"blog","term_group":0,"term_taxonomy_id":18,"taxonomy":"category","description":"","parent":0,"count":56,"filter":"raw","cat_ID":18,"category_count":56,"category_description":"","cat_name":"Blog","category_nicename":"blog","category_parent":0},{"term_id":357,"name":"Zmiany klimatyczne","slug":"zmiany-klimatyczne","term_group":0,"term_taxonomy_id":357,"taxonomy":"category","description":"","parent":0,"count":3,"filter":"raw","cat_ID":357,"category_count":3,"category_description":"","cat_name":"Zmiany klimatyczne","category_nicename":"zmiany-klimatyczne","category_parent":0}],"tag_info":false,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4790","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/10"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4790"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4790\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4793"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4790"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4790"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4790"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}