{"id":4764,"date":"2024-01-30T09:00:27","date_gmt":"2024-01-30T08:00:27","guid":{"rendered":"https:\/\/ogrod-powsin.pl\/blog\/?p=4764"},"modified":"2024-02-06T08:51:48","modified_gmt":"2024-02-06T07:51:48","slug":"inwazyjne-pnacze-kolczurka-klapowana-echinocystis-lobata-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/inwazyjne-pnacze-kolczurka-klapowana-echinocystis-lobata-2\/","title":{"rendered":"Inwazyjne pn\u0105cze \u2013 kolczurka klapowana (Echinocystis lobata)"},"content":{"rendered":"

W Ameryce P\u00f3\u0142nocnej nazywana jest balsamicznym jab\u0142kiem, kolczastym og\u00f3rkiem, a w Polsce – dzikim og\u00f3rkiem lub dzikim chmielem. Nale\u017cy do rodziny Cucurbitaceae<\/em> (dyniowatych) i jest jednorocznym, niedrewniej\u0105cym pn\u0105czem dorastaj\u0105cym do 8 m d\u0142ugo\u015bci. Charakteryzuje si\u0119 du\u017cymi, klapowanymi li\u015b\u0107mi (najcz\u0119\u015bciej 5 klap, rzadziej 3 lub 7) o delikatnie pi\u0142kowanych brzegach. Kolczurka jest ro\u015blin\u0105 jednopienn\u0105, kwiaty s\u0105 rozdzielnop\u0142ciowe. Kwiaty m\u0119skie, rozwijaj\u0105ce si\u0119 tydzie\u0144 przed \u017ce\u0144skimi s\u0105 bia\u0142e, zebrane w d\u0142ugie grona. Kwiaty \u017ce\u0144skie, r\u00f3wnie\u017c bia\u0142e, zebrane s\u0105 po 2 u podn\u00f3\u017ca kwiatostanu m\u0119skiego. Kwitnie od lipca do wrze\u015bnia. Owocem jest owalna, zielona torebka pokryta mi\u0119kkimi kolcami, po wysuszeniu p\u0119ka 5-6 klapami uwalniaj\u0105c br\u0105zowe, g\u0142adkie, nasiona. Cz\u0119\u015b\u0107 nasion mo\u017ce pozostawa\u0107 w torebce jeszcze d\u0142ugo po jej wyschni\u0119ciu i mo\u017ce by\u0107 przenoszona na dalsze odleg\u0142o\u015bci za pomoc\u0105 wiatru lub wody. Jeden osobnik kolczurki jest w stanie wytworzy\u0107 od 40 do nawet 160 nasion o d\u0142ugiej \u017cywotno\u015bci i zdolno\u015bci do kie\u0142kowania.  Populacje kolczurki mog\u0105 sk\u0142ada\u0107 si\u0119 z od kilku do kilku tysi\u0119cy osobnik\u00f3w. Kie\u0142kowanie nasion przypada na prze\u0142om kwietnia i maja.<\/p>\n

Kolczurka klapowana pochodzi z Ameryki P\u00f3\u0142nocnej, gdzie zwi\u0105zana jest z dolinami rzecznymi, okrajkami zbiornik\u00f3w, lasami \u0142\u0119gowymi czy stanowiskami antropogenicznymi. W Polsce pojawi\u0142a si\u0119 na prze\u0142omie XIX i XX wieku jako ro\u015blina ozdobna, a pierwsze dzikie stanowiska zosta\u0142y zlokalizowane po drugiej wojnie \u015bwiatowej. Obecnie spotka\u0107 j\u0105 mo\u017cna w ca\u0142ej Polsce i w krajach o\u015bciennych. Porasta doliny rzeczne i brzegi zbiornik\u00f3w, wypieraj\u0105c inne pn\u0105cza takie jak kielisznik zaro\u015blowy czy chmiel zwyczajny.<\/p>\n

Prace zwi\u0105zane z utrzymaniem, przebudow\u0105 i melioracj\u0105 teren\u00f3w podmok\u0142ych sprzyjaj\u0105 przemieszczaniu si\u0119 nasion kolczurki. Rosn\u0105c nad brzegami rzek obumieraj\u0105ca biomasa prowadzi do eutrofizacji*.<\/strong> Dodatkowo rozrastaj\u0105ce si\u0119 p\u0119dy ograniczaj\u0105 dost\u0119p \u015bwiat\u0142a innym ro\u015blinom a podczas masowego kwitnienia s\u0105 konkurencj\u0105 dla innych gatunk\u00f3w o owady zapylaj\u0105ce. Kolczurka klapowana, zar\u00f3wno jej nasiona jak i ca\u0142e ro\u015bliny wykazuj\u0105 dzia\u0142anie allelopatyczne*<\/strong>, przez co ograniczaj\u0105 kie\u0142kowanie i rozw\u00f3j innych ro\u015blin.<\/p>\n

Drogami rozprzestrzeniania si\u0119 nasion kolczurki s\u0105 wiatr \u2013 unosi wysuszone torebki z nasionami oraz woda \u2013 \u015bcianki owoc\u00f3w wype\u0142nione s\u0105 powietrzem co sprzyja unoszeniu si\u0119 na jej powierzchni.<\/p>\n

Zwalczanie kolczurki klapowanej jest niezwykle trudne. Jako dzia\u0142ania prewencyjne sprawdzaj\u0105 si\u0119 zakazy dotycz\u0105ce handlu nasionami lub ca\u0142ymi ro\u015blinami. Do stosowania dopuszczono i zarekomendowano wyrywanie siewek, wyrywanie ro\u015blin przed i w trakcie kwitnienia oraz \u015bcinanie ro\u015blin w trakcie kwitnienia co daje obiecuj\u0105ce rezultaty.<\/p>\n

Kolczurka klapowana spo\u017cywana w wi\u0119kszej ilo\u015bci mo\u017ce by\u0107 szkodliwa. Indianie w Ameryce P\u00f3\u0142nocnej u\u017cywali sproszkowanego korzenia na b\u00f3l g\u0142owy. Ro\u015blina jest bogata w kukurbitacyn\u0119 E (triterpen) oraz fitosterole. W medycynie ludowej surowcami zielarskimi s\u0105 korze\u0144, ziele i owoce. Maj\u0105 w\u0142a\u015bciwo\u015bci poprawiaj\u0105ce trawienie, przeciwpaso\u017cytnicze i przeciwzapalne. Jednak spo\u017cywane w nadmiarze mog\u0105 powodowa\u0107 wymioty i biegunki, nie nale\u017cy wi\u0119c u\u017cywa\u0107 tego ziela na w\u0142asn\u0105 r\u0119k\u0119 do cel\u00f3w leczniczych.<\/p>\n

Zgodnie z Rozporz\u0105dzeniem Rady Ministr\u00f3w z dnia 9 grudnia 2022 r. kolczurka klapowana nale\u017cy do inwazyjnych gatunk\u00f3w obcych stwarzaj\u0105cych zagro\u017cenie dla Polski rozprzestrzenionych na szerok\u0105 skal\u0119 (za\u0142\u0105cznik nr 2 do rozporz\u0105dzenia). Nak\u0142ada to na obywateli obowi\u0105zek zg\u0142aszania wyst\u0119powania osobnik\u00f3w kolczurki klapowanej do gminy (poczt\u0105 tradycyjn\u0105 lub elektroniczn\u0105) podaj\u0105c mo\u017cliwie najwi\u0119cej danych dotycz\u0105cych ilo\u015bci osobnik\u00f3w, powierzchni i lokalizacji stanowiska (zgodnie z ustaw\u0105 o gatunkach obcych z dnia 11 sierpnia 2021 r.).<\/p>\n

Warto pozna\u0107 i nauczy\u0107 si\u0119 rozpoznawa\u0107 ro\u015bliny inwazyjne, bo cho\u0107 pi\u0119kne, stanowi\u0105 powa\u017cne zagro\u017cenie dla naszej rodzimej flory.<\/p>\n

Magdalena Bederska-B\u0142aszczyk<\/p>\n

…………………….<\/p>\n

Eutrofizacja<\/strong> \u2013 proces wzbogacania zbiornik\u00f3w wodnych w pierwiastki biofilne, skutkuj\u0105cy wzrostem trofii, czyli \u017cyzno\u015bci w\u00f3d. Proces ten dotyczy nie tylko zbiornik\u00f3w wodnych, ale r\u00f3wnie\u017c ciek\u00f3w. Bior\u0105c pod uwag\u0119 geologiczn\u0105 histori\u0119 jezior, najcz\u0119\u015bciej uwa\u017ca si\u0119, \u017ce eutrofizacja jest procesem naturalnym.<\/p>\n

Allelopatia<\/b> to wzajemne oddzia\u0142ywanie biochemiczne na siebie ro\u015blin, kt\u00f3re mo\u017ce by\u0107 korzystne i stymulowa\u0107 ro\u015blin\u0119 do wzrostu, chroni\u0107 j\u0105 przed szkodnikami, jak i niekorzystne, czyli uniemo\u017cliwia\u0107 jej prawid\u0142owy rozw\u00f3j. W trakcie takich oddzia\u0142ywa\u0144 powstaj\u0105 allelozwi\u0105zki.<\/p>\nngg_shortcode_0_placeholder\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W Ameryce P\u00f3\u0142nocnej nazywana jest balsamicznym jab\u0142kiem, kolczastym og\u00f3rkiem, a w Polsce – dzikim og\u00f3rkiem lub dzikim chmielem. Nale\u017cy do rodziny Cucurbitaceae (dyniowatych) i jest jednorocznym, niedrewniej\u0105cym pn\u0105czem dorastaj\u0105cym do 8 m d\u0142ugo\u015bci. Charakteryzuje si\u0119 du\u017cymi, klapowanymi li\u015b\u0107mi (najcz\u0119\u015bciej 5 klap, rzadziej 3 lub 7) o delikatnie pi\u0142kowanych brzegach. Kolczurka jest ro\u015blin\u0105 jednopienn\u0105, kwiaty s\u0105 rozdzielnop\u0142ciowe….<\/p>\n","protected":false},"author":10,"featured_media":4755,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_kad_blocks_custom_css":"","_kad_blocks_head_custom_js":"","_kad_blocks_body_custom_js":"","_kad_blocks_footer_custom_js":"","ngg_post_thumbnail":0,"_kad_post_transparent":"","_kad_post_title":"","_kad_post_layout":"","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"","_kad_post_vertical_padding":"","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false,"_kad_post_classname":"","footnotes":""},"categories":[18,14,1],"tags":[],"class_list":["post-4764","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blog","category-ciekawostki","category-rozne"],"taxonomy_info":{"category":[{"value":18,"label":"Blog"},{"value":14,"label":"Ciekawostki"},{"value":1,"label":"R\u00f3\u017cne"}]},"featured_image_src_large":["https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Kwiaty-kolczurki-1024x768.jpg",1024,768,true],"author_info":{"display_name":"login_ap","author_link":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/author\/agnieszka-pfeiffer\/"},"comment_info":0,"category_info":[{"term_id":18,"name":"Blog","slug":"blog","term_group":0,"term_taxonomy_id":18,"taxonomy":"category","description":"","parent":0,"count":56,"filter":"raw","cat_ID":18,"category_count":56,"category_description":"","cat_name":"Blog","category_nicename":"blog","category_parent":0},{"term_id":14,"name":"Ciekawostki","slug":"ciekawostki","term_group":0,"term_taxonomy_id":14,"taxonomy":"category","description":"","parent":18,"count":40,"filter":"raw","cat_ID":14,"category_count":40,"category_description":"","cat_name":"Ciekawostki","category_nicename":"ciekawostki","category_parent":18},{"term_id":1,"name":"R\u00f3\u017cne","slug":"rozne","term_group":0,"term_taxonomy_id":1,"taxonomy":"category","description":"","parent":18,"count":46,"filter":"raw","cat_ID":1,"category_count":46,"category_description":"","cat_name":"R\u00f3\u017cne","category_nicename":"rozne","category_parent":18}],"tag_info":false,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4764","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/10"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4764"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4764\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4755"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4764"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4764"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4764"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}