{"id":4557,"date":"2023-10-30T10:42:52","date_gmt":"2023-10-30T09:42:52","guid":{"rendered":"https:\/\/ogrod-powsin.pl\/blog\/?p=4557"},"modified":"2024-02-06T08:48:36","modified_gmt":"2024-02-06T07:48:36","slug":"kobierce-klonowych-lisci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/kobierce-klonowych-lisci\/","title":{"rendered":"Kobierce klonowych li\u015bci"},"content":{"rendered":"

P\u00f3\u017ana jesie\u0144 to czas gdy opadaj\u0105 z drzew li\u015bcie, wi\u0119c mo\u017cna je zbiera\u0107, odkrywa\u0107 r\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy nimi, a tak\u017ce zainteresowa\u0107 si\u0119 z jaki\u017c to gatunk\u00f3w drzew one opad\u0142y, czyli jest to wspania\u0142y czas na poznanie kilku rodzimych gatunk\u00f3w ro\u015blin.<\/p>\n

Kiedy klon wcze\u015bnie opada, pstr\u0105 zim\u0119 zapowiada \u2013 m\u00f3wi stare przys\u0142owie, w innej wersji przys\u0142owia jest powiedziane, \u017ce to srog\u0105 zim\u0119 ma zapowiada\u0107 wczesny opad li\u015bci klonu. Przy obecnych zawirowaniach w klimacie nawet klon mo\u017ce mie\u0107 problemy z przewidywaniem zimowej aury.<\/p>\n

Rodzaj klon (Acer<\/em>) obejmuje na \u015bwiecie oko\u0142o 150 gatunk\u00f3w naturalnie wyst\u0119puj\u0105cych g\u0142\u00f3wnie w Azji, a tak\u017ce w Ameryce P\u00f3\u0142nocnej i \u015arodkowej, Europie i Afryce p\u00f3\u0142nocnej. W Polsce dziko rosn\u0105 trzy gatunki klon\u00f3w, a tak\u017ce jeden pochodz\u0105cy z Ameryki P\u00f3\u0142nocnej uznany za zadomowiony w polskiej florze, ale r\u00f3wnie\u017c inwazyjny czyli panosz\u0105cy si\u0119 wsz\u0119dzie bez umiaru.<\/p>\n

Klon pospolity, inaczej klon zwyczajny (Acer platanoides<\/em>)<\/strong> to chyba najbardziej znany wszystkim gatunek klonu. Klon pospolity jest drzewem dorastaj\u0105cym do 30 m wysoko\u015bci, kor\u0119 ma ciemnoszar\u0105 z pionowymi sp\u0119kaniami. Li\u015bcie o \u015brednicy 10-20 cm maj\u0105 pi\u0119\u0107 klap z wyci\u0105gni\u0119tymi, ostrymi ko\u0144cami, wci\u0119cia mi\u0119dzy klapami s\u0105 \u0142ukowato zaokr\u0105glone. Spodnia strona li\u015bcia jest zielona i lekko b\u0142yszcz\u0105ca. Ogonki li\u015bciowe zawieraj\u0105 sok mleczny. Kwiaty zielonkawo-\u017c\u00f3\u0142te zebrane s\u0105 w szczytowych podbaldachach i zakwitaj\u0105 tu\u017c przed rozwojem li\u015bci w kwietniu i na pocz\u0105tku maja. Owoce – skrzydlaki to p\u0142askie orzeszki opatrzone aparatem lotnym w postaci szeroko rozwartych skrzyde\u0142ek, kt\u00f3re pojawiaj\u0105 si\u0119 od wrze\u015bnia do pa\u017adziernika. Cz\u0119sto zdarza si\u0119, \u017ce klonowe li\u015bcie maj\u0105 na sobie nieatrakcyjne czarne okr\u0105g\u0142awe plamy, to niestety efekt pora\u017cenia grzybem \u0142uszcze\u0144cem klonowym, kt\u00f3ry wywo\u0142uje chorob\u0119 zwan\u0105 smo\u0142owat\u0105 plamisto\u015bci\u0105 li\u015bci. Jesieni\u0105 li\u015bcie klonu pospolitego przebarwiaj\u0105 si\u0119 na kolor s\u0142onecznie \u017c\u00f3\u0142ty, czasem z odcieniami pomara\u0144czowymi lub czerwonymi i nawet w s\u0142otne, pochmurne dni s\u0105 widoczne z daleka. Klon pospolity wyst\u0119puje na terenie ca\u0142ego kraju w lasach li\u015bciastych na wilgotnych i \u015brednio \u017cyznych glebach. Og\u00f3lny zasi\u0119g gatunku obejmuje ca\u0142\u0105 Europ\u0119, a tak\u017ce Azj\u0119 Mniejsz\u0105 i Kaukaz. W Ameryce P\u00f3\u0142nocnej jest gatunkiem inwazyjnym i nie zaleca si\u0119 jego sadzenia, a w niekt\u00f3rych stanach jego uprawa jest praktycznie zakazana.<\/p>\n

                                             <\/em><\/p>\n

\"\"
Skrzydlaki klonu pospolitego<\/figcaption><\/figure>\n
\"\"
Jesiennie przebarwiaj\u0105ce si\u0119 li\u015bcie klonu pospolitego<\/figcaption><\/figure>\n
\"\"
Klon pospolity w jesiennej szacie<\/figcaption><\/figure>\n
\"\"
Kwiatostan klonu pospolitego<\/figcaption><\/figure>\n

                           <\/em><\/p>\n

Tyle na temat klonu pospolitego z botanicznego punktu widzenia, a jak klon wygl\u0105da z innej perspektywy? Okazuje si\u0119, \u017ce od zamierzch\u0142ych czas\u00f3w przypisywano mu boskie znaczenie, uwa\u017cano, \u017ce to drzewo opieku\u0144cze dla \u017cywych, ale przede wszystkim dla zmar\u0142ych. W dawnych obrz\u0119dach pogrzebowych zmar\u0142y przed poch\u00f3wkiem le\u017ca\u0142 na desce zrobionej z klonu pospolitego, kt\u00f3ra mia\u0142a magiczn\u0105 moc, a stukanie w ni\u0105 odp\u0119dza\u0142o diab\u0142a od nieboszczyka. Deska ta nie mog\u0142a by\u0107 pomalowana. Do dzisiaj pozosta\u0142y po tych zwyczajach powiedzenia \u201dodpuka\u0107 w niemalowane\u201d czy \u201edo grobowej deski\u201d.<\/p>\n

Klon jawor lub jawor (Acer pseudoplatanus<\/em>)<\/strong> swoim zasi\u0119giem obejmuje po\u0142udniow\u0105 i \u015brodkow\u0105 Europ\u0119 oraz p\u00f3\u0142noc P\u00f3\u0142wyspu Iberyjskiego, w Polsce przebiega p\u00f3\u0142nocno wschodnia granica jego zasi\u0119gu, dlatego w p\u00f3\u0142nocno wschodniej Polsce nie ma ju\u017c jego naturalnych stanowisk. Ro\u015bnie g\u0142\u00f3wnie na po\u0142udniu Polski, w g\u00f3rach w reglu dolnym, tworz\u0105c tam jaworzyny g\u00f3rskie. Drzewo dorasta do 30-40 m wysoko\u015bci, kora przez d\u0142ugi czas jest g\u0142adka, szara, ale z czasem ciemnieje i charakterystycznie si\u0119 \u0142uszczy, mniejszymi lub wi\u0119kszymi tafelkami, ta cecha upodabnia jawora do platana co znalaz\u0142o odzwierciedlenie w jego naukowej nazwie pseudoplatanus <\/em>czyli niby platan.<\/em> Li\u015bcie o \u015brednicy 10-20 cm maj\u0105 najcz\u0119\u015bciej pi\u0119\u0107 klap, ale wci\u0119cia pomi\u0119dzy klapami s\u0105 ostre, a li\u015bcie od spodu sinawe czasem czerwonawe. Ogonki li\u015bciowe bez soku mlecznego. Kwiaty zielonkawo\u017c\u00f3\u0142te, w wyd\u0142u\u017conych groniastych, zwisaj\u0105cych wiechach. Owoce to wypuk\u0142e orzeszki ze skrzyde\u0142kami ustawionymi pod ostrym k\u0105tem, r\u00f3wnolegle, rzadko szeroko rozwartymi.<\/p>\n

\"\"
Klon jawor w Beskidzie Niskim<\/figcaption><\/figure>\n
\"\"
Kora klonu jawor<\/figcaption><\/figure>\n
\"\"
\u0141uszcz\u0105ca si\u0119 kora klonu jawor<\/figcaption><\/figure>\n
\"\"
Skrzydlaki klonu jawor<\/figcaption><\/figure>\n
\"\"
Li\u015bcie klonu jawor<\/figcaption><\/figure>\n
\"\"
Klon jawor w jesiennej szacie<\/figcaption><\/figure>\n

 <\/p>\n

Jawor ju\u017c w staro\u017cytno\u015bci uchodzi\u0142 za drzewo dobre, o mi\u0119kkim sercu, hojne w rozdawaniu szcz\u0119\u015bcia, by\u0142 przedmiotem czci i kultu. Grecy wysadzali jaworami drogi, aby wiod\u0142y do szcz\u0119\u015bliwych cel\u00f3w, natomiast Persowie obsadzali jaworami granice miast, aby chroni\u0142y przed morowym powietrzem. S\u0142owianie r\u00f3wnie\u017c otaczali te drzewa wielkim szacunkiem i przypisywali mu moce magiczne. Prawdopodobnie pok\u0142osiem tego sta\u0142o si\u0119 prze\u015bwiadczenie, szczeg\u00f3lnie w XVIII i XIX wieku, \u017ce jawor sprzyja zakochanym, wtedy to powsta\u0142y znane strofy o Laurze kt\u00f3ra czeka\u0142a na Filona pod um\u00f3wionym jaworem lub ludowa \u015bpiewka :<\/p>\n

Czemu ty, dziewczyno pod jaworem stoisz,<\/p>\n

Czy ci\u0119 s\u0142onko piecze, czy deszczu si\u0119 boisz?<\/p>\n

S\u0142onko mnie nie piecze, deszczu si\u0119 nie boj\u0119,<\/p>\n

Na Jasie\u0144ka czekam, pod jaworem stoj\u0119.<\/p>\n

W \u201eWeselu Figara\u201d zakochany Cherubin, \u015bpiewa:<\/p>\n

Na jaworze wyryj\u0119<\/p>\n

S\u0142odkie imi\u0119 \u2026 niczyje \u2026<\/p>\n

Dobrze wi\u0119c, aby obecni zakochani odr\u00f3\u017cniali jawor od innych gatunk\u00f3w drzew, poniewa\u017c nigdy nie wiadomo ile prawdy kryje si\u0119 w dawnych wierzeniach, a zawsze to lepiej celebrowa\u0107 pi\u0119kne uczucie przy przyjaznym drzewie.<\/p>\n

Klon polny czyli paklon (Acer campestre<\/em>)<\/strong> to drzewo do 15 m wysoko\u015bci, rzadko dorasta do 20-25 m, cz\u0119sto zdarzaj\u0105 si\u0119 te\u017c formy krzewiaste. Kora jest br\u0105zowo szara i prostok\u0105tnie sp\u0119kana. Li\u015bcie s\u0105 3-5 klapowe, bardzo zmienne, klapy s\u0105 szerokie i t\u0119po zako\u0144czone, spodnia strona li\u015bcia zielona i ow\u0142osiona, w ogonkach li\u015bciowych znajduj\u0105 si\u0119 rurki z sokiem mlecznym. Kwiaty maj\u0105 kolor zielonkawy, zebrane s\u0105 w wielokwiatowe, wzniesione baldachogrona. Skrzydlaki maja skrzyde\u0142ka rozpostarte pod k\u0105tem 180\u00b0, a orzeszek jest sp\u0142aszczony. Charakterystyczn\u0105 cech\u0105 klonu polnego s\u0105 korkowe listwy cz\u0119sto pojawiaj\u0105ce si\u0119 na ga\u0142\u0119ziach szczeg\u00f3lnie u ro\u015blin rosn\u0105cych na suchych siedliskach. Ten gatunek klonu w Polsce jest rzadziej spotykany od swoich kuzyn\u00f3w, wyst\u0119puje jako domieszka w lasach li\u015bciastych, spotykany r\u00f3wnie\u017c przy polnych drogach i w \u015br\u00f3dpolnych zadrzewieniach. Klon polny jako mniej okaza\u0142y nie przyci\u0105ga\u0142 uwagi tak cz\u0119sto jak inne klony, dlatego nie zachowa\u0142y si\u0119 opowie\u015bci o jego niezwyk\u0142ych w\u0142a\u015bciwo\u015bciach, po prostu w milczeniu i spokoju drzewa sobie ros\u0142y i dawa\u0142y ludziom to co mog\u0142y, tlen, drewno i cie\u0144.<\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"
Kwiaty klonu polnego<\/figcaption><\/figure>\n
\"\"
Jesienne przebarwienie klonu polnego<\/figcaption><\/figure>\n
\"\"
Li\u015bcie klonu polnego<\/figcaption><\/figure>\n
\"\"
Kora klonu polnego<\/figcaption><\/figure>\n
\"\"
Korkowe listwy na ga\u0142\u0119ziach klonu polnego<\/figcaption><\/figure>\n
\"\"
Skrzydlaki klonu polnego<\/figcaption><\/figure>\n

Czwartym gatunkiem klonu, kt\u00f3ry obecnie mo\u017cemy bardzo cz\u0119sto spotka\u0107 w siedliskach antropogenicznych czyli zmienionych przez cz\u0142owieka, ale r\u00f3wnie\u017c o charakterze naturalnym, jest klon jesionolistny (Acer negundo<\/em>)<\/strong>.  Pochodzi z Ameryki P\u00f3\u0142nocnej, do Polski zosta\u0142 sprowadzony w 1808 roku, obecnie ma status gatunku zadomowionego, inwazyjnego o IV i najwy\u017cszej kategorii inwazyjno\u015bci, czyli jest to gatunek o bardzo du\u017cym wp\u0142ywie w Polsce, znana jest zar\u00f3wno du\u017ca liczba stanowisk i du\u017ca liczebno\u015b\u0107 osobnik\u00f3w na nich, a liczba stanowisk lub zajmowany obszar nieustannie si\u0119 zwi\u0119kszaj\u0105.<\/p>\n

Jak wygl\u0105da ten \u201eagresywny\u201d obcy element? Podstawowa r\u00f3\u017cnica to budowa li\u015bcia, klon jesionolistny ma li\u015bcie z\u0142o\u017cone zwykle z 3-5 listk\u00f3w czyli s\u0105 nieparzystopierzaste, a szczytowy listek jest zwykle jeszcze 3-klapowy. Wiosn\u0105 najbardziej rzucaj\u0105 si\u0119 w oczy drzewa z kwiatami m\u0119skimi, kt\u00f3re s\u0105 w wi\u0105zkach i zwisaj\u0105 na d\u0142ugich nitkowatych szypu\u0142kach, a pylniki s\u0105 bordowe. Kwiaty \u017ce\u0144skie s\u0105 zebrane w lu\u017ane zwisaj\u0105ce grona, z\u00f3\u0142tawozielonkawe, bez okwiatu. Kwitnie w ko\u0144cu marca, przed rozwojem li\u015bci. Drzewo dorasta do wysoko\u015bci 25 m, m\u0142ode p\u0119dy s\u0105 zielone, z szaroniebieskim nalotem woskowym, l\u015bni\u0105ce. Starsze drzewa maj\u0105 silne krzywizny pnia, pojawiaj\u0105 si\u0119 naro\u015ble, a konary cz\u0119sto ulegaj\u0105 z\u0142amaniu pod wp\u0142ywem wiatru i \u015bniegu. Drzewo toleruj\u0105ce s\u0142abe gleby, odporne na susz\u0119 i bardzo dobrze rozmna\u017caj\u0105ce si\u0119 przez nasiona ma wielki potencja\u0142 w zajmowaniu nowych obszar\u00f3w szczeg\u00f3lnie tych zniszczonych gospodark\u0105 cz\u0142owieka.<\/p>\n

\"\"
Li\u015bcie klonu jesionolistnego<\/figcaption><\/figure>\n
\"\"
Kwiaty m\u0119skie klonu jesionolistnego<\/figcaption><\/figure>\n
\"\"
Naro\u015bl na pniu klonu jesionolistnego<\/figcaption><\/figure>\n

Wybieraj\u0105c drzewa do nasadze\u0144 na le\u015bnej dzia\u0142ce w\u015br\u00f3d naturalnych drzewostan\u00f3w pami\u0119tajmy aby wybiera\u0107 gatunki rodzime, a te obce sprawdza\u0107 na okoliczno\u015b\u0107 inwazyjno\u015bci np. w publikacji: Tokarska-Guzik B., Dajdok Z., Zaj\u0105c M. i A., Urbisz A., Danielewicz W., Ho\u0142dy\u0144ski Cz., 2012 \u2014 Ro\u015bliny obcego pochodzenia w Polsce ze szczeg\u00f3lnym uwzgl\u0119dnieniem gatunk\u00f3w inwazyjnych, kt\u00f3ra jest dost\u0119pna na stronie:<\/p>\n

https:\/\/www.academia.edu\/18417813\/Ro%C5%9Bliny_obcego_pochodzenia_w_Polsce_ze_szczeg%C3%B3lnym_uwzgl%C4%99dnieniem_gatunk%C3%B3w_inwazyjnych_Alien_plants_in_Poland_with_particular_reference_to_invasive_species <\/p>\n

Zapraszamy do Ogrodu Botanicznego, aby zobaczy\u0107 jak wygl\u0105daj\u0105 opisane klony.<\/p>\n

Anna Gasek<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

P\u00f3\u017ana jesie\u0144 to czas gdy opadaj\u0105 z drzew li\u015bcie, wi\u0119c mo\u017cna je zbiera\u0107, odkrywa\u0107 r\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy nimi, a tak\u017ce zainteresowa\u0107 si\u0119 z jaki\u017c to gatunk\u00f3w drzew one opad\u0142y, czyli jest to wspania\u0142y czas na poznanie kilku rodzimych gatunk\u00f3w ro\u015blin. Kiedy klon wcze\u015bnie opada, pstr\u0105 zim\u0119 zapowiada \u2013 m\u00f3wi stare przys\u0142owie, w innej wersji przys\u0142owia jest…<\/p>\n","protected":false},"author":10,"featured_media":4608,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_kad_blocks_custom_css":"","_kad_blocks_head_custom_js":"","_kad_blocks_body_custom_js":"","_kad_blocks_footer_custom_js":"","ngg_post_thumbnail":0,"_kad_post_transparent":"","_kad_post_title":"","_kad_post_layout":"","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"","_kad_post_vertical_padding":"","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false,"_kad_post_classname":"","footnotes":""},"categories":[4,18,34,26],"tags":[],"class_list":["post-4557","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-drzewa","category-blog","category-w-naszym-ogrodzie","category-z-notatnika-przyrodnika"],"taxonomy_info":{"category":[{"value":4,"label":"Arboretum"},{"value":18,"label":"Blog"},{"value":34,"label":"W naszym Ogrodzie"},{"value":26,"label":"Z notatnika przyrodnika"}]},"featured_image_src_large":["https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/IMG_4491-1024x768.jpg",1024,768,true],"author_info":{"display_name":"login_ap","author_link":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/author\/agnieszka-pfeiffer\/"},"comment_info":0,"category_info":[{"term_id":4,"name":"Arboretum","slug":"drzewa","term_group":0,"term_taxonomy_id":4,"taxonomy":"category","description":"","parent":18,"count":10,"filter":"raw","cat_ID":4,"category_count":10,"category_description":"","cat_name":"Arboretum","category_nicename":"drzewa","category_parent":18},{"term_id":18,"name":"Blog","slug":"blog","term_group":0,"term_taxonomy_id":18,"taxonomy":"category","description":"","parent":0,"count":56,"filter":"raw","cat_ID":18,"category_count":56,"category_description":"","cat_name":"Blog","category_nicename":"blog","category_parent":0},{"term_id":34,"name":"W naszym Ogrodzie","slug":"w-naszym-ogrodzie","term_group":0,"term_taxonomy_id":34,"taxonomy":"category","description":"","parent":18,"count":65,"filter":"raw","cat_ID":34,"category_count":65,"category_description":"","cat_name":"W naszym Ogrodzie","category_nicename":"w-naszym-ogrodzie","category_parent":18},{"term_id":26,"name":"Z notatnika przyrodnika","slug":"z-notatnika-przyrodnika","term_group":0,"term_taxonomy_id":26,"taxonomy":"category","description":"","parent":18,"count":95,"filter":"raw","cat_ID":26,"category_count":95,"category_description":"","cat_name":"Z notatnika przyrodnika","category_nicename":"z-notatnika-przyrodnika","category_parent":18}],"tag_info":false,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4557","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/10"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4557"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4557\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4608"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4557"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4557"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4557"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}