![\"\"](\"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/salix-199x300.jpg\")
<\/p>\nJak to cz\u0119sto bywa w przypadku rodzimych tradycji, wiele os\u00f3b zajmuje si\u0119 ich kontynuacj\u0105 i piel\u0119gnacj\u0105, nie zawsze jednak zadaj\u0105c sobie pytanie, jakie znaczenie i symbolik\u0119 maj\u0105 poszczeg\u00f3lne ich elementy.<\/p>\n
Ma\u0142o kto zadaje sobie pytanie, dlaczego podstaw\u0105 wielkanocnych palemek s\u0105 wierzbowe ga\u0142\u0105zki oblepione baziami. Wielu badaczy s\u0142usznie zauwa\u017ca, \u017ce ma to zwi\u0105zek z pradawnym kultem ro\u015blin i staros\u0142owia\u0144skimi \u015bwi\u0119tami zwi\u0105zanymi z przesileniem wiosennym, gdzie p\u0119kaj\u0105ce p\u0105ki wierzby by\u0142y jednym z symboli budz\u0105cej si\u0119 przyrody. \u015awi\u0119ta zwi\u0105zane z budz\u0105c\u0105 si\u0119 do \u017cycia wiosn\u0105 s\u0105 zreszt\u0105 wci\u0105\u017c praktykowane w innych kulturach. Jako przyk\u0142ad mo\u017cna poda\u0107 tutaj obchodzone wczesn\u0105 wiosn\u0105 \u015bwi\u0119to Nawruz, b\u0119d\u0105ce perskim nowym rokiem.<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
W naszej kulturze jednak wierzba z baziami ma podw\u00f3jne znaczenie, b\u0119d\u0105ce przyk\u0142adem po\u0142\u0105czenia naszej kultury przedchrze\u015bcija\u0144skiej oraz chrze\u015bcija\u0144skiej. Jakkolwiek znaczenie przedchrze\u015bcija\u0144skie zosta\u0142o ju\u017c om\u00f3wione powy\u017cej, zwi\u0105zki z symbolik\u0105 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 mo\u017cna odnale\u017a\u0107 w samym s\u0142owie \u201ebazia\u201d. Wyraz ten pochodzi od nazwy \u201ebasia\u201d, kt\u00f3ra to w dawnej polszczy\u017anie oznacza\u0142a owieczk\u0119. Nazwa ta z kolei wzi\u0119\u0142a si\u0119 od na\u015bladowania beczenia owiec oraz od ludowego zawo\u0142ania na nie przez pasterzy, kt\u00f3re brzmia\u0142o \u201eba\u015b, ba\u015b\u201d. Ka\u017cdy, kto mia\u0142 styczno\u015b\u0107 z baziami, nie mo\u017ce si\u0119 dziwi\u0107 ich por\u00f3wnaniom do ma\u0142ych owieczek, a jak wiadomo, zwierz\u0119 to jest jednym z najwa\u017cniejszych symboli Wielkiej Nocy.<\/p>\n
Por\u00f3wnania p\u0105k\u00f3w wierzbowych do owieczek by\u0142o do\u015b\u0107 popularnym zjawiskiem w naszej kulturze. Jeszcze obecnie w niekt\u00f3rych miejscowo\u015bciach palmy wielkanocne nazywane s\u0105 \u201ebagni\u0119tami\u201d. Nie chodzi tutaj jednak o zwi\u0105zki z bagnem, cho\u0107 w wielu przypadkach do wielkanocnych palem dodawano ga\u0142\u0105zki bagna zwyczajnego, przez co wi\u0105zano t\u0119 nazw\u0119 z t\u0105 ro\u015blin\u0105. Bagni\u0119ta to nic innego jak staropolskie okre\u015blenie jagni\u0105t, kt\u00f3re r\u00f3wnie\u017c w przesz\u0142o\u015bci stanowi\u0142o nazw\u0119 bazi. Tak wi\u0119c jedna bazia by\u0142a jednym bagni\u0105tkiem. Palma wielkanocna bogata w bazie stawa\u0142a si\u0119 bagni\u0119t\u0105. W terminologii pasterskiej przez d\u0142ugi czas funkcjonowa\u0142 termin bagni\u0107 si\u0119 lub obagni\u0107 si\u0119, co znaczy to samo co obecnie \u201ekocenie\u201d, czyli wydawanie potomstwa. Ci\u0119\u017carna owca natomiast nazywana by\u0142a bagnic\u0105. Zar\u00f3wno bagni\u0105tko, jak i jagni\u0105tko jest ubarwion\u0105 wersj\u0105 staros\u0142owia\u0144skiego s\u0142owa \u201eagn\u0119\u201d, kt\u00f3re zreszt\u0105 jest blisko spokrewnione z \u0142aci\u0144skim \u201eagnus\u201d, co r\u00f3wnie\u017c oznacza m\u0142od\u0105 owc\u0119.<\/p>\n
<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/wierzba-300x300.png\")
W zwi\u0105zku z tym, \u017ce wierzenia ludowe cz\u0119sto przeplataj\u0105 w sobie wiar\u0119 ko\u015bcieln\u0105, lokaln\u0105 oraz rozmaite zabobony \u015bwi\u0119conym w palmie wielkanocnej baziom przypisywano nieraz w\u0142a\u015bciwo\u015bci magiczne.<\/p>\n
Przyrodnik Bronis\u0142aw Gustawicz w 1881 roku pisa\u0142, \u017ce pasterze z miejscowo\u015bci Olszyny \u201ez bagni\u0119cia robi\u0105 pastuchy batog i nim p\u0119dz\u0105 pierwszy raz byd\u0142o na pole; przyczem bior\u0105 kilka r\u00f3\u017cd\u017cek do r\u0119ki, trzymaj\u0105c je na d\u00f3\u0142, aby si\u0119 byd\u0142o przez ca\u0142e lato nie gzi\u0142o\u201d. Ksi\u0105dz Jucewicz natomiast omawiaj\u0105c w 1846 roku zwyczaje panuj\u0105ce na Litwie, pisa\u0142, \u017ce \u201ew okolicy Osieczan biegaj\u0105 z palm\u0105 do stajni i chlewa i mieszaj\u0105 ni\u0105 w \u017c\u0142obach, aby zara\u017aliwej choroby w nich nie by\u0142o, krowy ni\u0105 omiataj\u0105, koniom nozdrza obcieraj\u0105, aby \u017cadnej choroby nie pow\u0105cha\u0142y, poczem k\u0142ad\u0105 j\u0105 na jab\u0142o\u0144, aby usch\u0142a i chowaj\u0105 za krokiew\u201d.<\/p>\n
Ju\u017c sam Miko\u0142aj Rej w swoim utworze Postylla z 1557 roku szydzi\u0142 z wiejskiego zwyczaju po\u0142ykania bazi, pisz\u0105c: \u201ew kwietn\u0105 niedziel\u0119 kto bagni\u0105tka nie po\u0142kn\u0105\u0142, to ju\u017c zbawienia nie otrzyma\u0142\u201d. Okazuje si\u0119 w tym przypadku jednak, \u017ce to Rej wykaza\u0142 si\u0119 ignorancj\u0105. Wiekowa tradycja zjadania bazi przez ludno\u015b\u0107 wiejsk\u0105 oraz dawanie ich byd\u0142u okaza\u0142a si\u0119 ca\u0142kiem zasadna. Cel ich zastosowania zosta\u0142 dok\u0142adniej opisany na \u0142amach czasopisma \u201eLud\u201d (Tom 6, Zeszyt 1, 1900), z kt\u00f3rego dowiadujemy si\u0119, \u017ce bazie spo\u017cywane by\u0142y przez ludno\u015b\u0107 wiejsk\u0105 w celu leczenia b\u00f3lu gard\u0142a i dawane do paszy zwierzynie, \u017ceby wzmocni\u0107 ich zdrowie. Obecnie wiemy, \u017ce bazie zawieraj\u0105 salicyn\u0119, dzi\u0119ki czemu wykazuj\u0105 w\u0142a\u015bciwo\u015bci lekko przeciwzapalne, napotne i przeciwb\u00f3lowe, co czyni je pomocnymi przy przezi\u0119bieniach, grypie i innych grypopodobnych chorobach. By\u0107 mo\u017ce zatem warto w okolicach najbli\u017cszych \u015bwi\u0105t zamiast nara\u017ca\u0107 z\u0119by na ubytki od cukrowego baranka, wzmocni\u0107 si\u0119 kilkoma bagni\u0105tkami z wierzbowej ga\u0142\u0105zki. <\/p>\n
dr Marcin Kotowski<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Jak to cz\u0119sto bywa w przypadku rodzimych tradycji, wiele os\u00f3b zajmuje si\u0119 ich kontynuacj\u0105 i piel\u0119gnacj\u0105, nie zawsze jednak zadaj\u0105c sobie pytanie, jakie znaczenie i symbolik\u0119 maj\u0105 poszczeg\u00f3lne ich elementy. Ma\u0142o kto zadaje sobie pytanie, dlaczego podstaw\u0105 wielkanocnych palemek s\u0105 wierzbowe ga\u0142\u0105zki oblepione baziami. Wielu badaczy s\u0142usznie zauwa\u017ca, \u017ce ma to zwi\u0105zek z pradawnym kultem…<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":4180,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_kad_blocks_custom_css":"","_kad_blocks_head_custom_js":"","_kad_blocks_body_custom_js":"","_kad_blocks_footer_custom_js":"","ngg_post_thumbnail":0,"_kad_post_transparent":"","_kad_post_title":"","_kad_post_layout":"","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"","_kad_post_vertical_padding":"","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false,"_kad_post_classname":"","footnotes":""},"categories":[14],"tags":[566,565,567,569,568,570],"class_list":["post-4174","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ciekawostki","tag-bagniatka","tag-bazie","tag-bronislaw-gustawicz","tag-doktor-marcin-kotowski","tag-marcin-kotowski","tag-pan-ogrod-botaniczny"],"taxonomy_info":{"category":[{"value":14,"label":"Ciekawostki"}],"post_tag":[{"value":566,"label":"bagni\u0105tka"},{"value":565,"label":"bazie"},{"value":567,"label":"bronis\u0142aw gustawicz"},{"value":569,"label":"doktor marcin kotowski"},{"value":568,"label":"marcin kotowski"},{"value":570,"label":"PAN ogr\u00f3d botaniczny"}]},"featured_image_src_large":["https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/04\/bazie1-1024x684.jpg",1024,684,true],"author_info":{"display_name":"admin_1","author_link":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/author\/admin_1\/"},"comment_info":0,"category_info":[{"term_id":14,"name":"Ciekawostki","slug":"ciekawostki","term_group":0,"term_taxonomy_id":14,"taxonomy":"category","description":"","parent":18,"count":40,"filter":"raw","cat_ID":14,"category_count":40,"category_description":"","cat_name":"Ciekawostki","category_nicename":"ciekawostki","category_parent":18}],"tag_info":[{"term_id":566,"name":"bagni\u0105tka","slug":"bagniatka","term_group":0,"term_taxonomy_id":566,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw"},{"term_id":565,"name":"bazie","slug":"bazie","term_group":0,"term_taxonomy_id":565,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw"},{"term_id":567,"name":"bronis\u0142aw gustawicz","slug":"bronislaw-gustawicz","term_group":0,"term_taxonomy_id":567,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw"},{"term_id":569,"name":"doktor marcin kotowski","slug":"doktor-marcin-kotowski","term_group":0,"term_taxonomy_id":569,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw"},{"term_id":568,"name":"marcin kotowski","slug":"marcin-kotowski","term_group":0,"term_taxonomy_id":568,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw"},{"term_id":570,"name":"PAN ogr\u00f3d botaniczny","slug":"pan-ogrod-botaniczny","term_group":0,"term_taxonomy_id":570,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":2,"filter":"raw"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4174","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4174"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4174\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4180"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4174"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4174"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4174"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}