Co o drzewach mo\u017cemy powiedzie\u0107 w zimie? Og\u00f3lnie tylko, \u017ce s\u0105 zielone \u201echoinki\u201d i reszta, kt\u00f3ra nie ma li\u015bci. Oczywi\u015bcie botanik, ogrodnik i uwa\u017cny obserwator przyrody zauwa\u017c\u0105, \u017ce zielone \u201echoinki\u201d troch\u0119 r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 od siebie, czasem pokrojem, czasem d\u0142ugo\u015bci\u0105 igie\u0142, innym razem kor\u0105 na pniach. Czyli nie wszystkie \u201echoinki\u201d s\u0105 takie same.<\/p>\n
Zimozielone drzewa iglaste wyst\u0119puj\u0105ce naturalnie w Polsce to jod\u0142a pospolita (Abies alba<\/em>), \u015bwierk pospolity (Picea abies<\/em>), sosna zwyczajna (Pinus sylvestris<\/em>), sosna limba (Pinus cembra<\/em>) i cis pospolity (Taxus baccata<\/em>). Zimozielone krzewy, kt\u00f3re mo\u017cemy zobaczy\u0107 w naszym kraju, to ja\u0142owiec pospolity (Juniperus communis<\/em>), sosna g\u00f3rska (Pinus mugo<\/em>) oraz sosna drzewokosa (Pinus <\/em>\u00d7rhetica<\/em>), kt\u00f3ra jest krzy\u017c\u00f3wk\u0105 sosny pospolitej i sosny g\u00f3rskiej.<\/p>\n \u015awierk pospolity to prawdopodobnie jedno z najbardziej rozpoznawalnych drzew iglastych. Naturalny zasi\u0119g tego gatunku w Polsce obejmuje p\u00f3\u0142nocno-wschodni\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 kraju oraz g\u00f3ry i pog\u00f3rza na po\u0142udniu, natomiast nie wyst\u0119puje w spos\u00f3b naturalny w centralnej i zachodniej Polsce. \u015awierk pospolity to r\u00f3wnie\u017c drzewo o bardzo du\u017cym znaczeniu w gospodarce le\u015bnej, ch\u0119tnie sadzone przez le\u015bnik\u00f3w od najdawniejszych czas\u00f3w, szybkorosn\u0105ce o mi\u0119kkim drewnie wykorzystywanym w budownictwie i przemy\u015ble celulozowo-papierniczym.<\/p>\n Jak wygl\u0105da \u015bwierk pospolity, oczywi\u015bcie wszyscy wiemy. To wysokie drzewo dorastaj\u0105ce do 50 m wysoko\u015bci o korze czerwonobr\u0105zowej lub szarobr\u0105zowej, pocz\u0105tkowo g\u0142adkiej, z wiekiem \u0142uskowatej. Ig\u0142y s\u0105 kr\u00f3tkie, 1-3 cm, ostro zako\u0144czone, osadzone na trzoneczkach, przez co ga\u0142\u0119zie \u015bwierk\u00f3w s\u0105 kostropate lub inaczej raszplowate (raszpla to pilnik-zdzierak o grubych naci\u0119ciach do drewna lub do ko\u0144skich kopyt). Kwiatostany \u017ce\u0144skie s\u0105 czerwono-fioletowe, szyszeczkowate, o d\u0142ugo\u015bci oko\u0142o 2 cm i wyrastaj\u0105 pionowo na ko\u0144cach p\u0119d\u00f3w. Podczas dojrzewania szyszki zaczynaj\u0105 si\u0119 zwiesza\u0107. Ca\u0142kowicie dojrza\u0142e szyszki s\u0105 d\u0142ugie (10-20 cm), g\u0142adkie, pocz\u0105tkowo zielone, p\u00f3\u017aniej jasnobr\u0105zowe i w ca\u0142o\u015bci opadaj\u0105ce. Kwiatostany m\u0119skie to pod\u0142u\u017cne \u017c\u00f3\u0142te kotki o d\u0142ugo\u015bci 1-1,5 cm, zwisaj\u0105ce blisko ko\u0144ca p\u0119du. System korzeniowy jest wyj\u0105tkowo p\u0142ytki i rozleg\u0142y (tzw. system talerzowy), co powoduje niestety podatno\u015b\u0107 na wywroty.<\/p>\n Bory \u015bwierkowe (\u015bwierczyny), w kt\u00f3rych dominuj\u0105cym gatunkiem jest \u015bwierk, wyst\u0119puj\u0105 przede wszystkim w g\u00f3rach w pa\u015bmie regla g\u00f3rnego oraz dolnego. W ka\u017cdym pa\u015bmie wyst\u0119puj\u0105 swoiste warunki klimatyczne, przez co \u015bwierki tam rosn\u0105ce wykszta\u0142ci\u0142y rasy (klimatypy) dostosowane do tych specyficznych uwarunkowa\u0144. \u015awierk wschodniokarpacki obejmuje zasi\u0119giem Karpaty Wschodnie i rumu\u0144skie, w Polsce wyst\u0119puje w Bieszczadach (Tarnawa, Sianki, Smerek). \u015awierk tatrza\u0144ski ro\u015bnie w Tatrach, a jego strefa wyst\u0119powania stanowi wysp\u0119 w\u015br\u00f3d \u015bwierk\u00f3w rasy beskidzkiej obejmuj\u0105cej obszar na zachodzie od Bramy Morawskiej, po Beskid Niski na wschodzie. Rasa \u015bl\u0105ska \u015bwierka zasiedla Jesioniki i \u015anie\u017cnik K\u0142odzki, obejmuje swoim zasi\u0119giem g\u00f3ry w okolicach K\u0142odzka, a najdalej na p\u00f3\u0142noc si\u0119ga do G\u00f3r Opawskich. \u015awierk karkonoski wyst\u0119puje w Karkonoszach, G\u00f3rach Izerskich i Orlickich. Natomiast w ni\u017cowej strefie wyst\u0119powania \u015bwierka na terenie p\u00f3\u0142nocno-wschodniej Polski dominuje rasa ba\u0142tycka.<\/p>\n Szczeg\u00f3lnym ekotypem \u015bwierka pospolitego jest \u015bwierk istebnia\u0144ski wyodr\u0119bniony z rasy beskidzkiej i uznawany za najlepsz\u0105 ras\u0119 tego gatunku na \u015bwiecie. Drzewa tej rasy charakteryzuj\u0105 si\u0119 du\u017c\u0105 wytrzyma\u0142o\u015bci\u0105 i urod\u0105 (tworz\u0105 tzw. gonn\u0105 strza\u0142\u0119, czyli wysmuk\u0142y, wysoki pie\u0144 o prostym przebiegu i wysoko osadzonej koronie), a przy tym s\u0105 \u0142atwe w uprawie i odporne na czynniki atmosferyczne. Wyst\u0119puj\u0105 g\u0142\u00f3wnie w obszarze Beskidu \u015al\u0105skiego i \u017bywieckiego. Rosn\u0105ce w okolicy Istebnej \u015bwierki s\u0105 uznawane za najlepsze drzewostany nasienne w Europie. Obecnie drewno \u015bwierka istebnia\u0144skiego wykorzystywane jest przede wszystkim do produkcji instrument\u00f3w lutniczych.<\/p>\n Tysi\u0105ce lat przystosowania \u015bwierka do okre\u015blonych mikroklimat\u00f3w cz\u0142owiek zniweczy\u0142 w ci\u0105gu kilkuset lat swojej gospodarki. Masowa wycinka rodzimych ras \u015bwierk\u00f3w i zast\u0119powanie ich ro\u015blinami sprowadzanymi z Alp by\u0142y jedn\u0105 z przyczyn masowego zamierania las\u00f3w \u015bwierkowych w Beskidach i Tatrach. W Karkonoszach i G\u00f3rach Izerskich dosz\u0142o r\u00f3wnie\u017c do tego zanieczyszczenie powietrza i kwa\u015bne deszcze, kt\u00f3re zniszczy\u0142y g\u00f3rskie \u015bwierczyny.<\/p>\n W obecnej gospodarce le\u015bnej szczeg\u00f3lnie tej zwi\u0105zanej z terenami obj\u0119tymi ochron\u0105 jest tendencja do sadzenia drzew z wyselekcjonowanego rodzimego materia\u0142u nasiennego, jak r\u00f3wnie\u017c do zaprzestania tworzenia las\u00f3w jednogatunkowych. Wielogatunkowe lasy s\u0105 bardziej odporne na wiatry, zanieczyszczenia i szkodniki, a tak\u017ce pi\u0119kniejsze.<\/p>\n Oczywi\u015bcie bory \u015bwierkowe w swoim naturalnym obszarze wyst\u0119powania tworz\u0105 wspania\u0142e drzewostany \u2013 zaciszne i cieniste. Pod okapem \u015bwierk\u00f3w panuje ni\u017csza temperatura ani\u017celi w otoczeniu oraz wi\u0119ksza wilgotno\u015b\u0107 powietrza. S\u0142absze s\u0105 te\u017c pr\u0105dy powietrza, odk\u0142ada si\u0119 wi\u0119cej \u015bci\u00f3\u0142ki, a do gleby dochodzi mniej opad\u00f3w, kt\u00f3rych znaczny procent jest zatrzymywany w koronach drzew. \u015awierki maj\u0105 tendencj\u0119 do zakwaszania gleb, na kt\u00f3rych rosn\u0105. \u015aci\u00f3\u0142ka bor\u00f3w \u015bwierkowych jest zazwyczaj uboga, wyst\u0119puj\u0105 tam nieliczne mchy i paprocie, ale za to wiele gatunk\u00f3w grzyb\u00f3w. Borowik szlachetny, podgrzybek brunatny i pieprznik jadalny preferuj\u0105 lasy iglaste ze wzgl\u0119du na kwa\u015bne pod\u0142o\u017ce, opie\u0144ka ciemna r\u00f3wnie\u017c upodoba\u0142a sobie drewno \u015bwierk\u00f3w. Szczeg\u00f3lnie p\u00f3\u017an\u0105 jesieni\u0105, gdy robi si\u0119 ch\u0142odno, na skraju \u015bwierkowych bor\u00f3w, kt\u00f3re s\u0105 stosunkowo cieplejsze, mo\u017cna znale\u017a\u0107 dorodne owocniki.<\/p>\n Wiecznie zielone \u015bwierki latem daj\u0105 przyjemny cie\u0144, a zim\u0105 ciesz\u0105 oczy zieleni\u0105. Pachn\u0105ce w upalny letni dzie\u0144, otulone porann\u0105 jesienn\u0105 mg\u0142\u0105 czy te\u017c przystrojone czapami \u015bniegu zawsze mog\u0105 ucieszy\u0107 nasze zmys\u0142y swoim dostojnym pi\u0119knem i g\u0142\u0119bok\u0105 woni\u0105.<\/p>\n <\/p>\n Anna Gasek<\/p>\nngg_shortcode_0_placeholder\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Co o drzewach mo\u017cemy powiedzie\u0107 w zimie? Og\u00f3lnie tylko, \u017ce s\u0105 zielone \u201echoinki\u201d i reszta, kt\u00f3ra nie ma li\u015bci. Oczywi\u015bcie botanik, ogrodnik i uwa\u017cny obserwator przyrody zauwa\u017c\u0105, \u017ce zielone \u201echoinki\u201d troch\u0119 r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 od siebie, czasem pokrojem, czasem d\u0142ugo\u015bci\u0105 igie\u0142, innym razem kor\u0105 na pniach. Czyli nie wszystkie \u201echoinki\u201d s\u0105 takie same. Zimozielone drzewa iglaste…<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":4042,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_kad_blocks_custom_css":"","_kad_blocks_head_custom_js":"","_kad_blocks_body_custom_js":"","_kad_blocks_footer_custom_js":"","ngg_post_thumbnail":0,"_kad_post_transparent":"","_kad_post_title":"","_kad_post_layout":"","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"","_kad_post_vertical_padding":"","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false,"_kad_post_classname":"","footnotes":""},"categories":[4],"tags":[545,547,549,366,550,548,546,543,544,365],"class_list":["post-4017","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-drzewa","tag-bor-swierkowy","tag-cis-pospolity","tag-gonna-strzalka","tag-jodla-pospolita","tag-klimatypy","tag-sona-limba","tag-swierczyny","tag-swierk","tag-swierk-istebnianski","tag-swierk-pospolity"],"acf":[],"taxonomy_info":{"category":[{"value":4,"label":"Arboretum"}],"post_tag":[{"value":545,"label":"b\u00f3r \u015bwierkowy"},{"value":547,"label":"cis pospolity"},{"value":549,"label":"gonna strza\u0142ka"},{"value":366,"label":"jod\u0142a pospolita"},{"value":550,"label":"klimatypy"},{"value":548,"label":"sona limba"},{"value":546,"label":"\u015bwierczyny"},{"value":543,"label":"\u015bwierk"},{"value":544,"label":"\u015bwierk istebnia\u0144ski;"},{"value":365,"label":"\u015bwierk pospolity"}]},"featured_image_src_large":["https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/003.jpg",1024,768,false],"author_info":{"display_name":"admin_1","author_link":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/author\/admin_1\/"},"comment_info":0,"category_info":[{"term_id":4,"name":"Arboretum","slug":"drzewa","term_group":0,"term_taxonomy_id":4,"taxonomy":"category","description":"","parent":18,"count":10,"filter":"raw","term_order":"0","cat_ID":4,"category_count":10,"category_description":"","cat_name":"Arboretum","category_nicename":"drzewa","category_parent":18}],"tag_info":[{"term_id":545,"name":"b\u00f3r \u015bwierkowy","slug":"bor-swierkowy","term_group":0,"term_taxonomy_id":545,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw","term_order":"0"},{"term_id":547,"name":"cis pospolity","slug":"cis-pospolity","term_group":0,"term_taxonomy_id":547,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw","term_order":"0"},{"term_id":549,"name":"gonna strza\u0142ka","slug":"gonna-strzalka","term_group":0,"term_taxonomy_id":549,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw","term_order":"0"},{"term_id":366,"name":"jod\u0142a pospolita","slug":"jodla-pospolita","term_group":0,"term_taxonomy_id":366,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":2,"filter":"raw","term_order":"0"},{"term_id":550,"name":"klimatypy","slug":"klimatypy","term_group":0,"term_taxonomy_id":550,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw","term_order":"0"},{"term_id":548,"name":"sona limba","slug":"sona-limba","term_group":0,"term_taxonomy_id":548,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw","term_order":"0"},{"term_id":546,"name":"\u015bwierczyny","slug":"swierczyny","term_group":0,"term_taxonomy_id":546,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw","term_order":"0"},{"term_id":543,"name":"\u015bwierk","slug":"swierk","term_group":0,"term_taxonomy_id":543,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw","term_order":"0"},{"term_id":544,"name":"\u015bwierk istebnia\u0144ski;","slug":"swierk-istebnianski","term_group":0,"term_taxonomy_id":544,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw","term_order":"0"},{"term_id":365,"name":"\u015bwierk pospolity","slug":"swierk-pospolity","term_group":0,"term_taxonomy_id":365,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":2,"filter":"raw","term_order":"0"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4017","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4017"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4017\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4042"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4017"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4017"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4017"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}