{"id":3880,"date":"2022-09-02T11:58:22","date_gmt":"2022-09-02T09:58:22","guid":{"rendered":"https:\/\/ogrod-powsin.pl\/blog\/?p=3880"},"modified":"2022-11-07T10:53:29","modified_gmt":"2022-11-07T09:53:29","slug":"floksy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/floksy\/","title":{"rendered":"Floksy"},"content":{"rendered":"

Floksy wiechowate Phlox paniculata<\/em> L. oraz ich krewniacy wci\u0105\u017c pozostaj\u0105 niezast\u0105pione w naszych ogrodach. Niegdy\u015b by\u0142y sta\u0142ym elementem ka\u017cdego wiejskiego ogrodu w Europie Wschodniej. Dzi\u015b prze\u017cywaj\u0105 renesans popularno\u015bci w ogrodach motylowych i trzmielowych, doskonale odnajduj\u0105c si\u0119 tak\u017ce w supernowoczesnych ogrodach traw czy ogrodach w stylu azjatyckim.<\/p>\n

S\u0105 to ro\u015bliny znacznie odporniejsze ni\u017c wiele bylin k\u0142\u0105czowych i cebulowych. Do szcz\u0119\u015bcia wystarcza im regularne podlewanie (zw\u0142aszcza podczas upa\u0142\u00f3w) tak by gleba pozostawa\u0142a zawsze nieco wilgotna. Niemniej nie trzeba z tym przesadza\u0107, gdy\u017c stale mokre listowie sprzyja m\u0105czniakom prawdziwym. Jak przysta\u0142o na przybyszy z ameryka\u0144skiej prerii, niemal tak \u017cyznej jak stepy Ukrainy i Powo\u0142\u017ca, od wiosny a\u017c do po\u0142owy sierpnia \u0142akn\u0105 te\u017c dodatkowych nawoz\u00f3w. Szczeg\u00f3lnie fosforu i mikroelement\u00f3w. Podobnie jak w przypadku wielu innych bylin usuwanie przekwit\u0142ych kwiatostan\u00f3w, zmusza to nasze okazy do ponownego, cho\u0107 zwykle nie tak bujnego i nie tak aromatycznego kwitnienia. P\u0142omyki daj\u0105 niekiedy samosiew, jednak nie powtarzaj\u0105 wtedy cech odmianowych. Aby znowu rozkoszowa\u0107 si\u0119 swoist\u0105 urod\u0105 danego kultywaru mno\u017cy si\u0119 je wegetatywnie wykopuj\u0105c i dziel\u0105c k\u0119py, a p\u00f3\u017aniej wysadzaj\u0105c na nowe stanowiska docelowe, o nie zm\u0119czonej glebie, zasilonej dodatkowo \u015bwie\u017cym nawozem.<\/p>\n

Floksy na r\u00f3\u017cne pory roku<\/strong><\/p>\n

Cho\u0107 oficjalnym miesi\u0105cem floks\u00f3w w ogrodzie jest lipiec to dobieraj\u0105c odpowiednio odmiany i gatunki botaniczne mog\u0105 Pa\u0144stwo rozkoszowa\u0107 si\u0119 zapachem i barwami tych kwiat\u00f3w od wiosny po wczesn\u0105 jesie\u0144. Ju\u017c w maju zaczyna si\u0119 trwaj\u0105ce do lipca kwitnienie p\u0142omyka kanadyjskiego Phlox divaricata<\/em> L. o fioletowych lub lodowo niebieskich kwiatach i po\u0142yskuj\u0105cych li\u015bciach. Rozrasta si\u0119 raczej wolno, ale dobrze okrywa grunt. Znosi lekki p\u00f3\u0142cie\u0144, tote\u017c cz\u0119sto wprowadza si\u0119 w okolice drzew i krzew\u00f3w, aczkolwiek sporo mu brakuje do cieniozno\u015bno\u015bci naszych barwink\u00f3w. Szczeg\u00f3lnie wiele owad\u00f3w wabi\u0105 odmiany \u2018Clouds of Perfume\u2019 oraz \u2018Blue Moon\u2019. \u201eChattahoochee\u201d o lawendowych, nader aromatycznych kwiatach z bordowym oczkiem to mieszaniec floksa kanadyjskiego z praktycznie nieznanym w Polsce f. orz\u0119sionym (preriowym) Phlox pilosa<\/em> L. Warto tu nadmieni\u0107, \u017ce przymiotnik \u201ekanadyjski\u201d w jego nazwie gatunkowej nie odnosi si\u0119 do wsp\u00f3\u0142czesnej Kanady, lecz do \u201eKanadianu\u201d czyli do wszystkich ziem na wschodnim wybrze\u017cu Ameryki P\u00f3\u0142nocnej, kolonizowanych przez Francj\u0119 w XVII i XVIII w., od Labradoru przez Wielkie Jeziora i dorzecze Missisipi do Zatoki Meksyka\u0144skiej w\u0142\u0105cznie.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Jeszcze pi\u0119kniejsze okrywy daje p\u0142omyk roz\u0142ogowy P. stolonifera<\/em> Sims., posiada bowiem zimotrwa\u0142e li\u015bcie. Ich ciemna ziele\u0144 \u015blicznie kontrastuje na prze\u0142omie wiosny i lata z bardzo ciep\u0142ym r\u00f3\u017cem kwiecia. Pr\u00f3cz odmian r\u00f3\u017cowych wyhodowano tak\u017ce kultywary \u015bnie\u017cnobia\u0142e (\u2018Bruce\u2019s White\u2019), purpurowe (\u2018Sherwood Purple\u2019) i niebieskie jak \u2018Blue Rigde\u2019.<\/p>\n

P\u00f3\u017aniej od nich, bo w czerwcu i lipcu, zakwita p\u0142omyk plamisty P. maculata<\/em> L. Jako potomek ro\u015blin bagiennych wymaga ci\u0119\u017ckich, stale wilgotnych pod\u0142o\u017cy. Doskonale odnajdzie si\u0119 nad oczkami wodnymi i kana\u0142ami, w nieckach retencyjnych i ogrodach deszczowych. Niekt\u00f3re odmiany ponawiaj\u0105 kwitnienie jesieni\u0105.<\/p>\n

Od po\u0142owy lata do pierwszych jesiennych przymrozk\u00f3w mo\u017cemy si\u0119 rozkoszowa\u0107 aromatem i \u017cyw\u0105 kolorystyk\u0105 floksu rocznego (f. Drummonda) P. drummondii <\/em>Hook. Jak przysta\u0142o na gatunek pustynnych piaszczysk mo\u017ce funkcjonowa\u0107 albo jako kr\u00f3tkowieczna bylina, albo jako terofit (ro\u015blina roczna), nierzadko czekaj\u0105ca latami w postaci zagrzebanych w piasku nasion na zjawisko \u201ekwitn\u0105cej pustyni\u201d. W polskich ogrodach zawsze siany b\u0119dzie jako jednoroczny kwiat letni z rozsady. Cho\u0107 jego dzicy przodkowie ro\u015bli na tak suchych siedliskach, to jednak zale\u017cni byli od rzadkich, cho\u0107 obfitych ulew, dlatego na naszch rabatach, \u0142\u0105kach kwiatowych czy obw\u00f3dkach tak\u017ce potrzebuje ca\u0142kiem intensywnego podlewania. Nazwa gatunkowa tego jedynego w swoim rodzaju floksa honoruje odkrywc\u0119 tego gatunku, szkockiego botanika Thomasa Drummonda. Jako pierwszy przys\u0142a\u0142 on do UK nasiona tego gatunku z ziem \u00f3wczesnego Meksyku, a dzisiejszego Teksasu. Nie przerywa\u0142 swoich \u201epolowa\u0144 na ro\u015bliny\u201d mimo w\u0105t\u0142ego zdrowia oraz zaostrzaj\u0105cej si\u0119 wojny domowej.<\/p>\n

Floksy na skalniaki<\/strong><\/p>\n

W tradycyjnych ogrodach polskiej szlachty i w\u0142o\u015bcian od wiek\u00f3w kr\u00f3lowa\u0142y wyprostowane floksy pochodz\u0105ce od gatunk\u00f3w prerii i widnych las\u00f3w, przede wszystkim om\u00f3wiony wcze\u015bniej floks wiechowaty. Dopiero od kilku lat trwa w Polsce boom na niskoros\u0142e, g\u00f3rskie floksy do alpinari\u00f3w. Na skalniakach sprawdz\u0105 si\u0119 m.in. pochodz\u0105cy z Appalach\u00f3w p\u0142omyk szydlasty P. subulata<\/em> L. oraz sprowadzone z G\u00f3r Skalistych p. Douglasa P. douglasii<\/em> Hook. i p. rozpostarty P. diffusa <\/em>Benth. Ca\u0142a tr\u00f3jka obrasta kamienie twardym, \u017cywo zielonym kobiercem przypominaj\u0105cym kolczasty mech, \u015bwietnie wytrzymuj\u0105c zar\u00f3wno letnie upa\u0142y jak i zimowe ch\u0142ody. Nam ludziom trudno czasem wyczu\u0107 ich delikatn\u0105, s\u0142odkaw\u0105 wo\u0144, jednak w swojej ojczy\u017anie stanowi\u0105 wa\u017cne \u017ar\u00f3d\u0142o pokarmu dla wielu zapylaczy, cho\u0107by dla \u015bwie\u017co obudzonych po zimie m\u0142odych kr\u00f3lowych trzmieli. Paleta barw ich kwiecia pozostaje szeroka, ale typowa dla ca\u0142ego rodzaju, obejmuj\u0105c czyste i kremowe biele, pastelowe r\u00f3\u017ce, lawendowe fiolety i wodniste b\u0142\u0119kity.<\/p>\n

W blasku S\u0142o\u0144ca i Ksi\u0119\u017cyca<\/strong><\/p>\n

Kwiaty floks\u00f3w w ich ameryka\u0144skiej ojczy\u017anie odwiedzane s\u0105 przede wszystkim przez najsprawniejszych w locie zapylaczy o najd\u0142u\u017cszych j\u0119zyczkach: kolibry, trzmiele oraz zawisaki. W pe\u0142ni dnia w\u015br\u00f3d go\u015bci kwiatowych kr\u00f3luj\u0105 najmniejsze ptaszki \u015bwiata oraz najwi\u0119ksze w\u015br\u00f3d pszczo\u0142owatych (trzmiele).<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Po zmierzchu najwi\u0119cej owad\u00f3w wabi\u0105 odmiany o czysto bia\u0142ym lub per\u0142owym kwieciu jak floksy wiechowate \u2018World Peace\u2019, \u2018Fujiyama\u2019, \u2018Delta Snow\u2019, \u2018David\u2019; f. plamiste \u2018Omega\u2019 i \u2018Miss Lingard\u2019; f. kanadyjskie \u2018Fuller\u2019s White\u2019; f. szydlaste \u2018Schneewittchen\u2019 oraz \u2018Amazing Grace\u2019; f. roz\u0142ogowe \u2018Bruce\u2019s White\u2019; wreszcie f. \u015bnie\u017cne \u2018Snowdrift\u2019.<\/p>\n

Ogrody motylowe i trzmielowe w Polsce tak\u017ce wiele zyskaj\u0105 na obecno\u015bci p\u0142omyk\u00f3w. Wspaniale uzupe\u0142niaj\u0105 si\u0119 one z wabi\u0105cymi roje motyli dziennych je\u017c\u00f3wkami Echinacea<\/em>, kt\u00f3rych r\u00f3\u017cowe koszyczki intryguj\u0105co kontrastuj\u0105 si\u0119 z wiechami co okazalszych odmian floks\u00f3w. Zbli\u017cone wymaganie wzgl\u0119dem \u015bwiat\u0142a i pod\u0142o\u017ca dodatkowo u\u0142atwiaj\u0105 \u0142\u0105czenie tych kwiat\u00f3w. Bardzo efektowny kontrast osi\u0105gn\u0105\u0107 mo\u017cna zestawiaj\u0105c te ameryka\u0144skie wielosi\u0142owate z ro\u015blinami o dzwonkowatych b\u0105d\u017a grzbiecistych kwiatach jak od\u0119tka wirginijska Physostegia virginiana<\/em>, \u0142ubiny Lupinus<\/em>, penstemony Penstemon<\/em> czy naparstnice Digitalis<\/em>. Obw\u00f3dk\u0119 rabaty floksowej mo\u017cna stworzy\u0107 z ozdobnych wrotyczy Tanacetum<\/em>, aksamitek Tagetes <\/em>i nagietk\u00f3w Calendula, <\/em>odstraszaj\u0105cych do pewnego stopnia szkodliwe owady i gryzonie.<\/p>\n

Pachn\u0105ce floksy w ogrodzie nowoczesnym (traw)<\/strong><\/p>\n

Lubo p\u0142omyki kojarz\u0105 si\u0119 nam si\u0119 z tradycyjnymi ogrodami ch\u0142op\u00f3w i szlachty za\u015bciankowej (gdzie \u0142\u0105czono je z r\u00f3wnie\u017c pochodz\u0105cymi zza Wielkiej Wody astrowatymi o ognistych koszyczkach jak georginie Dahlia<\/em>, rotacznice Rudbeckia<\/em>, dziel\u017cany Helenium<\/em> i s\u0142oneczniki Helianthus<\/em>), to doskonale sprawdz\u0105 si\u0119 tak\u017ce w nowoczesnych uk\u0142adach np.: w ogrodach traw, omawianych bli\u017cej w trakcie naszych warsztat\u00f3w: https:\/\/ogrod-powsin.pl\/trawy-ozdobne-spacer-z-przewodnikiem\/<\/a> . Jednolite t\u0142o z rubinowo-szmaragdowych rozplenic japo\u0144skich Pennisetum alopecuroides<\/em>, ros\u0142ych miskant\u00f3w Miscanthus<\/em>, zwartych i \u015brednich trzcinnik\u00f3w Calamagrostis<\/em>, wreszcie niskich, pierzastych ostnic Stipa <\/em>pozwoli uwypukli\u0107 najpierw wonne kwiaty floks\u00f3w, a potem ich grzechocz\u0105ce torebki. Spo\u015br\u00f3d kwiat\u00f3w jednorocznych jako towarzyszy dla traw i p\u0142omyk\u00f3w dosadzi\u0107 warto werbeny patago\u0144skiej Verbena bonariensis<\/em>.<\/p>\n

Floksy w erikarium, pinetum i arboretum azjatyckim<\/strong><\/p>\n

W cienistych ogrodach o kwa\u015bnej, wilgotnawej glebie, pe\u0142nych wieczniezielonych rododendron\u00f3w, pieris\u00f3w czy iglak\u00f3w, bia\u0142e i pastelowo r\u00f3\u017cowe floksy efektownie rozja\u015bni\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107. P\u0142omyki jako bardziej \u015bwiat\u0142olubne od barwink\u00f3w, host oraz wielu paproci trzeba wprowadzi\u0107 na obrze\u017ca. Pi\u0119knym uzupe\u0142nieniem tych ameryka\u0144skich wielosi\u0142owatych b\u0119d\u0105 bergenie sercolistne Bergenia<\/em> cordifolia, <\/em>rodgersje kasztanowcowate Rodgersia<\/em> aesculifolia<\/em> albo d\u0105br\u00f3wki roz\u0142ogowe Ajuga reptans<\/em>.<\/p>\n

mgr Adam Kapler<\/p>\n

 <\/p>\n

Wykorzystane pi\u015bmiennictwo:<\/strong><\/p>\n