{"id":3866,"date":"2022-08-18T15:06:10","date_gmt":"2022-08-18T13:06:10","guid":{"rendered":"https:\/\/ogrod-powsin.pl\/blog\/?p=3866"},"modified":"2022-08-18T15:18:10","modified_gmt":"2022-08-18T13:18:10","slug":"ekspedycje-terenowe-stare-jablonie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/ekspedycje-terenowe-stare-jablonie\/","title":{"rendered":"Ekspedycje terenowe – stare jab\u0142onie"},"content":{"rendered":"

Dzi\u015b chcieliby\u015bmy przybli\u017cy\u0107 Wam ide\u0119 ekspedycji terenowych, b\u0119d\u0105cych nieod\u0142\u0105cznym elementem naszej pracy, zwi\u0105zanej z zachowaniem starych odmian jab\u0142oni. Naszym celem jest bowiem tak\u017ce inwentaryzacja starych osobnik\u00f3w w terenie, ich ocena odmianowa oraz, je\u015bli oka\u017c\u0105 si\u0119 unikatami niewyst\u0119puj\u0105cymi w kolekcji Ogrodu, zbi\u00f3r ich zraz\u00f3w. A wi\u0119c, komu w sercu gra nuta odkrywcy i awanturnika, zapraszamy do za\u0142ogi! \ud83d\ude0a<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Ekspedycje terenowe w tym celu odbywaj\u0105 si\u0119 corocznie, zazwyczaj dwu-, trzykrotnie w okresie letnim. Ich celem s\u0105 rejony, z kt\u00f3rych otrzymujemy sygna\u0142y o wyst\u0119powaniu wiekowych osobnik\u00f3w drzew sadowniczych. Skupiamy si\u0119 przy tym g\u0142\u00f3wnie na jab\u0142oniach, specjalizuj\u0105c si\u0119 w tym rodzaju ju\u017c od 30 lat. Oczywi\u015bcie nie pominiemy tak\u017ce interesuj\u0105cych grusz, \u015bliw, czere\u015bni i wi\u015bni, szczeg\u00f3lnie gdy reprezentuj\u0105ce je okazy, wskazuj\u0105 na szlachetno\u015b\u0107 oraz s\u0142uszny wiek.<\/p>\n

Rok 2017 by\u0142 wyj\u0105tkowo interesuj\u0105cy pod wzgl\u0119dem wyjazd\u00f3w. W dniach 20-24 sierpnia udali\u015bmy si\u0119 na zach\u00f3d \u2013 w lubuskie, za baz\u0119 obieraj\u0105c sobie miasto Skwierzyna. Naszym przewodnikiem i gospodarzem by\u0142 pan Leszek Ku\u0142ak, lokalny przedsi\u0119biorca zwi\u0105zany z bran\u017c\u0105 urz\u0105dzania teren\u00f3w zieleni oraz obiekt\u00f3w sportowych, a hobbystycznie propagator historii tych ziem oraz dziedzictwa kulturowego jej mieszka\u0144c\u00f3w. W ramach dzia\u0142alno\u015bci, poza zawodowej, od kilku lat zajmuje si\u0119 tak\u017ce rozpowszechnianiem i rozmna\u017caniem historycznych odmian drzew owocowych, poszukuj\u0105c ich materia\u0142u aktywnie w okolicach Skwierzyny. Lepszego terenowego znawcy tematu mie\u0107 nie mogli\u015bmy, a opieraj\u0105c si\u0119 o niego jako przewodnika, oszcz\u0119dzili\u015bmy wiele (jak\u017ce cennego) czasu i dotarli\u015bmy do miejsc o ograniczonej dost\u0119pno\u015bci\u2026<\/p>\n

Du\u017c\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 naszej ekspedycji sp\u0119dzili\u015bmy bowiem w otulinie (a raczej strefie ochronnej) poligonu wojsk l\u0105dowych w W\u0119drzynie. Wspomnian\u0105 stref\u0119 buforow\u0105 stanowi obecnie las porastaj\u0105cy tereny dawnych niemieckich wsi. By\u0142y to m.in. miejscowo\u015bci: Malkendorf (ob. Malutk\u00f3w), Lindow (L\u0119d\u00f3w, Lipa), Gross Kirschbaum (Trze\u015bni\u00f3wek). Ludno\u015b\u0107 zamieszkiwa\u0142a je jeszcze w 1945 roku. Wraz ze zbli\u017caniem si\u0119 frontu wsie te zosta\u0142y porzucone i cho\u0107 by\u0142y plany zasiedlania ich przez Polak\u00f3w, zosta\u0142y zlikwidowane wraz z decyzj\u0105 o poszerzeniu poligonu (1950 r.). Obecnie jak ju\u017c wspomnieli\u015bmy s\u0105 ca\u0142kowicie wch\u0142oni\u0119te przez natur\u0119, a jedyne \u015blady bytno\u015bci cz\u0142owieka to fundamenty, piwnice i studnie, poniemiecki cmentarz oraz ko\u015bci\u00f3\u0142, kt\u00f3rego wysoka wie\u017ca stanowi teraz punkt orientacyjny dla wojska. Po dawnych mieszka\u0144cach pozosta\u0142y jednak tak\u017ce drzewa sadzone jeszcze ich r\u0119k\u0105.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Pierwszym zaskoczeniem jest na pewno stan zabudowa\u0144. Zaraz jednak w oczy rzuca si\u0119 regularno\u015b\u0107 i powtarzalno\u015b\u0107 uk\u0142adu gospodarstw w tera\u017aniejszym morzu zieleni. Od g\u0142\u00f3wnej drogi do zabudowa\u0144 prowadzi\u0142 go\u015bciniec, czyli kr\u00f3tka \u015bcie\u017cka wjazdowa. Ju\u017c cz\u0119sto tam spotykali\u015bmy pierwsze jab\u0142onie, grusze i czasami drzewa pestkowe. Budynki oczywi\u015bcie u\u0142o\u017cone by\u0142y w okr\u0105g, chroni\u0105c podw\u00f3rko jako miejsce prywatne i robocze zarazem. Regu\u0142\u0105 by\u0142o za\u015b umiejscowienie budynku mieszkalnego po prawej stronie, a gospodarskich po lewej i na wprost. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 drzew owocowych sadzono w otoczeniu budynku mieszkalnego lub za ca\u0142ym gospodarstwem. Je\u015bli ten sad za budynkami nie by\u0142by grodzony pomi\u0119dzy s\u0105siadami, m\u00f3g\u0142by wytworzy\u0107 rodzaj wsp\u00f3lnej w\u0142asno\u015bci wioski, co zdarza\u0142o nam si\u0119 spotka\u0107 niejednokrotnie w czasie ekspedycji na tereny poniemieckie.<\/p>\n

Przedzieraj\u0105c si\u0119 przez zaro\u015bla szukali\u015bmy wi\u0119c fundament\u00f3w wiedz\u0105c, \u017ce na pewno trafimy tam na stare drzewa. W ten w\u0142a\u015bnie spos\u00f3b oznaczyli\u015bmy kilkadziesi\u0105t osobnik\u00f3w jab\u0142oni, wyr\u00f3\u017cniaj\u0105cych si\u0119 wymiarami. Niezwykle charakterystyczn\u0105 cech\u0105 jak\u0105 nosi\u0142y zazwyczaj na sobie by\u0142o wyra\u017anie miejsce szczepienia, robione w tamtym czasie wysoko (poziom metra lub wi\u0119cej od korzeni). By\u0142 to dla nas dow\u00f3d, \u017ce mamy do czynienia z drzewem uprawianym oryginalnie, a nie cho\u0107by ze starym i owocuj\u0105cym odrostem od podk\u0142adki, kt\u00f3ry usamodzielni\u0142 si\u0119 po zamarciu odmiany szlachetnej.<\/p>\n

Jab\u0142onie spotykane w tym rejonie by\u0142y w bardzo r\u00f3\u017cnym stanie. Te rosn\u0105ce na lepszych gruntach, lepiej do\u015bwietlone, by\u0107 mo\u017ce m\u0142odsze lub reprezentuj\u0105ce bardziej d\u0142ugowieczne odmiany, zachwyca\u0142y nas gabarytami i \u017cywotno\u015bci\u0105. Nie brakowa\u0142o jednak osobnik\u00f3w, dla kt\u00f3rych najbli\u017csze lata b\u0119d\u0105 ju\u017c ostatnimi. Obserwowali\u015bmy w ich przypadku post\u0119puj\u0105ce pr\u00f3chnienie pnia, roz\u0142amywanie, znaczny posusz korony, infekcje i kolonizacje pnia lub niestabilno\u015b\u0107 zwiastuj\u0105c\u0105 nadchodz\u0105cy wykrot. W kilku przypadkach dotarli\u015bmy do nich chyba w ostatniej chwili, gdy\u017c ostatni li\u015b\u0107 str\u0105cany w tym momencie listopadowym wiatrem, nie doczeka si\u0119 ju\u017c swoich nast\u0119pc\u00f3w po ziemie\u2026 Cz\u0119sto zastanawia\u0142a nas tak\u017ce wielka wola \u017cycia drzew ju\u017c le\u017c\u0105cych, wydawa\u0142oby si\u0119 ostatecznie po\u0142amanych, ca\u0142kowicie wypr\u00f3chnia\u0142ych. Wypuszczanie przez nie przyrost\u00f3w, jakoby ju\u017c tylko dla nas, z my\u015bl\u0105 propagacji, oceniali\u015bmy jednomy\u015blnie jako prawdziwy cud.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Celem naszej ekspedycji by\u0142a inwentaryzacja oraz zebranie materia\u0142u w postaci fragment\u00f3w jednorocznych przyrost\u00f3w (tzw. zraz\u00f3w). W wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w przynale\u017cno\u015b\u0107 odmianow\u0105 udawa\u0142o nam si\u0119 oceni\u0107 na miejscu, pod drzewem. Opierali\u015bmy si\u0119 oczywi\u015bcie o owoce, kt\u00f3re na szcz\u0119\u015bcie w tym sezonie obrodzi\u0142y obficie. By\u0142y to zar\u00f3wno \u015bwie\u017ce spady, jak i te pobierane wprost z drzewa. W tym celu niezb\u0119dny by\u0142 sekator na wysi\u0119gniku lub zbierak, tak\u017ce o maksymalnym przed\u0142u\u017ceniu r\u0105czki. Niekiedy zabierali\u015bmy owoce ze sob\u0105 by wieczorow\u0105 por\u0105, w oparciu o literatur\u0119 doprecyzowa\u0107 nasze typowania terenowe.<\/p>\n

Poza terenem poligonu inwentaryzowali\u015bmy tak\u017ce niegdy\u015b bardzo popularne w krajobrazie Polski aleje jab\u0142oniowe oraz liczne gospodarstwa, gdzie do tej pory zachowa\u0142y si\u0119 poniemieckie drzewa owocowe. W ten spos\u00f3b nasza wyprawa zako\u0144czy\u0142a si\u0119 oznaczeniem niemal 100 drzew w terenie i pobraniem przesz\u0142o 30 pr\u00f3bek odmian o dobrze rokuj\u0105cych charakterze (nieobecnych w kolekcji Ogrodu).<\/p>\n

Zrazy pozbawione li\u015bci, odpowiednio opisane, owini\u0119te w wilgotny materia\u0142 i transportowane w lod\u00f3wce turystycznej, bezpiecznie dotar\u0142y do Warszawy, gdzie zosta\u0142y zaokulizowane niezw\u0142ocznie po przyje\u017adzie. Za 2-3 lata zakwitn\u0105 i wydadz\u0105 owoce, po kt\u00f3rych stwierdzimy na pewno jak\u0105 odmian\u0119 widzieli\u015bmy w terenie. Stare drzewa maj\u0105 bowiem tendencj\u0119 do owocowania ograniczonego, drobniejszego, zacieraj\u0105cego cechy takie jak barwa, rumieniec, zawarto\u015b\u0107 cukr\u00f3w itp.<\/p>\n

Pod koniec ekspedycji, b\u0119d\u0105c z mateczniku odmiany \u2018Landsberska\u2019, a wi\u0119c w Gorzowie Wielkopolskim (od Landsberg an der Warthe; st\u0105d \u2018Reneta Landsberska\u2019 lub \u2018Reneta Gorzowska\u2019), odwiedzili\u015bmy sad pokazowy gromadz\u0105cy drzewa tej odmiany uzyskane ze zraz\u00f3w z r\u00f3\u017cnych stron kraju i \u015bwiata. Ta inicjatywa, prowadzona od 2009 roku przez tamtejszy Zesp\u00f3\u0142 Szk\u00f3\u0142 Ogrodniczych, ma upami\u0119tni\u0107 fakt jej wyhodowania w tym mie\u015bcie w 1840 r.<\/p>\n

Pi\u0119\u0107 dni (z dojazdem) to oczywi\u015bcie zbyt ma\u0142o by zinwentaryzowa\u0107 tak bogaty i rozleg\u0142y region jak opisywana Skwierzyna i okolice. W kolejnych latach odwiedzali\u015bmy go jeszcze wielokrotnie, znajduj\u0105c nadal ciekawe okazy, niekiedy o ok. 100-letniej metryce. Ca\u0142e wojew\u00f3dztwo lubuskie okaza\u0142o si\u0119 przy tym bardzo go\u015bcinne i nadal nieprzebrane. Cieszy\u0142a nas dodatkowo troska jak\u0105 otaczano stare drzewa owocowe, a tak\u017ce opieka tera\u017aniejszych gospodarzy nad ro\u015blinami sadzonymi przez dawnych w\u0142a\u015bcicieli.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Miejmy nadziej\u0119, \u017ce przyjaci\u00f3\u0142 starych odmian jab\u0142oni nie zabraknie, a s\u0119dziwe osobniki, nios\u0105ce cenne geny, b\u0119d\u0105 mia\u0142y szans\u0119 przekaza\u0107 je m\u0142odemu pokoleniu, dzi\u0119ki pomocy cz\u0142owieka. Tylko wtedy bowiem b\u0119d\u0105 \u017cy\u0142y, nie tylko w naszych dzieci\u0119cych wspomnieniach, ale tak\u017ce fizycznie, zachowuj\u0105c odrobin\u0119 dawnego \u015bwiata.<\/p>\n

Konrad Woli\u0144ski<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dzi\u015b chcieliby\u015bmy przybli\u017cy\u0107 Wam ide\u0119 ekspedycji terenowych, b\u0119d\u0105cych nieod\u0142\u0105cznym elementem naszej pracy, zwi\u0105zanej z zachowaniem starych odmian jab\u0142oni. Naszym celem jest bowiem tak\u017ce inwentaryzacja starych osobnik\u00f3w w terenie, ich ocena odmianowa oraz, je\u015bli oka\u017c\u0105 si\u0119 unikatami niewyst\u0119puj\u0105cymi w kolekcji Ogrodu, zbi\u00f3r ich zraz\u00f3w. A wi\u0119c, komu w sercu gra nuta odkrywcy i awanturnika, zapraszamy do…<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":3868,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_kad_blocks_custom_css":"","_kad_blocks_head_custom_js":"","_kad_blocks_body_custom_js":"","_kad_blocks_footer_custom_js":"","ngg_post_thumbnail":0,"_kad_post_transparent":"","_kad_post_title":"","_kad_post_layout":"","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"","_kad_post_vertical_padding":"","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false,"_kad_post_classname":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-3866","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-rozne"],"taxonomy_info":{"category":[{"value":1,"label":"R\u00f3\u017cne"}]},"featured_image_src_large":["https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/aleja-drzew-1024x763.png",1024,763,true],"author_info":{"display_name":"admin_1","author_link":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/author\/admin_1\/"},"comment_info":0,"category_info":[{"term_id":1,"name":"R\u00f3\u017cne","slug":"rozne","term_group":0,"term_taxonomy_id":1,"taxonomy":"category","description":"","parent":18,"count":45,"filter":"raw","cat_ID":1,"category_count":45,"category_description":"","cat_name":"R\u00f3\u017cne","category_nicename":"rozne","category_parent":18}],"tag_info":false,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3866","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3866"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3866\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3868"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3866"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3866"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3866"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}