![\"\"](\"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/mucholowka-300x200.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Wiele wynik\u00f3w i wniosk\u00f3w o charakterze og\u00f3lnym nie nastraja optymistycznie. Podwoi\u0142a si\u0119 liczba gatunk\u00f3w zupe\u0142nie ju\u017c wymar\u0142ych w Polsce, a wzros\u0142a o jedn\u0105 trzeci\u0105 liczba gatunk\u00f3w zagro\u017conych. Odsetek ust\u0119puj\u0105cych gatunk\u00f3w ptak\u00f3w w krajowej faunie okaza\u0142 si\u0119 wy\u017cszy ni\u017c w skali ca\u0142ej Ziemi i ca\u0142ej wsp\u00f3lnoty europejskiej, lecz to mo\u017ce by\u0107 artefakt spowodowany staranniejszym przebadaniem Polski.<\/p>\n
\nZ drugiej strony nie mo\u017cna popada\u0107 w defetyzm i czarnowidztwo. Najnowsza Czerwona lista ptak\u00f3w Polski udowadnia, \u017ce ochrona czynna oraz bierna, tudzie\u017c edukacja spo\u0142ecze\u0144stwa i rz\u0105dz\u0105cych, przynios\u0142y wyra\u017an\u0105 popraw\u0119 stanu populacji kilku charyzmatycznych gatunk\u00f3w z soko\u0142em w\u0119drownym, bielikiem i dzi\u0119cio\u0142em tr\u00f3jpalczastym na czele. Najmocniej nara\u017cone na zanik na ziemiach polskich okaza\u0142y si\u0119 ptaki wodne i b\u0142otne spo\u015br\u00f3d blaszkodziobych i siewkowatych. Wynika to g\u0142\u00f3wnie z dalszej fragmentacji szeroko rozumianych mokrade\u0142, w tym: tradycyjnie u\u017cytkowanych \u0142\u0105k i pastwisk w dolinach rzek, samych rzek i potok\u00f3w, torfowisk r\u00f3\u017cnego typu, staw\u00f3w rybnych, a tak\u017ce wybrze\u017cy Ba\u0142tyku. Dlatego cieszy chocia\u017cby poprawa sytuacji b\u0105ka, gdy\u017c jest to ptak szczeg\u00f3lnie znienawidzony przez rybak\u00f3w, za\u017carcie t\u0119piony mimo formalnej ochrony prawnej m.in. w Niemczech i Polsce. Poprawi\u0142o si\u0119 tak\u017ce kaczce czernicy, cho\u0107 nadal bywa mimowolnie zestrzeliwana.<\/p>\n
\nKurczenie si\u0119 zasi\u0119g\u00f3w geograficznych oraz regres liczebno\u015bci dotkn\u0119\u0142y tak\u017ce wielu gatunk\u00f3w zwi\u0105zanych z krajobrazem wsi lub przedmie\u015b\u0107, przywi\u0105zanych do naszych ogrod\u00f3w, p\u00f3l ornych, miedz, pastwisk czy \u0142\u0105k ko\u015bnych. Na Czerwonej li\u015bcie ptak\u00f3w Polski 2020 po raz pierwszy ujrzano szereg gatunk\u00f3w dotychczas raczej pospolitych poza miastami, jak: \u015bwiergotka polnego, b\u0142otniaka \u0142\u0105kowego (popielatego), bekasa kszyka, wreszcie szlamika rycyka. Zdumienie i groz\u0119 budzi umieszczenie na li\u015bcie tak cz\u0119stych do tej pory ptak\u00f3w, jak znane nam tak\u017ce z naszego Ogrodu: gawron, czajka czy turkawka. Niemal jedna pi\u0105ta (18%) pozycji z aktualnej czerwonej listy to ptaki typowe dla wsi.<\/p>\n
\nWymieranie ptak\u00f3w przywi\u0105zanych do mniej lub bardziej tradycyjnie u\u017cytkowanych teren\u00f3w rolnych nie jest w Polsce zjawiskiem nowym. Ju\u017c XIX i XX wiek przynios\u0142y ust\u0105pienie strepeta, dropia, kobczyka oraz dzierzb: czarnoczelnej i rudog\u0142owej. Krasce troch\u0119 pomogli\u015bmy, lecz wci\u0105\u017c grozi jej ca\u0142kowity zanik na naszych ziemiach. Mamy Biebrza\u0144ski Park Narodowy i szereg rezerwat\u00f3w, ale ju\u017c prawie nie ma bataliona bojownika. Od dekad wiadomo, \u017ce wspomnianym wy\u017cej gatunkom szkodzi zar\u00f3wno ca\u0142kowite zarzucenie gospodarki rolnej na danym obszarze, jak i jej radykalna modernizacja. Tymczasem zar\u00f3wno komunistyczna kolektywizacja, jak i kapitalistyczne rolnictwo farmerskie wymaga\u0142y komasacji p\u00f3l i \u0142\u0105k, likwidacji miedz, \u017cywop\u0142ot\u00f3w, kurhan\u00f3w itp., wy\u017cszego zu\u017cycia \u015brodk\u00f3w ochrony ro\u015blin, osuszenia oczek wodnych, a ponadto zast\u0105pienia dotychczasowej szachownicy stosunkowo ma\u0142ych p\u00f3l, \u0142\u0105k i od\u0142og\u00f3w bezkresnymi monokulturami. Mi\u0142o\u015bnik\u00f3w przyrody cieszy synantropizacja \u017curawia, cz\u0119\u015bciej widywanego dzi\u015b na polach kukurydzy Polski zachodniej i \u015brodkowej ni\u017c odludnych bagnach Polski wschodniej. Rolnik\u00f3w troch\u0119 mniej, albowiem rz\u0105d nie wyp\u0142aca odszkodowa\u0144 za szkody czynione przez chronione prawem gatunki ptak\u00f3w. St\u0105d coraz cz\u0119stsze niestety samos\u0105dy na tych pi\u0119knych, aczkolwiek \u017car\u0142ocznych skrzydlatych tancerzach. \u015aladem \u017curawia pod\u0105\u017ca\u0107 zaczyna kulik wielki, przyzwyczajaj\u0105c si\u0119 w ko\u0144cu do cz\u0119sto koszonych, nowocze\u015bnie podsiewanych \u0142\u0105k. Szkoda, \u017ce gado\u017cer wci\u0105\u017c nie potrafi skorzysta\u0107 z ocieplania si\u0119 klimatu i rosn\u0105cej sympatii naszego spo\u0142ecze\u0144stwa dla p\u0142az\u00f3w i gad\u00f3w.<\/p>\n
\nPolska jako pa\u0144stwo i spo\u0142ecze\u0144stwo ponosi szczeg\u00f3ln\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 za gatunki pozostaj\u0105ce tutaj wzgl\u0119dnie pospolite, natomiast zagro\u017cone wymarciem (kategoria VU \u2013 vulnerable) lub bliskie zagro\u017cenia (kategoria NT \u2013 near threatened) w skali ca\u0142ej planety. Do pierwszej kategorii zalicza si\u0119 urokliwy go\u0142\u0105b teren\u00f3w wiejskich: turkawka. W drugiej kategorii spotkamy kilka gatunk\u00f3w trwa\u0142ych u\u017cytk\u00f3w zielonych, jak \u015bwiergotka \u0142\u0105kowego, dubelta, kulika wielkiego, wreszcie czajk\u0119. Dwa krytycznie zagro\u017cone w Rzeczypospolitej, zatem niemal ju\u017c wymar\u0142e gatunki: dzierzba czarnoczelna i kraska pozostaj\u0105 silnie przywi\u0105zane do tradycyjnie u\u017cytkowanego krajobrazu rolniczego, obfituj\u0105cego w rozproszone krzewy, pojedyncze stare drzewa i s\u0142abo lub te\u017c wcale nie opryskiwane pola i pastwiska. Wymarcie zagra\u017ca im zreszt\u0105 w skali ca\u0142ej UE. Identyczne mechanizmy ekologiczne i gospodarcze przyczyniaj\u0105 si\u0119 tak\u017ce do regresu towarzysz\u0105cych im w tym samych \u015brodowiskach: dzierzby rudoczelnej, drzemlika, kobczyka i pustu\u0142eczki.<\/p>\n
\nUczestnicz\u0105c w naszych warsztatach \u201ePtasim szlakiem \u2013 w\u0119dr\u00f3wka po ogrodzie\u201d czy rozkoszuj\u0105c si\u0119 zapachem i widokiem naszych kwiat\u00f3w, warto jednocze\u015bnie zamienia\u0107 si\u0119 w s\u0142uch nie tylko na obszarze ogrod\u00f3w sensorycznych. To mo\u017ce by\u0107 ostatnia szansa na us\u0142yszenie, a nawet wypatrzenie w granicach administracyjnych Warszawy szeregu naszych skrzydlatych braci, jak\u017ce cz\u0119stych jeszcze 20-30 lat temu, a dzi\u015b ju\u017c wymagaj\u0105cych pilnej ochrony. Nasz Ogr\u00f3d ma si\u0119 zreszt\u0105 czym pochwali\u0107 tak\u017ce na niwie ornitologicznej. To jedno z ostatnich miejsc w wojew\u00f3dztwie mazowieckim, gdzie us\u0142ysze\u0107 mo\u017cna mucho\u0142\u00f3wk\u0119 ma\u0142\u0105, kojarz\u0105c\u0105 si\u0119 nam raczej z ost\u0119pami Puszczy Bia\u0142owieskiej albo pasmami Magury ni\u017c z obrze\u017cami Warszawy.<\/p>\n
mgr Adam Kapler<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Wiele wynik\u00f3w i wniosk\u00f3w o charakterze og\u00f3lnym nie nastraja optymistycznie. Podwoi\u0142a si\u0119 liczba gatunk\u00f3w zupe\u0142nie ju\u017c wymar\u0142ych w Polsce, a wzros\u0142a o jedn\u0105 trzeci\u0105 liczba gatunk\u00f3w zagro\u017conych. Odsetek ust\u0119puj\u0105cych gatunk\u00f3w ptak\u00f3w w krajowej faunie okaza\u0142 si\u0119 wy\u017cszy ni\u017c w skali ca\u0142ej Ziemi i ca\u0142ej wsp\u00f3lnoty europejskiej, lecz to mo\u017ce by\u0107 artefakt spowodowany staranniejszym przebadaniem Polski….<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":3813,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_kad_blocks_custom_css":"","_kad_blocks_head_custom_js":"","_kad_blocks_body_custom_js":"","_kad_blocks_footer_custom_js":"","ngg_post_thumbnail":0,"_kad_post_transparent":"","_kad_post_title":"","_kad_post_layout":"","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"","_kad_post_vertical_padding":"","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false,"_kad_post_classname":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-3802","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-rozne"],"acf":[],"taxonomy_info":{"category":[{"value":1,"label":"R\u00f3\u017cne"}]},"featured_image_src_large":["https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/mucholowka.jpg",850,567,false],"author_info":{"display_name":"admin_1","author_link":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/author\/admin_1\/"},"comment_info":0,"category_info":[{"term_id":1,"name":"R\u00f3\u017cne","slug":"rozne","term_group":0,"term_taxonomy_id":1,"taxonomy":"category","description":"","parent":18,"count":46,"filter":"raw","term_order":"0","cat_ID":1,"category_count":46,"category_description":"","cat_name":"R\u00f3\u017cne","category_nicename":"rozne","category_parent":18}],"tag_info":false,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3802","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3802"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3802\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3813"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3802"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3802"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3802"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}