{"id":3696,"date":"2022-03-04T12:01:50","date_gmt":"2022-03-04T11:01:50","guid":{"rendered":"https:\/\/ogrod-powsin.pl\/blog\/?p=3696"},"modified":"2022-03-04T12:01:50","modified_gmt":"2022-03-04T11:01:50","slug":"rok-botaniki-i-dzien-kobiet-pamieci-polskich-botaniczek","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/rok-botaniki-i-dzien-kobiet-pamieci-polskich-botaniczek\/","title":{"rendered":"Rok Botaniki i Dzie\u0144 Kobiet: pami\u0119ci polskich botaniczek"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>Na mocy uchwa\u0142y Senatu RP, za spraw\u0105 w\u0142adz Polskiego Towarzystwa Botanicznego, prezes \u2013 prof. Anny Miku\u0142y, dyrektora PAN Ogrodu Bot. CZRB prof. Arkadiusza Nowaka oraz prof. Jana Rybczy\u0144skiego 2022 og\u0142oszono \u201eRokiem Botaniki\u201d. Okoliczno\u015bciowa uchwa\u0142a Senatu i PTB wydoby\u0142a z zapomnienia postacie trzech tytan\u00f3w nauki \u015bwiatowej, powszechnie uwa\u017canych poza Polsk\u0105 za Niemc\u00f3w: Micha\u0142a hrabiego Leszczyca-Sumi\u0144skiego <\/strong>(1820-98) z zaboru pruskiego, prof. Edwarda Strasburgera<\/strong> (1844-1912) z zaboru rosyjskiego oraz prof. Antoniego Rehmana<\/strong> (1840-1917) z zaboru austriackiego.<\/p>\n

Mi\u0119dzynarodowy Dzie\u0144 Kobiet to z kolei doskona\u0142a okazja by przypomnie\u0107 osi\u0105gni\u0119cia polskich botaniczek, zar\u00f3wno tych wielkich, trwale zapisanych w anna\u0142ach europejskiej nauki, jak zupe\u0142nie zapomnianych, szeregowych wyrobnic bada\u0144 i dydaktyki.<\/p>\n

By\u0142y w\u015br\u00f3d nich znakomite odkrywczynie, zas\u0142uguj\u0105ce by\u0107 mo\u017ce na Nagrod\u0119 Nobla r\u00f3wnie mocno jak ich m\u0119scy prze\u0142o\u017ceni? Mo\u017cna tu wymieni\u0107 Zofi\u0119 Kasprzyk<\/strong> (1917-2002)<\/strong>, biochemiczk\u0119 i fizjolo\u017ck\u0119 ro\u015blin, osi\u0105gaj\u0105c\u0105 wyniki klasy \u015bwiatowej nawet w trudnych warunkach okupacji niemieckiej, a potem ustroju komunistycznego. Studiowa\u0142a r\u00f3wnocze\u015bnie na Wydz. Rolniczym SGGW oraz na Wydz. Mat.-Przyr. UW w Warszawie. Przez trzy lata (1958-60) by\u0142a stypendystk\u0105 Fundacji Rockefellera w Radiation Laboratory na Uniw. w Berkeley (Kalifornia). Pod kierunkiem samego prof. M. Calvina (tak, tego od cyklu Calvina) rozpracowywa\u0142a zjawisko fotosyntezy, za co jej ameryka\u0144ski szef otrzyma potem Nagrod\u0119 Nobla.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Juraszek Felicja<\/figcaption><\/figure>\n

\u015awiatowa ekologia ro\u015blin zawdzi\u0119cza kilka powszechnie uznanych syntakson\u00f3w (zbiorowisk), przede wszystkim suchego boru chrobotkowego Cladonio-Pinetum<\/em> i mokrego boru \u0142ochyniowego Vaccinio uliginosi-Pinetum <\/em>dwu warszawskim badaczkom: Helenie Felicji Juraszk\u00f3wnie (1893-??)<\/strong> oraz Katarzynie Kleist\/Klejst\u00f3wnie (1888 -19??). <\/strong>Przyk\u0142adem cz\u0142owieka niezwykle ciep\u0142ego i uczynnego, wy\u017cej ceni\u0105cego benedykty\u0144sk\u0105 prac\u0119 u podstaw ni\u017c osobisty awans naukowy pozostaje Aniela Maria Matuszkiewicz (1914-2004).<\/strong> Od 1.XII.1940 do 31.III.1944 by\u0142a laborantk\u0105 w Instytucie Rudolfa Weigla (kolejnego niedosz\u0142ego polskiego noblisty, kt\u00f3ry nie otrzyma\u0142 tej nagrody pod naciskiem III Rzeszy, a potem Sowiet\u00f3w Stalina) we Lwowie. Od 1944 do 1946 r. zatrudniono j\u0105 jako asystentk\u0119 na Wydziale Rolno-Lasowym Lwowskiego Instytutu Politechnicznego. Jednocze\u015bnie dorabia\u0142a przez pewien czas (1.XII.1945-11.VI.1946) w Naukowym Muzeum Przyrody Akademii Nauk Ukr. SSR we Lwowie. Po repatriacji do Polski pracowa\u0142o kolejno we Wroc\u0142awiu i Lublinie, by osi\u0105\u015b\u0107 w Warszawie. Jej najwi\u0119kszym osi\u0105gni\u0119ciem by\u0142o stworzenie pierwszej w Polsce, a jednej z pierwszych na \u015bwiecie bazy danych (archiwum) zdj\u0119\u0107 fitosocjologicznych oraz pozosta\u0142ych danych siedliskowych, w tym niewydanych drukiem. Opracowa\u0142a 6 tom\u00f3w niezwykle dok\u0142adnej bibliografii polskich prac fitosocjologicznych oraz 2 tomy bibliografii map fitosocjologicznych, cenione za jednolity, zrozumia\u0142y opis tych nie\u0142atwych do skatalogowania dzie\u0142. <\/p>\n

Nawet najwi\u0119ksze geniuszki potrzebuj\u0105 jednak zaplecza technicznego. Kto\u015b musi zmywa\u0107 pr\u00f3b\u00f3wki; czuwa\u0107 nad stanem odczynnik\u00f3w i maszyn; wysiewa\u0107 nasiona gatunk\u00f3w modelowych; zlicza\u0107 ro\u015bliny na powierzchniach sta\u0142ych w Puszczy Bia\u0142owieskiej czy k\u0142osy pora\u017cone bu\u0142awink\u0105 czerwon\u0105 w Powsinie; pilnowa\u0107 student\u00f3w na kolokwiach; wklepywa\u0107 surowe dane do baz, po czym wst\u0119pnie je obrabia\u0107; wreszcie konserwowa\u0107 okazy zielnikowe. Pracownicom technicznym rzadko po\u015bwi\u0119ca si\u0119 miejsce w oficjalnych anna\u0142ach nauki. Je\u017celi nie mia\u0142y rodziny to cz\u0119sto brak jakichkolwiek danych o dacie zgonu i miejscu poch\u00f3wku. W ludzkiej pami\u0119ci na d\u0142u\u017cej zostaj\u0105 tylko te spo\u015br\u00f3d techniczek, kt\u00f3rych wysi\u0142ek doceniono, umieszczaj\u0105c je w\u015br\u00f3d autorek artyku\u0142\u00f3w naukowych czy rozdzia\u0142\u00f3w w skryptach.<\/p>\n

\"\"<\/a>\u015awietnym przyk\u0142adem takiej \u201eniezast\u0105pionej i niezast\u0119powalnej\u201d techniczki jako wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rczyni odkry\u0107 i nauczycielki pokole\u0144 studentek mo\u017ce by\u0107 Janina Neugebauer (1902 – ??)<\/strong>. Ucz\u0119szcza\u0142a do renomowanego Gimnazjum \u017be\u0144skiego Wandy Peretjakowiczowej w Kijowie, lecz w VIII klasie zosta\u0142a usuni\u0119ta za swoj\u0105 aktywno\u015b\u0107 polityczn\u0105 w dobie rewolucji bolszewickiej, a potem wojny domowej. Przybywszy do Polski mimo braku matury wst\u0105pi\u0142a na kurs chemii na Pa\u0144stwowym Naukowym Instytucie Rolniczy w Bydgoszczy. Po uko\u0144czeniu studi\u00f3w pracowa\u0142a tam\u017ce jako laborantka-chemik. Og\u0142osi\u0142a drukiem co najmniej dwie prace razem z prof. Kazimierzem Bassalikiem na temat wi\u0105zania wolnego azotu atmosferycznego przez bakterie glebowe (traktowane w\u00f3wczas jako ro\u015bliny ni\u017csze) oraz nt. fizjologicznej roli witamin, auksyn oraz pozosta\u0142ych cia\u0142 czynnych. Z uwagi na ich pionierski charakter oraz nieprzemijaj\u0105ce walory poznawcze cytowano do lat 70. XX wieku.<\/p>\n

(W og\u00f3le przyswajanie azotu atmosferycznego przez korzenie ro\u015blin by\u0142o swoist\u0105 polsk\u0105 specjalno\u015bci\u0105. Do\u015b\u0107 wspomnie\u0107, \u017ce Zofia Sembrat<\/strong> (1906-72),<\/strong> pami\u0119tana jako organizatorka polskiego \u017cycia akademickiego we Wroc\u0142awiu, znakomita lekarka i weterynarz, sanitariuszka z Powstania Warszawskiego, swoj\u0105 jedyn\u0105 prac\u0119 z botaniki tak\u017ce po\u015bwi\u0119ci\u0142a aktywno\u015bci bakterii brodawkowych, a dok\u0142adniej wp\u0142ywowi kofeiny na te drobnoustroje.)<\/p>\n

Mniej szcz\u0119\u015bcia do ludzkiej pami\u0119ci mia\u0142y biolo\u017cki ro\u015blin zaanga\u017cowane we wstydliwy dzi\u015b program bada\u0144 nad ro\u015blinami uprawnymi oraz ich chwastami i patogenami, inspirowany sowieckim zasadom \u0142ysenkizmu-miczurinizmu. Przyk\u0142adowo zatrudniona na Wydz. Ogrodniczym SGGW Helena Ba\u0144kowska (1898-??) <\/strong>cieszy\u0142a si\u0119 chwilow\u0105 s\u0142aw\u0105 jako wsp\u00f3\u0142autorka szeregu prac nad szczepieniem ziemniak\u00f3w i dzikich psianek na pomidorze lub vice versa np.: \u201eBadania nad szczepieniem ziemniak\u00f3w. III. Zmienno\u015b\u0107 Solanum Rybinii szczepionego na pomidorze. Potato Grafting Experiments. <\/em>III. Variation in Solanum Rybinii Grafted onto Tomato Stocks and Grown under Different Conditions<\/em>.\u201d Acta Agrobotanica, 1956, 5(1), 33-42 czy \u201eBadania nad szczepieniem ziemniak\u00f3w. IV. Szczepienie Solanum Commersonii na podk\u0142adce pomidorowej. <\/em>Potato Grafting Experiments. IV. Grafting of Solanum Commersonii onto Tomato Stocks<\/em>.\u201d Acta Agrobotanica, 1956, 5(1), 43-54. Dzi\u015b nikt ju\u017c nie pami\u0119ta nawet daty \u015bmierci prekursorki nowej, sowieckiej biologii.<\/p>\n

Wiele polskich botaniczek mia\u0142o \u201epod g\u00f3rk\u0119\u201d do kolejnych dyplom\u00f3w, a co gorsza poch\u0142on\u0119\u0142a je krwawa historia XX wieku zanim dokona\u0142y wszystkich, potencjalnych odkry\u0107. Do\u015b\u0107 wspomnie\u0107 Regin\u0119 Izabel\u0119 Piotrowsk\u0105 (1907 – ??)<\/strong>. Urodzona w \u017bmerynce na dzisiejszej Ukrainie, posz\u0142a do szko\u0142y \u015bredniej w Jelizawietgradzie (dzi\u015b: Kropywnycki, te\u017c Ukraina) ale jej nie uko\u0144czy\u0142a. Po wojnie 1920 repatriowana do Polski, zda\u0142a wymarzon\u0105 matur\u0119 w 1926 w Gimnazjum Jakubowskiej w Warszawie, by w tym samym roku wst\u0105pi\u0107 na Wydzia\u0142 Matematyczno-Przyrodniczy UW. Prac\u0119 magistersk\u0105 pt. \u201ePrzyczynek do historii rozwoju py\u0142ku u Penstemon oratis Dengl. i warstwy wy\u015bcie\u0142aj\u0105cej u Penstemon oratis i Penstemon cobea Nutt.<\/em>\u201d wykona\u0142a w Zak\u0142adzie Botaniki Og\u00f3lnej, obroni\u0142a w 1934 i rzutem na ta\u015bm\u0119 wyda\u0142a drukiem w Acta Societatis Botanicorum Poloniae. Swoje magisterium przygotowywa\u0142a d\u0142ugo (osiem lat), gdy\u017c sama finansowa\u0142a z korepetycji niezb\u0119dne pomoce naukowe, odczynniki i literatur\u0119, co potwornie op\u00f3\u017ania\u0142o op\u0142aty czesnego. Jej okupacyjne, by\u0107 mo\u017ce tak\u017ce powojenne losy pozostaj\u0105 nieznane.<\/p>\n

Jeszcze trudniejszy by\u0142 los Polek wyznania moj\u017ceszowego. Spo\u015br\u00f3d cz\u0142onki\u0144 PTB w getcie warszawskim zamordowano m.in. Tekl\u0119 Cygow\u0105 (1887-1941)<\/strong> oraz Go\u0142d\u0119 Flancer\u00f3wn\u0119 (1903-42?).<\/strong> Tekla Cygowa odesz\u0142a z \u0142\u00f3dzkiego gimnazjum bez matury w klasie 7 w ramach bojkotu carskiego szkolnictwa w 1905 r. Mimo braku \u015bwiadectwa dojrza\u0142o\u015bci studiowa\u0142a na Wydz. Przyrodniczym Tow. Kurs\u00f3w Naukowych od 1906 do 1908 r. W 1909 r. wst\u0105pi\u0142a na Faculte de Sciences Uniwersytetu w Montpellier (Francja), od czas\u00f3w renesansu do dzi\u015b s\u0142yn\u0105cego ze znakomitego Ogrodu Botanicznego. Na prze\u0142omie 1910 i 11 przenios\u0142a si\u0119 na ten sam wydzia\u0142 Sorbony, lecz uzyskawszy bakalaureat zrezygnowa\u0142a z dalszych studi\u00f3w z powodu dojmuj\u0105cej n\u0119dzy. Powr\u00f3ciwszy z Francji w 1911 uczy\u0142a przedmiot\u00f3w przyrodniczych w szko\u0142ach \u015brednich Warszawy, przede wszystkim w Gimnazjum Felicji Buki-Cygielsztrajch – jednym z pierwszych na \u015bwiecie, koedukacyjnych gimnazj\u00f3w \u017cydowskich. Na Wydz. Matematyczno-Przyrodniczy UW przyj\u0119to j\u0105 w 1920 r. po interwencji MWRiOP jako jedn\u0105 z kilkunastu nauczycielek nie maj\u0105cych egzaminu dojrza\u0142o\u015bci, a jedynie sko\u0144czon\u0105 szko\u0142\u0119 \u015bredni\u0105 i zas\u0142ugi w walce o polsk\u0105 szko\u0142\u0119. W tym samym roku jako podejrzana o bolszewizm przedstawi\u0142a za\u015bwiadczenie o dzia\u0142alno\u015bci w Klubie Pomocy \u017bo\u0142nierzowi \u201eSp\u00f3jnia\u201d przy Polskim Bia\u0142ym Krzy\u017cu (PBK). Doktorat pt. \u201eStudja anatomo-ekologiczne nad li\u015b\u0107mi storczyk\u00f3w krajowych<\/em>\u201d obroni\u0142a w 1930 pod promotorstwem B. Hryniewieckiego. Tytu\u0142 zawodowy magistra przyznano jej jednak dopiero siedem lat p\u00f3\u017aniej (26.10.1937) z powodu jej wieloletniej odmowy z\u0142o\u017cenia egzamin\u00f3w z j\u0119z. polskiego na UW. Jako stara bojowniczka o szko\u0142\u0119 polsk\u0105 i zas\u0142u\u017cona dydaktyczka uwa\u017ca\u0142a ten wym\u00f3g za zb\u0119dny i krzywdz\u0105cy, zawsze przecie\u017c deklarowa\u0142a narodowo\u015b\u0107 polsk\u0105 i wiar\u0119 moj\u017ceszow\u0105. Przygotowywa\u0142a monografi\u0119 nt. karpackich paproci, jednak z jej zbior\u00f3w ocala\u0142o tylko sze\u015b\u0107 kart zielnikowych z Babiej G\u00f3ry z lat 1921-22 (WA). Dzi\u015b pami\u0119ta si\u0119 o niej przede wszystkim jako tw\u00f3rczyni i opiekunce warszawskiej zieleni miejskiej.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Katarzyna Kleist<\/figcaption><\/figure>\n

Polskie botaniczki rzucone wichrami historii w odleg\u0142e strony \u015bwiata niejednokrotnie walnie przyczynia\u0142y si\u0119 do organizacji prac badawczo-rozwojowych i edukacji w swoich nowych ojczyznach. Przyk\u0142adowo Meksyk do dzi\u015b czci pami\u0119\u0107 Czes\u0142awy Prywer-Lidzbarskiej (1900-65)<\/strong>. Ta pochodz\u0105ca z Sosnowca agrobiolo\u017cka, cytolo\u017cka i genetyczka pracowa\u0142a w latach 1925-1930 pracowa\u0142a w Zak\u0142adzie Systematyki i Geografii Ro\u015blin UW, potem na Wolnej Wszechnicy Polskiej (do 1939). Od spokojnej pracy badawczej parokrotnie odrywa\u0142a j\u0105 wielka historia: w 1918 uczestniczy\u0142a w obronie Lwowa, a po ataku Niemiec na Polsk\u0119 w 1939 zg\u0142osi\u0142a si\u0119 do wojska jako sanitariuszka. Po zaj\u0119ciu Lwowa przez ZSRR trafi\u0142a do syberyjskiego \u0142agru. Komendant obozu pracy rozpozna\u0142 w niej uczon\u0105 \u015bwiatowej s\u0142awy, tote\u017c skierowa\u0142 m.in. do prac nad selekcj\u0105 nowych odmian buraka cukrowego. Po wybuchu wojny niemiecko-radzieckiej Prywer-Lidzbarska opiekowa\u0142a si\u0119 jako piel\u0119gniarka rannymi, chorymi i sierotami. Uratowa\u0142a setki \u017co\u0142nierzy Armii Czerwonej ofiar tyfusu. Uczestniczy\u0142a w wyprowadzeniu z ZSRR przez Afganistan, Pakistan, Indie i Kaliforni\u0119 tysi\u0119cy polskich sierot. Nie otrzymawszy prawa sta\u0142ego pobytu w USA osiad\u0142a w Meksyku, gdzie zatrudni\u0142a si\u0119 w rolniczej stacji do\u015bwiadczalnej uniwersytetu w Chapingo, pocz\u0105tkowo jako prosta robotnica rolna, potem kierowniczka. Tam wprowadzi\u0142a nowoczesne metody hodowli ro\u015blin, unowocze\u015bnia\u0142a warsztat badawczy i dydaktyk\u0119, m.in. jako pierwsza naukowczyni Meksyku prowadzi\u0142a \u0107wiczenia z mikroskopii oraz genetyki ro\u015blin. Pod koniec nied\u0142ugiego, acz owocnego \u017cycia ufundowa\u0142a stypendia dla m\u0142odzie\u017cy oraz ca\u0142e osiedle domk\u00f3w dla emerytowanej profesury w Chapingo.<\/p>\n

Biolo\u017cki ro\u015blin dzia\u0142aj\u0105ce w ojczy\u017anie niejednokrotnie spala\u0142y si\u0119 w mr\u00f3wczej pracy u podstaw. Przyk\u0142adem mo\u017ce by\u0107 Miros\u0142awa<\/strong> Furman-Goleniewska (Furmanowa) (1927-2014), <\/strong>wysoko cenionej przez ich kole\u017canki i w\u0142adze pa\u0144stwa, aczkolwiek szybko popadaj\u0105cej w zapomnienie. Niemal ca\u0142e jej \u017cycie wi\u0105za\u0142o si\u0119 z Wydzia\u0142em Farmaceutycznym sto\u0142ecznej Akademii Medycznej (1981-1986), gdzie kierowa\u0142a Katedr\u0105 oraz Zak\u0142adem Biologii i Botaniki Farmaceutycznej (1973-2002). Uprawia\u0142a szereg poletek wiedzy, od anatomii i cytologii ro\u015blin przez kultury in vitro<\/em>, chemizm alkaloid\u00f3w zi\u00f3\u0142, filogenez\u0119 grzybieni do dziej\u00f3w botaniki, szczeg\u00f3lnie polskiej nomenklatury botanicznej. Dzia\u0142a\u0142a spo\u0142ecznie w: PTB, Pol. Tow. Farmaceutycznym, Tow. Naukowym Warszawskim oraz Society of Medicinal Plants.<\/p>\n

Wyt\u0119\u017cone badania terenowe i laboratoryjne po wielokro\u0107 musia\u0142y ust\u0119powa\u0107 aktywno\u015bci spo\u0142ecznej i narodowo-wyzwole\u0144czej, aczkolwiek niekt\u00f3re botaniczki osi\u0105ga\u0142y r\u00f3wnie dobre wyniki na obu polach. Do\u015b\u0107 wspomnie\u0107 Izabel\u0119 D\u0105mbsk\u0105 (1927-84) <\/strong>z Poznania czy Alin\u0119 Skirgie\u0142\u0142o (1911-2007) <\/strong>z Warszawy.<\/p>\n

Prof. D\u0105mbska w czasach stalinizmu pomaga\u0142a Polakom wracaj\u0105cym z Syberii i Kazachstanu. W l. 80. XX w. wst\u0105pi\u0142a do NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d na Uniwersytecie Adama Mickiewicza, pomagaj\u0105c studentom i naukowcom gn\u0119bionym przez esbecj\u0119 i akademicki establishment. W mi\u0119dzyczasie zebra\u0142a wa\u017cny zielnik krajowych ramienic (s\u0142odkowodnych glon\u00f3w, przypominaj\u0105cych pod wieloma wzgl\u0119dami ro\u015bliny naczyniowe). Dzia\u0142a\u0142a te\u017c bardzo aktywnie w Pa\u0144stwowej Radzie Ochrony Przyrody, Prezydium Komitetu Ochrony Przyrody i jej Zasob\u00f3w PAN, a przede wszystkim w Radzie Naukowej Wielkopolskiego PN. Zabiega\u0142a o skuteczniejsz\u0105 ochron\u0119 pozosta\u0142ych park\u00f3w narodowych Polski, zw\u0142aszcza Drawie\u0144skiego, S\u0142owi\u0144skiego, Tatrza\u0144skiego, Pieni\u0144skiego i Ojcowskiego. W latach 70. doprowadzi\u0142a m.in. do wstrzymania przez Sejm PRL wydobycia w\u0119gla brunatnego w Wielkopolsce. Dla europejskiej botaniki wa\u017cn\u0105 publikacj\u0105 pozosta\u0142 jej klucz do oznaczania ramienic \u201eCharophyta \u2013 Ramienice<\/em>\u201d z serii \u201eFlora s\u0142odkowodna Polski\u201d, tom 13 (Warszawa 1964). Cho\u0107 wydany po polsku bywa wykorzystywany przez fykolog\u00f3w tak\u017ce z s\u0105siednich pa\u0144stw.<\/p>\n

Nikt wi\u0119cej zrobi\u0142 dla poznania, a potem dla ochrony gatunkowej i siedliskowej polskich grzyb\u00f3w kapeluszowych od Aliny Skirgie\u0142\u0142o. Uczestniczy\u0142a we wszystkich czternastu Kongresach Europejskich Mykolog\u00f3w od 1956 do 1990. O swoich ukochanych grzybach opowiada\u0142a w radiu i telewizji, jak r\u00f3wnie\u017c podczas organizowanych przez siebie wystaw. Do dzi\u015b korzysta si\u0119 z jej kluczy do oznaczania np. Boletales (1960), Aphyllophorales (1967), Russula (1991), Lactarius (1998) i Pluteaceae (1999), ilustrowanych jej w\u0142asnor\u0119cznymi obrazami. Podczas II wojny \u015bwiatowej ocali\u0142a przed zniszczeniem herbaria, ksi\u0119gozbiory i cz\u0119\u015b\u0107 \u017cywych okaz\u00f3w Ogrodu Botanicznego UW, a jednocze\u015bnie walczy\u0142a z hitlerowcami jako \u0142\u0105czniczka i analityczka kontrwywiadu AK, pseudonim \u201eLala\u201d.<\/p>\n

mgr Adam Kapler<\/p>\n

 <\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142a publikowane:
\n<\/strong>Baraniewski W. (red.), 2016. Nauki \u015bcis\u0142e i przyrodnicze na Uniwersytecie Warszawskim.<\/em> Warszawa, s. 95.<\/p>\n

Bassalik K., Neugebauer J. 1931. Bios, auksymony, witaminy i kolloidy w \u015bwietle bada\u0144 nad wi\u0105zaniem azotu przez Azotobacter chroococcum Beij. <\/em>[Studien \u00fcber den Einfluss von Bios, Auximonen, Vitaminen und Kolloiden auf die Stickstoffbindung durch Azotobacter chroococcum Beij.]. <\/em>Acta Societatis Botanicorum Poloniae, 8(3-4): 213-252.<\/p>\n

Bassalik K., Neugebauer J. 1933. \u00dcber die Stimulation von Azotobacter durch Eisen<\/em>. Acta Societatis Botanicorum Poloniae 10(4): 481-493.<\/p>\n

Burchardt L. 1995. Sesja po\u015bwi\u0119cona 10 rocznicy \u015bmierci profesor Izabeli D\u0105mbskiej<\/em>. Morena (Prace Wielkopolskiego Parku Narodowego) 3: 129-130.<\/p>\n

Burchardt (red.), 2004. Prof. dr hab. Izabela D\u0105mbska (1927-1984).<\/em> Sesja Naukowa w 20 rocznic\u0119 \u015bmierci. Pozna\u0144.<\/p>\n

Fali\u0144ski J.B. 2004. Aniela Maria Matuszkiewicz (24 VII 1914 \u2013 10 X 2004).<\/em> Wiadomo\u015bci Ekologiczne 50(4): 287-288.<\/p>\n

Gajewski M. 1979. Urz\u0105dzenia komunalne Warszawy.<\/em> Warszawa.<\/p>\n

Jankiewicz L.1990. Czes\u0142awa Prywer-Lidzbarska (25 XII 1900 – 1965). Polska botaniczka w Meksyku w 90 rocznic\u0119 urodzin<\/em>. Wiad. Bot. 33(4): 53-52.<\/p>\n

K\u00f6hler P. 2008. Lysenkoism in Polish botany.<\/em> Kwartalnik Historii Nauki i Techniki 53(2): 83-161.<\/p>\n

Konarski S. 1973. Warszawskie \u015brednie szkolnictwo og\u00f3lnokszta\u0142c\u0105ce.<\/em> [w:] Warszawa II Rzeczypospolitej 1918-1939. Tom 5. Warszawa.<\/p>\n

Majewski F., \u017babko-Potopowicz A. (red.) 1958. Ksi\u0119ga Pami\u0105tkowa SGGW w Warszawie 1906-1956.<\/em> Warszawa. Tom 1 i tom 2.<\/p>\n

Manteuffel T. (red.) 1948. Uniwersytet Warszawski w czasach wojny i okupacji. Kronika 1939\/40 \u2013 1944\/45<\/em>. Warszawa.<\/p>\n

Mirek Z. 1986. Polskie Towarzystwo Botaniczne w latach 1940-1985.<\/em> Wiad. Bot. 30(3-4): 217-240.<\/p>\n

Piotrowska R.1934. Przyczynek do historji (sic!) rozwoju pylnik\u00f3w i py\u0142ku u niekt\u00f3rych przedstawicieli rodzaju Pentstemon Dougl. <\/em>[Ein Beitrag zur Kenntnis der Polleoentwicklung bei einigen Pentstemon-Arten.].<\/em> Acta Societatis Botanicorum Poloniae 11(4): 485-500.<\/p>\n

Reyes Canchola R., Ort\u00edz Mart\u00ednez G., J. Ocampo Ledesma, 2008. Agr\u00f3nomos. Maestros e investigadores del campo mexicano<\/em>. Chapingo.<\/p>\n

Sk\u0142ad Uniwersytetu i Spis Wyk\u0142ad\u00f3w na rok akademicki 1931-32.<\/em> Praca zbiorowa, anonimowa. 1931.<\/p>\n

Wojciechowski Z., 2002. Wspomnienia po\u015bmiertne: Zofia Kasprzyk (1917-2002).<\/em> Rocznik Towarzystwa Naukowego Warszawskiego 65: 107-109.<\/p>\n

http:\/\/www.wum.edu.pl\/node\/6096<\/a> [dost\u0119p: 22 VI 2021]\n

http:\/\/nekrologi.wyborcza.pl\/0,11,,287998,Miros\u0142awa-Furmanowa-inne.html<\/a> [dost\u0119p: 22 VI 2021]\n

\u0179r\u00f3d\u0142a niepublikowane:<\/strong><\/p>\n

Archiwum G\u0142\u00f3wne UW: akta osobowe Tekli Cygowej sygn. akt RP 6769.<\/p>\n

Archiwum G\u0142\u00f3wne UW: akta osobowe Go\u0142dy Flancer nr RP 20938.<\/p>\n

Archiwum G\u0142\u00f3wne SGGW: akta studenckie Zofii Kasprzyk nr 5631 oraz akta osobowe Z. Kasprzyk nr 1595, inf. mailowa od pani O\u017cd\u017carskiej z dnia 3.III.2021;<\/p>\n

Archiwum G\u0142\u00f3wne UW: akta osobowe Janiny Neugebauer\u00f3wny sygn. akt RP 1928<\/p>\n

Archiwum G\u0142\u00f3wne UW: akta osobowe Reginy Piotrowskiej sygn. akt RP 23863<\/p>\n

Archiwum UW Smyczkowa.Akta doktoratu A. Matuszkiewicz WB dr-13.<\/p>\n

Lubomira Burchardt \u2013 \u015bwiadectwo osobiste w mailu 2021.<\/p>\n

Maja Graniszewska \u2013 inf. mailowe 2020.<\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Na mocy uchwa\u0142y Senatu RP, za spraw\u0105 w\u0142adz Polskiego Towarzystwa Botanicznego, prezes \u2013 prof. Anny Miku\u0142y, dyrektora PAN Ogrodu Bot. CZRB prof. Arkadiusza Nowaka oraz prof. Jana Rybczy\u0144skiego 2022 og\u0142oszono \u201eRokiem Botaniki\u201d. Okoliczno\u015bciowa uchwa\u0142a Senatu i PTB wydoby\u0142a z zapomnienia postacie trzech tytan\u00f3w nauki \u015bwiatowej, powszechnie uwa\u017canych poza Polsk\u0105 za Niemc\u00f3w: Micha\u0142a hrabiego Leszczyca-Sumi\u0144skiego (1820-98)…<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":3707,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_kad_blocks_custom_css":"","_kad_blocks_head_custom_js":"","_kad_blocks_body_custom_js":"","_kad_blocks_footer_custom_js":"","ngg_post_thumbnail":0,"_kad_post_transparent":"","_kad_post_title":"","_kad_post_layout":"","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"","_kad_post_vertical_padding":"","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false,"_kad_post_classname":"","footnotes":""},"categories":[309,14,19],"tags":[519,235,522,520,516,523,168,518,517,515,236,521],"class_list":["post-3696","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-biografie","category-ciekawostki","category-news","tag-aniela-maria-matuszkiewicz","tag-golda-flancerowna","tag-helena-bankowska","tag-janina-neugebauer","tag-michal-hrabia-leszczyca-suminski","tag-miroslawa-furman-goleniewska","tag-pan-ogrod-botaniczny-w-powsinie","tag-prof-antoni-rehman","tag-prof-edward-strasburger","tag-rok-botaniki","tag-tekla-cygowa","tag-zofia-sembrat"],"taxonomy_info":{"category":[{"value":309,"label":"Biografie"},{"value":14,"label":"Ciekawostki"},{"value":19,"label":"Wydarzenia"}],"post_tag":[{"value":519,"label":"Aniela Maria Matuszkiewicz"},{"value":235,"label":"Go\u0142da Flancer\u00f3wna"},{"value":522,"label":"Helena Ba\u0144kowska"},{"value":520,"label":"Janina Neugebauer"},{"value":516,"label":"Micha\u0142 hrabia Leszczyca-Sumi\u0144ski"},{"value":523,"label":"Miros\u0142awa Furman-Goleniewska"},{"value":168,"label":"PAN Ogr\u00f3d Botaniczny w Powsinie"},{"value":518,"label":"prof. Antoni Rehman"},{"value":517,"label":"prof. Edward Strasburger"},{"value":515,"label":"Rok Botaniki"},{"value":236,"label":"Tekla Cygowa"},{"value":521,"label":"Zofia Sembrat"}]},"featured_image_src_large":["https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/Slonecznik-1024x640.jpg",1024,640,true],"author_info":{"display_name":"admin_1","author_link":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/author\/admin_1\/"},"comment_info":0,"category_info":[{"term_id":309,"name":"Biografie","slug":"biografie","term_group":0,"term_taxonomy_id":309,"taxonomy":"category","description":"","parent":0,"count":5,"filter":"raw","cat_ID":309,"category_count":5,"category_description":"","cat_name":"Biografie","category_nicename":"biografie","category_parent":0},{"term_id":14,"name":"Ciekawostki","slug":"ciekawostki","term_group":0,"term_taxonomy_id":14,"taxonomy":"category","description":"","parent":18,"count":40,"filter":"raw","cat_ID":14,"category_count":40,"category_description":"","cat_name":"Ciekawostki","category_nicename":"ciekawostki","category_parent":18},{"term_id":19,"name":"Wydarzenia","slug":"news","term_group":0,"term_taxonomy_id":19,"taxonomy":"category","description":"","parent":18,"count":27,"filter":"raw","cat_ID":19,"category_count":27,"category_description":"","cat_name":"Wydarzenia","category_nicename":"news","category_parent":18}],"tag_info":[{"term_id":519,"name":"Aniela Maria Matuszkiewicz","slug":"aniela-maria-matuszkiewicz","term_group":0,"term_taxonomy_id":519,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw"},{"term_id":235,"name":"Go\u0142da Flancer\u00f3wna","slug":"golda-flancerowna","term_group":0,"term_taxonomy_id":235,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":2,"filter":"raw"},{"term_id":522,"name":"Helena Ba\u0144kowska","slug":"helena-bankowska","term_group":0,"term_taxonomy_id":522,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw"},{"term_id":520,"name":"Janina Neugebauer","slug":"janina-neugebauer","term_group":0,"term_taxonomy_id":520,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw"},{"term_id":516,"name":"Micha\u0142 hrabia Leszczyca-Sumi\u0144ski","slug":"michal-hrabia-leszczyca-suminski","term_group":0,"term_taxonomy_id":516,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw"},{"term_id":523,"name":"Miros\u0142awa Furman-Goleniewska","slug":"miroslawa-furman-goleniewska","term_group":0,"term_taxonomy_id":523,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw"},{"term_id":168,"name":"PAN Ogr\u00f3d Botaniczny w Powsinie","slug":"pan-ogrod-botaniczny-w-powsinie","term_group":0,"term_taxonomy_id":168,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":64,"filter":"raw"},{"term_id":518,"name":"prof. Antoni Rehman","slug":"prof-antoni-rehman","term_group":0,"term_taxonomy_id":518,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw"},{"term_id":517,"name":"prof. Edward Strasburger","slug":"prof-edward-strasburger","term_group":0,"term_taxonomy_id":517,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw"},{"term_id":515,"name":"Rok Botaniki","slug":"rok-botaniki","term_group":0,"term_taxonomy_id":515,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw"},{"term_id":236,"name":"Tekla Cygowa","slug":"tekla-cygowa","term_group":0,"term_taxonomy_id":236,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":2,"filter":"raw"},{"term_id":521,"name":"Zofia Sembrat","slug":"zofia-sembrat","term_group":0,"term_taxonomy_id":521,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3696","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3696"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3696\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3707"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3696"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3696"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3696"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}