{"id":3631,"date":"2022-01-08T22:38:14","date_gmt":"2022-01-08T21:38:14","guid":{"rendered":"https:\/\/ogrod-powsin.pl\/blog\/?p=3631"},"modified":"2022-01-10T02:39:12","modified_gmt":"2022-01-10T01:39:12","slug":"aloes-zwyczajny-i-jego-kuzyni","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/aloes-zwyczajny-i-jego-kuzyni\/","title":{"rendered":"Aloes zwyczajny i jego kuzyni – trucizna czy panaceum?"},"content":{"rendered":"

 <\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Aloes zwyczajny, inaczej barbadoski Aloe vera<\/em> Burm. f. to prastary surowiec zielarski oraz kosmetyczny, od kilku wiek\u00f3w tak\u017ce popularna ro\u015blina doniczkowa. Sporo os\u00f3b leczy si\u0119 nim na w\u0142asn\u0105 r\u0119k\u0119. Sklepy pe\u0142ne s\u0105 napoj\u00f3w z tego aloesu, tote\u017c powszechnie uwa\u017ca si\u0119 go za zio\u0142o bardzo bezpieczne. To jednak b\u0142\u0105d! Wsp\u00f3\u0142czesna (oparta na dowodach naukowych) medycyna i farmacja nie potwierdzaj\u0105 rozpowszechnionego od tysi\u0105cleci przekonania o ich cudownych w\u0142asno\u015bciach uzdrawiaj\u0105cych i upi\u0119kszaj\u0105cych. Ostrzegaj\u0105 za to przed bardzo gro\u017anymi skutkami ubocznymi za\u017cywania tego \u201ezi\u00f3\u0142ka\u201d. Pod \u017cadnym pozorem nie wolno za\u017cywa\u0107 go w ci\u0105\u017cy ani podczas karmienia piersi\u0105. Na wielu doros\u0142ych dzia\u0142a zbyt silnie przeczyszczaj\u0105co i odwadniaj\u0105co, nawet je\u017celi tylko wch\u0142ania si\u0119 przez sk\u00f3r\u0119. Za\u017cywany profilaktycznie przez d\u0142u\u017cszy czas mo\u017ce spowodowa\u0107 zapalenie nerek. Dzisiejsze badania do pewnego stopnia potwierdzaj\u0105, \u017ce preparaty z aloesu zwyczajnego wzmacniaj\u0105 w\u0142osy, redukuj\u0105 \u0142upie\u017c i przy\u015bpieszaj\u0105 gojenie si\u0119 ran, odmro\u017ce\u0144 czy poparze\u0144. Nie wiadomo jednak, na ile wynika to z dzia\u0142ania cia\u0142 czynnych zawartych w samej ro\u015blinie, na ile za\u015b z autosugestii osoby leczonej, \u015bwi\u0119cie przekonanej o dobroczynnym wp\u0142ywie tego sukulentu na nasze cia\u0142a\u2026<\/p>\n

Kolejny problem z samodzielnym leczeniem si\u0119 Aloe vera<\/em> wi\u0105\u017ce si\u0119 z odr\u00f3\u017cnianiem aloesu barbadoskiego od setek jego krewniak\u00f3w, a nawet od zupe\u0142nie z nimi niespokrewnionych agaw, \u017cywor\u00f3dek czy sukulentowych wilczomleczy. Hitem Internetu okaza\u0142a si\u0119 relacja chi\u0144skiej influencerki MsZhang, kt\u00f3ra\u2026 zatru\u0142a si\u0119 jakim\u015b sukulentem podczas pr\u00f3by zademonstrowania, jaka to z aloesu bezpieczna ro\u015blina! Znaczenie potwornej goryczy aloesowego nektaru dla ptak\u00f3w i dla owad\u00f3w omawiano podczas tegorocznych warsztat\u00f3w nt. komunikacji w \u015bwiecie ro\u015blin. Je\u017celi chc\u0105 Pa\u0144stwo samodzielnie przekona\u0107 si\u0119, jak pachn\u0105 i wygl\u0105daj\u0105 aloesy r\u00f3\u017cnych gatunk\u00f3w, to zapraszamy do naszej szklarni. Opr\u00f3cz szeroko stosowanego a. zwyczajnego rosn\u0105 tutaj m.in. drzewiasty A. arborescens<\/em>, somalijski A. somaliensis<\/em> oraz uzbrojony, inaczej gorzki A. ferox<\/em>.<\/p>\n

\"\"<\/a>Aloes \u2013 w przeciwie\u0144stwie do rodzimych trufli – nigdy nie popad\u0142 w Polsce w zapomnienie. Zawsze by\u0142a to lubiana ro\u015blina ozdobna i zawsze leczono si\u0119 ni\u0105 na w\u0142asn\u0105 r\u0119k\u0119. Ostatnimi czasy zauwa\u017ca si\u0119 ogromny wzrost zainteresowania zar\u00f3wno upraw\u0105 aloesu, jak i suplementami diety oraz lekarstwami sporz\u0105dzonymi z tej ro\u015bliny. Po\u015br\u00f3d entuzjast\u00f3w medycyny alternatywnej i naturalnej mo\u017cna spotka\u0107 si\u0119 z bardzo entuzjastycznym podej\u015bciem do aloesu. Nie brak opinii o jego korzystnym wp\u0142ywie przy profilaktyce i leczeniu wrzod\u00f3w \u017co\u0142\u0105dka i kamieni nerkowych. Trafiaj\u0105 si\u0119 nawet pojedyncze g\u0142osy, \u017ce aloesem mo\u017cna wyleczy\u0107 si\u0119 z zaka\u017cenia HIV, pozosta\u0142ych dysfunkcji uk\u0142adu odporno\u015bciowego, czy wreszcie zespo\u0142u jelita nadwra\u017cliwego. Wiele os\u00f3b dostrzega w nim tak zwany adaptogen, czyli naturalny \u015brodek podnosz\u0105cy wytrzyma\u0142o\u015b\u0107 cia\u0142a i umys\u0142u, radykalnie poprawiaj\u0105cy wydajno\u015b\u0107 pracy albo zdolno\u015bci bojowe u cz\u0142owieka, chroni\u0105cy przed promieniowaniem UV i oddzia\u0142ywaniem sieci 5G…<\/p>\n

Co na to nauki \u015bcis\u0142e i medycyna akademicka? Zdaniem naukowc\u00f3w i lekarzy walory zdrowotne aloesu zwyczajnego to najcz\u0119\u015bciej przes\u0105d, ewentualnie wynik \u017ale zaplanowanych bada\u0144 naukowych, pokutuj\u0105cy w szerokich masach spo\u0142ecze\u0144stwa za spraw\u0105 nieuczciwych reklam. Faktem s\u0105 niepo\u017c\u0105dane efekty uboczne, kt\u00f3re w przypadku aloesu jako\u015b umykaj\u0105 opinii publicznej. Wykazywane w pewnych analizach korzy\u015bci z u\u017cywania aloesu zewn\u0119trznie b\u0105d\u017a wewn\u0119trznie bywaj\u0105 obja\u015bniane raczej efektem placebo, ni\u017c terapeutycznymi walorami samej ro\u015bliny. W 2006 r. alarmowano, \u017ce dzia\u0142anie aloesu na ludzkie cia\u0142o wymaga dalszych bada\u0144, a na razie wskazana jest raczej ostro\u017cno\u015b\u0107 przy podawaniu tego zio\u0142a.<\/p>\n

Wsp\u00f3\u0142cze\u015bni uczeni odrzucaj\u0105 wyniki i wnioski z wielu klasycznych prac nad aloesem barbadoskim. Cho\u0107 w\u00f3wczas otrzymywa\u0142y one dobre recenzje, ukazywa\u0142y si\u0119 w \u015bwietnych czasopismach, a potem stanowi\u0142y \u017ar\u00f3d\u0142o rzetelnej, sprawdzonej wiedzy dla prac popularno-naukowych i para-naukowych, to dzi\u015b budz\u0105 zgroz\u0119 mn\u00f3stwem b\u0142\u0119d\u00f3w. Pomy\u0142ki zaczyna\u0142y si\u0119 ju\u017c na etapie gromadzenia materia\u0142u ro\u015blinnego i doboru pacjent\u00f3w. Nagminnie nie odr\u00f3\u017cniano aloesu zwyczajnego od gatunk\u00f3w pokrewnych. Cia\u0142a czynne izolowano z li\u015bci zbyt starych, za m\u0142odych lub sple\u015bnia\u0142ych. Mieszano substancje czynne spod sk\u00f3rki z tymi z g\u0142\u0119bi li\u015bcia, cho\u0107 od tysi\u0119cy lat wiadomo, \u017ce to nie to samo. Kolejne etapy wprowadza\u0142y dalsze b\u0142\u0119dy metodologiczne…<\/p>\n

Sekrety udanej uprawy aloesu<\/strong><\/p>\n

Aloes zwyczajny uchodzi za gatunek niezwykle prosty do piel\u0119gnacji. Zazwyczaj wystarczy niewielkie podlanie raz w tygodniu. Gromadzenia si\u0119 wody \u0142atwo unikn\u0105\u0107 poprzez zastosowanie odpowiedniego drena\u017cu. Niekt\u00f3re historyczne odmiany wytrzymywa\u0142y nawet p\u00f3\u0142 roku bez wody. Kolejn\u0105 ogromn\u0105 zalet\u0105 z perspektywy zapominalskich bywa fantastyczna odporno\u015b\u0107 wielu kultywar\u00f3w tego gatunku na skoki temperatury w pomieszczeniach. Aloesy nawozi\u0107 mo\u017cna raz w miesi\u0105cu podczas wzrostu. Ten wdzi\u0119czny, a ma\u0142o gryma\u015bny sukulent \u0142atwo rozmno\u017cy\u0107 wegetatywnie poprzez ukorzenianie sadzonek p\u0119dowych. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 okaz\u00f3w zawi\u0105zuje nowe p\u0119dy od trzeciego roku \u017cycia. \u017beby nie os\u0142abia\u0107 zbytnio osobnika matecznego, warto \u015bcina\u0107 je mniej wi\u0119cej na wysoko\u015bci 15 cm.<\/p>\n

Praojczyzna aloesu zwyczajnego Aloe vera<\/em> w \u015bwietle najnowszych bada\u0144<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a>Szereg pa\u0144stw rywalizowa\u0142o przez setki lat o miano ojczyzny dzikich aloes\u00f3w zwyczajnych. By\u0142y w\u015br\u00f3d nich Egipt i Sudan, pa\u0144stwa P\u00f3\u0142wyspu Arabskiego, Somalia, a nawet Republika Po\u0142udniowej Afryki. Jakkolwiek po\u0142udniowa Afryka posiada przebogat\u0105, a bardzo osobliw\u0105 flor\u0119, mocno odbiegaj\u0105c\u0105 od reszty tego kontynentu, a zbli\u017con\u0105 nieco do australijskiej i po\u0142udniowo-ameryka\u0144skiej, to wi\u0119kszo\u015b\u0107 znawc\u00f3w tematu od pocz\u0105tku odrzuca\u0142a jej kandydatur\u0119. Ro\u015bnie tam bowiem zupe\u0142nie inny gatunek aloesu: a. uzbrojony Aloe ferox<\/em> Mill., o kwiatach od pocz\u0105tku, ju\u017c przed zapyleniem czerwonych, a li\u015bciach bardziej wyprostowanych i g\u0119\u015bciej ustawionych ni\u017c u reszty krewniak\u00f3w. Od dziesi\u0105tk\u00f3w lat spekulowano, \u017ce wsp\u00f3\u0142czesny Aloe vera<\/em> mo\u017ce by\u0107 utrwalonym miesza\u0144cem kilku dzikich gatunk\u00f3w (w tym ju\u017c wymar\u0142ych?), ewentualnie jakim\u015b osobliwym mutantem. Dopiero w roku 2015 opublikowano wyniki bada\u0144 filogenetycznych nad aloesem zwyczajnym na szerokim tle ca\u0142ego rodzaju aloes i rodzaj\u00f3w pokrewnych. Wyniki wskaza\u0142y na Arabi\u0119 jako pierwotn\u0105 ojczyzn\u0119 tej ro\u015bliny. Za najbli\u017cszych kuzyn\u00f3w A. vera<\/em> uznano wyst\u0119puj\u0105ce tam dziko: a. Bakera Aloe bakeri,<\/em> a. najostrzejszy A. acutissima<\/em>, a. jeme\u0144ski A. yemenica<\/em> i a. purpurowy A. purpurea<\/em>. Ca\u0142a ta grupa gatunk\u00f3w oddzieli\u0142a si\u0119 od reszty rodzaju oko\u0142o 5 milion\u00f3w lat temu, po czym rozpad\u0142a na odr\u0119bne gatunki. Autorzy bada\u0144 ubolewali nad faktem, \u017ce ludzko\u015b\u0107 o wiele wi\u0119cej czasu i funduszy po\u015bwi\u0119ci\u0142a na badanie filogeografii \u0142adnych, aczkolwiek pozbawionych znaczenia medycznego gasterii Haworthia<\/em> ni\u017c jak\u017ce wa\u017cnego dla lecznictwa a. zwyczajnego.<\/p>\n

Aloes zwyczajny jako uciekinier z upraw<\/strong><\/p>\n

Na ciep\u0142ych i suchych obszarach niemal ca\u0142ej Ziemi spotka\u0107 mo\u017cna aloesy barbadoskie. Szczeg\u00f3lnie liczne s\u0105 trwale zadomowione populacje z chi\u0144skiego Junanu, Indii, zachodniej Australii, Meksyku, po\u0142udnia Stan\u00f3w Zjednoczonych (Kalifornia, Teksas, Floryda), Karaib\u00f3w oraz Kanar\u00f3w i Madery. Tak\u017ce na po\u0142udniu Europy trafiaj\u0105 si\u0119 zdzicza\u0142e aloesy zwyczajne, od Portugalii i Hiszpanii na zachodzie, po Kret\u0119 na wschodzie. Kwiaty aloesu barbadoskiego o charakterystycznym, rurkowatym kszta\u0142cie i bardzo gorzkim nektarze, bywaj\u0105 skutecznie zapylane przez kolibry w obu Amerykach, nektarniki w Starym \u015awiecie, a nawet du\u017ce pszczo\u0142owate w Afryce. To ostatnie o tyle zaskakuje uczonych, \u017ce gorycze w nektarze maj\u0105 w sensie ekologicznym i ewolucyjnym zniech\u0119ca\u0107 do jego konsumpcji wszelkie owady, a zach\u0119ca\u0107 ptaki. Aloes to ro\u015blina przedpr\u0105tna, obcopylna \u201edo b\u00f3lu\u201d, a jednak wci\u0105\u017c zdolna do produkcji nasion mimo \u015bwiatowego kryzysu zapyle\u0144.<\/p>\n

mgr Adam Kapler<\/strong><\/p>\n

 <\/p>\n

Pi\u015bmiennictwo:<\/strong><\/p>\n

Boudreau M. 2013. Clear evidence of carcinogenic activity by a whole-leaf extract of Aloe barbadensis<\/em> Miller (Aloe vera<\/em>) in F344\/N rats. Toxicological Sciences 131: 26-39.
\nBoudreau M., Beland F. 2006. An evaluation of the biological and toxicological properties of Aloe barbadensis<\/em> (Miller), Aloe vera<\/em>. Journal of environmental science and health.
\nChoi S., Chung M-H. 2003. A review on the relationship between Aloe vera<\/em> components and their biologic effects. Seminars in Integrative Medicine 1(1): 53-62.
\nDavis R., Kabbani J., Maro N. 1987. Aloe vera <\/em>and wound healing. J Am Poediatr Med Assoc, 77(4): 165-169.
\nGrace O.M., Buerki S., Symonds M. 2015. Evolutionary history and leaf succulence as explanations for medicinal use in aloes and the global popularity of Aloe vera<\/em>.
\nMaenthaisong R., Chaiyakunapruk N., Niruntraporn S., Kongkaew C. 2007. The efficacy of Aloe vera<\/em> used for burn wound healing: a systematic review. Burns 33(6): 713-718.
\nManvitha K. Bidya B. 2014. Aloe vera<\/em>: a wonder plant its history, cultivation and medicinal uses. Journal of Pharmacognosy and Phytochemistry 2(5): 85-88.
\nNorris D. 2007. Aloe vera<\/em>: Fact or Fiction, Myth or Magic?. British Journal of Anaesthetic & Recovery Nursing, 8(3): 59-60.
\nRobson M., Heggers, J., Hagstrom W. 1982. Myth, magic, witchcraft, or fact? Aloe vera<\/em> revisited. The Journal of Burn Care & Rehabilitation 3(3): 157-163.
\nRodr\u00edguez E., Mart\u00edn J., Romero C. 2010. Aloe vera<\/em> as a functional ingredient in foods. Critical Reviews in Food Science and Nutrition 50(4): 305-326.
\nUdupa S., Udupa A., Kulkarni D. 1994. Anti-inflammatory and wound healing properties of Aloe vera<\/em>. Fitoterapia 65(2): 141-145.
\nVocke G. 2004. Ro\u015bliny pokojowe od A do Z. 250 najpi\u0119kniejszych kwiat\u00f3w. Bauer Weltbild Media & Klub dla Ciebie, Warszawa.
\nWolff J. 2003. Piel\u0119gnujemy ro\u015bliny pokojowe. 230 portret\u00f3w ro\u015blin. Oficyna Wyd. Delta W-Z, Warszawa.<\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

  Aloes zwyczajny, inaczej barbadoski Aloe vera Burm. f. to prastary surowiec zielarski oraz kosmetyczny, od kilku wiek\u00f3w tak\u017ce popularna ro\u015blina doniczkowa. Sporo os\u00f3b leczy si\u0119 nim na w\u0142asn\u0105 r\u0119k\u0119. Sklepy pe\u0142ne s\u0105 napoj\u00f3w z tego aloesu, tote\u017c powszechnie uwa\u017ca si\u0119 go za zio\u0142o bardzo bezpieczne. To jednak b\u0142\u0105d! Wsp\u00f3\u0142czesna (oparta na dowodach naukowych) medycyna…<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":3639,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_kad_blocks_custom_css":"","_kad_blocks_head_custom_js":"","_kad_blocks_body_custom_js":"","_kad_blocks_footer_custom_js":"","ngg_post_thumbnail":0,"_kad_post_transparent":"","_kad_post_title":"","_kad_post_layout":"","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"","_kad_post_vertical_padding":"","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false,"_kad_post_classname":"","footnotes":""},"categories":[10,34,26],"tags":[297,499,500,498,168],"class_list":["post-3631","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-oranzeria","category-w-naszym-ogrodzie","category-z-notatnika-przyrodnika","tag-adam-kapler","tag-aloe-vera","tag-aloes-barbadoski","tag-aloes-zwyczajny","tag-pan-ogrod-botaniczny-w-powsinie"],"taxonomy_info":{"category":[{"value":10,"label":"Oran\u017ceria"},{"value":34,"label":"W naszym Ogrodzie"},{"value":26,"label":"Z notatnika przyrodnika"}],"post_tag":[{"value":297,"label":"Adam Kapler"},{"value":499,"label":"Aloe vera"},{"value":500,"label":"Aloes barbadoski"},{"value":498,"label":"Aloes zwyczajny"},{"value":168,"label":"PAN Ogr\u00f3d Botaniczny w Powsinie"}]},"featured_image_src_large":["https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/aloe-vera-g5f72f8395_1920-1024x683.jpg",1024,683,true],"author_info":{"display_name":"admin_1","author_link":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/author\/admin_1\/"},"comment_info":0,"category_info":[{"term_id":10,"name":"Oran\u017ceria","slug":"oranzeria","term_group":0,"term_taxonomy_id":10,"taxonomy":"category","description":"","parent":18,"count":9,"filter":"raw","cat_ID":10,"category_count":9,"category_description":"","cat_name":"Oran\u017ceria","category_nicename":"oranzeria","category_parent":18},{"term_id":34,"name":"W naszym Ogrodzie","slug":"w-naszym-ogrodzie","term_group":0,"term_taxonomy_id":34,"taxonomy":"category","description":"","parent":18,"count":65,"filter":"raw","cat_ID":34,"category_count":65,"category_description":"","cat_name":"W naszym Ogrodzie","category_nicename":"w-naszym-ogrodzie","category_parent":18},{"term_id":26,"name":"Z notatnika przyrodnika","slug":"z-notatnika-przyrodnika","term_group":0,"term_taxonomy_id":26,"taxonomy":"category","description":"","parent":18,"count":95,"filter":"raw","cat_ID":26,"category_count":95,"category_description":"","cat_name":"Z notatnika przyrodnika","category_nicename":"z-notatnika-przyrodnika","category_parent":18}],"tag_info":[{"term_id":297,"name":"Adam Kapler","slug":"adam-kapler","term_group":0,"term_taxonomy_id":297,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":20,"filter":"raw"},{"term_id":499,"name":"Aloe vera","slug":"aloe-vera","term_group":0,"term_taxonomy_id":499,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw"},{"term_id":500,"name":"Aloes barbadoski","slug":"aloes-barbadoski","term_group":0,"term_taxonomy_id":500,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw"},{"term_id":498,"name":"Aloes zwyczajny","slug":"aloes-zwyczajny","term_group":0,"term_taxonomy_id":498,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw"},{"term_id":168,"name":"PAN Ogr\u00f3d Botaniczny w Powsinie","slug":"pan-ogrod-botaniczny-w-powsinie","term_group":0,"term_taxonomy_id":168,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":64,"filter":"raw"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3631","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3631"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3631\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3639"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3631"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3631"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3631"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}