{"id":3532,"date":"2021-11-20T22:02:27","date_gmt":"2021-11-20T21:02:27","guid":{"rendered":"https:\/\/ogrod-powsin.pl\/blog\/?p=3532"},"modified":"2021-11-26T10:26:44","modified_gmt":"2021-11-26T09:26:44","slug":"nasi-naukowcy-w-tadzykistanie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/nasi-naukowcy-w-tadzykistanie\/","title":{"rendered":"Nasi naukowcy w Tad\u017cykistanie"},"content":{"rendered":"

W trakcie up\u0142ywaj\u0105cego okresu wegetacyjnego odby\u0142y si\u0119 trzy ekspedycje pracownik\u00f3w naukowych zak\u0142adu botaniki konserwatorskiej do Tad\u017cykistanu. G\u0142\u00f3wnym celem podr\u00f3\u017cy prof. Arkadiusza Nowaka oraz dr. Sebastiana \u015awierszcza by\u0142 zbi\u00f3r danych fitosocjologicznych z zaro\u015bli kserotermicznych, szibliaka, otwartych zaro\u015bli pistacjowych i muraw alpejskich niezb\u0119dnych do opisu tych typ\u00f3w ro\u015blinno\u015bci. Ponadto podj\u0119li oni wsp\u00f3\u0142prac\u0119 w ramach projektu finansowanego przez CEPF (Critical Ecosystem Partnership Fund) maj\u0105c\u0105 na celu wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z lokaln\u0105 ludno\u015bci\u0105, utworzenie mikrorezerwat\u00f3w oraz zbi\u00f3r nasion gatunk\u00f3w zagro\u017conych wygini\u0119ciem na terenie regionu Baljuvon przy wsp\u00f3\u0142pracy z tad\u017cyck\u0105 organizacja pozarz\u0105dow\u0105 Nature Protection Team Dushanbe.<\/span><\/p>\n

G\u0142\u00f3wnym celem podr\u00f3\u017cy innego naukowca \u2013 dr. Marcina Kotowskiego \u2013 do regionu Ishkashim by\u0142o przeprowadzenie bada\u0144 etnobotanicznych polegaj\u0105cych na dokumentacji ro\u015blin wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie u\u017cytkowanych przez ludno\u015b\u0107 zamieszkuj\u0105c\u0105 tereny korytarza wacha\u0144skiego. Korytarz ten w przesz\u0142o\u015bci znany by\u0142 jako droga umo\u017cliwiaj\u0105ca transport produkt\u00f3w z Azji do Europy przez handlarzy podr\u00f3\u017cuj\u0105cych Jedwabnym Szlakiem. Celem tej wyprawy ponadto by\u0142o nawi\u0105zanie wsp\u00f3\u0142pracy naukowej z zespo\u0142em badawczym Uniwersytetu \u015arodkowoazjatyckiego w Chorog w ramach niniejszych bada\u0144.<\/span><\/p>\n

Ostatecznie opr\u00f3cz zbioru unikatowych danych fitosocjologicznych oraz w\u0142a\u015bciwo\u015bci u\u017cytkowych ro\u015blin wsp\u00f3\u0142praca zaowocowa\u0142a podpisaniem memorandum pomi\u0119dzy PAN Ogrodem Botanicznym CZRB w Powsinie oraz Uniwersytetem Azji \u015arodkowej. Memorandum to zosta\u0142o podpisane w pa\u017adzierniku tego roku przez profesora Arkadiusza Nowaka \u2013 dyrektora PAN Ogrodu Botanicznego w Powsinie oraz profesora Mohssena Moazzena \u2013 kierownika wydzia\u0142u Nauk o Ziemi i \u015arodowisku Uniwersytetu Azji \u015arodkowej.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\nngg_shortcode_0_placeholderOpisy fotografii:<\/strong><\/p>\n

fot. 1. Widok na niezwykle malownicz\u0105 dolin\u0119 rzeki Surkhob nieopodal miejscowo\u015bci Baljuvon.<\/p>\n

fot. 2. Jednym ze sk\u0142adnik\u00f3w zaro\u015bli wyst\u0119puj\u0105cych w Tad\u017cykistanie jest Malus sieversii<\/em> \u2013 gatunek od kt\u00f3rego wywodz\u0105 si\u0119 obecne odmiany jab\u0142oni.<\/p>\n

fot. 3. Jeden z najstarszych okaz\u00f3w ja\u0142owca zerawsza\u0144skiego (Juniperus seravshanica<\/em>) w miejscowo\u015bci Sary-Khasor.<\/p>\n

fot. 4. Ze wzgl\u0119du na brak sta\u0142ych dr\u00f3g w dolinie rzeki Surkhob oraz niejednokrotnie konieczno\u015b\u0107 jazdy rzek\u0105, jednym ze sposob\u00f3w podr\u00f3\u017cowania jest transport publiczny \u2013 w tym przypadku niezawodny GAZ-66.<\/p>\n

fot. 5. W po\u0142udniowo-zachodnim Tad\u017cykistanie w pasie wysoko\u015bciowym od 500 do 2500 m n.p.m. mo\u017cna spotka\u0107 zaro\u015bla pistacjowe, w kt\u00f3rych sk\u0142ad wchodz\u0105 m.in. Pistacia vera<\/em> (pistacja) czy Amygdalus bucharica<\/em> (migda\u0142).<\/p>\n

fot. 6. Opr\u00f3cz bada\u0144 nad ro\u015blinno\u015bci\u0105 pracownicy Ogrodu Botanicznego w Powisinie mieli okazj\u0119 obserwowa\u0107 markury \u015bruborogie (zagro\u017cony wygini\u0119ciem gatunek kozy) \u2013 G\u00f3ry Sarsarak.<\/p>\n

fot. 7. Widowiskowe dzwonkowate kwiaty Ostrowskia magnifica<\/em> \u2013 endemicznego gatunku dla Azji \u015arodkowej.<\/p>\n

fot. 8. Cz\u0119sty w zaro\u015blach ale wyst\u0119puj\u0105cy jedynie w po\u0142udniowym Tad\u017cykistanie endemit \u2013 Potentilla kulabensis<\/em>.<\/p>\n

fot. 9. Jednym z element\u00f3w ekspedycji by\u0142o seminarium zorganizowane z mieszka\u0144cami okr\u0119gu Baljuvon, na kt\u00f3rym nie zabrak\u0142o promocji ksi\u0105\u017cki \u201eIllustrated flora of Tajikistan and adjacent areas\u201d (link: https:\/\/pbsociety.org.pl\/repository\/handle\/20.500.12333\/294<\/a>).<\/p>\n

fot. 10. Wa\u017cnym punktem by\u0142a wizyta w Ogrodzie Botanicznym w Kulob oraz nawi\u0105zanie wst\u0119pnej wsp\u00f3\u0142pracy mi\u0119dzy instytucjami.<\/p>\n

fot. 11. Jednym z g\u0142\u00f3wnych cel\u00f3w lipcowej wyprawy badawczej by\u0142 zbi\u00f3r danych z muraw alpejskich niezb\u0119dnych do opisania tego typu ro\u015blinno\u015bci w Azji \u015arodkowej.<\/p>\n

fot. 12. Murawa alpejska w optimum kwitnienia na prze\u0142\u0119czy Anzob w Tad\u017cykistanie.<\/p>\n

fot. 13. Pa\u017adziernikowy wyjazd mia\u0142 na celu m.in. zbi\u00f3r nasion gatunk\u00f3w zagro\u017conych lokalnie i globalnie, a nast\u0119pnie zdeponowaniu w banku nasion PAN OB.<\/p>\n

fot. 14. Uda\u0142o si\u0119 r\u00f3wnie\u017c odnale\u017a\u0107 owoce z nasionami g\u0142\u00f3wnego przodka wi\u0119kszo\u015bci odmian udomowionego jab\u0142ka –  Malus sieversii.<\/p>\n

fot. 15. Przy okazji uda\u0142o si\u0119 wzbogaci\u0107 baz\u0119 danych o ro\u015blinno\u015bci Azji \u015arodkowej o zbiorowiska ruderalne, Dushanbe.<\/p>\n

fot. 16. Zdj\u0119cia fitosocjologiczne rzadko wykonywane s\u0105 na p\u0142askim terenie.<\/p>\n

fot. 17. W trakcie ekspedycji rozpocz\u0119te zosta\u0142y tak\u017ce badania etnobotaniczne w regionie G\u00f3rskiego Badachszanu. Podr\u00f3\u017c do jego stolicy, miejscowo\u015bci Chorog odby\u0142a si\u0119 wzd\u0142u\u017c doliny rzeki Pand\u017c.<\/p>\n

fot. 18. W kt\u00f3rej dolinie mo\u017cna by\u0142o obserwowa\u0107 przyrod\u0119 i \u017cycie zar\u00f3wno tad\u017cyckich jaki i afga\u0144skich mieszka\u0144c\u00f3w<\/p>\n

fot. 19.  W trakcie odwiedzin na Uniwersytecie \u015arodkowej Azji w Chorog nawi\u0105zana zosta\u0142a wsp\u00f3\u0142praca naukowa z jego pracownikami. W badaniach terenowych zgodzili wzi\u0105\u0107 udzia\u0142 Dr Murodbek Laldjebaev oraz Dr Barfiya Palavonshanbieva z Wydzia\u0142u Nauk o Ziemi i \u015arodowisku<\/p>\n

fot. 20. G\u0142\u00f3wnym elementem bada\u0144 by\u0142y wywiady z mieszka\u0144cami regionu podczas kt\u00f3rych zbierano informacje na temat lokalnie u\u017cytkowanych gatunk\u00f3w dziko rosn\u0105cych ro\u015blin<\/p>\n

fot. 21. Wiedza, kt\u00f3r\u0105 dysponowali respondenci nie zawsze pochodzi\u0142a jedynie z ustnych przekaz\u00f3w. Respondenci niejednokrotnie \u0142\u0105czyli tradycyjn\u0105 lokaln\u0105 wiedz\u0119 dotycz\u0105c\u0105 ro\u015blin u\u017cytkowych z wiedz\u0105 naukow\u0105 zawart\u0105 w ksi\u0105\u017ckach.<\/p>\n

fot. 22. Jedn\u0105 os\u00f3b prowadz\u0105cych wywiady by\u0142 student Uniwersytetu \u015arodkowej Azji Alidovar Sodatsairov, kt\u00f3rego znajomo\u015b\u0107 mowy wacha\u0144skiej pozwoli\u0142a na prowadzenie wywiad\u00f3w w j\u0119zyku lokalnej ludno\u015bci.<\/p>\n

fot. 23. Przyk\u0142adem lokalnego wykorzystania ro\u015blin jest cz\u0119ste u\u017cytkowanie rosn\u0105cego na stokach gatunku zapaliczki Ferula grigoriewii<\/em> jako warzywo.<\/p>\n

fot. 24. \u0141odyga i kwiaty zapaliczki przed ich rozwini\u0119ciem spo\u017cywane s\u0105 po upieczeniu lub ugotowaniu. S\u0105 bardzo aromatyczne i posiadaj\u0105 ciekawy smak, kt\u00f3ry mo\u017cna por\u00f3wna\u0107 do po\u0142\u0105czenia smaku czosnku, koperku i broku\u0142\u00f3w.<\/p>\n

fot. 25. Respondenci z ch\u0119ci\u0105 dzielili si\u0119 informacjami na temat otaczaj\u0105cej ich flory, a prowadzone wywiady wielokrotnie przyci\u0105ga\u0142y du\u017c\u0105 ilo\u015b\u0107 zainteresowanych.<\/p>\n

fot. 26. Badania prowadzone by\u0142y mi\u0119dzy innymi w okolicach miejscowo\u015bci Yamchun, z kt\u00f3rej rozpo\u015bciera si\u0119 widok na dolin\u0119 kt\u00f3r\u0105 w staro\u017cytno\u015bci przebiega\u0142 Jedwabny Szlak.<\/p>\n

fot. 27. W pobliskich miejscowo\u015bciach mo\u017cna by\u0142o wielokrotnie spotka\u0107 osoby, kt\u00f3re z ch\u0119ci\u0105 dzieli\u0142y si\u0119 swoj\u0105 wiedza na temat lokalnych zi\u00f3\u0142.<\/p>\n

Fot. 28. Na suchych i piaszczystych terenach przyleg\u0142ych do Doliny Wacha\u0144skiej pasterze spo\u017cywaj\u0105 w formie przek\u0105ski cz\u0119\u015bci podziemne ro\u015blin<\/p>\n

Fot.29. Takich jak Rosularia glabra<\/em>,<\/p>\n

Fot. 30. …czy s\u0142odkie korzenie w\u0119\u017cymorda (Scorzonera pubescens<\/em>)<\/p>\n

Fot. 31. Cz\u0119\u015b\u0107 ekipy badawczej na murach staro\u017cytnej twierdzy Yamczun<\/p>\n

Fot. 32. Podczas naszej podr\u00f3\u017cy mieli\u015bmy tak\u017ce przyjemno\u015b\u0107 porozmawia\u0107 z doktorem Shirinbekiem Davlatmamadovem, autorem licznych ksi\u0105\u017cek z dziedziny tradycyjnego zio\u0142olecznictwa regionu Ishkashim. Mieli\u015bmy jednocze\u015bnie okazj\u0119 podarowa\u0107 mu nasz\u0105 publikacj\u0119 Illustrated flora of Tajikistan and adjacent areas <\/em>https:\/\/pbsociety.org.pl\/repository\/handle\/20.500.12333\/294<\/a><\/p>\n

Fot. 33. Badania prowadzone w dolinie Panju pozwoli\u0142y na przeprowadzenie wywiad\u00f3w w trakcie wykonywania prac polowych<\/p>\n

Fot. 34.W zbiorze zb\u00f3\u017c i paszy na og\u00f3\u0142 uczestnicz\u0105 ca\u0142e rodziny<\/p>\n

Fot. 35. Wliczaj\u0105c najm\u0142odsze pokolenia<\/p>\n

Fot. 36. Wa\u017cn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 grupy w trakcie prac badawczych by\u0142 tak\u017ce kierowca, Sabur Saburov<\/p>\n

Fot. 37. Obecny etap bada\u0144 etnobotanicznych zako\u0144czy\u0142 si\u0119 w okolicach miejscowo\u015bci Langar, sk\u0105d noc\u0105 mo\u017cna by\u0142o podziwia\u0107 widok na przecinaj\u0105cy pasma g\u00f3rskie Korytarz Wacha\u0144ski<\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W trakcie up\u0142ywaj\u0105cego okresu wegetacyjnego odby\u0142y si\u0119 trzy ekspedycje pracownik\u00f3w naukowych zak\u0142adu botaniki konserwatorskiej do Tad\u017cykistanu. G\u0142\u00f3wnym celem podr\u00f3\u017cy prof. Arkadiusza Nowaka oraz dr. Sebastiana \u015awierszcza by\u0142 zbi\u00f3r danych fitosocjologicznych z zaro\u015bli kserotermicznych, szibliaka, otwartych zaro\u015bli pistacjowych i muraw alpejskich niezb\u0119dnych do opisu tych typ\u00f3w ro\u015blinno\u015bci. Ponadto podj\u0119li oni wsp\u00f3\u0142prac\u0119 w ramach projektu finansowanego przez…<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":3574,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_kad_blocks_custom_css":"","_kad_blocks_head_custom_js":"","_kad_blocks_body_custom_js":"","_kad_blocks_footer_custom_js":"","ngg_post_thumbnail":0,"_kad_post_transparent":"","_kad_post_title":"","_kad_post_layout":"","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"","_kad_post_vertical_padding":"","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false,"_kad_post_classname":"","footnotes":""},"categories":[13,35,19],"tags":[483,482,480,484,171,485,481],"class_list":["post-3532","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nauka","category-po-drugiej-stronie-swiata","category-news","tag-critical-ecosystem-partnership-fund","tag-dr-sebastian-swierszcz","tag-flora-tadzykistanu","tag-nature-protection-team-dushanbe","tag-prof-arkadiusz-nowak","tag-uniwersytet-srodkowej-azji","tag-wyprawy-naukowe"],"taxonomy_info":{"category":[{"value":13,"label":"Nauka"},{"value":35,"label":"Po drugiej stronie \u015bwiata"},{"value":19,"label":"Wydarzenia"}],"post_tag":[{"value":483,"label":"Critical Ecosystem Partnership Fund"},{"value":482,"label":"dr Sebastian \u015awierszcz"},{"value":480,"label":"Flora Tad\u017cykistanu"},{"value":484,"label":"Nature Protection Team Dushanbe"},{"value":171,"label":"Prof. Arkadiusz Nowak"},{"value":485,"label":"Uniwersytet \u015arodkowej Azji"},{"value":481,"label":"Wyprawy naukowe"}]},"featured_image_src_large":["https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/1-1024x640.jpg",1024,640,true],"author_info":{"display_name":"admin_1","author_link":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/author\/admin_1\/"},"comment_info":0,"category_info":[{"term_id":13,"name":"Nauka","slug":"nauka","term_group":0,"term_taxonomy_id":13,"taxonomy":"category","description":"","parent":18,"count":14,"filter":"raw","cat_ID":13,"category_count":14,"category_description":"","cat_name":"Nauka","category_nicename":"nauka","category_parent":18},{"term_id":35,"name":"Po drugiej stronie \u015bwiata","slug":"po-drugiej-stronie-swiata","term_group":0,"term_taxonomy_id":35,"taxonomy":"category","description":"","parent":18,"count":15,"filter":"raw","cat_ID":35,"category_count":15,"category_description":"","cat_name":"Po drugiej stronie \u015bwiata","category_nicename":"po-drugiej-stronie-swiata","category_parent":18},{"term_id":19,"name":"Wydarzenia","slug":"news","term_group":0,"term_taxonomy_id":19,"taxonomy":"category","description":"","parent":18,"count":27,"filter":"raw","cat_ID":19,"category_count":27,"category_description":"","cat_name":"Wydarzenia","category_nicename":"news","category_parent":18}],"tag_info":[{"term_id":483,"name":"Critical Ecosystem Partnership Fund","slug":"critical-ecosystem-partnership-fund","term_group":0,"term_taxonomy_id":483,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw"},{"term_id":482,"name":"dr Sebastian \u015awierszcz","slug":"dr-sebastian-swierszcz","term_group":0,"term_taxonomy_id":482,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw"},{"term_id":480,"name":"Flora Tad\u017cykistanu","slug":"flora-tadzykistanu","term_group":0,"term_taxonomy_id":480,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw"},{"term_id":484,"name":"Nature Protection Team Dushanbe","slug":"nature-protection-team-dushanbe","term_group":0,"term_taxonomy_id":484,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw"},{"term_id":171,"name":"Prof. Arkadiusz Nowak","slug":"prof-arkadiusz-nowak","term_group":0,"term_taxonomy_id":171,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":2,"filter":"raw"},{"term_id":485,"name":"Uniwersytet \u015arodkowej Azji","slug":"uniwersytet-srodkowej-azji","term_group":0,"term_taxonomy_id":485,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw"},{"term_id":481,"name":"Wyprawy naukowe","slug":"wyprawy-naukowe","term_group":0,"term_taxonomy_id":481,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3532","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3532"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3532\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3574"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3532"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3532"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3532"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}