{"id":3450,"date":"2021-10-04T09:40:51","date_gmt":"2021-10-04T07:40:51","guid":{"rendered":"https:\/\/ogrod-powsin.pl\/blog\/?p=3450"},"modified":"2021-10-19T08:14:43","modified_gmt":"2021-10-19T06:14:43","slug":"urok-jesiennego-kwiecia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/urok-jesiennego-kwiecia\/","title":{"rendered":"Urok jesiennego kwiecia"},"content":{"rendered":"

Zofia Radwa\u0144ska-Paryska pisa\u0142a o nich: \u201eKwiat zjawiskowy jak marzenie, jak wizja senna. Tak w\u0142a\u015bnie powinny by\u0142y wygl\u0105da\u0107 asfodele rosn\u0105ce w greckiej krainie umar\u0142ych. Nierzeczywisto\u015b\u0107 tych kwiat\u00f3w pot\u0119guje to, \u017ce nie maj\u0105 one ani skrawka zielono\u015bci, ni li\u015bci, ni zielonej \u0142odygi. Blada, powiewno\u015b\u0107 kielicha kwiatowego roztapia si\u0119 ku do\u0142owi, a\u017c przechodzi w bia\u0142awy, smuk\u0142y, przejrzysty g\u0142\u0105bik wyrastaj\u0105cy z ziemi. Rozkwiecone t\u0105 nieuchwytn\u0105 r\u00f3\u017cowo\u015bci\u0105 \u0142\u0105ki podtatrza\u0144skie \u2013 to ostatni obraz w kalejdoskopie kwietnym, ko\u0144cowy akord barwnej symfonii ro\u015blinnej, po\u017cegnalny chora\u0142 dzieci jesieni.<\/em>\u201d<\/p>\n

\"\"<\/a>
Zimowit jesienny o wschodzie s\u0142o\u0144ca.<\/figcaption><\/figure>\n

Ten pi\u0119kny opis dotyczy zimowita jesiennego (Colchicum autumnale<\/em><\/strong>), kt\u00f3ry jest jednym z najp\u00f3\u017aniej kwitn\u0105cych gatunk\u00f3w ro\u015blin w polskiej florze. Te oryginalne kwiaty mo\u017cemy podziwia\u0107 od ko\u0144ca sierpnia przez wrzesie\u0144 do pa\u017adziernika, kwiat ma wysoko\u015b\u0107 oko\u0142o 20 cm i wyrasta wprost z bulwy. Sze\u015b\u0107 dzia\u0142ek okwiatu ma barw\u0119 r\u00f3\u017cowoliliow\u0105, d\u0142ugo\u015b\u0107 2,5-4 cm i zro\u015bni\u0119te s\u0105 w d\u0142ug\u0105 rurk\u0119 o barwie kremowej. Owocem zimowita jest pod\u0142u\u017cnie jajowata torebka, d\u0142ugo\u015bci 3-4 cm, p\u0119kaj\u0105ca na trzy cz\u0119\u015bci, chroniona przez zim\u0119 pod ziemi\u0105. Wiosn\u0105, w kwietniu i maju z jajowatej bulwy wyrastaj\u0105 li\u015bcie zimowit\u00f3w, p\u0119d jest zredukowany i lewie widoczny ponad powierzchni\u0105 gleby, natomiast li\u015bcie s\u0105 d\u0142ugie do 25 cm, lancetowate szeroko\u015bci 2-4 cm, mi\u0119siste, ciemnozielone i b\u0142yszcz\u0105ce. Wtedy te\u017c razem z li\u015b\u0107mi wydobywa si\u0119 ponad powierzchni\u0119 gruntu torebka z nasionami kt\u00f3re dojrzewaj\u0105 i  wysypuj\u0105 si\u0119 w lipcu. Li\u015bcie zimowit\u00f3w zamieraj\u0105 wraz z dojrzewaniem nasion i w drugiej po\u0142owie lata nie ma ju\u017c po nich \u015bladu. Nast\u0119pnie cykl si\u0119 powtarza i kwiaty zimowit\u00f3w witaj\u0105 nadchodz\u0105c\u0105 jesie\u0144.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Li\u015bcie zimowita jesiennego w kwietniu.<\/figcaption><\/figure>\n
\"\"<\/a>
Kwiaty zimowita jesiennego w pa\u017adzierniku.<\/figcaption><\/figure>\n

Zimowit jesienny jest ro\u015blin\u0105 truj\u0105c\u0105 zawiera mi\u0119dzy innymi alkaloid kolchicyn\u0119, kt\u00f3rego dzia\u0142anie powoduje dr\u0119twienie i pieczenie w ustach, trudno\u015bci w prze\u0142ykaniu, md\u0142o\u015bci i wymioty, biegunk\u0119, obni\u017cenie temperatury cia\u0142a i ci\u015bnienia krwi, a w ko\u0144cu parali\u017c oddechowy i \u015bmier\u0107. Zwierz\u0119ta instynktownie nie zjadaj\u0105 zimowit\u00f3w na \u0142\u0105ce i w siane, ale co ciekawe kolchicyna nie jest truj\u0105ca dla owiec i k\u00f3z, jednak mleko tych zwierz\u0105t po karmie z  zimowitami staje si\u0119 truj\u0105ce dla ludzi. Przypadkowe zatrucia zdarzaj\u0105 si\u0119 bardzo rzadko, zazwyczaj wynikaj\u0105 z pomylenia li\u015bci zimowita z czosnkiem nied\u017awiedzim, chocia\u017c r\u00f3\u017cni je zasadniczo aromat.<\/p>\n

Zasi\u0119g og\u00f3lny tego gatunku obejmuje zachodni\u0105, \u015brodkow\u0105 i po\u0142udniow\u0105 Europ\u0119, na p\u00f3\u0142nocy  dochodzi do Wysp Brytyjskich. W Polsce przebiega p\u00f3\u0142nocna granica zasi\u0119gu tego gatunku,  naturalne stanowiska zlokalizowane s\u0105 w po\u0142udniowej cz\u0119\u015bci kraju, na wy\u017cynach i w ni\u017cszych po\u0142o\u017ceniach g\u00f3rskich, na p\u00f3\u0142noc dochodz\u0105 na Dolny \u015al\u0105sk i Wielkopolsk\u0119. Najwy\u017csze stanowisko odnotowano na Polanie Chocho\u0142owskiej w Tatrach (1140 m n.p.m.). Ro\u015bnie zwykle na wilgotnych \u0142\u0105kach ko\u015bnych, bardzo lubi \u015bwiat\u0142o, ale znosi te\u017c okresowe ocienienie.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a>
Zimowity jesienne na g\u00f3rskiej \u0142\u0105ce.<\/figcaption><\/figure>\n

Ro\u015bliny kwitn\u0105ce o tej porze roku s\u0105 te\u017c bardzo po\u017c\u0105dane w nasadzeniach ogrodowych, ich jasne kolory roz\u015bwietlaj\u0105 wr\u0119cz jesienne rabaty. W uprawie ogrodniczej, znane s\u0105 odmiany o kwiatach pe\u0142nych \u2018Alboplenum\u2019 o bia\u0142ych dzia\u0142kach okwiatu oraz \u2018Waterlily\u2019 i \u2018Plenum\u2019 o dzia\u0142kach r\u00f3\u017cowych. Odmiana \u2018Album\u2019 ma pojedyncze bia\u0142e kwiaty, \u2018Nancy Lindsday\u2019 jest r\u00f3\u017cowa, odmiana \u2018Major\u2019 ma kwiaty dwukolorowe, wewn\u0105trz bia\u0142e, a brzegi szerokich dzia\u0142ek okwiatu s\u0105 fioletowe i  jeszcze odmiana \u2018Semiplenum\u2019 o kwiatach p\u00f3\u0142pe\u0142nych jasnor\u00f3\u017cowych. To przyk\u0142ady odmian tylko jednego gatunku, a rodzaj zimowit (Colchicum<\/em>) liczy 45 gatunk\u00f3w, a w ogrodach uprawia si\u0119 jeszcze oko\u0142o 100 ich odmian. Takie bogactwo mo\u017ce pozwoli\u0107 na wspania\u0142e ukwiecenie ogrodu, ale i tak nic nie r\u00f3wna si\u0119 z widokiem \u0142\u0105ki g\u00f3rskiej z delikatnymi, wr\u0119cz ulotnymi kwiatami zimowit\u00f3w jesiennych.<\/p>\n

Tekst: Anna Gasek.
\nFoto: Anna Gasek, Wies\u0142aw Gawry\u015b.
\n<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a>
Colchicum autumnale „Alboplenum’<\/figcaption><\/figure>\n
\"\"<\/a>
Colchicum autumnale 'Waterlily’<\/figcaption><\/figure>\n
\"\"<\/a>
Colchicum autumnale 'Plenum’<\/figcaption><\/figure>\n
\"\"<\/a>
Colchicum autumnale 'Album’<\/figcaption><\/figure>\n
\"\"<\/a>
Colchicum autumnale 'Nancy Lindsday’<\/figcaption><\/figure>\n
\"\"<\/a>
Colchicum autumnale 'Semiplenum’<\/figcaption><\/figure>\n
\"\"<\/a>
Rabata z zimowitami.<\/figcaption><\/figure>\n
\"\"<\/a>
Zimowity w kolekcji flory Polski<\/figcaption><\/figure>\n
\"\"<\/a>
Naturalna rabata z zimowitami.<\/figcaption><\/figure>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Zofia Radwa\u0144ska-Paryska pisa\u0142a o nich: \u201eKwiat zjawiskowy jak marzenie, jak wizja senna. Tak w\u0142a\u015bnie powinny by\u0142y wygl\u0105da\u0107 asfodele rosn\u0105ce w greckiej krainie umar\u0142ych. Nierzeczywisto\u015b\u0107 tych kwiat\u00f3w pot\u0119guje to, \u017ce nie maj\u0105 one ani skrawka zielono\u015bci, ni li\u015bci, ni zielonej \u0142odygi. Blada, powiewno\u015b\u0107 kielicha kwiatowego roztapia si\u0119 ku do\u0142owi, a\u017c przechodzi w bia\u0142awy, smuk\u0142y, przejrzysty g\u0142\u0105bik…<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":3453,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_kad_blocks_custom_css":"","_kad_blocks_head_custom_js":"","_kad_blocks_body_custom_js":"","_kad_blocks_footer_custom_js":"","ngg_post_thumbnail":0,"_kad_post_transparent":"","_kad_post_title":"","_kad_post_layout":"","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"","_kad_post_vertical_padding":"","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false,"_kad_post_classname":"","footnotes":""},"categories":[34,26],"tags":[129,168,103,455],"class_list":["post-3450","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-w-naszym-ogrodzie","category-z-notatnika-przyrodnika","tag-jesien","tag-pan-ogrod-botaniczny-w-powsinie","tag-pory-roku","tag-zimowit-jesienny"],"taxonomy_info":{"category":[{"value":34,"label":"W naszym Ogrodzie"},{"value":26,"label":"Z notatnika przyrodnika"}],"post_tag":[{"value":129,"label":"jesie\u0144"},{"value":168,"label":"PAN Ogr\u00f3d Botaniczny w Powsinie"},{"value":103,"label":"Pory roku"},{"value":455,"label":"Zimowit jesienny"}]},"featured_image_src_large":["https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/001-zimowit-jesienny-o-wschodzie-slonca-1024x695.jpg",1024,695,true],"author_info":{"display_name":"admin_1","author_link":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/author\/admin_1\/"},"comment_info":0,"category_info":[{"term_id":34,"name":"W naszym Ogrodzie","slug":"w-naszym-ogrodzie","term_group":0,"term_taxonomy_id":34,"taxonomy":"category","description":"","parent":18,"count":65,"filter":"raw","cat_ID":34,"category_count":65,"category_description":"","cat_name":"W naszym Ogrodzie","category_nicename":"w-naszym-ogrodzie","category_parent":18},{"term_id":26,"name":"Z notatnika przyrodnika","slug":"z-notatnika-przyrodnika","term_group":0,"term_taxonomy_id":26,"taxonomy":"category","description":"","parent":18,"count":95,"filter":"raw","cat_ID":26,"category_count":95,"category_description":"","cat_name":"Z notatnika przyrodnika","category_nicename":"z-notatnika-przyrodnika","category_parent":18}],"tag_info":[{"term_id":129,"name":"jesie\u0144","slug":"jesien","term_group":0,"term_taxonomy_id":129,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":11,"filter":"raw"},{"term_id":168,"name":"PAN Ogr\u00f3d Botaniczny w Powsinie","slug":"pan-ogrod-botaniczny-w-powsinie","term_group":0,"term_taxonomy_id":168,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":64,"filter":"raw"},{"term_id":103,"name":"Pory roku","slug":"pory-roku","term_group":0,"term_taxonomy_id":103,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":4,"filter":"raw"},{"term_id":455,"name":"Zimowit jesienny","slug":"zimowit-jesienny","term_group":0,"term_taxonomy_id":455,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3450","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3450"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3450\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3453"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3450"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3450"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3450"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}