{"id":3369,"date":"2021-08-02T10:17:43","date_gmt":"2021-08-02T08:17:43","guid":{"rendered":"https:\/\/ogrod-powsin.pl\/blog\/?p=3369"},"modified":"2021-08-02T10:19:32","modified_gmt":"2021-08-02T08:19:32","slug":"smotrawa-okazala-symbol-bieszczadow-czy-roslina-inwazyjna","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/smotrawa-okazala-symbol-bieszczadow-czy-roslina-inwazyjna\/","title":{"rendered":"Smotrawa okaza\u0142a – symbol Bieszczad\u00f3w czy ro\u015blina inwazyjna?"},"content":{"rendered":"

Dzi\u015b kilka s\u0142\u00f3w o smotrawie. Nale\u017cy ona do rodziny astrowatych (Asteraceae). Nazwa rodzajowa Telekia pochodzi od nazwiska w\u0119gierskiego arystokraty Samuela Telekiego, natomiast nazwa gatunkowa speciosa oznacza z j\u0119zyka \u0142aci\u0144skiego \u2013 nadobny, okaza\u0142y, wspania\u0142y.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Smotrawa okaza\u0142a jest bylin\u0105 dorastaj\u0105c\u0105 do 1-2 m wysoko\u015bci. Jej \u0142odyga jest wzniesiona, w g\u00f3rnej cz\u0119\u015bci za\u015b ow\u0142osiona. Li\u015bcie s\u0105 po spodniej stronie r\u00f3wnie\u017c ow\u0142osione, wierzchem prawie nagie, du\u017ce, sercowate, ostro zako\u0144czone, a brzegiem grubo z\u0105bkowane. Szczytowy kwiatostan z\u0142o\u017cony jest z od 2 do 8 koszyczk\u00f3w posadowionych na d\u0142ugich szypu\u0142kach. Ka\u017cdy koszyczek ma \u015brednic\u0119 oko\u0142o 5 cm. Listki okrywy koszyczka s\u0105 grube, zielone i odgi\u0119te. Kwiaty brze\u017cne w koszyczku s\u0105 j\u0119zyczkowe \u2013 z\u0142ocisto\u017c\u00f3\u0142te, kwiaty w \u015brodku koszyczka to kwiaty rurkowe\u2013 ciemno\u017c\u00f3\u0142te. Smotrawa kwitnie od czerwca do sierpnia. Owocami s\u0105 nagie, zaokr\u0105glone nie\u0142upki.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Smotrawa pochodzi z po\u0142udniowej i wschodniej Europy. Uwa\u017ca si\u0119, \u017ce jedynie stanowiska smotrawy w Bieszczadach, przynajmniej niekt\u00f3re, s\u0105 stanowiskami naturalnymi w granicach naszego kraju. Ro\u015blina ta jest od dawna sadzona w parkach i ogrodach, i przypuszcza si\u0119, \u017ce inne stanowiska s\u0105 poro\u015bni\u0119te zdzicza\u0142ymi\/zbieg\u0142ymi z upraw smotrawami. W Bieszczadach i w Beskidzie Niskim smotrawa sadzona by\u0142a na cmentarzach oraz w pobli\u017cu cerkwi. Smotrawa jest ro\u015blin\u0105 ozdobn\u0105 i nektarodajn\u0105. Uwa\u017cana jest r\u00f3wnie\u017c za ro\u015blin\u0119 lecznicz\u0105 ze wzgl\u0119du na zawarto\u015b\u0107 zwi\u0105zk\u00f3w biologicznie czynnych, takich jak: flawonoidy, olejki eteryczne, polifenole czy laktony. Prace badawcze dotycz\u0105ce prozdrowotnych w\u0142a\u015bciwo\u015bci tej ro\u015bliny s\u0105 w toku. Wykazano dzia\u0142anie antybakteryjne i antyoksydacyjne oraz hamuj\u0105ce namna\u017canie si\u0119 kom\u00f3rek nowotworowych in vitro. Ziele smotrawy stosowane jest r\u00f3wnie\u017c w medycynie ludowej.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Smotrawa ro\u015bnie w zaro\u015blach, nad potokami, na zr\u0119bach. Preferuje stanowiska s\u0142oneczne, p\u00f3\u0142cieniste, na glebach wilgotnych, \u015bwie\u017cych, zasadowych, bogatych w azot. Status tego taksonu we florze polskiej jest na dzie\u0144 dzisiejszy niepewny. Uwa\u017cany jest za antropofit, kenofit lub takson zadomowiony. Smotrawa jest r\u00f3wnie\u017c uznana za ro\u015blin\u0119 inwazyjn\u0105 II stopnia. Inwazyjny gatunek obcy to taki, kt\u00f3rego pojawienie i rozprzestrzenianie si\u0119 poza naturalnym obszarem wyst\u0119powania stanowi zagro\u017cenie dla r\u00f3\u017cnorodno\u015bci przyrodniczej. II stopie\u0144 inwazyjno\u015bci oznacza, \u017ce w niekt\u00f3rych rejonach gatunek mo\u017ce zwi\u0119ksza\u0107 inwazyjnie zajmowan\u0105 powierzchni\u0119 lub powi\u0119ksza\u0107 liczb\u0119 stanowisk.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Smotrawa zajmuje siedliska zbli\u017cone charakterem do naturalnych lub naturalne r\u00f3wnie\u017c dla siedlisk antropogenicznych. Szczeg\u00f3lnie nara\u017cone s\u0105 \u2014 zio\u0142oro\u015bla g\u00f3rskie (All.\u2009Adenostylion alliariae) i zio\u0142oro\u015bla nadrzeczne (O.\u2009Convolvuletalia sepium). Smotrawa, tworz\u0105c zwarte \u0142any mo\u017ce ogranicza\u0107 rozw\u00f3j naturalnej szaty ro\u015blinnej. W Europie w zale\u017cno\u015bci od kraju smotrawa uwa\u017cana jest za gatunek inwazyjny (np. w Czechach) lub potencjalnie inwazyjny (np. na Litwie). Zaleca si\u0119 zaniechanie uprawy tego gatunku w pobli\u017cu zalesie\u0144, zbiornik\u00f3w wodnych i rzek oraz na obszarach chronionych i w ich otulinach. Sugeruje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c \u015bcinanie kwiatostan\u00f3w po kwitnieniu oraz usuwanie resztek ro\u015blinnych.<\/p>\n

Smotraw\u0119 mo\u017cemy podziwia\u0107 w naszym Ogrodzie w le\u015bnym zak\u0105tku oraz nieopodal budynku banku nasion.<\/p>\n

dr Magdalena Bederska-B\u0142aszczyk<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dzi\u015b kilka s\u0142\u00f3w o smotrawie. Nale\u017cy ona do rodziny astrowatych (Asteraceae). Nazwa rodzajowa Telekia pochodzi od nazwiska w\u0119gierskiego arystokraty Samuela Telekiego, natomiast nazwa gatunkowa speciosa oznacza z j\u0119zyka \u0142aci\u0144skiego \u2013 nadobny, okaza\u0142y, wspania\u0142y. Smotrawa okaza\u0142a jest bylin\u0105 dorastaj\u0105c\u0105 do 1-2 m wysoko\u015bci. Jej \u0142odyga jest wzniesiona, w g\u00f3rnej cz\u0119\u015bci za\u015b ow\u0142osiona. Li\u015bcie s\u0105 po spodniej…<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":3371,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_kad_blocks_custom_css":"","_kad_blocks_head_custom_js":"","_kad_blocks_body_custom_js":"","_kad_blocks_footer_custom_js":"","ngg_post_thumbnail":0,"_kad_post_transparent":"","_kad_post_title":"","_kad_post_layout":"","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"","_kad_post_vertical_padding":"","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false,"_kad_post_classname":"","footnotes":""},"categories":[34,26],"tags":[422,276,168,421,423],"class_list":["post-3369","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-w-naszym-ogrodzie","category-z-notatnika-przyrodnika","tag-asteraceae","tag-kenofity","tag-pan-ogrod-botaniczny-w-powsinie","tag-smotrawa-okazala","tag-telekia"],"taxonomy_info":{"category":[{"value":34,"label":"W naszym Ogrodzie"},{"value":26,"label":"Z notatnika przyrodnika"}],"post_tag":[{"value":422,"label":"Asteraceae"},{"value":276,"label":"Kenofity"},{"value":168,"label":"PAN Ogr\u00f3d Botaniczny w Powsinie"},{"value":421,"label":"Smotrawa okaza\u0142a"},{"value":423,"label":"Telekia"}]},"featured_image_src_large":["https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/Kwiatostan-smotrawy-koszyczek-1024x740.jpg",1024,740,true],"author_info":{"display_name":"admin_1","author_link":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/author\/admin_1\/"},"comment_info":0,"category_info":[{"term_id":34,"name":"W naszym Ogrodzie","slug":"w-naszym-ogrodzie","term_group":0,"term_taxonomy_id":34,"taxonomy":"category","description":"","parent":18,"count":65,"filter":"raw","cat_ID":34,"category_count":65,"category_description":"","cat_name":"W naszym Ogrodzie","category_nicename":"w-naszym-ogrodzie","category_parent":18},{"term_id":26,"name":"Z notatnika przyrodnika","slug":"z-notatnika-przyrodnika","term_group":0,"term_taxonomy_id":26,"taxonomy":"category","description":"","parent":18,"count":95,"filter":"raw","cat_ID":26,"category_count":95,"category_description":"","cat_name":"Z notatnika przyrodnika","category_nicename":"z-notatnika-przyrodnika","category_parent":18}],"tag_info":[{"term_id":422,"name":"Asteraceae","slug":"asteraceae","term_group":0,"term_taxonomy_id":422,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw"},{"term_id":276,"name":"Kenofity","slug":"kenofity","term_group":0,"term_taxonomy_id":276,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":2,"filter":"raw"},{"term_id":168,"name":"PAN Ogr\u00f3d Botaniczny w Powsinie","slug":"pan-ogrod-botaniczny-w-powsinie","term_group":0,"term_taxonomy_id":168,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":64,"filter":"raw"},{"term_id":421,"name":"Smotrawa okaza\u0142a","slug":"smotrawa-okazala","term_group":0,"term_taxonomy_id":421,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw"},{"term_id":423,"name":"Telekia","slug":"telekia","term_group":0,"term_taxonomy_id":423,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3369","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3369"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3369\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3371"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3369"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3369"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3369"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}