{"id":3354,"date":"2021-07-21T09:05:28","date_gmt":"2021-07-21T07:05:28","guid":{"rendered":"https:\/\/ogrod-powsin.pl\/blog\/?p=3354"},"modified":"2021-07-21T09:43:03","modified_gmt":"2021-07-21T07:43:03","slug":"roza-pomarszczona-wszedobylska-japonka-najukochansza-z-dzikich-roz-polakow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/roza-pomarszczona-wszedobylska-japonka-najukochansza-z-dzikich-roz-polakow\/","title":{"rendered":"R\u00f3\u017ca pomarszczona \u2013 wsz\u0119dobylska Japonka, najukocha\u0144sza z dzikich r\u00f3\u017c Polak\u00f3w"},"content":{"rendered":"

Kiedy nasi przewodnicy prosz\u0105 zwiedzaj\u0105cych o wskazanie dzikiej r\u00f3\u017cy znanej im z dzieci\u0144stwa, zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich wskazuje na r\u00f3\u017c\u0119 pomarszczon\u0105 Rosa rugosa<\/em>. Dla nich jest to w\u0142a\u015bnie ta prawdziwa, dzika r\u00f3\u017ca, znana od wczesnego dzieci\u0144stwa, porastaj\u0105ca miedze na Podlasiu i pasy wiatrochronne w Wielkopolsce, utrudniaj\u0105ca nieco dotarcie na pla\u017c\u0119 nad naszym siwym Ba\u0142tykiem, wspinaj\u0105ca si\u0119 na skalice i turnie naszych g\u00f3r. \u017badn\u0105 miar\u0105 nie mog\u0105 uwierzy\u0107, \u017ce to gatunek obcy dla europejskiej flory, pochodz\u0105cy z Dalekiego Wschodu od Liaoningu i Szantungu w Chinach, przez P\u00f3\u0142wysep Korea\u0144ski, Sachalin i Kamczatk\u0119 po Hokkaido i Honsiu w Kraju Kwitn\u0105cej Wi\u015bni. Nawet w\u015br\u00f3d ekspert\u00f3w nadzoruj\u0105cych nasadzenia ro\u015blin dekoracyjnych, wiatrochronnych, przeciwerozyjnych etc. w pobli\u017cu park\u00f3w narodowych maleje \u015bwiadomo\u015b\u0107 obco\u015bci tego gatunku r\u00f3\u017cy.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

A jednak! Do Europy i Stan\u00f3w Zjednoczonych sprowadzono j\u0105 celowo jako ro\u015blin\u0119 ozdobn\u0105, materia\u0142 do tworzenia nowych odmian oraz niewyczerpane \u017ar\u00f3d\u0142o mi\u0119sistych p\u0142atk\u00f3w kwiatowych oraz wybornych pseudoowoc\u00f3w na d\u017cemy i nalewki. Do dzi\u015b pozostaje ulubion\u0105 r\u00f3\u017c\u0105 polskich drogowc\u00f3w do utrwalania i ozdabiania skarp przy autostradach i torach kolejowych. Jak przysta\u0142o na gatunek nadmorski, przywi\u0105zany w swej ojczy\u017anie do zaro\u015bli wykszta\u0142caj\u0105cych si\u0119 mi\u0119dzy wydmami i pla\u017cami, a lasem na piaszczyskach doskonale znosi niestabilne, ja\u0142owe, zasolone i silnie przepuszczalne pod\u0142o\u017ce, g\u0119ste od kurzu wielkomiejskie powietrze tudzie\u017c zasypywanie piachem. U nas w \u015brodkowej Europie te\u017c pryska z upraw g\u0142\u00f3wnie nad morze.<\/p>\n

Owoce r\u00f3\u017cy japo\u0144skiej s\u0105 r\u00f3wnie wsz\u0119dobylskie jak japo\u0144scy tury\u015bci. Podr\u00f3\u017cuj\u0105 w brzuchach ptak\u00f3w i ssak\u00f3w (nawet lis\u00f3w) i robotnik\u00f3w drogowych, z falami i pr\u0105dami morskimi (zachowuj\u0105c tu \u017cywotno\u015b\u0107 do 40 tygodni). Rozro\u015bni\u0119te okazy formuj\u0105 zwarte k\u0119py mechanicznie, wypieraj\u0105c inne gatunki. Obecnie zaleca si\u0119 zakaz uprawy na obszarach prawnie chronionych i w ich otulinach, na otwartych terenach wiejskich, ko\u0142o diun, w lasach pa\u0144stwowych, szczeg\u00f3lnie w promieniu 50 km od wybrze\u017cy Ba\u0142tyku oraz Morza P\u00f3\u0142nocnego, a docelowo ca\u0142kowite wycofanie jej z handlu i hodowli. W razie niemo\u017cno\u015bci zrezygnowania z jej uprawy w miastach i przy drogach proponuje si\u0119 starann\u0105 utylizacj\u0119 zb\u0119dnych ro\u015blin poprzez ich spalenie, systematyczne wykopywanie lub trucie herbicydami odrost\u00f3w oraz sadzenie wy\u0142\u0105cznie na regularnie koszonych trawnikach.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Ekspansja r\u00f3\u017cy pomarszczonej w Polsce stanowi koszmar pracownik\u00f3w park\u00f3w narodowych i NGO zajmuj\u0105cych si\u0119 czynn\u0105 ochron\u0105 przyrody. Pi\u0119kny ten krzew szerzy si\u0119 jak po\u017car w stepie w S\u0142owi\u0144skim i Wigierskim Parku Narodowym, w rezerwacie Mewia \u0141acha czy na terenie Natura 2000 Zalew Wi\u015blany i Mierzeja Wi\u015blana. Wypiera rokitnika oraz wierzb\u0119 piaskow\u0105 z ich stanowisk, a wraz z nimi ust\u0119puj\u0105 rzadkie gatunki owad\u00f3w. Mo\u017ce si\u0119 te\u017c krzy\u017cowa\u0107 z rodzimymi r\u00f3\u017cami Europy. W og\u00f3le mi\u0119dzy wprowadzeniem do uprawy na Starym Kontynencie a najazdem na miejscowe wydmy mija\u0142o zwykle od 100 do 200 lat.<\/p>\n

Prawne ograniczenia w uprawie tej r\u00f3\u017cy ci\u0119\u017cko wprowadzi\u0107. Przecie\u017c to jeden z wa\u017cniejszych krzew\u00f3w w europejskiej architekturze zieleni! Nie spos\u00f3b sobie wyobrazi\u0107 wsp\u00f3\u0142czesnych nasadze\u0144 przy szosach bez r\u00f3\u017c pomarszczonych, gdy\u017c s\u0105 fantastycznie odporne na s\u00f3l do odladzania jezdni. \u015awietnie nadaj\u0105 si\u0119 do rekultywacji ha\u0142d pog\u00f3rniczych i przemys\u0142owych. Zar\u00f3wno czysty gatunek, jak i pochodz\u0105ce ode\u0144 miesza\u0144ce uprawiane s\u0105 od dawna jako ozdobne i jadalne, wiatrochronne i glebochronne. Do dzi\u015b rekomenduje si\u0119 r\u00f3\u017c\u0119 fa\u0142dzistolistn\u0105 jako gatunek okrywowy do park\u00f3w. Wyhodowano mn\u00f3stwo odmian, o p\u0142atkach czerwonych, \u017c\u00f3\u0142tych b\u0105d\u017a bia\u0142ych; o kwiatach pe\u0142nych. Jako gatunek mateczny ta niezniszczalna sybiraczka dostarczy\u0142a cherlawym formom ozdobnym i\u015bcie sowieckiej krzepy, odporno\u015bci na chor\u00f3bska, g\u0142\u00f3d i ch\u0142\u00f3d, na zasolenie ziemi czy ska\u017cenie powietrza.<\/p>\n

mgr Adam Kapler<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kiedy nasi przewodnicy prosz\u0105 zwiedzaj\u0105cych o wskazanie dzikiej r\u00f3\u017cy znanej im z dzieci\u0144stwa, zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich wskazuje na r\u00f3\u017c\u0119 pomarszczon\u0105 Rosa rugosa. Dla nich jest to w\u0142a\u015bnie ta prawdziwa, dzika r\u00f3\u017ca, znana od wczesnego dzieci\u0144stwa, porastaj\u0105ca miedze na Podlasiu i pasy wiatrochronne w Wielkopolsce, utrudniaj\u0105ca nieco dotarcie na pla\u017c\u0119 nad naszym siwym Ba\u0142tykiem, wspinaj\u0105ca…<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":3356,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_kad_blocks_custom_css":"","_kad_blocks_head_custom_js":"","_kad_blocks_body_custom_js":"","_kad_blocks_footer_custom_js":"","ngg_post_thumbnail":0,"_kad_post_transparent":"","_kad_post_title":"","_kad_post_layout":"","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"","_kad_post_vertical_padding":"","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false,"_kad_post_classname":"","footnotes":""},"categories":[34,26],"tags":[420,258,259],"class_list":["post-3354","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-w-naszym-ogrodzie","category-z-notatnika-przyrodnika","tag-parki-narodowe","tag-rosa-rugosa","tag-roza-pomarszczona"],"taxonomy_info":{"category":[{"value":34,"label":"W naszym Ogrodzie"},{"value":26,"label":"Z notatnika przyrodnika"}],"post_tag":[{"value":420,"label":"Parki Narodowe"},{"value":258,"label":"Rosa rugosa"},{"value":259,"label":"R\u00f3\u017ca pomarszczona"}]},"featured_image_src_large":["https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/RRUG-1024x726.jpg",1024,726,true],"author_info":{"display_name":"admin_1","author_link":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/author\/admin_1\/"},"comment_info":0,"category_info":[{"term_id":34,"name":"W naszym Ogrodzie","slug":"w-naszym-ogrodzie","term_group":0,"term_taxonomy_id":34,"taxonomy":"category","description":"","parent":18,"count":65,"filter":"raw","cat_ID":34,"category_count":65,"category_description":"","cat_name":"W naszym Ogrodzie","category_nicename":"w-naszym-ogrodzie","category_parent":18},{"term_id":26,"name":"Z notatnika przyrodnika","slug":"z-notatnika-przyrodnika","term_group":0,"term_taxonomy_id":26,"taxonomy":"category","description":"","parent":18,"count":95,"filter":"raw","cat_ID":26,"category_count":95,"category_description":"","cat_name":"Z notatnika przyrodnika","category_nicename":"z-notatnika-przyrodnika","category_parent":18}],"tag_info":[{"term_id":420,"name":"Parki Narodowe","slug":"parki-narodowe","term_group":0,"term_taxonomy_id":420,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw"},{"term_id":258,"name":"Rosa rugosa","slug":"rosa-rugosa","term_group":0,"term_taxonomy_id":258,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":2,"filter":"raw"},{"term_id":259,"name":"R\u00f3\u017ca pomarszczona","slug":"roza-pomarszczona","term_group":0,"term_taxonomy_id":259,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":2,"filter":"raw"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3354","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3354"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3354\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3356"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3354"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3354"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3354"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}