{"id":3270,"date":"2021-05-30T18:30:36","date_gmt":"2021-05-30T16:30:36","guid":{"rendered":"https:\/\/ogrod-powsin.pl\/blog\/?p=3270"},"modified":"2021-05-31T18:32:01","modified_gmt":"2021-05-31T16:32:01","slug":"kolekcja-zachowawcza-jabloni-w-powsinie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/kolekcja-zachowawcza-jabloni-w-powsinie\/","title":{"rendered":"Kolekcja zachowawcza jab\u0142oni w Powsinie"},"content":{"rendered":"

Maj to czas kwitnienia wielu drzew. S\u0105 w\u015br\u00f3d nich, jednak i takie, dla kt\u00f3rych ten czas nie jest kluczowym w ci\u0105gu roku. W momencie gdy licz\u0105 si\u0119 owoce, to one przejmuj\u0105 g\u0142\u00f3wn\u0105 rol\u0119, szczeg\u00f3lnie gdy opieramy o nie sens i ekonomik\u0119 uprawy ro\u015blin, w przeciwie\u0144stwie do jedynie ozdobnej ich warto\u015bci. Takim gatunkiem, kt\u00f3ry zna ka\u017cdy z nas jest jab\u0142o\u0144 domowa (Malus x domestica Borkh.), silnie wpisan\u0105 w polsk\u0105 tradycj\u0119 i kultur\u0119, z kt\u00f3r\u0105 \u0142\u0105czymy nasze wspomnienia oraz cz\u0119sto ca\u0142e \u017cycie zawodowe. <\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

W naszym Ogrodzie od ko\u0144ca lat 80. ubieg\u0142ego wieku prowadzimy kolekcj\u0119 zachowawcz\u0105 tego gatunku licz\u0105c\u0105 obecnie przesz\u0142o 700 starych odmian. Zabezpiecza ona w formie sadu kolekcyjnego, a wi\u0119c zorganizowanego w rz\u0119dy i kwatery oraz opisanego nasadzenia, zmienno\u015b\u0107 genetyczn\u0105 jab\u0142oni odmian wyhodowanych przed 1950 rokiem. W jej sk\u0142ad wchodz\u0105 przede wszystkim odmiany uprawianie na terenie Polski, zbierane na drodze ekspedycji terenowych, realizowanych corocznie w ju\u017c niemal\u017ce ka\u017cdym, obiecuj\u0105cym zak\u0105tku kraju. Swoj\u0105 reprezentacj\u0119 znajduj\u0105 tu tak\u017ce liczne odmiany europejskie spotykane w uprawie od Wysp Brytyjskich po Ural i od Skandynawii po \u015ar\u00f3dziemnomorze. W sk\u0142ad sadu wchodzi tak\u017ce grupa odmian p\u00f3\u0142nocnoameryka\u0144skich, a wi\u0119c uprawianych w Stanach Zjednoczonych i w Kanadzie. W przypadku tych zagranicznych obiekt\u00f3w, poza ekspedycjami jako \u017ar\u00f3d\u0142em materia\u0142u, w gr\u0119 wchodzi\u0142a tak\u017ce wzajemna wymiana naszego Ogrodu z r\u00f3wnoleg\u0142ymi instytucjami zajmuj\u0105cymi si\u0119 ochron\u0105 jab\u0142oni. Ale dlaczego musimy je chroni\u0107? Przecie\u017c jab\u0142oni nie brakuje; dominuj\u0105cy w uprawie gatunek owocowy, zbierany rocznie w ilo\u015bci przesz\u0142o 3 mln ton owoc\u00f3w, spotykany w ka\u017cdym ogr\u00f3dku, na dzia\u0142kach, na hektarach sad\u00f3w i przydro\u017cne nie wydaj\u0119 si\u0119 zagro\u017cony\u2026 Kluczem do zrozumienia sprawy jest klasyfikacja odmian i ww. s\u0142owo \u201ehistoryczne\u201d. <\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>Obserwowane do zako\u0144czenia II Wojny \u015awiatowej tendencje intensyfikacji produkcji owoc\u00f3w, zapewienia ich dost\u0119pno\u015bci przez ca\u0142y rok w stanie \u015bwie\u017cym (rozw\u00f3j przechowalnictwa) oraz podwy\u017cszenia ekonomiki produkcji wymusi\u0142y zaw\u0119\u017cenie doboru odmian uprawianych. Dzia\u0142o si\u0119 tak ze wzgl\u0119du na potrzeb\u0119 po\u0142\u0105czenia wielu cech warunkowanych genetyk\u0105, kt\u00f3rej zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 nie mog\u0142a zwyczajnie sprosta\u0107. Ich miejsce z sadach nowego typu zwanych od tego czasu towarowymi zaj\u0119\u0142y odmiany nowoczesne, cz\u0119sto sprowadzane z odleg\u0142ych rejon\u00f3w \u015bwiata lub z biegiem lat hodowane celowo w kierunku nabywania okre\u015blonych cech. W ten spos\u00f3b na polskiej ziemi, wprost zza oceanu zago\u015bci\u0142 \u2018Macintosh\u2019, plenne \u2018Gloster\u2019 i liczna rodzina (mutanty) Jonagolda, a wcale nie tak dawno \u2018Szampion\u2019 i \u2018Topaz\u2019 \u2013 odmiany hodowane w kierunku genetycznej tolerancji na choroby. Ubywa\u0142o drzew starych odmian, kt\u00f3re nie wchodzi\u0142y w gr\u0119 w produkcji, a ust\u0119powa\u0142y z upraw amatorskich pod naporem poda\u017cy coraz ta\u0144szych i dost\u0119pniejszych owoc\u00f3w w sklepach i na targowiskach i nieoszcz\u0119dzaj\u0105cego ich wieku. Na tym etapie \u201ewszystko si\u0119 zgadza\u201d. Niedoskona\u0142e odmiany odesz\u0142y, ale w ich miejsce mamy za to nowe, wraz z post\u0119pem rozwoju rolnictwa i nauki. Problemem jest jednak fakt, \u017ce gdzie\u015b po drodze jab\u0142ka straci\u0142y smak, cho\u0107 zyska\u0142y niespotykan\u0105 plenno\u015b\u0107, wielko\u015b\u0107 owoc\u00f3w, zdrowotno\u015b\u0107, p\u00f3\u0142roczn\u0105 zdolno\u015b\u0107 przechowalnicz\u0105 i modelowe wybarwienie\u2026 Na szcz\u0119\u015bcie wraz opisanymi zmianami w sadownictwie, rozwija\u0142 si\u0119 \u201eruch w przeciwn\u0105 stron\u0119\u201d. Rolnicy i badacze drzew owocowych (pomolodzy) zacz\u0119li zauwa\u017ca\u0107 potrzeb\u0119 zabezpieczenia starych odmian we wszystkich uprawianych rodzajach botanicznych. Dotyczy\u0142o to tak\u017ce jab\u0142oni, kt\u00f3ra na coraz szybciej rozrastaj\u0105cej si\u0119 \u201epustyni odmianowej\u201d traci\u0142a bardzo wyra\u017anie rok po roku. Zacz\u0119\u0142y powstawa\u0107 kolekcje, w tym sady pomologiczne oraz instytucje zajmuj\u0105ce si\u0119 zachowaniem i badaniem marginalizowanych odmian (np. Instytut Sadownictwa i Kwiaciarstwa w Skierniewicach \u2013 1951 r., ob. Instytut Ogrodnictwa). Na tej samej fali utworzono tak\u017ce i nasz\u0105 kolekcj\u0119, kt\u00f3ra od przesz\u0142o 30 lat jest znacz\u0105cym punktem na mapie ochrony jab\u0142oni w Polsce. <\/span><\/p>\n

Kwitn\u0105 jab\u0142onie i jest to dobra wiadomo\u015b\u0107! Nie zabraknie owoc\u00f3w, nie brakowa\u0107 b\u0119dzie chwil na kontemplacje ich kwiat\u00f3w. Zn\u00f3w b\u0119dzie normalnie, a wszelkie zachwiania i przerwy s\u0105 jedynie mgnieniem oka. Zapraszamy na to kwitnienie r\u00f3wnie gor\u0105co jak na poprzednie \u2013 magnolii, wi\u015bni, forsycji\u2026 Warto bowiem doceni\u0107 ten gatunek tak\u017ce przed konsumpcj\u0105 \ud83d\ude42<\/span><\/p>\n

mgr in\u017c. Konrad Woli\u0144ski
\nfot. Jaros\u0142aw Deluga<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Maj to czas kwitnienia wielu drzew. S\u0105 w\u015br\u00f3d nich, jednak i takie, dla kt\u00f3rych ten czas nie jest kluczowym w ci\u0105gu roku. W momencie gdy licz\u0105 si\u0119 owoce, to one przejmuj\u0105 g\u0142\u00f3wn\u0105 rol\u0119, szczeg\u00f3lnie gdy opieramy o nie sens i ekonomik\u0119 uprawy ro\u015blin, w przeciwie\u0144stwie do jedynie ozdobnej ich warto\u015bci. Takim gatunkiem, kt\u00f3ry zna ka\u017cdy…<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":3277,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_kad_blocks_custom_css":"","_kad_blocks_head_custom_js":"","_kad_blocks_body_custom_js":"","_kad_blocks_footer_custom_js":"","ngg_post_thumbnail":0,"_kad_post_transparent":"","_kad_post_title":"","_kad_post_layout":"","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"","_kad_post_vertical_padding":"","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false,"_kad_post_classname":"","footnotes":""},"categories":[34],"tags":[134,136,401,294,168],"class_list":["post-3270","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-w-naszym-ogrodzie","tag-jablka","tag-jablonie","tag-kolekcja-zachowawcza-jabloni","tag-mgr-inz-konrad-wolinski","tag-pan-ogrod-botaniczny-w-powsinie"],"taxonomy_info":{"category":[{"value":34,"label":"W naszym Ogrodzie"}],"post_tag":[{"value":134,"label":"Jab\u0142ka"},{"value":136,"label":"Jab\u0142onie"},{"value":401,"label":"Kolekcja zachowawcza jab\u0142oni"},{"value":294,"label":"mgr in\u017c. Konrad Woli\u0144ski"},{"value":168,"label":"PAN Ogr\u00f3d Botaniczny w Powsinie"}]},"featured_image_src_large":["https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/DSCF9862-1-1024x640.jpg",1024,640,true],"author_info":{"display_name":"admin_1","author_link":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/author\/admin_1\/"},"comment_info":0,"category_info":[{"term_id":34,"name":"W naszym Ogrodzie","slug":"w-naszym-ogrodzie","term_group":0,"term_taxonomy_id":34,"taxonomy":"category","description":"","parent":18,"count":65,"filter":"raw","cat_ID":34,"category_count":65,"category_description":"","cat_name":"W naszym Ogrodzie","category_nicename":"w-naszym-ogrodzie","category_parent":18}],"tag_info":[{"term_id":134,"name":"Jab\u0142ka","slug":"jablka","term_group":0,"term_taxonomy_id":134,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":3,"filter":"raw"},{"term_id":136,"name":"Jab\u0142onie","slug":"jablonie","term_group":0,"term_taxonomy_id":136,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":5,"filter":"raw"},{"term_id":401,"name":"Kolekcja zachowawcza jab\u0142oni","slug":"kolekcja-zachowawcza-jabloni","term_group":0,"term_taxonomy_id":401,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw"},{"term_id":294,"name":"mgr in\u017c. Konrad Woli\u0144ski","slug":"mgr-inz-konrad-wolinski","term_group":0,"term_taxonomy_id":294,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":4,"filter":"raw"},{"term_id":168,"name":"PAN Ogr\u00f3d Botaniczny w Powsinie","slug":"pan-ogrod-botaniczny-w-powsinie","term_group":0,"term_taxonomy_id":168,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":64,"filter":"raw"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3270","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3270"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3270\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3277"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3270"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3270"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3270"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}