{"id":3247,"date":"2021-05-26T18:08:31","date_gmt":"2021-05-26T16:08:31","guid":{"rendered":"https:\/\/ogrod-powsin.pl\/blog\/?p=3247"},"modified":"2021-05-26T18:12:49","modified_gmt":"2021-05-26T16:12:49","slug":"miodownik-to-nie-tylko-ciasto","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/miodownik-to-nie-tylko-ciasto\/","title":{"rendered":"Miodownik to nie tylko ciasto."},"content":{"rendered":"

Spaceruj\u0105c w maju alejkami Ogrodu Botanicznego, podziwiaj\u0105c pi\u0119kne i okaza\u0142e r\u00f3\u017caneczniki i azalie, zwracajmy r\u00f3wnie\u017c uwag\u0119 na ro\u015bliny mo\u017ce mniej spektakularne, ale te\u017c urocze i jak\u017ce ciekawe.<\/p>\n

Przedstawiam Pa\u0144stwu miodownik melisowaty (Melittis melisophyllum<\/em>) z rodziny jasnotowatych, rodzaj monotypowy czyli reprezentowany we florze tylko przez jeden gatunek. Wprawdzie w 1957 roku w Zwi\u0105zku Radzieckim K\u0142okow wyr\u00f3\u017cni\u0142 9 gatunk\u00f3w tego rodzaju, a w Polsce wed\u0142ug jego nomenklatury wyst\u0119powa\u0142, miodownik wielkokwiatowy Melittis grandiflora<\/em>. To uj\u0119cie nie znalaz\u0142o jednak zwolennik\u00f3w w\u015br\u00f3d innych botanik\u00f3w i nie zosta\u0142o zaakceptowane.<\/p>\n

Miodownik melisowaty<\/strong> jest wieloletni\u0105 ro\u015blin\u0105 zieln\u0105. W czasie wegetacji wyrasta z ro\u015bliny kilka wzniesionych, czworograniastych p\u0119d\u00f3w, wysoko\u015bci 30-50, a nawet 80 cm. Li\u015bcie ma jajowate lub eliptyczne, na brzegu karbowane lud pi\u0142kowane i ca\u0142e mi\u0119kko ow\u0142osione. Kwiaty wyrastaj\u0105 w pachwinach \u015brodkowych i g\u00f3rnych li\u015bci, tworz\u0105c w ten spos\u00f3b sk\u0142adaj\u0105ce si\u0119 z 2-6 kwiat\u00f3w nibyok\u00f3\u0142ki, cz\u0119sto skierowane w jedn\u0105 stron\u0119. Pojedynczy kwiat ma 3-5 cm d\u0142ugo\u015bci, korona z dwoma wargami, g\u00f3rna warga zwykle niepodzielona, bia\u0142awa lub r\u00f3\u017cowawa, dolna warga delikatnie rozci\u0119ta na dwie \u0142atki purpurowo nakrapiana. Kwitnie maj-czerwiec, w Ogrodzie pocz\u0105tek kwitnienia najcz\u0119\u015bciej odnotowywano po 15 maja.<\/p>\nngg_shortcode_0_placeholder\n

Cech\u0105 charakterystyczn\u0105 miodownika melisowatego jest specyficzny, przyjemny, cytrynowy zapach. Ta cecha znalaz\u0142a odzwierciedlenie w nazewnictwie tego gatunku, naukowa nazwa rodzajowa nadana przez Karola Linneusza z gr. m\u00e9lissa <\/em>lud m<\/em>\u00e9litta<\/em> oznacza pszczo\u0142\u0119, lecz r\u00f3wnie\u017c aromatyczn\u0105 ro\u015blin\u0119 ch\u0119tnie odwiedzan\u0105 przez pszczo\u0142y. Naukowa nazwa gatunkowa to jakby powt\u00f3rzenie, melisophyllon <\/em>= pszczeli li\u015b\u0107. Polska nazwa rodzajowa \u201emiodownik\u201d r\u00f3wnie\u017c nawi\u0105zuje do pszcz\u00f3\u0142, a gatunkowa \u201emelisowaty\u201d czyli podobny do melisy, a wi\u0119c aromatyczny.<\/p>\n

Miodownik melisowaty jest wykorzystywany w terapiach naturalnych od wielu pokole\u0144. Jego w\u0142a\u015bciwo\u015bci terapeutyczne po raz pierwszy opisa\u0142 w 1542 roku niemiecki lekarz i botanik Leonhart Fuchs. Surowcem leczniczym jest ziele zbierane w okresie kwitnienia. Obecnie jest u\u017cywany tylko w medycynie ludowej i to raczej w innych cz\u0119\u015bciach Europy. We W\u0142oszech by\u0142 wymieniany jako \u015brodek skuteczny w leczeniu bezsenno\u015bci, tak\u017ce jako \u015brodek przeciwskurczowy i dzia\u0142aj\u0105cy przeciwzapalnie, szczeg\u00f3lnie w stanach zapalnych oczu. Jako form\u0119 lecznicz\u0105 stosowano napary z kwiat\u00f3w w postaci napoju do picia lub kompres\u00f3w. Gor\u0105ce odwary z miodownika, przytaczano jako \u015brodek na problemy trawienne oraz do leczenia kaszlu i b\u00f3lu gard\u0142a, t\u0119 mikstur\u0119 przygotowuj\u0105 pasterze z Abruzji podczas sezonowej w\u0119dr\u00f3wki przy wypasie zwierz\u0105t . W Serbii miodownik jest stosowany jako lek uspokajaj\u0105cy w stanach pobudzenia nerwowego i w histerii. Ze \u015bwie\u017cych lub suszonych li\u015bci sporz\u0105dza si\u0119 aromatyczne napary, kt\u00f3re stosuje si\u0119 po posi\u0142ku, r\u00f3wnie\u017c w celu poprawienia trawienia i jako \u015brodek rozkurczowy. W Polsce wykorzystuje si\u0119 g\u0142\u00f3wnie walory zapachowe miodownika melisowatego do aromatyzowania alkoholi i wyrob\u00f3w tytoniowych.<\/p>\n

W og\u00f3lnym, \u015bwiatowym zasi\u0119gu miodownik melisowaty wyst\u0119puje w Europie, na Kaukazie i w Azji Mniejszej. W Polsce ma stanowiska rozproszone w ca\u0142ym kraju z wyj\u0105tkiem Pomorza i wi\u0119kszej cz\u0119\u015bci Wielkopolski. W g\u00f3rach spotykany tylko w Pieninach, chocia\u017c jeszcze w 1967 roku podawano jego stanowiska z Tatr, Gorc\u00f3w i Beskidu S\u0105deckiego. Naturalnym siedliskiem miodownika s\u0105 lasy bukowe, d\u0105browy oraz bory mieszane z sosn\u0105, \u015bwierkiem, modrzewiem i bukiem lub d\u0119bem. Ro\u015bnie na stanowiskach ocienionych, na polanach i w prze\u015bwietlonych zaro\u015blach. Gatunek jest wska\u017anikiem starych las\u00f3w. Ze wzgl\u0119du na zmniejszanie si\u0119 powierzchni wiekowych drzewostan\u00f3w i przez to ust\u0119powanie gatunku z niekt\u00f3rych stanowisk w 2001 roku zosta\u0142 obj\u0119ty cz\u0119\u015bciow\u0105 ochron\u0105 prawn\u0105, w nast\u0119pnym rozporz\u0105dzeniu z 2004 roku zosta\u0142 wpisany na list\u0119 gatunk\u00f3w chronionych \u015bci\u015ble, natomiast od 2014 roku znowu podlega ochronie cz\u0119\u015bciowej.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a>
Miodownik melisowaty (Melittis melisophyllum).<\/figcaption><\/figure>\n

W PAN Ogrodzie Botanicznym w Powsinie miodownik melisowaty ma prawdopodobnie naturalne stanowisko na \u201eSkarpie Wi\u015blanej\u201d, by\u0142 podawany z tych teren\u00f3w na d\u0142ugo przed powstaniem na tym obszarze ogrodu botanicznego. Obserwuj\u0105c go nadal po kilkudziesi\u0119ciu latach mamy satysfakcj\u0119, \u017ce przekszta\u0142caj\u0105c t\u0105 przestrze\u0144, zostawili\u015bmy enklaw\u0119 pierwotnego siedliska na kt\u00f3rym maj\u0105 szans\u0119 przetrwa\u0107 jego dawni mieszka\u0144cy. Dla zainteresowanych, miodownik najlepiej podziwia\u0107 w kolekcji flory Polski na rabacie le\u015bnej w jej wschodniej cz\u0119\u015bci, jest tam te\u017c tablica opisuj\u0105ce gatunki ro\u015blin naturalnie wyst\u0119puj\u0105ce na terenie Ogrodu.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Miodownik melisowaty (Melittis melisophyllum).<\/figcaption><\/figure>\n
\"\"<\/a>
Miodownik melisowaty (Melittis melisophyllum).<\/figcaption><\/figure>\n

Zdj\u0119cia i tekst: Anna Gasek<\/strong><\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Spaceruj\u0105c w maju alejkami Ogrodu Botanicznego, podziwiaj\u0105c pi\u0119kne i okaza\u0142e r\u00f3\u017caneczniki i azalie, zwracajmy r\u00f3wnie\u017c uwag\u0119 na ro\u015bliny mo\u017ce mniej spektakularne, ale te\u017c urocze i jak\u017ce ciekawe. Przedstawiam Pa\u0144stwu miodownik melisowaty (Melittis melisophyllum) z rodziny jasnotowatych, rodzaj monotypowy czyli reprezentowany we florze tylko przez jeden gatunek. Wprawdzie w 1957 roku w Zwi\u0105zku Radzieckim K\u0142okow wyr\u00f3\u017cni\u0142…<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":3263,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_kad_blocks_custom_css":"","_kad_blocks_head_custom_js":"","_kad_blocks_body_custom_js":"","_kad_blocks_footer_custom_js":"","ngg_post_thumbnail":0,"_kad_post_transparent":"","_kad_post_title":"","_kad_post_layout":"","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"","_kad_post_vertical_padding":"","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false,"_kad_post_classname":"","footnotes":""},"categories":[26],"tags":[320,400,399,398,168],"class_list":["post-3247","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-z-notatnika-przyrodnika","tag-anna-gasek","tag-melittis-grandiflora","tag-melittis-melisophyllum","tag-miodownik-melisowaty","tag-pan-ogrod-botaniczny-w-powsinie"],"taxonomy_info":{"category":[{"value":26,"label":"Z notatnika przyrodnika"}],"post_tag":[{"value":320,"label":"Anna Gasek"},{"value":400,"label":"Melittis grandiflora"},{"value":399,"label":"Melittis melisophyllum"},{"value":398,"label":"Miodownik melisowaty"},{"value":168,"label":"PAN Ogr\u00f3d Botaniczny w Powsinie"}]},"featured_image_src_large":["https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/111-1024x640.jpg",1024,640,true],"author_info":{"display_name":"admin_1","author_link":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/author\/admin_1\/"},"comment_info":0,"category_info":[{"term_id":26,"name":"Z notatnika przyrodnika","slug":"z-notatnika-przyrodnika","term_group":0,"term_taxonomy_id":26,"taxonomy":"category","description":"","parent":18,"count":95,"filter":"raw","cat_ID":26,"category_count":95,"category_description":"","cat_name":"Z notatnika przyrodnika","category_nicename":"z-notatnika-przyrodnika","category_parent":18}],"tag_info":[{"term_id":320,"name":"Anna Gasek","slug":"anna-gasek","term_group":0,"term_taxonomy_id":320,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":7,"filter":"raw"},{"term_id":400,"name":"Melittis grandiflora","slug":"melittis-grandiflora","term_group":0,"term_taxonomy_id":400,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw"},{"term_id":399,"name":"Melittis melisophyllum","slug":"melittis-melisophyllum","term_group":0,"term_taxonomy_id":399,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw"},{"term_id":398,"name":"Miodownik melisowaty","slug":"miodownik-melisowaty","term_group":0,"term_taxonomy_id":398,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw"},{"term_id":168,"name":"PAN Ogr\u00f3d Botaniczny w Powsinie","slug":"pan-ogrod-botaniczny-w-powsinie","term_group":0,"term_taxonomy_id":168,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":64,"filter":"raw"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3247","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3247"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3247\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3263"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3247"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3247"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3247"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}