<\/p>\n
Kolor zielony to kolor witalno\u015bci, a tak\u017ce oczekiwania i nadziei, wi\u0119c \u017cal gdy brakuje go dooko\u0142a nas wraz z nadej\u015bciem pory zimowej, jednak nawet w najsro\u017csze zimy mo\u017cna znale\u017a\u0107 jej szmaragdowy odcie\u0144, dzi\u0119ki ro\u015blinom kt\u00f3re niezale\u017cnie od warunk\u00f3w atmosferycznych zachowuj\u0105 zielone li\u015bcie. Mo\u017cliwo\u015b\u0107 utrzymywania li\u015bci przez zim\u0119 zwi\u0105zana jest z ich odpowiedni\u0105 budow\u0105 chroni\u0105c\u0105 ro\u015blin\u0119 przed parowaniem czyli utrat\u0105 wody w warunkach braku mo\u017cliwo\u015bci jej uzupe\u0142nienia. Mr\u00f3z i susza to dla ro\u015blin podobnie niekorzystny stan, gdy zasoby wody nie s\u0105 dost\u0119pne. Ro\u015bliny wiecznie zielone, tak zwane kserofity, z teren\u00f3w pustynnych jak r\u00f3wnie\u017c mro\u017anych, podobnie radz\u0105 sobie w takich ekstremalnych warunkach. Kserofity s\u0105 g\u0142\u00f3wnie ro\u015blinami klimatu suchego i gor\u0105cego, ale cechy kseromorficzne wyst\u0119puj\u0105 tak\u017ce u niekt\u00f3rych ro\u015blin klimatu umiarkowanego np. u ro\u015blin napiaskowych, zimozielonych i rosn\u0105cych na glebach zasolonych – s\u0142onoro\u015blach. Wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 dwa typy kserofit\u00f3w odmiennie przystosowanych do radzenia sobie z brakiem wody, s\u0105 to tzw. sklerofity i sukulenty. Sklerofity s\u0105 to ro\u015bliny o sztywnych, sk\u00f3rzastych, cz\u0119sto zredukowanych li\u015bciach z dobrze rozwini\u0119tymi przystosowaniami do regulowania parowania czyli transpiracji, kt\u00f3r\u0105 potrafi\u0105 znacznie ograniczy\u0107 podczas braku dost\u0119pnej wody. Okrywaj\u0105ca je sk\u00f3rka ma mocno zgrubia\u0142e zewn\u0119trzne \u015bciany, a cz\u0119sto pokryta jest r\u00f3wnie\u017c woskami lub g\u0119stym kutnerem utworzonym z martwych w\u0142osk\u00f3w. Sukulenty radz\u0105 sobie odmiennie, ro\u015bliny tego typu w czasach dostatku wody, gromadz\u0105 jej zapasy w mi\u0119kiszu wodnym usytuowanym w li\u015bciach lub \u0142odygach przez co ro\u015bliny s\u0105 mi\u0119kkie i soczyste.<\/p>\n
W rodzimej florze sukulenty nie s\u0105 reprezentowane zbyt licznie, s\u0105 to rozchodniki (Sedum<\/em>), rojnik (Sempervivum<\/em>) i rojowniki (Jovibarba<\/em>).<\/p>\n W grupie sklerofit\u00f3w zimozielonych najbardziej oczywistymi ro\u015blinami s\u0105 drzewa i krzewy iglaste, \u015bwierk pospolity (Picea abies<\/em>)<\/strong>, jod\u0142a pospolita (Abies alba<\/em>)<\/strong>, sosny (Pinus<\/em>), ja\u0142owce (Juniperus<\/em>) i cis pospolity (Taxus baccata<\/em>), li\u015bcie tych ro\u015blin s\u0105 przekszta\u0142cone w ig\u0142y pokryte woskowym nalotem co zmniejsza transpiracj\u0119, wi\u0119c nie musz\u0105 ich zrzuca\u0107 na zim\u0119. W polskiej florze mo\u017cna jednak zobaczy\u0107 inne ro\u015bliny utrzymuj\u0105ce zielone li\u015bcie podczas zimy i wbrew pozorom nie jest ich wcale ma\u0142o. Wiele z tych ro\u015blin ma li\u015bcie ca\u0142kowicie odporne na mrozy jak np. bor\u00f3wka brusznica (Vaccinium vitis-idaea<\/em>)<\/strong>, inne podczas du\u017cych spadk\u00f3w temperatur trac\u0105 li\u015bcie, przyk\u0142adem mo\u017ce by\u0107 gajowiec \u017c\u00f3\u0142ty (Galeobdolon luteum<\/em>)<\/strong>, a wiele gatunk\u00f3w utrzymuje li\u015bcie zielone przez zim\u0119 ale traci je wiosn\u0105 gdy ro\u015blina zaczyna wypuszcza\u0107 ju\u017c m\u0142ode li\u015bcie, tak jest u paproci j\u0119zycznika zwyczajnego (Phyllitis scolopendrium<\/em>).<\/p>\n <\/a> <\/a><\/strong><\/p>\n <\/p>\n W\u015br\u00f3d gatunk\u00f3w ro\u015blin zimozielonych o cechach sklerofit\u00f3w, s\u0105 og\u00f3lnie znane, cz\u0119sto spotykane na stanowiskach naturalnych w ca\u0142ej Polsce, a tak\u017ce z powodzeniem uprawiane w ogrodach: bluszcz pospolity (Hedera helix<\/em>)<\/strong> jest pn\u0105czem o li\u015bciach sk\u00f3rzastych, owoszczonych, pi\u0119cioklapowych na p\u0119dach p\u0142onnych i romboidalnych z ostrym zako\u0144czeniem na p\u0119dach kwitn\u0105cych. Nerwy na li\u015bciach tworz\u0105 jasn\u0105 mozaik\u0119. W zimie li\u015bcie s\u0105 mniej b\u0142yszcz\u0105ce, ciemniej\u0105, a podczas du\u017cych mroz\u00f3w nabieraj\u0105 bordowego odcienia, gdy chlorofil chroniony jest w g\u0142\u0119bszych warstwach li\u015bcia, a p\u0142ycej pozostaj\u0105 zwi\u0105zki o innym zabarwieniu np. antocyjany. Cz\u0119\u015bciowa wymiana li\u015bci u bluszczu nast\u0119puje latem, wtedy opadaj\u0105 z ro\u015bliny starsze, kilkuletnie li\u015bcie. Bluszcz pospolity jest gatunkiem \u015br\u00f3dziemnomorsko-atlantyckim czyli historycznie zwi\u0105zanym z klimatem cieplejszym i wilgotniejszym, w Polsce osi\u0105ga wschodni\u0105 granic\u0119 zasi\u0119gu. W PAN Ogrodzie Botanicznym pi\u0119kne, kwitn\u0105ce okazy rosn\u0105 w okolicy \u201eGalerii Fangor\u00f3wka\u201d. Kopytnik pospolity (Asarum europaeum<\/em>)<\/strong> jest wieloletni\u0105 ro\u015blin\u0105 zieln\u0105 z pe\u0142zaj\u0105cym k\u0142\u0105czem z kt\u00f3rego wyrastaj\u0105 kr\u00f3tkie p\u0119dy z li\u015b\u0107mi, sk\u00f3rzastymi, ciemnozielonymi i b\u0142yszcz\u0105cymi o kszta\u0142cie nerkowatym lub okr\u0105g\u0142osercowatym, na d\u0142ugich ogonkach. Nerwy na li\u015bciach s\u0105 do\u015b\u0107 wyra\u017ane. W lasach li\u015bciastych potrafi zarasta\u0107 rozleg\u0142e powierzchnie. Zim\u0105 li\u015bcie trac\u0105 po\u0142ysk i ciemniej\u0105, ale utrzymuj\u0105 si\u0119 na ro\u015blinie, dopiero wiosn\u0105 przed wypuszczeniem m\u0142odych li\u015bci, cz\u0119\u015b\u0107 starych zostaje odrzucona. Gatunek o zasi\u0119gu<\/a> eurosyberyjskim, w Polsce rozpowszechniony poza p\u00f3\u0142nocno zachodni\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 kraju. W Ogrodzie odszuka\u0107 go mo\u017cna w kolekcji flory Polski, w tzw. \u201ele\u015bnym zak\u0105tku\u2019 przy wschodniej granicy z ulic\u0105 Wczasow\u0105. Barwinek pospolity (Vinca minor<\/em>)<\/strong> jest zimozielon\u0105 krzewink\u0105 o cienkich p\u0119dach p\u0142onnych o d\u0142ugo\u015bci 60 cm, czo\u0142gaj\u0105cych si\u0119 i p\u0119dach kwiatowych, wznosz\u0105cych si\u0119 na wysoko\u015b\u0107 15-20 cm. Li\u015bcie umieszczone s\u0105 naprzeciwlegle na kr\u00f3tkich ogonkach, w kszta\u0142cie eliptyczne, ca\u0142obrzegie, sk\u00f3rzaste i b\u0142yszcz\u0105ce, z wyra\u017anym rysunkiem nerw\u00f3w. Zim\u0105 li\u015bcie s\u0105 ciemnozielone, ale nadal b\u0142yszcz\u0105ce, pozostaj\u0105 na ro\u015blinie ca\u0142\u0105 zim\u0119 i nie ma widocznej wymiany li\u015bci w sezonie wegetacyjnym. Naturalnie ro\u015bnie w wilgotnych lasach li\u015bciastych. W Polsce wyst\u0119puje na terenie ca\u0142ego kraju poza cz\u0119\u015bci\u0105 p\u00f3\u0142nocno wschodni\u0105. W Ogrodzie ro\u015bnie na \u201erabacie le\u015bnej\u201d w kolekcji flory Polski nad stawami oraz w \u201ele\u015bnym zak\u0105tku\u201d.<\/p>\n <\/p>\n Mniej znanymi przedstawicielami ro\u015blin zimotrwa\u0142ych s\u0105 na przyk\u0142ad paprocie: paprotnik kolczysty, paprotnik ostry, podrze\u0144 \u017cebrowiec, paprotka zwyczajna i j\u0119zycznik zwyczajny. Paprotnik kolczysty (Polystichum aculeatum<\/em>)<\/strong> jest wieloletni\u0105 paproci\u0105 o ciemnozielonych, sk\u00f3rzastych li\u015bciach d\u0142ugo\u015bci 80, a nawet 100 cm i szeroko\u015bci 5-6 cm. Blaszka li\u015bciowa jest lancetowata, podw\u00f3jnie pierzasto z\u0142o\u017cona. Przez zim\u0119 li\u015bcie utrzymuj\u0105 si\u0119 na ro\u015blinie, ale wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich zamiera wiosn\u0105 gdy ro\u015blina wypuszcza ju\u017c m\u0142ode li\u015bcie. W Polsce spotykany w lasach g\u00f3rskich Karpat i Sudet\u00f3w, a tak\u017ce w lasach bukowych na ni\u017cu. W Ogrodzie ro\u015bnie na p\u00f3\u0142nocnym stoku \u201eGawrysiowej Kopy\u201d czyli najwy\u017cszego wzniesienia w kolekcji flory Polski. Paprotka zwyczajna (Polypodium vulgare<\/em>)<\/strong> jest r\u00f3wnie\u017c wieloletni\u0105 paproci\u0105 o zimotrwa\u0142ych li\u015bciach d\u0142ugo\u015bci 10-30(60) cm, kszta\u0142tu lancetowatopod\u0142ugowatego, g\u0142\u0119boko pojedynczo pierzasto wcinanych. W Polsce ni\u017cowej cz\u0119sto spotykana w lasach, w g\u00f3rach w szczelinach ska\u0142, a w siedliskach antropogenicznych (zwi\u0105zanych z dzia\u0142alno\u015bci\u0105 cz\u0142owieka) na starych murach. W Ogrodzie paprotka zwyczajna ro\u015bnie na \u201erabacie le\u015bnej\u201d w kolekcji flory Polski. J\u0119zycznik zwyczajny (Phyllitis scolopendrium<\/em>)<\/strong> potocznie zwany \u201ejelenim j\u0119zykiem\u201d to pi\u0119kna zimozielona papro\u0107 o li\u015bciach jasnozielonych, b\u0142yszcz\u0105cych, sk\u00f3rzastych, j\u0119zykowatych, niepodzielonych, o d\u0142ugo\u015bci 20-60 cm i szeroko\u015bci 3-6 cm. Wiosn\u0105 przed rozwojem m\u0142odych li\u015bci, stare zaczynaj\u0105 zasycha\u0107 i obumieraj\u0105. W Polsce wyst\u0119puje w cienistych, wilgotnych lasach li\u015bciastych i na zacienionych ska\u0142ach, g\u0142\u00f3wnie w Karpatach. W Ogrodzie samoistnie si\u0119 rozmna\u017ca i porasta p\u00f3\u0142nocne stoki wzniesie\u0144 w ekspozycji ro\u015blin pieni\u0144skich, a tak\u017ce w \u201ele\u015bnym zak\u0105tku\u2019 gdzie wspaniale prezentuje si\u0119 szczeg\u00f3lnie jesieni\u0105 w\u015br\u00f3d opad\u0142ych bukowych li\u015bci.<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n Bardzo ciekawymi gatunkami o zimotrwa\u0142ych li\u015bciach s\u0105: taj\u0119\u017ca jednostronna i sasanka wiosenna. Taj\u0119\u017ca jednostronna (Goodyera repens<\/em>)<\/strong> to ro\u015blina z rodziny storczykowatych (Orchidaceae<\/em>) o li\u015bciach lancetowatych do jajowatych, zebranych w rozetk\u0119, , grubych, sk\u00f3rzastych, barwy zielonej lub srebrzystozielonej z jasnymi lub bardzo ciemnymi nerwami. Li\u015bcie wytrzymuj\u0105 pod \u015bniegiem spadki temperatury do minus pi\u0119tnastu stopni. Z rozety li\u015bci wyrasta latem p\u0119d kwiatostanowy wysoko\u015bci 10-30 cm z ma\u0142ymi bia\u0142ymi kwiatami 6-7 mm. P\u0119d i kwiaty s\u0105 mi\u0119kko ow\u0142osione. W Polsce ro\u015bnie w lasach sosnowych i \u015bwierkowych g\u0142\u00f3wnie w p\u00f3\u0142nocnej, wschodniej i po\u0142udniowej cz\u0119\u015bci kraju. Sasanka wiosenna (Pulsatilla vernalis<\/em>)<\/strong> jest wieloletni\u0105 ro\u015blin\u0105 zieln\u0105, zimozielone li\u015bcie tworz\u0105 p\u0142ask\u0105 rozet\u0119 przy ziemi, s\u0105 sk\u00f3rzaste o blaszce nieparzystopierzastej z\u0142o\u017conej z 3-5 powcinanych, rudo ow\u0142osionych odcink\u00f3w. \u0141odyga ma 7-15 cm wysoko\u015bci. Kwiaty pojawiaj\u0105 si\u0119 w ko\u0144cu marca i kwietniu, p\u0142atki bia\u0142e wewn\u0105trz i sine lub fioletowe na zewn\u0105trz pokryte jasnomiedzianymi w\u0142oskami, w \u015brodku umieszczone s\u0105 liczne s\u0142upki i \u017c\u00f3\u0142te pr\u0119ciki. W Polsce ro\u015bnie w borach sosnowych w zachodniej po\u0142owie kraju, kt\u00f3ra jest wschodni\u0105 granic\u0105 zasi\u0119gu gatunku.<\/p>\n <\/p>\n Przedstawicielem gatunk\u00f3w sukulentowych w Polsce mo\u017ce by\u0107 rojownik pospolity (Jovibarba sobolifera<\/em>)<\/strong>. Ro\u015bliny tego gatunku s\u0105 bylinami z licznymi r\u00f3\u017cyczkami li\u015bciowymi, \u015brednicy do 4 cm, oraz wzniesionymi \u0142odygami kwiatowymi, wysoko\u015bci 25-40 cm. Li\u015bcie s\u0105 mi\u0119siste, na brzegu orz\u0119sione, \u0142ukowato zagi\u0119te do \u015brodka. Podczas zimy gdy ro\u015bliny okryte s\u0105 \u015bniegiem pozostaj\u0105 ca\u0142y czas \u017cywo zielone, natomiast gdy brak jest okrywy \u015bnie\u017cnej, a temperatura spada poni\u017cej zera stopni Celsjusza, li\u015bcie czerwieniej\u0105. Gdy temperatura wzrasta li\u015bcie rojownika z powrotem si\u0119 zazieleniaj\u0105. W kolekcji flory Polski ro\u015bliny te mo\u017cna ogl\u0105da\u0107 na po\u0142udniowym stoku \u201eGawrysiowej Kopy\u201d czyli najwy\u017cszego wzniesienia w kolekcji flory Polski.<\/p>\n <\/p>\n To zaledwie kilka przyk\u0142ad\u00f3w z bogatej kolekcji ro\u015blin zimotrwa\u0142ych, wi\u0119cej mo\u017cna zobaczy\u0107 odwiedzaj\u0105c Ogr\u00f3d w zimowej porze, dlatego proponujemy obserwowa\u0107 tutaj przyrod\u0119 i zachodz\u0105ce w niej zmiany, kt\u00f3re mog\u0105 by\u0107 fascynuj\u0105ce nie tylko dla mi\u0142o\u015bnik\u00f3w natury.<\/p>\n <\/p>\n Literatura:<\/strong><\/p>\n Marek Snowarski – Flora Polski www.atlas-ro\u015blin.pl Tekst: Anna Gasek | Zdj\u0119cia W. Gawry\u015b, A. Gasek, M. Bederska-B\u0142aszczyk<\/p>\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Przez kolejne grudnie, maje cz\u0142owiek goni jak szalony A za nami pozostaje sto okazji przegapionych Kto\u015b wytyka nam co chwil\u0119 W mr\u00f3z czy w upa\u0142, w zimie, w lecie Szans niedostrze\u017conych tyle I kto\u015b racj\u0119 ma, lecz przecie\u017c Jeszcze w zielone gramy, jeszcze nie umieramy Jeszcze kt\u00f3rego\u015b rana odbijemy si\u0119 od \u015bciany Jeszcze wiosenne deszcze…<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":3058,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_kad_blocks_custom_css":"","_kad_blocks_head_custom_js":"","_kad_blocks_body_custom_js":"","_kad_blocks_footer_custom_js":"","ngg_post_thumbnail":0,"_kad_post_transparent":"","_kad_post_title":"","_kad_post_layout":"","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"","_kad_post_vertical_padding":"","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false,"_kad_post_classname":"","footnotes":""},"categories":[34],"tags":[373,371,132,370,366,372,168,368,369,367,365],"class_list":["post-3030","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-w-naszym-ogrodzie","tag-barwinek-pospolity","tag-bluszcz-pospolity","tag-borowka-brusznica","tag-gajowiec-zolty","tag-jodla-pospolita","tag-kopytnik-pospolity","tag-pan-ogrod-botaniczny-w-powsinie","tag-rojnik","tag-rojowniki","tag-rozchodniki","tag-swierk-pospolity"],"taxonomy_info":{"category":[{"value":34,"label":"W naszym Ogrodzie"}],"post_tag":[{"value":373,"label":"Barwinek pospolity"},{"value":371,"label":"bluszcz pospolity"},{"value":132,"label":"bor\u00f3wka brusznica"},{"value":370,"label":"gajowiec \u017c\u00f3\u0142ty"},{"value":366,"label":"jod\u0142a pospolita"},{"value":372,"label":"Kopytnik pospolity"},{"value":168,"label":"PAN Ogr\u00f3d Botaniczny w Powsinie"},{"value":368,"label":"rojnik"},{"value":369,"label":"rojowniki"},{"value":367,"label":"rozchodniki"},{"value":365,"label":"\u015bwierk pospolity"}]},"featured_image_src_large":["https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/glowne-1024x640.jpg",1024,640,true],"author_info":{"display_name":"admin_1","author_link":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/author\/admin_1\/"},"comment_info":0,"category_info":[{"term_id":34,"name":"W naszym Ogrodzie","slug":"w-naszym-ogrodzie","term_group":0,"term_taxonomy_id":34,"taxonomy":"category","description":"","parent":18,"count":65,"filter":"raw","cat_ID":34,"category_count":65,"category_description":"","cat_name":"W naszym Ogrodzie","category_nicename":"w-naszym-ogrodzie","category_parent":18}],"tag_info":[{"term_id":373,"name":"Barwinek pospolity","slug":"barwinek-pospolity","term_group":0,"term_taxonomy_id":373,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw"},{"term_id":371,"name":"bluszcz pospolity","slug":"bluszcz-pospolity","term_group":0,"term_taxonomy_id":371,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw"},{"term_id":132,"name":"bor\u00f3wka brusznica","slug":"borowka-brusznica","term_group":0,"term_taxonomy_id":132,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":2,"filter":"raw"},{"term_id":370,"name":"gajowiec \u017c\u00f3\u0142ty","slug":"gajowiec-zolty","term_group":0,"term_taxonomy_id":370,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw"},{"term_id":366,"name":"jod\u0142a pospolita","slug":"jodla-pospolita","term_group":0,"term_taxonomy_id":366,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":2,"filter":"raw"},{"term_id":372,"name":"Kopytnik pospolity","slug":"kopytnik-pospolity","term_group":0,"term_taxonomy_id":372,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw"},{"term_id":168,"name":"PAN Ogr\u00f3d Botaniczny w Powsinie","slug":"pan-ogrod-botaniczny-w-powsinie","term_group":0,"term_taxonomy_id":168,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":64,"filter":"raw"},{"term_id":368,"name":"rojnik","slug":"rojnik","term_group":0,"term_taxonomy_id":368,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw"},{"term_id":369,"name":"rojowniki","slug":"rojowniki","term_group":0,"term_taxonomy_id":369,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw"},{"term_id":367,"name":"rozchodniki","slug":"rozchodniki","term_group":0,"term_taxonomy_id":367,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw"},{"term_id":365,"name":"\u015bwierk pospolity","slug":"swierk-pospolity","term_group":0,"term_taxonomy_id":365,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":2,"filter":"raw"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3030","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3030"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3030\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3058"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3030"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3030"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3030"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"\"](\"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/01.-jodla-pospolita-z-lewej-i-swierk-pospolity-z-prawej.jpg\")
<\/a><\/a><\/a><\/a><\/a><\/a><\/a><\/a><\/a><\/a><\/a><\/a><\/a><\/a><\/a><\/a><\/a><\/a>
\nWitkowska-\u017buk, L., 2013 \u2013 Flora Polski, Ro\u015bliny le\u015bne
\nSzweykowska A., Szweykowski J., 1973 \u2013 Botanika
\nSzafer W., 1964 \u2013 Og\u00f3lna geografia ro\u015blin
\nSzlachetko D. L., 2001 \u2013 Flora Polski, Storczyki
\nPi\u0119ko\u015b-Mirkowa H., Mirek Z., 2006 \u2013 Flora Polski, Ro\u015bliny Chronione<\/p>\n