{"id":3023,"date":"2021-02-14T19:43:35","date_gmt":"2021-02-14T18:43:35","guid":{"rendered":"https:\/\/ogrod-powsin.pl\/blog\/?p=3023"},"modified":"2021-02-14T19:43:35","modified_gmt":"2021-02-14T18:43:35","slug":"gymnocalycium-denudatum-w-zielonym-raju-i-gran-chaco","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/gymnocalycium-denudatum-w-zielonym-raju-i-gran-chaco\/","title":{"rendered":"Gymnocalycium denudatum w Zielonym Raju i Gran Chaco"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Gymnocalicium-denudatum2-3.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-3025 size-full\" src=\"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Gymnocalicium-denudatum2-3.jpg\" alt=\"\" width=\"1920\" height=\"1200\" srcset=\"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Gymnocalicium-denudatum2-3.jpg 1920w, https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Gymnocalicium-denudatum2-3-300x188.jpg 300w, https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Gymnocalicium-denudatum2-3-1024x640.jpg 1024w, https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Gymnocalicium-denudatum2-3-768x480.jpg 768w, https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Gymnocalicium-denudatum2-3-1536x960.jpg 1536w\" sizes=\"auto, (max-width: 1920px) 100vw, 1920px\" \/><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Zim\u0119 mamy jak za dawnych lat, a w Oran\u017cerii ci\u0105gle lato! Kwitnie gymnokalycium nagie <em>Gymnocalycium denudatum <\/em>(syn. <em>Echinocactus intermedius<\/em>), zwane niekiedy \u201epaj\u0119czym kaktusem\u201d z powodu kszta\u0142tu swoich cierni. Prezentuj\u0105 si\u0119 one niczym stadko upiornie bia\u0142ych paj\u0105k\u00f3w w\u0142a\u017c\u0105cych na zielon\u0105 pi\u0142eczk\u0119. Gymnokalycia to niewielkie, okr\u0105g\u0142e sukulenty o \u0142uskowatej, lecz nieuzbrojonej ani w ciernie, ani w glochidia (&#8222;nagiej&#8221;) rurce kwiatowej \u2013 st\u0105d ich nazwa naukowa (\u201egymnos \u2013 nagi, go\u0142y\u201d i \u201ecalyx \u2013 kielich, tu: rurka\u201d). Uprawa tych urokliwych, pi\u0119knie kwitn\u0105cych kaktus\u00f3w mo\u017ce by\u0107 \u0142atwa i prosta, o ile przestrzega si\u0119 kilku regu\u0142. Gymnokalycium nagie ro\u015bnie dziko w Ameryce Po\u0142udniowej, a konkretnie w rejonie Gran Chaco od Rio Grande do Sul w Brazylii do prowincji Corrientes oraz Missiones w Argentynie, prawdopodobnie tak\u017ce w s\u0105siednich regionach Urugwaju i Paragwaju.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">W przeciwie\u0144stwie do kaktus\u00f3w pochodz\u0105cych z pusty\u0144 USA i Meksyku gymnokalycia cierpi\u0105 od mocnego S\u0142o\u0144ca! Zmienia ono najpierw ich kolor, a potem wywo\u0142uje oparzenia, zw\u0142aszcza w warunkach niedostatecznej wentylacji. Latem nie powinno si\u0119 dopuszcza\u0107 do zbytniego wysuszenia naszych okaz\u00f3w. Brak wody przy nadmiernym \u015bwietle mo\u017ce prowadzi\u0107 do obumarcia korzeni. Wskazane jest dodatkowe nawil\u017canie. Pr\u00f3by ich ratowania przez mocniejsze podlewanie mog\u0105 paradoksalnie jeszcze mocniej zaszkodzi\u0107 naszemu gymnokalycium. Ratunkiem bywa raczej wyci\u0105gni\u0119cie kaktusa z pod\u0142o\u017ca, ostro\u017cne acz staranne oczyszczenie korzeni, potem ich wysuszenie i ponowne ukorzenienie. Niekiedy to si\u0119 udaje, ale g\u0142\u00f3wnie dla m\u0142odych okaz\u00f3w. R\u00f3wnie gro\u017any jak przelanie bywa niedob\u00f3r wody. Gymnokalycium w\u00f3wczas zapada si\u0119 w sobie kurcz\u0105c si\u0119 i trac\u0105c j\u0119drno\u015b\u0107. Odtworzenie w uprawie odpowiednich r\u00f3\u017cnic temperatur dobowych i rocznych to warunek obfitego kwitnienia.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Pod\u0142o\u017ce dla tych kaktus\u00f3w sk\u0142ada\u0107 si\u0119 powinno zar\u00f3wno z frakcji glebowych &nbsp;jak i mineralnych z dodatkiem torfu i odpowiednich soli mineralnych. Na frakcj\u0119 glebow\u0105 najlepiej nadaj\u0105 si\u0119: ziemia bukowa, przekompostowana \u015bci\u00f3\u0142ka le\u015bna oraz g\u00f3rskie gleby wapienne. Optymalne sk\u0142adniki frakcji mineralnej to: przesiane \u0142upki i \u0142om skalny, keramzyt 0-5 mm, sezonowana glina, odpowiednio przygotowany \u017cu\u017cel ewentualnie drobny \u017cwir b\u0105d\u017a gruboziarnisty piach. Z frakcji organicznych nadadz\u0105 si\u0119 w\u0119giel drzewny i przesiany torf, z minera\u0142\u00f3w za\u015b uwodniony gips, siarczan baru albo mielona siarka. Wszystkie te sk\u0142adniki zwil\u017ca si\u0119, a potem sterylizuje, zwykle w mikrofal\u00f3wce. Nawozimy sk\u0105po, specjalnymi nawozami dla kaktus\u00f3w.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dla wszystkich gymnokalyci\u00f3w, w tym nagiego, niebezpiecznym okresem bywa nasza polska wiosna, tudzie\u017c zwi\u0105zane z jej nadej\u015bciem wznowienie podlewania. W marcu jak w garncu, a kwiecie\u0144 plecie\u0144 &#8211; po zimie mo\u017cemy niemal od razu przej\u015b\u0107 do lata, po czym doczeka\u0107 si\u0119 fali przymrozk\u00f3w i ostatnich majowych ch\u0142od\u00f3w \u201eZimnych Ogrodnik\u00f3w\u201d. Nie mo\u017cna wtedy ani przela\u0107, ani przciwnie przesuszy\u0107 korzeni ro\u015blin. Zabezpieczy\u0107 trzeba sta\u0142\u0105 ciep\u0142ot\u0105 zapobiegaj\u0105c\u0105 gniciu korzeni. Dalsze regu\u0142y podlewania nie r\u00f3\u017cni\u0105 szczeg\u00f3lnie od zalece\u0144 dla pozosta\u0142ych kaktus\u00f3w:<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>nie podlewa\u0107 w czasie zimowego snu<\/li>\n<li>stosowa\u0107 mi\u0119kk\u0105 wod\u0119 przyk\u0142adowo deszcz\u00f3wk\u0119<\/li>\n<li>unika\u0107 zimnej wody podczas spiekoty<\/li>\n<li>cz\u0119\u015bciej nawadnia\u0107 pod\u0142o\u017ca mineralne ni\u017c torfiaste<\/li>\n<li>dodatkowo nawil\u017ca\u0107 powietrze w szklarniach w czasie najgorszych upa\u0142\u00f3w<\/li>\n<li>zasila\u0107 nawozem dla kaktus\u00f3w cz\u0119sto, ale ma\u0142ymi dawkami, co 2-3 podlewania<\/li>\n<li>przy mocnym parowaniu pod\u0142o\u017ca zredukowa\u0107 zalecan\u0105 dawk\u0119 nawozu do 50-70%.<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Osobnymi regu\u0142ami rz\u0105dzi si\u0119 dokarmianie i podlewanie wschod\u00f3w. Nasiona wsiane na pod\u0142o\u017ca mineralne trzeba dokarmia\u0107, tych wsianych na torfowe niekoniecznie. Optymalne dawki nawozdu dla siewek na glebach mineralnych powinny wynosi\u0107 co najwy\u017cej 30% st\u0119\u017cenia dla okaz\u00f3w doros\u0142ych. Substrat do siew\u00f3w mog\u0105 Pa\u0144stwo komponowa\u0107 samodzielnie z: grubego piachu lub drobnego \u017cwiru, preparowanego \u017cu\u017clu piecowego, mielonej siarki i w\u0119gla drzewnego, siarczanu baru, odka\u017canych dodatkowo chinozolem, nadmanganianem potasu albo innymi fungicydami.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">W og\u00f3le sk\u0142ad chemiczny i struktura pod\u0142o\u017ca dla gymnokalyci\u00f3w mniej jest istotna od wilgotno\u015bci pod\u0142o\u017ca ale i powietrza. Ro\u015bliny te najlepiej rozwijaj\u0105 si\u0119 w p\u00f3\u0142cieniu. Posadzone na wewn\u0119trzym parapecie okna wytrzymaj\u0105 silniejsze S\u0142o\u0144ce ni\u017c w oran\u017cerii, gdy\u017c szyby poch\u0142on\u0105 nieco UV, a i budynki cz\u0119sto s\u0105 ocieniane drzewami lub innymi budynkami. Gymnokalycia eksponowane w palmiarniach i oran\u017ceriach wymagaj\u0105 zar\u00f3wno mocnego wietrzenia, jak i cieniowania siatkami.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Gymnocalicium-denudatum2-19.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" wp-image-3026 alignleft\" src=\"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Gymnocalicium-denudatum2-19-215x300.jpg\" alt=\"\" width=\"250\" height=\"349\" srcset=\"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Gymnocalicium-denudatum2-19-215x300.jpg 215w, https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Gymnocalicium-denudatum2-19-734x1024.jpg 734w, https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Gymnocalicium-denudatum2-19-768x1071.jpg 768w, https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Gymnocalicium-denudatum2-19.jpg 918w\" sizes=\"auto, (max-width: 250px) 100vw, 250px\" \/><\/a>Gymnokalycia to rodzaj typowy dla Gran Chaco: rozleg\u0142ej r\u00f3wniny rozci\u0105gaj\u0105cej si\u0119 mi\u0119dzy \u0142a\u0144cuchem And\u00f3w a rzek\u0105 Paragwaj, znanej w Polsce g\u0142\u00f3wnie z powie\u015bci Szklarskiego. Chaco ujmowane jest przez geograf\u00f3w jako strefa podzwrotnikowa o zmiennej ilo\u015bci opad\u00f3w, znacz\u0105co ni\u017cszej na zachodzie. Mimo to nie ma tu p\u00f3\u0142pusty\u0144 ani pusty\u0144, spotykanych przy podobnej ciep\u0142ocie i ukszta\u0142towaniu terenu po drugiej stronie r\u00f3wnika: w Meksyku i na ameryka\u0144skim Po\u0142udniu. Ro\u015blinno\u015b\u0107 Chaco tworz\u0105 za to sawanny i lasy \u0142\u0119gowe. Dlatego gymnokalycia s\u0105 bardziej cieniolubne i \u017c\u0105dne wilgoci od swoich p\u00f3\u0142nocnoameryka\u0144skich krewniak\u00f3w. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 przedstawicieli tego rodzaju zimuje przy temperaturze 5-7\u00b0C. Jedynie gatunki botaniczne <em>G. anisitsii, G. damsii<\/em> oraz <em>G. mihanovichii<\/em>, tudzie\u017c wyhodowane z nich odmiany ozdobne wymagaj\u0105 wi\u0119cej ciep\u0142a, tak 7-14\u00b0C, przy odpowiednio wy\u017cszym uwilgotnieniu gleby.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Cho\u0107 flora Gran Chaco zdaje si\u0119 uboga na tle flory s\u0105siednich las\u00f3w deszczowych Brazylii to jednak da\u0142a \u015bwiatu szereg u\u017cytecznych gatunk\u00f3w. To st\u0105d pochodzi \u015blicznie kwitn\u0105ca co roku w powsi\u0144skim \u201eZielonym Raju\u201d jakaranda mimozolistna <em>Jacaranda mimosifolia<\/em>, szeroko stosowana w zieleni miejskiej stref tropikalnych jak r\u00f3wnie\u017c kopernicja bia\u0142a czyli caranday <em>Copernicia alba<\/em>. Dawniej dostarcza\u0142a wosku na \u015bwiece, dzi\u015b trwaj\u0105 prace nad wykorzystaniem jej lipid\u00f3w jako biodiesla. Spo\u015br\u00f3d innych ni\u017c gymnokalycia kaktus\u00f3w niezmiernie lubiana pozostaje pochodz\u0105ca z tego regionu stetsonia <em>Stetsonia coryne<\/em>, jakiej zdrewnia\u0142e pnie osi\u0105gaj\u0105 na stanowiskach naturalnych do 8 m wysoko\u015bci i 0,4 m \u015brednicy. Podobnie jak kolumnowe kaktusy z Ameryki P\u00f3\u0142nocnej tako\u017c i stetsonia kwitnie kr\u00f3tko, w nocy, a zapylana jest przez nietoperze.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Siedliska naturalne gymnokalyci\u00f3w d\u0142ugo pozostawa\u0142y dziewicze i wolne od wszelkich zagro\u017ce\u0144, nawet po przybyciu bia\u0142ych. W pocz\u0105tkach XX wieku panowa\u0142o przekonanie o wielkiej zasobno\u015bci tych teren\u00f3w w rop\u0119 naftow\u0105, a w latach 1932-35 Paragwaj i Boliwia prowadzi\u0142y nawet wojn\u0119 o Gran Chaco (przy czym Boliwii zale\u017ca\u0142o tak\u017ce na dost\u0119pie do rzeki Paragwaj jako drogi wodnej na Atlantyk, skoro nie mia\u0142a szans na odzyskanie dost\u0119pu do Pacyfiku), jednak miejscowe zasoby \u201eczarnego z\u0142ota\u201d okaza\u0142y si\u0119 niewielkie, by nie rzec urojone. Ani Inkom, ani konkwistadorom, ani ju\u017c niepodleg\u0142ym republikom Ameryki \u0141aci\u0144skiej nie udawa\u0142o si\u0119 kolonizacja rolna Gran Chaco. Tutejsze lu\u017ane lasy, sawanny i mokrad\u0142a d\u0142ugo pozostawa\u0142y bardzo ekstensywnie eksploatowane jako tereny \u0142owne rdzennej ludno\u015bci i trasa przejazdu lub przemarszu. Sytuacja radykalnie zmieni\u0142a si\u0119 dopiero w latach 20. Minionego wieku, kiedy to na ziemie te nap\u0142ywa\u0107 zacz\u0119li mennonici z Kanady i Zwi\u0105zku Radzieckiego. Wsp\u00f3lnota owa, znana w Polsce pod nazw\u0105 \u201eOl\u0119dr\u00f3w\u201d, s\u0142ynie z kunsztu w osuszaniu bagien oraz nawadnianiu piaszczysk. Osi\u0105gaj\u0105 to dzi\u0119ki nadzwyczajnej pracowito\u015bci, gdy\u017c wiara zabrania im korzystania z silnik\u00f3w spalinowych i elektrycznych. Z Gran Chaco posz\u0142o im r\u00f3wnie sprawnie jak z \u017bu\u0142awami Wi\u015blanami i mokrad\u0142ami Puszczy Kampinoskiej w okolicach Kazunia, a potem stepami po\u0142udniowej Ukrainy. Na szcz\u0119\u015bcie do 2017 r. ochron\u0105 w postaci park\u00f3w narodowych i rezerwat\u00f3w obj\u0119to a\u017c jedn\u0105 pi\u0105t\u0105 Gran Chaco.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">mgr Adam Kapler<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Zim\u0119 mamy jak za dawnych lat, a w Oran\u017cerii ci\u0105gle lato! Kwitnie gymnokalycium nagie Gymnocalycium denudatum (syn. Echinocactus intermedius), zwane niekiedy \u201epaj\u0119czym kaktusem\u201d z powodu kszta\u0142tu swoich cierni. Prezentuj\u0105 si\u0119 one niczym stadko upiornie bia\u0142ych paj\u0105k\u00f3w w\u0142a\u017c\u0105cych na zielon\u0105 pi\u0142eczk\u0119. Gymnokalycia to niewielkie, okr\u0105g\u0142e sukulenty o \u0142uskowatej, lecz nieuzbrojonej ani w ciernie, ani w glochidia&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":3025,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_kad_blocks_custom_css":"","_kad_blocks_head_custom_js":"","_kad_blocks_body_custom_js":"","_kad_blocks_footer_custom_js":"","ngg_post_thumbnail":0,"_kad_post_transparent":"","_kad_post_title":"","_kad_post_layout":"","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"","_kad_post_vertical_padding":"","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false,"_kad_post_classname":"","footnotes":""},"categories":[35,34],"tags":[364,363,362,168],"class_list":["post-3023","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-po-drugiej-stronie-swiata","category-w-naszym-ogrodzie","tag-flora-brazylii","tag-gran-chaco","tag-gymnocalycium-denudatum","tag-pan-ogrod-botaniczny-w-powsinie"],"taxonomy_info":{"category":[{"value":35,"label":"Po drugiej stronie \u015bwiata"},{"value":34,"label":"W naszym Ogrodzie"}],"post_tag":[{"value":364,"label":"Flora Brazylii"},{"value":363,"label":"Gran Chaco"},{"value":362,"label":"Gymnocalycium denudatum"},{"value":168,"label":"PAN Ogr\u00f3d Botaniczny w Powsinie"}]},"featured_image_src_large":["https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Gymnocalicium-denudatum2-3-1024x640.jpg",1024,640,true],"author_info":{"display_name":"admin_1","author_link":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/author\/admin_1\/"},"comment_info":0,"category_info":[{"term_id":35,"name":"Po drugiej stronie \u015bwiata","slug":"po-drugiej-stronie-swiata","term_group":0,"term_taxonomy_id":35,"taxonomy":"category","description":"","parent":18,"count":15,"filter":"raw","cat_ID":35,"category_count":15,"category_description":"","cat_name":"Po drugiej stronie \u015bwiata","category_nicename":"po-drugiej-stronie-swiata","category_parent":18},{"term_id":34,"name":"W naszym Ogrodzie","slug":"w-naszym-ogrodzie","term_group":0,"term_taxonomy_id":34,"taxonomy":"category","description":"","parent":18,"count":65,"filter":"raw","cat_ID":34,"category_count":65,"category_description":"","cat_name":"W naszym Ogrodzie","category_nicename":"w-naszym-ogrodzie","category_parent":18}],"tag_info":[{"term_id":364,"name":"Flora Brazylii","slug":"flora-brazylii","term_group":0,"term_taxonomy_id":364,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw"},{"term_id":363,"name":"Gran Chaco","slug":"gran-chaco","term_group":0,"term_taxonomy_id":363,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw"},{"term_id":362,"name":"Gymnocalycium denudatum","slug":"gymnocalycium-denudatum","term_group":0,"term_taxonomy_id":362,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw"},{"term_id":168,"name":"PAN Ogr\u00f3d Botaniczny w Powsinie","slug":"pan-ogrod-botaniczny-w-powsinie","term_group":0,"term_taxonomy_id":168,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":64,"filter":"raw"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3023","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3023"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3023\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3025"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3023"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3023"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3023"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}