{"id":3008,"date":"2021-02-08T11:19:06","date_gmt":"2021-02-08T10:19:06","guid":{"rendered":"https:\/\/ogrod-powsin.pl\/blog\/?p=3008"},"modified":"2021-02-10T09:26:31","modified_gmt":"2021-02-10T08:26:31","slug":"peireskia-wielkolistna-latimeria-wsrod-kaktusow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/peireskia-wielkolistna-latimeria-wsrod-kaktusow\/","title":{"rendered":"Peireskia wielkolistna \u2013 latimeria w\u015br\u00f3d kaktus\u00f3w"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>
Pereskia grandifolia. Fot. Kurt St\u00fcber<\/figcaption><\/figure>\n

Oran\u017ceria s\u0142ynie szeroko ze swojej kolekcji sukulent\u00f3w, obejmuj\u0105cej nie tylko kaktusy, ale r\u00f3wnie\u017c ich truj\u0105ce sobowt\u00f3ry: sukulentowe wilczomlecze. Jednym z najosobliwszych pere\u0142ek naszej Oran\u017cerii pozostaje od lat, kwitn\u0105ce w\u0142a\u015bnie teraz zim\u0105, drzewid\u0142o wielkolistne vel peireskia wielkolistna Peireskia grandifolia<\/em>. To ro\u015blina zdecydowanie nie przypominaj\u0105ca typowych Cactaceae<\/em>, pr\u0119dzej ju\u017c dzik\u0105 r\u00f3\u017c\u0119, zwana zreszt\u0105 w wielu j\u0119zykach \u201ekaktusem r\u00f3\u017cowatym\u201d czy \u201ekaktusem-r\u00f3\u017c\u0105\u201d. Peireskia zas\u0142uguje na miano \u201e\u017cywej skamienia\u0142o\u015bci\u201d a zarazem \u201eogniwa po\u015bredniego\u201d. Stanowi bowiem wci\u0105\u017c \u017cyw\u0105 i ca\u0142kiem pospolit\u0105 w naturze pozosta\u0142o\u015b\u0107 wczesnych etap\u00f3w ewolucji rodziny kaktusowatych. Zachowa\u0142a bowiem drzewiasty (st\u0105d: drzewid\u0142o) pokr\u00f3j, prawdziwe li\u015bcie o szerokich blaszkach oraz kor\u0119 bez aparat\u00f3w szparkowych na p\u0119dach.<\/p>\n

O przynale\u017cno\u015bci peireskii do kaktusowatych \u015bwiadcz\u0105 za to nieobecne u pozosta\u0142ych rodzin areole, czyli kr\u00f3tkop\u0119dy wypuszczaj\u0105ce kwiaty, d\u0142ugop\u0119dy i ciernie, zar\u00f3wno te w\u0142a\u015bciwe, trudne do od\u0142amania, jak i nader kruche glochidy. Drugim widomym dowodem kaktusowej natury drzewid\u0142a jest jego kwiat, podzielony na trzy odcinki: rurk\u0119 kwiatow\u0105, szypu\u0142k\u0119 oraz wg\u0142\u0119bione dno, zwane u kaktus\u00f3w perykalpelem, o spiralnie u\u0142o\u017conych pr\u0119cikach i jaskrawych listkach okwiatu. Drzewid\u0142o stanowi zatem ro\u015blinny odpowiednik takich ogniw po\u015brednich \u015bwiata zwierz\u0119cego, jak trzonop\u0142etwa ryba latimeria, znosz\u0105cy jajka ssak dziobak albo jedyny g\u0142owon\u00f3g o prawdziwej muszli \u2013 \u0142odzik.<\/p>\n

Nie bez powodu w oran\u017cerii eksponujemy peireski\u0119 tu\u017c obok plumerii czerwonej (frangipani) Plumeria rubra, <\/em>\u015bwi\u0119tego drzewa Maj\u00f3w i Aztek\u00f3w, dzi\u015b narodowego kwiatu Nikaragui. Cho\u0107 ro\u015bliny te nale\u017c\u0105 do odmiennych rodzin (plumeria podobnie jak oleander i barwinek do toinowatych Apocynaceae<\/em>), a i plumeria nie posiada cierni, to reprezentuj\u0105 ten sam ewolucyjny proces przechodzenia od niskich drzew lasu deszczowego do kolczastych sukulent\u00f3w pusty\u0144, oddychaj\u0105cych i asymiluj\u0105cych ju\u017c tylko \u0142odygami, niejako uchwycony w tym samym momencie.<\/p>\n

\"\"
Karol Plumier<\/figcaption><\/figure>\n

Drugim powodem fizycznej blisko\u015bci obu sukulent\u00f3w jest fakt, \u017ce to w\u0142a\u015bnie Karol Plumier (uwieczniony w nazwie rodzajowej plumerii) jako pierwszy opisa\u0142 drzewid\u0142o dla europejskiej nauki w 1703 r. Linneusz przeni\u00f3s\u0142 j\u0105 potem do rodzaju kaktus, ale Filip Miller odtworzy\u0142 osobny rodzaj pisany Pereskia <\/em>lub Peireskia<\/em>. Ta druga pisownia dzi\u015b sta\u0142a si\u0119 rzadsza, a szkoda! Lepiej przecie\u017c oddaje intencje tw\u00f3rcy, gdy\u017c honoruje wielkiego francuskiego uczonego, opata Miko\u0142aja Klaudiusza de Peiresc (1580-1637). W naszych czasach pami\u0119ta si\u0119 go jako astronoma i kolekcjonera sztuki, aczkolwiek jako prawdziwy cz\u0142owiek renesansu udziela\u0142 si\u0119 na wielu innych polach: potwierdzi\u0142 hipotez\u0119 Harveya o kr\u0105\u017ceniu krwi; wyja\u015bni\u0142, \u017ce tajemniczy \u201edeszcz krwi\u201d to w rzeczywisto\u015bci wydaliny g\u0105sienic motyla niestrz\u0119pa g\u0142ogowca; zbada\u0142 sporo szczeg\u00f3\u0142\u00f3w z biologii kameleona, s\u0142onia oraz alzarona (wymar\u0142ej ju\u017c dzi\u015b gazeli) etc.<\/p>\n

Sukulenty te w swojej ojczy\u017anie s\u0105 bardzo u\u017cyteczne. Formuje si\u0119 z nich \u017cywop\u0142oty, zjada li\u015bcie i owoce, smakiem i \u201efuterkiem\u201d pono\u0107 do\u015b\u0107 podobne do naszego agrestu. Uprawa drzewid\u0142a wielkolistnego jest prosta, o ile zabezpieczy mu si\u0119 odpowiednie warunki. Wymaga temperatury nie spadaj\u0105cej poni\u017cej 10 C. Lubi \u015bwiat\u0142o rozproszone, najmocniejsze rano i wieczorem. P\u00f3\u0142cie\u0144 hamuje wzrost tego arcyciekawego kaktusa, sprzyjaj\u0105c prowadzeniu go jako bonsai. Gleba musi by\u0107 dobrze napowietrzona i zdrenowana, najlepiej z warstw\u0105 kamyk\u00f3w albo \u017cwiru na dnie. Jak wszystkim kaktusom szkodzi mu przelanie. Przelany okaz niestety zwykle ginie. Nie lubi jednak d\u0142ugich okres\u00f3w suszy. Je\u017celi ziemia jest dobrze zdrenowana, to nale\u017cy peireski\u0119 podlewa\u0107 cz\u0119sto, ale niewielkimi dawkami.<\/p>\n

mgr Adam Kapler<\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Oran\u017ceria s\u0142ynie szeroko ze swojej kolekcji sukulent\u00f3w, obejmuj\u0105cej nie tylko kaktusy, ale r\u00f3wnie\u017c ich truj\u0105ce sobowt\u00f3ry: sukulentowe wilczomlecze. Jednym z najosobliwszych pere\u0142ek naszej Oran\u017cerii pozostaje od lat, kwitn\u0105ce w\u0142a\u015bnie teraz zim\u0105, drzewid\u0142o wielkolistne vel peireskia wielkolistna Peireskia grandifolia. To ro\u015blina zdecydowanie nie przypominaj\u0105ca typowych Cactaceae, pr\u0119dzej ju\u017c dzik\u0105 r\u00f3\u017c\u0119, zwana zreszt\u0105 w wielu j\u0119zykach \u201ekaktusem…<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":3017,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_kad_blocks_custom_css":"","_kad_blocks_head_custom_js":"","_kad_blocks_body_custom_js":"","_kad_blocks_footer_custom_js":"","ngg_post_thumbnail":0,"_kad_post_transparent":"","_kad_post_title":"","_kad_post_layout":"","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"","_kad_post_vertical_padding":"","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false,"_kad_post_classname":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[361,168,360],"class_list":["post-3008","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-rozne","tag-karol-plumier","tag-pan-ogrod-botaniczny-w-powsinie","tag-peireskia-wielkolistna"],"acf":[],"taxonomy_info":{"category":[{"value":1,"label":"R\u00f3\u017cne"}],"post_tag":[{"value":361,"label":"Karol Plumier"},{"value":168,"label":"PAN Ogr\u00f3d Botaniczny w Powsinie"},{"value":360,"label":"Peireskia wielkolistna"}]},"featured_image_src_large":["https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/1200px-Pereskia_grandifolia_04764-1024x768.jpg",1024,768,true],"author_info":{"display_name":"admin_1","author_link":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/author\/admin_1\/"},"comment_info":0,"category_info":[{"term_id":1,"name":"R\u00f3\u017cne","slug":"rozne","term_group":0,"term_taxonomy_id":1,"taxonomy":"category","description":"","parent":18,"count":46,"filter":"raw","term_order":"0","cat_ID":1,"category_count":46,"category_description":"","cat_name":"R\u00f3\u017cne","category_nicename":"rozne","category_parent":18}],"tag_info":[{"term_id":361,"name":"Karol Plumier","slug":"karol-plumier","term_group":0,"term_taxonomy_id":361,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw","term_order":"0"},{"term_id":168,"name":"PAN Ogr\u00f3d Botaniczny w Powsinie","slug":"pan-ogrod-botaniczny-w-powsinie","term_group":0,"term_taxonomy_id":168,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":64,"filter":"raw","term_order":"0"},{"term_id":360,"name":"Peireskia wielkolistna","slug":"peireskia-wielkolistna","term_group":0,"term_taxonomy_id":360,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw","term_order":"0"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3008","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3008"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3008\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3017"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3008"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3008"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3008"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}