{"id":2998,"date":"2021-02-02T10:56:24","date_gmt":"2021-02-02T09:56:24","guid":{"rendered":"https:\/\/ogrod-powsin.pl\/blog\/?p=2998"},"modified":"2021-02-10T09:28:35","modified_gmt":"2021-02-10T08:28:35","slug":"figi-pod-sniegiem-albo-anomalie-klimatyczne-wczoraj-i-dzis","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/figi-pod-sniegiem-albo-anomalie-klimatyczne-wczoraj-i-dzis\/","title":{"rendered":"Figi pod \u015bniegiem albo anomalie klimatyczne wczoraj i dzi\u015b"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>To nie Turcja ani Hiszpania 2021, lecz okolice szklarni w Ogrodzie Botanicznym w Powsinie. U nas tak\u017ce \u015bniegowa ko\u0142derka nakry\u0142a figi. Klimat nam szaleje. Pokrywa lodowa na biegunach znika, za to \u015bnie\u017cyce nawiedzaj\u0105 okolice zwrotnika. W styczniu 2021 bia\u0142y puch pojawi\u0142 si\u0119 m.in. w Arabii Saudyjskiej, Turcji, Grecji i Hiszpanii. Szczeg\u00f3\u0142owa analiza dawnych kronik, jak r\u00f3wnie\u017c odwiert\u00f3w z l\u0105dolodu Antarktydy, pni drzew i pok\u0142ad\u00f3w torfu pozwala jednak stwierdzi\u0107, \u017ce jeszcze dziwniejsze anomalie klimatyczne zdarza\u0142y si\u0119 co najmniej kilka razy w ci\u0105gu ostatnich tysi\u0105cleci. Sp\u00f3jrzmy cho\u0107by na rok 1816, nie bez powodu zwany \u201erokiem bez lata\u201d, gdy\u017c jego skutki na wielu p\u0142aszczyznach odczuwamy do dzi\u015b. \u00d3wczesne aberracje klimatyczne dotkn\u0119\u0142y przede wszystkim p\u00f3\u0142kuli p\u00f3\u0142nocnej: Europy, Kanady i USA w lecie 1816. W maju mr\u00f3z zniszczy\u0142 wi\u0119kszo\u015b\u0107 plon\u00f3w na polach, w czerwcu \u015bnie\u017cyce nawiedzi\u0142y Stany Zjednoczone i Kanad\u0119, w lipcu i sierpniu l\u00f3d skuwa\u0142 jeziora, a nawet rzeki po Pensylwani\u0119. Spo\u015br\u00f3d zb\u00f3\u017c wyk\u0142osi\u0142 si\u0119 jedynie owies, jak przysta\u0142o na zbo\u017ce wysokich g\u00f3r i dalekiej p\u00f3\u0142nocy, aczkolwiek i on s\u0142abo, tote\u017c ceny jego ziarna podskoczy\u0142y o\u015bmiokrotnie. We W\u0142oszech spad\u0142 czerwony \u015bnieg, na W\u0119grzech br\u0105zowy, a w Maryland z\u0142oty. W Chinach popr\u00f3szy\u0142o nawet w Junnanie, Anhui czy na Tajwanie, gdzie nie widywano go od setek lat…<\/p>\n

\"\"<\/a>Praprzyczyn\u0105 tych wszystkich anomalii pogodowych by\u0142 wybuch wulkanu Tambora na wyspie Sumbawa w Indonezji, w 1815 r. Osi\u0105gn\u0105\u0142 on 7 na 8-stopniowej skali eksplozywno\u015bci. S\u0142up dymu i ognia mierzy\u0142 44 km wysoko\u015bci. Jeszcze na Borneo i Jawie, zatem 900 km dalej, warstwa popio\u0142\u00f3w pokry\u0142a ro\u015bliny i gleby na 1 cm grubo\u015bci. Wyrzucone do atmosfery najl\u017cejsze frakcje py\u0142u unosi\u0142y si\u0119 wiele miesi\u0119cy, radykalnie och\u0142adzaj\u0105c ca\u0142\u0105 planet\u0119. Mieszka\u0144c\u00f3w p\u00f3\u0142kuli p\u00f3\u0142nocnej dotkn\u0119\u0142y: ch\u0142\u00f3d, g\u0142\u00f3d, spirala d\u0142ug\u00f3w, powodzie i zamieszki, ale przynajmniej mogli popatrze\u0107 sobie na widowiskowe zachody S\u0142o\u0144ca. Wysokie zag\u0119szczenie py\u0142\u00f3w wulkanicznych, zwanych tefr\u0105, dodawa\u0142 zachodom niespotykanych wcze\u015bniej odcieni czerwieni, a jednocze\u015bnie dos\u0142ownie oz\u0142aca\u0142 dni powszednie. Doskonale wida\u0107 to na obrazach \u00f3wczesnych pejza\u017cyst\u00f3w: Turnera i Friedricha. Podobne barwy nieba obserwowano ponownie po erupcjach innych wulkan\u00f3w: Krakatau w 1883 oraz Pinatubo w 1991. Poetyck\u0105 wizj\u0119 tamtych dni przynosi poemat \u201eCiemno\u015b\u0107\u201d Byrona w kongenialnym przek\u0142adzie naszego wieszcza:<\/p>\n

Mia\u0142em dziwny sen, mo\u017ce i nie ca\u0142kiem senny!
\nZda\u0142o mi si\u0119, \u017ce nagle zagasn\u0105\u0142 blask dzienny,
\nA gwiazdy, w niesko\u0144czono\u015b\u0107 bior\u0105c lot niezwyk\u0142y,
\nZb\u0142\u0105kawszy si\u0119, ol\u015bn\u0105wszy, uciek\u0142y i znik\u0142y,
\nBez nadziei powrotu. Ziemia lodowata,
\nWisia\u0142a \u015blepa po\u015br\u00f3d za\u0107mionego \u015bwiata.
\nRanki wesz\u0142y, min\u0119\u0142y, ale dnia nie by\u0142o;
\nI wszystkie nami\u0119tno\u015bci zat\u0142umi\u0142a trwoga.
\nSerce rodu ludzkiego jedn\u0105 \u017c\u0105dz\u0105 bi\u0142o, <\/em><\/p>\n

Ca\u0142y r\u00f3d ludzki prosi\u0142 o jedno u Boga:
\nO \u015bwiat\u0142o<\/em>! (\u2026)<\/p>\n

\u015awiat ca\u0142y by\u0142 stepem,
\nZ ludnego i pi\u0119knego, milcz\u0105cym i \u015blepym,
\nBez p\u00f3r roku, bez ro\u015blin, bez ludzi, bez czucia,
\nTrup, chaos powolnego \u017cywio\u0142\u00f3w zepsucia.
\nStoj\u0105 g\u0142adkie rzek, jezior, oceanu tonie,
\nI nic si\u0119 nieporuszy w ich milcz\u0105cem \u0142onie.
\nOkr\u0119ty bez \u017ceglarz\u00f3w po\u015br\u00f3d morza tkwi\u0142y,
\nMaszty ich kawa\u0142ami pada\u0142y i gni\u0142y,
\nI ton\u0119\u0142y na wieki w spokojnych w\u00f3d bryle:
\nBurze usn\u0119\u0142y, fale spocz\u0119\u0142y w mogile,
\nBo nie by\u0142o ksi\u0119\u017cyca co by je pod\u017awign\u0105\u0142.
\nWicher, w st\u0119ch\u0142em powietrzu uwi\u0105z\u0142 i zastygn\u0105\u0142.
\nZnik\u0142y chmury; to dawne ciemno\u015bci narz\u0119dzie
\nSta\u0142o si\u0119 niepotrzebnem… Ciemno\u015b\u0107 by\u0142a wsz\u0119dzie<\/em><\/p>\n

(\u201eCiemno\u015b\u0107\u201d George Byron, t\u0142um. A. Mickiewicz)<\/p>\n

\"\"<\/a>Brak zb\u00f3\u017c, szczeg\u00f3lnie owsa sprawi\u0142, \u017ce w Europie pad\u0142o wiele koni. Rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 gor\u0105czkowe poszukiwania nowych \u015brodk\u00f3w transportu. Wtedy w\u0142a\u015bnie niemiecki wynalazca Karol Dreis opatentowa\u0142 \u2013 jak sama nazwa wskazuje – drezyn\u0119 oraz welocyped, poprzednika naszych rower\u00f3w. Po wstrz\u0105sach Rewolucji Francuskiej i wojnach napoleo\u0144skich ludzko\u015b\u0107 wini\u0142a raczej sam\u0105 siebie ni\u017c Matk\u0119 Natur\u0119 za spadek plon\u00f3w oraz padanie trzody. Nic dziwnego zatem, \u017ce Justus von Liebig, kt\u00f3ry jako ch\u0142opiec by\u0142 \u015bwiadkiem zamieszek, a mo\u017ce nawet ludo\u017cerstwa w zamo\u017cnym wcze\u015bniej i p\u00f3\u017aniej Darmstadcie, zainteresowa\u0142 si\u0119 mineralnym od\u017cywianiem si\u0119 ro\u015blin, nie tylko uprawnych. Z jego bada\u0144 wyrasta nowoczesna fizjologia ro\u015blin oraz spora cz\u0119\u015b\u0107 klasycznej ekologii, z prawem minimum na czele.<\/p>\n

Ci\u0105g\u0142e ulewy i rosn\u0105ca przest\u0119pczo\u015b\u0107 zmusi\u0142y szwajcarskie w\u0142adze do og\u0142oszenia stanu kl\u0119ski narodowej, a grupk\u0119 angielskich turyst\u00f3w: lorda Byrona, lady Shelley i Johna Wiliama Polidoriego odci\u0119\u0142y od reszty \u015bwiata na d\u0142ugie tygodnie w pensjonacie. N\u0119kani ci\u0105g\u0142ym przezi\u0119bieniem i strachem przed pl\u0105druj\u0105c\u0105 ludno\u015bci\u0105 \u201ekrzepili\u201d si\u0119 jak mogli opium, haszyszem, winami i gorza\u0142k\u0105, co dodatkowo pot\u0119gowa\u0142o koszmary senne. Aby do reszty nie oszale\u0107 opowiadali je sobie nawzajem, a w ko\u0144cu zacz\u0119li je spisywa\u0107. Tak powsta\u0142 szkic \u201eFrankensteina\u201d Shelley oraz \u201eWampira\u201d Polidoriego, jak r\u00f3wnie\u017c \u201eCiemno\u015b\u0107\u201d Byrona. Nawet bez enteogen\u00f3w sama obserwacja \u201eznak\u00f3w na niebie i ziemi\u201d roku 1816, prowadzi\u0107 mog\u0142a do apokaliptycznych wizji dalszego rozwoju sytuacji. Na p\u00f3\u0142kuli zachodniej obrodzi\u0142o prorokami, zar\u00f3wno w\u015br\u00f3d bia\u0142ych osadnik\u00f3w, migruj\u0105cych t\u0142umnie na zach\u00f3d, jak i po\u015br\u00f3d wyniszczanych przez nich szczep\u00f3w india\u0144skich. Wtedy w\u0142a\u015bnie powsta\u0142o sporo sekt, z kt\u00f3rych do dzi\u015b s\u0142yn\u0105 Stany Zjednoczone z mormonami na czele.<\/p>\n

mgr Adam Kapler<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

To nie Turcja ani Hiszpania 2021, lecz okolice szklarni w Ogrodzie Botanicznym w Powsinie. U nas tak\u017ce \u015bniegowa ko\u0142derka nakry\u0142a figi. Klimat nam szaleje. Pokrywa lodowa na biegunach znika, za to \u015bnie\u017cyce nawiedzaj\u0105 okolice zwrotnika. W styczniu 2021 bia\u0142y puch pojawi\u0142 si\u0119 m.in. w Arabii Saudyjskiej, Turcji, Grecji i Hiszpanii. Szczeg\u00f3\u0142owa analiza dawnych kronik, jak…<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":3005,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_kad_blocks_custom_css":"","_kad_blocks_head_custom_js":"","_kad_blocks_body_custom_js":"","_kad_blocks_footer_custom_js":"","ngg_post_thumbnail":0,"_kad_post_transparent":"","_kad_post_title":"","_kad_post_layout":"","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"","_kad_post_vertical_padding":"","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false,"_kad_post_classname":"","footnotes":""},"categories":[298,357],"tags":[297,358,359,356],"class_list":["post-2998","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-pory-roku","category-zmiany-klimatyczne","tag-adam-kapler","tag-pogoda","tag-wulkany","tag-zmiany-klimatyczne"],"taxonomy_info":{"category":[{"value":298,"label":"Pory roku"},{"value":357,"label":"Zmiany klimatyczne"}],"post_tag":[{"value":297,"label":"Adam Kapler"},{"value":358,"label":"Pogoda"},{"value":359,"label":"Wulkany"},{"value":356,"label":"Zmiany klimatyczne"}]},"featured_image_src_large":["https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/SniegLod-1024x633.jpg",1024,633,true],"author_info":{"display_name":"admin_1","author_link":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/author\/admin_1\/"},"comment_info":0,"category_info":[{"term_id":298,"name":"Pory roku","slug":"pory-roku","term_group":0,"term_taxonomy_id":298,"taxonomy":"category","description":"","parent":0,"count":10,"filter":"raw","cat_ID":298,"category_count":10,"category_description":"","cat_name":"Pory roku","category_nicename":"pory-roku","category_parent":0},{"term_id":357,"name":"Zmiany klimatyczne","slug":"zmiany-klimatyczne","term_group":0,"term_taxonomy_id":357,"taxonomy":"category","description":"","parent":0,"count":3,"filter":"raw","cat_ID":357,"category_count":3,"category_description":"","cat_name":"Zmiany klimatyczne","category_nicename":"zmiany-klimatyczne","category_parent":0}],"tag_info":[{"term_id":297,"name":"Adam Kapler","slug":"adam-kapler","term_group":0,"term_taxonomy_id":297,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":20,"filter":"raw"},{"term_id":358,"name":"Pogoda","slug":"pogoda","term_group":0,"term_taxonomy_id":358,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw"},{"term_id":359,"name":"Wulkany","slug":"wulkany","term_group":0,"term_taxonomy_id":359,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw"},{"term_id":356,"name":"Zmiany klimatyczne","slug":"zmiany-klimatyczne","term_group":0,"term_taxonomy_id":356,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2998","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2998"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2998\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3005"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2998"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2998"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2998"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}