{"id":2881,"date":"2020-12-09T14:13:59","date_gmt":"2020-12-09T13:13:59","guid":{"rendered":"https:\/\/ogrod-powsin.pl\/blog\/?p=2881"},"modified":"2020-12-12T14:14:13","modified_gmt":"2020-12-12T13:14:13","slug":"ta-prohm-echa-dawnej-cywilizacji","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/ta-prohm-echa-dawnej-cywilizacji\/","title":{"rendered":"Ta Prohm – echa dawnej cywilizacji"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>Ta Prohm, pierwotnie zwana Rajavihara, zosta\u0142a wpisana na list\u0119 \u015bwiatowego dziedzictwa UNESCO. To cz\u0119\u015b\u0107 kompleksu Angkor, znajduj\u0105ca si\u0119 w prowincji Siem Reap w Kambod\u017cy. Za\u0142o\u017cona zosta\u0142a przez kr\u00f3la Khmer\u00f3w D\u017cajawarmana VII na prze\u0142omie XII i XIII wieku, na cze\u015b\u0107 jego matki, jako \u015bwi\u0105tynia buddyzmu mahajana oraz uniwersytet. Kamienne p\u0142yty (stele) g\u0142osz\u0105, \u017ce w tym miejscu mieszka\u0142o ponad 12 500 ludzi, w tym 18 arcykap\u0142an\u00f3w i 615 tancerzy, a w okolicznych wioskach jeszcze dodatkowo 80 000 os\u00f3b obs\u0142uguj\u0105cych to miejsce. Skarbiec by\u0142 pe\u0142en z\u0142ota, srebra, pere\u0142, szlachetnych kamieni, w tym diament\u00f3w oraz jedwabiu. \u015awietno\u015b\u0107 Ta Prohm sko\u0144czy\u0142a si\u0119 za panowania Shridravarmana – w ko\u0144cu XV wieku.<\/p>\n

Budowla ukryta na setki lat w d\u017cungli przypomina dzi\u015b o dawnej pot\u0119dze azjatyckich w\u0142adc\u00f3w. Czego nie zniszczy\u0142 cz\u0142owiek, zagarn\u0119\u0142a natura. Osobliwo\u015bci\u0105 tego miejsca s\u0105 drzewa porastaj\u0105ce pozosta\u0142o\u015bci staro\u017cytnych mur\u00f3w i kamienne bloki, przyczyniaj\u0105ce si\u0119 do niesamowitej atmosfery tego miejsca. Ta Prohm wykorzystano jako t\u0142o akcji w filmie przygodowym ,,Lara Croft: Tomb Raider\u201d, a pot\u0119ga puchowc\u00f3w pos\u0142u\u017cy\u0142a jako inspiracja dla dom\u00f3w-drzew w ,,Avatarze\u201d. W\u015br\u00f3d ruin wij\u0105 si\u0119 p\u0119dy i korzenie np. Ceiba pentandra<\/em>, Ficus tinctoria <\/em>subsp. gibbosa<\/em>, Tetrameles nudiflora<\/em>, Streblus asper, <\/em>spotka\u0107 te\u017c mo\u017cna Diospyros decandra<\/em>.<\/p>\n

Puchowiec pi\u0119ciopr\u0119cikowy<\/strong> (Ceiba pentandra<\/em>), zwany drzewem kapokowym, nale\u017cy do rodziny Malvaceae. Pochodzi z Ameryki Po\u0142udniowej i \u015arodkowej oraz Afryki, a w Azji jest uprawiany i dziczej\u0105cy. Dorasta do wysoko\u015bci 70 metr\u00f3w, a pie\u0144 wraz z korzeniami podporowymi osi\u0105ga \u015brednic\u0119 ok. 3 metr\u00f3w. U starszych egzemplarzy pie\u0144 pokrywaj\u0105 sto\u017ckowate kolce o d\u0142ugo\u015bci kilku centymetr\u00f3w. Kwiaty o r\u00f3\u017cowych p\u0142atkach rozwijaj\u0105 si\u0119 w ci\u0105gu nocy i wabi\u0105 nietoperze, kt\u00f3re je zapylaj\u0105. Powstaj\u0105 owoce, jajowate torebki, wype\u0142nione nasionami otoczonymi w\u0142\u00f3knem zawieraj\u0105cym celuloz\u0119 i lignin\u0119. To w\u0142\u00f3kno, lekkie i spr\u0119\u017cyste, odporne na dzia\u0142anie wody, nazywane jest kapokiem, i s\u0142u\u017cy\u0142o do wype\u0142niania nie tylko kamizelek ratunkowych, ale tak\u017ce np. materacy. Z nasion mo\u017cna t\u0142oczy\u0107 olej lub mieli\u0107 na m\u0105k\u0119, a m\u0142ode li\u015bcie, kwiaty i owoce s\u0105 jadalne po ugotowaniu, i tak\u017ce stanowi\u0105 pasz\u0119 dla zwierz\u0105t. To ro\u015blina lecznicza.<\/p>\n

Rodzaj hurma (Diospyros<\/em>), zwana tak\u017ce persymon\u0105, szaron, kaki, z rodziny Ebenaceae, obejmuje kilkaset gatunk\u00f3w. Sama nazwa ,,diospyros\u201d oznacza ,,owoc bog\u00f3w\u201d z j\u0119zyka greckiego, a ,,persimmon\u201d – ,,suchy owoc\u201d z j\u0119zyka p\u00f3\u0142nocnoameryka\u0144skich Indian Angolkin\u00f3w. Tymczasem Diospyros decandra<\/em><\/strong> wyst\u0119puje naturalnie w Tajlandii, Kambod\u017cy i Wietnamie, i jest cz\u0119sto uprawiany w pobli\u017cu \u015bwi\u0105ty\u0144, a tak\u017ce obecnie w miastach. To niewielkie drzewo o wysoko\u015bci 5-6 metr\u00f3w, kt\u00f3re zawi\u0105zuje wyj\u0105tkowe owoce – kuliste \u017c\u00f3\u0142te jagody wielko\u015bci pomara\u0144czy – ,,Z\u0142ote jab\u0142ka\u201d (Gold Apple), cenione za lekko s\u0142odko cierpki smak, mocny i przyjemny zapach oraz lecznicze w\u0142a\u015bciwo\u015bci (li\u015bcie, korzenie, owoce). Drewno tego gatunku jest prawie bia\u0142e, z czarnymi pr\u0119gami twardzieli.<\/p>\n

Ficus tinctoria<\/em> subsp. gibbosa<\/em><\/strong> to podgatunek figowca zwanego jako strangler fig (figa dusiciel), a tak\u017ce dye fig (figa barwnikowa) lub humped fig (figa garbata). To hemiepifityczne pn\u0105cze lub drzewo wyst\u0119puj\u0105ce w po\u0142udniowo-zachodniej Azji i Malezji, w wilgotnych dolinach, na ska\u0142ach. Po obumarciu drzewa, po kt\u00f3rym si\u0119 wspina, odpowiedniej wielko\u015bci ro\u015blina mo\u017ce by\u0107 samodzielna lub zajmuje s\u0105siednie drzewa. Osi\u0105ga ok. 25 metr\u00f3w wysoko\u015bci. Owoce s\u0105 u\u017cywane do wyrobu czerwonego barwnika, a sok mleczny \u2013 \u017c\u00f3\u0142tego. Podgatunek opisano w 2010 roku i nazwano nazwiskiem autora, botanika, Lillana Gibbsa.<\/p>\n

Tetrameles nudiflora<\/em><\/strong>, jedyny gatunek z rodziny Tetramelaceae<\/em>, wyst\u0119puje w od Indii po Azj\u0119 Po\u0142udniow\u0105, Malezj\u0119 do p\u00f3\u0142nocnej Australii, w tropikalnych i subtropikalnych lasach. Nazwa rodzaju pochodzi od czterech dzia\u0142ek kwiatu (gr. tetra \u2013 cztery, melos – cz\u0119\u015b\u0107), nudiflora oznacza ,,nagie kwiaty\u201d. Drzewo pierwszy raz opisano w roku 1844. Osi\u0105ga 45 metr\u00f3w wysoko\u015bci, z pniem u podstawy z ogromnymi przyporami korzeniowymi. Lekkie drewno s\u0142u\u017cy do budowy cz\u00f3\u0142en na Nowej Gwinei.<\/p>\n

dr hab. Marta Monder<\/p>\n

 <\/p>\nngg_shortcode_0_placeholder\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ta Prohm, pierwotnie zwana Rajavihara, zosta\u0142a wpisana na list\u0119 \u015bwiatowego dziedzictwa UNESCO. To cz\u0119\u015b\u0107 kompleksu Angkor, znajduj\u0105ca si\u0119 w prowincji Siem Reap w Kambod\u017cy. Za\u0142o\u017cona zosta\u0142a przez kr\u00f3la Khmer\u00f3w D\u017cajawarmana VII na prze\u0142omie XII i XIII wieku, na cze\u015b\u0107 jego matki, jako \u015bwi\u0105tynia buddyzmu mahajana oraz uniwersytet. Kamienne p\u0142yty (stele) g\u0142osz\u0105, \u017ce w tym miejscu…<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":2885,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_kad_blocks_custom_css":"","_kad_blocks_head_custom_js":"","_kad_blocks_body_custom_js":"","_kad_blocks_footer_custom_js":"","ngg_post_thumbnail":0,"_kad_post_transparent":"","_kad_post_title":"","_kad_post_layout":"","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"","_kad_post_vertical_padding":"","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false,"_kad_post_classname":"","footnotes":""},"categories":[35,330],"tags":[336,334,332,333,331,335],"class_list":["post-2881","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-po-drugiej-stronie-swiata","category-podroze","tag-diospyros-decandra","tag-ficus-tinctoria","tag-kambodza","tag-puchowiec-piecioprecikowy","tag-ta-prohm","tag-tetrameles-nudiflora"],"taxonomy_info":{"category":[{"value":35,"label":"Po drugiej stronie \u015bwiata"},{"value":330,"label":"Podr\u00f3\u017ce"}],"post_tag":[{"value":336,"label":"Diospyros decandra"},{"value":334,"label":"Ficus tinctoria"},{"value":332,"label":"Kambod\u017ca"},{"value":333,"label":"Puchowiec pi\u0119ciopr\u0119cikowy"},{"value":331,"label":"Ta Prohm"},{"value":335,"label":"Tetrameles nudiflora"}]},"featured_image_src_large":["https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/Kam_01-1024x640.jpg",1024,640,true],"author_info":{"display_name":"admin_1","author_link":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/author\/admin_1\/"},"comment_info":0,"category_info":[{"term_id":35,"name":"Po drugiej stronie \u015bwiata","slug":"po-drugiej-stronie-swiata","term_group":0,"term_taxonomy_id":35,"taxonomy":"category","description":"","parent":18,"count":15,"filter":"raw","cat_ID":35,"category_count":15,"category_description":"","cat_name":"Po drugiej stronie \u015bwiata","category_nicename":"po-drugiej-stronie-swiata","category_parent":18},{"term_id":330,"name":"Podr\u00f3\u017ce","slug":"podroze","term_group":0,"term_taxonomy_id":330,"taxonomy":"category","description":"","parent":0,"count":6,"filter":"raw","cat_ID":330,"category_count":6,"category_description":"","cat_name":"Podr\u00f3\u017ce","category_nicename":"podroze","category_parent":0}],"tag_info":[{"term_id":336,"name":"Diospyros decandra","slug":"diospyros-decandra","term_group":0,"term_taxonomy_id":336,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw"},{"term_id":334,"name":"Ficus tinctoria","slug":"ficus-tinctoria","term_group":0,"term_taxonomy_id":334,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw"},{"term_id":332,"name":"Kambod\u017ca","slug":"kambodza","term_group":0,"term_taxonomy_id":332,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw"},{"term_id":333,"name":"Puchowiec pi\u0119ciopr\u0119cikowy","slug":"puchowiec-piecioprecikowy","term_group":0,"term_taxonomy_id":333,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw"},{"term_id":331,"name":"Ta Prohm","slug":"ta-prohm","term_group":0,"term_taxonomy_id":331,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw"},{"term_id":335,"name":"Tetrameles nudiflora","slug":"tetrameles-nudiflora","term_group":0,"term_taxonomy_id":335,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2881","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2881"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2881\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2885"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2881"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2881"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2881"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}