{"id":2640,"date":"2020-09-22T21:51:48","date_gmt":"2020-09-22T19:51:48","guid":{"rendered":"https:\/\/ogrod-powsin.pl\/blog\/?p=2640"},"modified":"2020-09-22T21:52:05","modified_gmt":"2020-09-22T19:52:05","slug":"ciemiezyca-czarna-soliter-przyszlosci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/ciemiezyca-czarna-soliter-przyszlosci\/","title":{"rendered":"Ciemi\u0119\u017cyca czarna – soliter przysz\u0142o\u015bci?"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>Od kilku lat coraz modniejsza w\u015br\u00f3d koneserek niesamowitych, dot\u0105d nie uprawianych bylin ozdobnych staje si\u0119 nader rzadka w Polsce ciemi\u0119\u017cyca czarna Veratrum nigrum<\/em>, z rodziny melantkowatych. Szk\u00f3\u0142karze lojalnie ostrzegaj\u0105, \u017ce to bardzo truj\u0105ca ro\u015blina, tote\u017c lepiej nie uprawia\u0107 jej je\u017celi w pobli\u017cu kr\u0119c\u0105 si\u0119 ma\u0142e dzieci. Zach\u0119caj\u0105 do wykorzystania jej architektonicznych walor\u00f3w poprzez komponowanie jej z liliami z grup azjatyckich i martagon, ewentualnie z drobniejszymi bylinami i podkrzewami o stonowanych, zimnych lub nieco pastelowych, najlepiej b\u0142\u0119kitnych b\u0105d\u017a \u0142ososiowych barwach. U nas w Powsinie kwitn\u0105 i owocuj\u0105 okazy w pobli\u017cu Bramy Le\u015bnej oraz na Rabacie \u015awietlistej Kolekcji Flory Polski. Mo\u017cecie Pa\u0144stwo naocznie si\u0119 przekona\u0107 jak ten gatunek komponuje si\u0119 z \u201emimozami Niemena\u201d czyli naw\u0142ociami? A jak z bujn\u0105 zieleni\u0105 i kremowymi barwami naszych driakwi i szyplin\u00f3w? Imponuj\u0105ce rabaty oraz ciekawe solitery z c. czarnych ujrze\u0107 te\u017c mo\u017cna w Ogrodach Bot. Lublina i Poznania.<\/p>\n

\"\"<\/a>Cz\u0119sto jednak strony reklamuj\u0105ce oferty tych okaza\u0142ych, cz\u0119sto dwumetrowych bylin o wielkich, g\u0142\u0119boko unerwionych li\u015bciach oraz ogromnych, bordowych kwiatostanach podaj\u0105 ba\u0142amutne informacje o jej wymaganiach w uprawie. Wbrew temu co podaje si\u0119 na niekt\u00f3rych stronach www. ciemi\u0119\u017cyca czarna to nader \u015bwiat\u0142o\u017c\u0105dny i suchozno\u015bny gatunek. W p\u00f3\u0142cieniu przestaje owocowa\u0107, a kwitnie co raz s\u0142abiej. Posadzona w pe\u0142nym S\u0142o\u0144cu faktycznie wymaga cz\u0119stszego podlewania. Przemilczaj\u0105 te\u017c starannie pochodzenie okaz\u00f3w, ogromn\u0105 rzadko\u015b\u0107 (gatunek krytycznie zagro\u017cony wymarciem wg Polskiej Czerwonej Listy oraz Ksi\u0119gi) oraz ochron\u0119 gatunkow\u0105, jak\u0105 ta ro\u015blina cieszy si\u0119 w Polsce. Jak przysta\u0142o na pozosta\u0142o\u015b\u0107 bardziej kontynentalnych faz klimatu i przybyszk\u0119 z Wielkiego Stepu c. czarna uwielbia g\u0142\u0119bokie, bardzo \u017cyzne i przepuszczalne pod\u0142o\u017ca jak ukrai\u0144ski czarnoziem albo nasze r\u0119dziny i parar\u0119dziny, o odczynie alkalicznym b\u0105d\u017a oboj\u0119tnym. Byd\u0142o i konie unikaj\u0105 c. czarnej, tak \u015bwie\u017cej jak suszonej, z racji bardzo gorzkiego, pal\u0105cego smaku. Pszczo\u0142om szkodzi zar\u00f3wno py\u0142ek jak i nektar. Dla ludzi jest nawet bardziej toksyczna od przys\u0142owiowo morderczych tojad\u00f3w. Mimo to stosowano j\u0105 dawniej w bardzo ma\u0142ych dawkach celem zwalczania m.in. chor\u00f3b reumatycznych oraz wyczerpania i melancholii u ludzi, a nosacizny i wzd\u0119\u0107 u ps\u00f3w.<\/p>\n

\"\"<\/a>Od kilku lat obserwuje si\u0119 wysyp prac naukowych na temat faktycznych w\u0142a\u015bciwo\u015bci medycznych tego gatunku, szeroko u\u017cytkowanego do dzi\u015b w Chinach i Korei. Jakim\u015b gatunkiem ciemi\u0119\u017cycy (czy\u017cby tym?) leczono na zimnic\u0119 Aleksandra Macedo\u0144skiego, tak, \u017ce opu\u015bci\u0142 ten pad\u00f3\u0142 \u0142ez zanim zrealizowa\u0142 swoje plany podboju Italii, po\u0142udnia Indii oraz przesiedlenia Hebrajczyk\u00f3w, Fenicjan, Moabit\u00f3w oraz innych plemion semickich nad Morze Czerwone. Mo\u017cna by si\u0119 zastanowi\u0107, co by by\u0142o gdyby legendarny w\u00f3dz zamiast ciemi\u0119\u017cyc\u0105 zbija\u0142 gor\u0105czk\u0119 i smutek jakimi\u015b mocnymi bylicami? (Przyk\u0142adowo tymi, kt\u00f3re wci\u0105\u017c bardzo \u0142adnie prezentuj\u0105 si\u0119 w naszej Kolekcji Ro\u015blin Leczniczych\u2026) Albo kor\u0105 chinowca? Czy podbi\u0142by ca\u0142\u0105 Eurazj\u0119 tworz\u0105c pierwsze w dziejach pa\u0144stwo uniwersalne? W kt\u00f3rym bez przeszk\u00f3d szerzy\u0142aby si\u0119 pierwsza uniwersalna religia: buddyzm?<\/p>\n

\"\"<\/a>
Zbio\u0301r lis\u0301ci V.nigrum<\/figcaption><\/figure>\n

Wracaj\u0105c do c. czarnej to w XIX wieku ta pi\u0119kna, wci\u0105\u017c wykorzystywana w znachorskim leczeniu ro\u015blina trafia\u0142a si\u0119 na stepowych murawach oraz w \u015bwietlistych, ciep\u0142ych d\u0105browach Wy\u017cyny Ma\u0142opolskiej i Lubelskiej. Dzi\u015b w Polsce ocala\u0142y ju\u017c tylko dwie populacje. \u017beby przywr\u00f3ci\u0107 ten gatunek rodzimej przyrodzie nasze kole\u017canki z Ogrodu Botanicznego UMCS w Lublinie restytuuj\u0105 go na wybranych stanowiskach zast\u0119pczych w oparciu o materia\u0142 o znanej, czysto lubelskiej proweniencji, w ramach projektu POIiS \u201eFlorIntegral\u201d: https:\/\/florintegral.pl\/gatunki\/ciemiezyca-czarna<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a>Rozmna\u017canie c. czarnej z nasion bywa wydajne, cho\u0107 nie ka\u017cdemu si\u0119 uda. Nasiona sieje si\u0119 zwykle niemal natychmiast po zebraniu do wilgotnego piasku, w ch\u0142odnej szklarni b\u0105d\u017a w inspekcie. Jako, \u017ce wci\u0105\u017c ma\u0142o wiemy albo ma\u0142o publikujemy o ich spoczynkowo\u015bci, kie\u0142kowa\u0107 b\u0119d\u0105 od 2 do 15 miesi\u0119cy po siewie. Dopiero po dwu latach w inspekcie mo\u017cna z czystym sumieniem przepikowa\u0107 siewki tego ogrodniczego rarytasu. Potem za\u015b (od ko\u0144ca wiosny do pocz\u0105tk\u00f3w jesieni) przesadzi\u0107 je w miejsce ostateczne. Je\u017celi si\u0119 przyjm\u0105 to \u201ewystarczy\u201d ju\u017c tylko dba\u0107 by mia\u0142y do\u015b\u0107 \u015bwiat\u0142a, wody oraz nawozu. Bujnie rosn\u0105cym egzemplarzom warto przywi\u0105zywa\u0107 kwiatostany by si\u0119 nie po\u0142ama\u0142y. Wielkie i zdrowe k\u0119py mo\u017cna te\u017c dzieli\u0107 na mniejsze, ale i to wymaga sporego do\u015bwiadczenia ogrodniczego.<\/p>\n

mgr Adam Kapler<\/strong><\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Od kilku lat coraz modniejsza w\u015br\u00f3d koneserek niesamowitych, dot\u0105d nie uprawianych bylin ozdobnych staje si\u0119 nader rzadka w Polsce ciemi\u0119\u017cyca czarna Veratrum nigrum, z rodziny melantkowatych. Szk\u00f3\u0142karze lojalnie ostrzegaj\u0105, \u017ce to bardzo truj\u0105ca ro\u015blina, tote\u017c lepiej nie uprawia\u0107 jej je\u017celi w pobli\u017cu kr\u0119c\u0105 si\u0119 ma\u0142e dzieci. Zach\u0119caj\u0105 do wykorzystania jej architektonicznych walor\u00f3w poprzez komponowanie jej…<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":2651,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_kad_blocks_custom_css":"","_kad_blocks_head_custom_js":"","_kad_blocks_body_custom_js":"","_kad_blocks_footer_custom_js":"","ngg_post_thumbnail":0,"_kad_post_transparent":"","_kad_post_title":"","_kad_post_layout":"","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"","_kad_post_vertical_padding":"","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false,"_kad_post_classname":"","footnotes":""},"categories":[30,188],"tags":[297,295,120,168,296],"class_list":["post-2640","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-laboraflorium","category-ochrona-przyrody","tag-adam-kapler","tag-ciemiezyca-czarna","tag-florintegral","tag-pan-ogrod-botaniczny-w-powsinie","tag-veratrum-nigrum"],"taxonomy_info":{"category":[{"value":30,"label":"LaboraFlorium"},{"value":188,"label":"Ochrona przyrody"}],"post_tag":[{"value":297,"label":"Adam Kapler"},{"value":295,"label":"Ciemi\u0119\u017cyca czarna"},{"value":120,"label":"FlorIntegral"},{"value":168,"label":"PAN Ogr\u00f3d Botaniczny w Powsinie"},{"value":296,"label":"Veratrum nigrum"}]},"featured_image_src_large":["https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/CiemCzarna_restytucja-FlorIntegral-A-Da\u0328browska-1-1024x640.jpg",1024,640,true],"author_info":{"display_name":"admin_1","author_link":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/author\/admin_1\/"},"comment_info":0,"category_info":[{"term_id":30,"name":"LaboraFlorium","slug":"laboraflorium","term_group":0,"term_taxonomy_id":30,"taxonomy":"category","description":"","parent":18,"count":12,"filter":"raw","cat_ID":30,"category_count":12,"category_description":"","cat_name":"LaboraFlorium","category_nicename":"laboraflorium","category_parent":18},{"term_id":188,"name":"Ochrona przyrody","slug":"ochrona-przyrody","term_group":0,"term_taxonomy_id":188,"taxonomy":"category","description":"","parent":0,"count":10,"filter":"raw","cat_ID":188,"category_count":10,"category_description":"","cat_name":"Ochrona przyrody","category_nicename":"ochrona-przyrody","category_parent":0}],"tag_info":[{"term_id":297,"name":"Adam Kapler","slug":"adam-kapler","term_group":0,"term_taxonomy_id":297,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":20,"filter":"raw"},{"term_id":295,"name":"Ciemi\u0119\u017cyca czarna","slug":"ciemiezyca-czarna","term_group":0,"term_taxonomy_id":295,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":2,"filter":"raw"},{"term_id":120,"name":"FlorIntegral","slug":"florintegral","term_group":0,"term_taxonomy_id":120,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":3,"filter":"raw"},{"term_id":168,"name":"PAN Ogr\u00f3d Botaniczny w Powsinie","slug":"pan-ogrod-botaniczny-w-powsinie","term_group":0,"term_taxonomy_id":168,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":64,"filter":"raw"},{"term_id":296,"name":"Veratrum nigrum","slug":"veratrum-nigrum","term_group":0,"term_taxonomy_id":296,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2640","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2640"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2640\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2651"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2640"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2640"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2640"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}