{"id":2626,"date":"2020-09-04T09:53:44","date_gmt":"2020-09-04T07:53:44","guid":{"rendered":"https:\/\/ogrod-powsin.pl\/blog\/?p=2626"},"modified":"2020-11-17T11:40:39","modified_gmt":"2020-11-17T10:40:39","slug":"kruszczyk-szerokolistny-diler-wsrod-storczykow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/kruszczyk-szerokolistny-diler-wsrod-storczykow\/","title":{"rendered":"Kruszczyk szerokolistny \u2013 diler w\u015br\u00f3d storczyk\u00f3w"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\">Kruszczyk szerokolistny to jeden z tych \u201ezielonych chuligan\u00f3w\u201d, o jakich dok\u0142adniejszy opis od dawna prosz\u0105 liczni Zwiedzaj\u0105cy oraz moje Kole\u017canki i Koledzy. Zapraszam zatem do lektury!<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/1.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" wp-image-2627 alignleft\" src=\"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/1-219x300.jpg\" alt=\"\" width=\"161\" height=\"221\" srcset=\"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/1-219x300.jpg 219w, https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/1.jpg 746w\" sizes=\"auto, (max-width: 161px) 100vw, 161px\" \/><\/a>Zapylaczami najpospolitszego storczyka Polski s\u0105 przewa\u017cnie prawdziwe, pospolite osy i szerszenie z rodzaj\u00f3w <em>Vespa, Vespula<\/em> oraz <em>Dolichovespula<\/em>. W przeciwie\u0144stwie do wi\u0119kszo\u015bci kwiat\u00f3w owadopylnych, a nawet do wielu innych rodzaj\u00f3w orchidei, nasz szerokolistny kolega ani my\u015bli \u201euczciwie p\u0142aci\u0107\u201d im za transport py\u0142ku z kwiatu na kwiat \u017cyciodajnym nektarem i\/lub nadmiarowym py\u0142kiem. Zamiast tego ot\u0119pia je swoim narkotycznym nektarem, tak by sp\u0119dza\u0142y jak najwi\u0119cej czasu na kolejnych kwiatach. Sprzyja to zawi\u0105zywaniu wi\u0119kszej liczby nasion, aczkolwiek dla samych owad\u00f3w bywa diablo niebezpieczne. \u201eZalane w trupa\u201d osy staj\u0105 si\u0119 bowiem \u0142atwiejszym \u0142upem dla paj\u0105k\u00f3w czy ptak\u00f3w. Sk\u0142adnikami nektaru najsilniej ot\u0119piaj\u0105cymi te \u017c\u00f3\u0142to-czarne owady s\u0105 opioidy, przede wszystkim oksykodon. Rzecz ciekawa, \u017ce zwi\u0105zek ten najpierw otrzymano syntetycznie w 1916 r. jako mocny lek przeciwb\u00f3lowy (w Polsce dost\u0119pny na recept\u0119 pod wieloma nazwami handlowymi jak: <em>Accordeon, Reltebon, Oxycontin<\/em> itd.), a dopiero znacznie p\u00f3\u017aniej wyizolowano go z substancji najzupe\u0142niej naturalnych, w tym wypadku nektaru kruszczyka. Oksykodon to niechlubny przyk\u0142ad nieuczciwych kampanii reklamowych oraz wieloletniego korumpowania lekarzy i uczonych. Niemal od pocz\u0105tku wiadomo by\u0142o, \u017ce uzale\u017cnia, \u017ce powoduje impotencj\u0119 i przerost prostaty, \u017ce sprowadza senno\u015b\u0107 lub furi\u0119, uniemo\u017cliwia kierowanie pojazdem, a w po\u0142\u0105czeniu z innymi przeciwb\u00f3lowymi i\/lub alkoholem mo\u017ce zabi\u0107. Mimo to tysi\u0105ce lekarzy i uczonych wmawia\u0142y pacjentom przez dekady, \u017ce to substancja niezwykle bezpieczna. W krajach anglosaskich pozostaje jednym z cz\u0119\u015bciej za\u017cywanych narkotyk\u00f3w.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/2-1.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" wp-image-2628 alignleft\" src=\"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/2-1-212x300.jpg\" alt=\"\" width=\"160\" height=\"226\" srcset=\"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/2-1-212x300.jpg 212w, https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/2-1.jpg 724w\" sizes=\"auto, (max-width: 160px) 100vw, 160px\" \/><\/a>W\u015br\u00f3d partner\u00f3w mikoryzowych kruszczyka szerokolistnego stwierdzono same workowce. S\u0105 w\u015br\u00f3d nich najpyszniejsze, wi\u0119c i najdro\u017csze grzyby \u015bwiata trufle prawdziwe <em>Tuber<\/em>. Nie brak te\u017c ich mniej znanych, mniej smacznych krewnych jak opisywana ju\u017c kiedy\u015b na naszym FB kustrzebka <em>Peziza<\/em>, poza tym truflica <em>Hydnotrya<\/em>, wilkoksyna <em>Wilcoxina<\/em> czy wielorakie, zidentyfikowane tylko do rz\u0119du tocznikowce <em>Helotiales, <\/em>grupa obfituj\u0105ce w wyj\u0105tkowo szkodliwe patogeny drzew sadowniczych i warzyw. Tocznikowcami s\u0105 przecie\u017c twardnica paso\u017cytnicza (zgnilizna twardzikowa) <em>Sclerotinia sclerotiorum,<\/em> bia\u0142a zgnilizna cebuli <em>S. cepivorum <\/em>oraz zgorzel kwiat\u00f3w\/brunatna zgnilizna pestkowc\u00f3w <em>Monilinia fructicola<\/em>. Czy\u017cby kruszczyk robi\u0142 z tocznikowcami to co bezzieleniowe storczyki z opie\u0144k\u0105? Trawi\u0142 strz\u0119pki tych bezwzgl\u0119dnych paso\u017cyt\u00f3w ro\u015blin zamiast samemu ulec strawieniu??? Sprawa wymaga dalszych bada\u0144! Kruszczyk szerokolistny przypomina cz\u0142owieka lub bojownika bataliona: po prostu nie ma dwu takich samych okaz\u00f3w! Poszczeg\u00f3lne osobniki, nawet wyros\u0142e z nasion tej samej ro\u015bliny macierzystej, mog\u0105 wygl\u0105da\u0107 na przedstawicieli dwu odmiennych gatunk\u00f3w. Dawni botanicy opisywali zatem mn\u00f3stwo dot\u0105d nieznanych, cz\u0119sto endemicznych gatunk\u00f3w kruszczyk\u00f3w, kt\u00f3re z czasem okaza\u0142y si\u0119 ca\u0142kiem zwyczajnymi k. szerokolistnymi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Wieloletnie obserwacje nad synantropizacj\u0105 <em>E. helleborine<\/em> prowadzi\u0142 w naszym Ogrodzie Botanicznym dyrektor ds. og\u00f3lnych Wies\u0142aw Gawry\u015b. W naszym Ogrodzie ten wsz\u0119dobylski storczyk trafia si\u0119 w najdziwniejszych miejscach, najbardziej jednak upodoba\u0142 sobie s\u0105siedztwo hortensji, magnolii, rododendron\u00f3w oraz niskich wrzosowatych, pod okapem d\u0119b\u00f3w albo sosen czarnych, w miejscach regularnie zasilanych torfem lub kor\u0105. Nie brak ich tak\u017ce w laskach limbowych u podn\u00f3\u017ca naszych \u201eTatr\u201d oraz \u201ePienin\u201d. Tym niemniej k. szerokolistny to prawdziwy pionier i twardziel w\u015br\u00f3d krajowych orchidei. W stolicy znajdowano go nawet na ha\u0142dach Huty Arcelormittal!<\/p>\n<p><strong>mgr Adam Kapler<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kruszczyk szerokolistny to jeden z tych \u201ezielonych chuligan\u00f3w\u201d, o jakich dok\u0142adniejszy opis od dawna prosz\u0105 liczni Zwiedzaj\u0105cy oraz moje Kole\u017canki i Koledzy. Zapraszam zatem do lektury! Zapylaczami najpospolitszego storczyka Polski s\u0105 przewa\u017cnie prawdziwe, pospolite osy i szerszenie z rodzaj\u00f3w Vespa, Vespula oraz Dolichovespula. W przeciwie\u0144stwie do wi\u0119kszo\u015bci kwiat\u00f3w owadopylnych, a nawet do wielu innych rodzaj\u00f3w&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":2631,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_kad_blocks_custom_css":"","_kad_blocks_head_custom_js":"","_kad_blocks_body_custom_js":"","_kad_blocks_footer_custom_js":"","ngg_post_thumbnail":0,"_kad_post_transparent":"","_kad_post_title":"","_kad_post_layout":"","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"","_kad_post_vertical_padding":"","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false,"_kad_post_classname":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[291,168,292],"class_list":["post-2626","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-rozne","tag-kruszczyk-szerokolistny","tag-pan-ogrod-botaniczny-w-powsinie","tag-storczyki"],"taxonomy_info":{"category":[{"value":1,"label":"R\u00f3\u017cne"}],"post_tag":[{"value":291,"label":"Kruszczyk szerokolistny"},{"value":168,"label":"PAN Ogr\u00f3d Botaniczny w Powsinie"},{"value":292,"label":"Storczyki"}]},"featured_image_src_large":["https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/Kruszczyk_009-1024x640.jpg",1024,640,true],"author_info":{"display_name":"admin_1","author_link":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/author\/admin_1\/"},"comment_info":0,"category_info":[{"term_id":1,"name":"R\u00f3\u017cne","slug":"rozne","term_group":0,"term_taxonomy_id":1,"taxonomy":"category","description":"","parent":18,"count":45,"filter":"raw","cat_ID":1,"category_count":45,"category_description":"","cat_name":"R\u00f3\u017cne","category_nicename":"rozne","category_parent":18}],"tag_info":[{"term_id":291,"name":"Kruszczyk szerokolistny","slug":"kruszczyk-szerokolistny","term_group":0,"term_taxonomy_id":291,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw"},{"term_id":168,"name":"PAN Ogr\u00f3d Botaniczny w Powsinie","slug":"pan-ogrod-botaniczny-w-powsinie","term_group":0,"term_taxonomy_id":168,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":64,"filter":"raw"},{"term_id":292,"name":"Storczyki","slug":"storczyki","term_group":0,"term_taxonomy_id":292,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2626","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2626"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2626\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2631"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2626"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2626"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2626"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}