{"id":2608,"date":"2020-08-26T16:51:13","date_gmt":"2020-08-26T14:51:13","guid":{"rendered":"https:\/\/ogrod-powsin.pl\/blog\/?p=2608"},"modified":"2020-09-01T16:51:45","modified_gmt":"2020-09-01T14:51:45","slug":"czworolist-jablko-niezgody-ozdoba-lesnych-ogrodkow-japonskich","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/czworolist-jablko-niezgody-ozdoba-lesnych-ogrodkow-japonskich\/","title":{"rendered":"Czworolist \u201ejab\u0142ko niezgody\u201d, ozdoba le\u015bnych ogr\u00f3dk\u00f3w japo\u0144skich"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>Czworolisty Paris<\/em> to byliny raczej rzadko goszcz\u0105ce w polskich ogrodach jako ozdobne lub okrywowe. Mo\u017ce szkoda?… Wielu przedstawicieli tego rodzaju ma potencja\u0142 dekoracyjny, jakiego by\u015bmy si\u0119 nie spodziewali kontempluj\u0105c skromny wygl\u0105d ich polskiego krewniaka: czworolistu zwyczajnego P. quadrifolia<\/em> w lasach li\u015bciastych albo w powsi\u0144skiej Kolekcji Flory Polskiej, gdzie ro\u015bnie obok warzuchy polskiej i kacze\u0144c\u00f3w, pod okapem d\u0119b\u00f3w i brzozy ojcowskiej. Egzotyczne czworolisty to znakomity wyb\u00f3r do starych park\u00f3w i ogrod\u00f3w le\u015bnych, szczeg\u00f3lnie w stylu japo\u0144skim, na dzia\u0142ki ocienione przez s\u0105siednie budynki, o znikomym dost\u0119pie \u015bwiat\u0142a do runa, kwa\u015bnej glebie, wyr\u00f3wnanym, a do\u015b\u0107 wilgotnym mikroklimacie. W takich warunkach uro\u015bnie nam bardzo niewiele traw. Zwykle zast\u0119puje si\u0119 je bluszczem, barwinkiem albo runiank\u0105 japo\u0144sk\u0105. Je\u017celi czworolist si\u0119 przyjmie, to b\u0119dzie si\u0119 potem sam znakomicie odnawia\u0142. Niekt\u00f3rzy wr\u0119cz postrzegaj\u0105 go jako chwast, pami\u0119tajmy jednak, \u017ce ta bylina dobrze czuje si\u0119 tylko w \u015bci\u015ble okre\u015blonych warunkach, a dajmy na to w pe\u0142nym \u015bwietle czy w lekko zasolonej glebie szybko marnieje. Najpi\u0119kniejszym cz\u0142onkiem rodzaju Paris<\/em> jest zapewne czworolist japo\u0144ski P. japonica, <\/em>o kwiatach w postaci imponuj\u0105cej, bia\u0142awej kryzy ze z\u0142ocistymi pr\u0119cikami. Wymaga on jednak bardzo starannego okrycia na zim\u0119. Tym niemniej to wci\u0105\u017c gatunek znany raczej z wielgachnego genomu ni\u017ali z walor\u00f3w ozdobnych. Cudownie prezentuje si\u0119 tak\u017ce cz. marmurkowy P. marmorata<\/em>, kt\u00f3rego sine, seledynowe li\u015bci zdobi\u0105 marmurkowe \u017cy\u0142ki. Kwiaty r\u00f3wnie\u017c zawi\u0105zuje niczego sobie: o p\u0119katym, r\u00f3\u017cowym s\u0142upku oraz du\u017cych, pomara\u0144czowych pr\u0119cikach.<\/p>\n

Z obcych czworolist\u00f3w stosunkowo najlepiej ro\u015bnie w polskich warunkach cz. wielolistny P. polyphylla, <\/em>zw\u0142aszcza jego odmiany wyr\u00f3\u017cniaj\u0105ce si\u0119 nader w\u0105skimi albo bardzo b\u0142yszcz\u0105cymi li\u015b\u0107mi. Niestety wci\u0105\u017c ci\u0119\u017cko naby\u0107 formy o znanym i wiarygodnym pochodzeniu. \"\"<\/a>Wszystkie te byliny b\u0119d\u0105 si\u0119 wybornie prezentowa\u0107 w ciemnych, mocno zadrzewionych zak\u0105tkach, na tle omszonych g\u0142az\u00f3w, murszej\u0105cych pniak\u00f3w i fantazyjnie powyginanych korzeni, posadzone obok mertensji wirginijskiej, kokoryczek, cyklamen\u00f3w (\u201efio\u0142k\u00f3w alpejskich\u201d), sangwinarii, skoliopus\u00f3w, tr\u00f3jsklepek i\/lub paproci. \u017beby d\u0142ugo cieszy\u0107 nimi oko zapewnijmy im pod\u0142o\u017ce torfiasto-pr\u00f3chniczne, bogate w kompost li\u015bciowy, pozbawione wapnia, bez stagnuj\u0105cej wody zim\u0105, ale wilgotne przez reszt\u0119 roku. Nasz polski czworolist zwyczajny w dobrych warunkach potrafi doci\u0105gn\u0105\u0107 do 200 lat! Centrum r\u00f3\u017cnorodno\u015bci i pochodzenia rodzaju Paris<\/em> s\u0105 Chiny. Rosn\u0105 tam dziko co najmniej 22 gatunki, w tym oko\u0142o 12 niespotykanych nigdzie poza Pa\u0144stwem \u015arodka, cz\u0119sto ograniczonych do reglowych las\u00f3w li\u015bciastych w pojedynczych pasmach g\u00f3rskich. Nazwa naukowa rodzaju nawi\u0105zuje do mitu o wojnie troja\u0144skiej: cztery li\u015bcie symbolizuj\u0105 trzy boginie spieraj\u0105ce si\u0119 o miano najpi\u0119kniejszej oraz ich s\u0119dziego (Parysa), a czarna, truj\u0105ca i odurzaj\u0105ca jagoda to jab\u0142ko niezgody. Wed\u0142ug innej wersji pochodzenia nazwy nawi\u0105zuje ona do r\u00f3wnego, symetrycznego uk\u0142adu czterech li\u015bci (\u0142ac. par \u2013 r\u00f3wny, jednakowy). Uwaga! Wszystkie czworolisty s\u0105 bardzo truj\u0105ce!<\/strong> Pod \u017cadnym pozorem nie sprawdzamy jak smakuje to ich \u201ejab\u0142ko niezgody\u201d! Wprawdzie dawniej pr\u00f3bowano leczy\u0107 nim padaczk\u0119 albo nieszcz\u0119\u015bliw\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107, k\u0142\u0105cza za\u015b stosowano na przeczyszczenie, a i do dzi\u015b odgrywa pewn\u0105 rol\u0119 w homeopatii, s\u0105 to jednak bardzo silnie dzia\u0142aj\u0105ce, wysoce toksyczne dla ssak\u00f3w ro\u015bliny. Na wszelki wypadek piel\u0119gnujemy nasze czworolisty w r\u0119kawicach.<\/p>\n

mgr Adam Kapler<\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Czworolisty Paris to byliny raczej rzadko goszcz\u0105ce w polskich ogrodach jako ozdobne lub okrywowe. Mo\u017ce szkoda?… Wielu przedstawicieli tego rodzaju ma potencja\u0142 dekoracyjny, jakiego by\u015bmy si\u0119 nie spodziewali kontempluj\u0105c skromny wygl\u0105d ich polskiego krewniaka: czworolistu zwyczajnego P. quadrifolia w lasach li\u015bciastych albo w powsi\u0144skiej Kolekcji Flory Polskiej, gdzie ro\u015bnie obok warzuchy polskiej i kacze\u0144c\u00f3w, pod…<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":2610,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_kad_blocks_custom_css":"","_kad_blocks_head_custom_js":"","_kad_blocks_body_custom_js":"","_kad_blocks_footer_custom_js":"","ngg_post_thumbnail":0,"_kad_post_transparent":"","_kad_post_title":"","_kad_post_layout":"","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"","_kad_post_vertical_padding":"","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false,"_kad_post_classname":"","footnotes":""},"categories":[26],"tags":[288,168,287],"class_list":["post-2608","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-z-notatnika-przyrodnika","tag-czworolist","tag-pan-ogrod-botaniczny-w-powsinie","tag-paris-quadrifolia"],"taxonomy_info":{"category":[{"value":26,"label":"Z notatnika przyrodnika"}],"post_tag":[{"value":288,"label":"Czworolist"},{"value":168,"label":"PAN Ogr\u00f3d Botaniczny w Powsinie"},{"value":287,"label":"Paris quadrifolia"}]},"featured_image_src_large":["https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/czworolist-2-11-1024x681.jpg",1024,681,true],"author_info":{"display_name":"admin_1","author_link":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/author\/admin_1\/"},"comment_info":0,"category_info":[{"term_id":26,"name":"Z notatnika przyrodnika","slug":"z-notatnika-przyrodnika","term_group":0,"term_taxonomy_id":26,"taxonomy":"category","description":"","parent":18,"count":95,"filter":"raw","cat_ID":26,"category_count":95,"category_description":"","cat_name":"Z notatnika przyrodnika","category_nicename":"z-notatnika-przyrodnika","category_parent":18}],"tag_info":[{"term_id":288,"name":"Czworolist","slug":"czworolist","term_group":0,"term_taxonomy_id":288,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw"},{"term_id":168,"name":"PAN Ogr\u00f3d Botaniczny w Powsinie","slug":"pan-ogrod-botaniczny-w-powsinie","term_group":0,"term_taxonomy_id":168,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":64,"filter":"raw"},{"term_id":287,"name":"Paris quadrifolia","slug":"paris-quadrifolia","term_group":0,"term_taxonomy_id":287,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2608","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2608"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2608\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2610"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2608"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2608"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2608"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}