{"id":2587,"date":"2020-08-13T10:11:34","date_gmt":"2020-08-13T08:11:34","guid":{"rendered":"https:\/\/ogrod-powsin.pl\/blog\/?p=2587"},"modified":"2020-08-13T10:11:34","modified_gmt":"2020-08-13T08:11:34","slug":"rusalka-pawik-nauczyciel-metody-naukowej-trener-hartu-ciala-i-umyslu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/rusalka-pawik-nauczyciel-metody-naukowej-trener-hartu-ciala-i-umyslu\/","title":{"rendered":"Rusa\u0142ka pawik \u2013 nauczyciel metody naukowej, trener hartu cia\u0142a i umys\u0142u"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>W po\u0142owie lata wi\u0119kszo\u015b\u0107 krzew\u00f3w wyda\u0142a ju\u017c owoce, lecz budleja Davida Buddleja davidii<\/em> dopiero kwitnie. Jej ogromne, w naszym przypadku malinowe kwiatostany b\u0119d\u0105 do po\u0142owy jesieni wype\u0142nia\u0107 nasz ogr\u00f3d cudownym aromatem, wabi\u0105c wielkie mn\u00f3stwo motyli. W wielu j\u0119zykach zwana jest zreszt\u0105 \u201emotylim krzewem\u201d albo \u201eletnim bzem\u201d (z racji zapachu, cho\u0107 nie jest krewn\u0105 prawdziwych, dzikich bz\u00f3w Sambucus<\/em> ani te\u017c lilak\u00f3w Syringa<\/em>). W Powsinie jej s\u0142odycz nawet w d\u017cd\u017cyste lub mgliste dni przyci\u0105ga dziesi\u0105tki rusa\u0142ek pawik Nymphalis io <\/em>(syn. Aglais io, Inachis io<\/em>), rusa\u0142ek admira\u0142\u00f3w Vanessa atalanta, <\/em>pokrzywnik\u00f3w Aglais urticae<\/em> oraz per\u0142owc\u00f3w malinowc\u00f3w Argynnis paphia<\/em>, kt\u00f3rym towarzysz\u0105 niekiedy majestatyczne pazie \u017ceglarze Iphiclides podalirius, <\/em>dostojne aczkolwiek p\u0142ochliwe \u017ca\u0142obniki Nymphalis antiopa <\/em>czy malutkie czerwo\u0144czyki nieparki Lycaena dispar<\/em>.<\/p>\n

Rusa\u0142ka pawik vel pawie oczko to jeden z najpospolitszych, a zarazem naj\u015bliczniejszych i najdok\u0142adniej zbadanych motyli w naszej faunie. Od wiosny do z\u0142otej jesieni widujemy okazy doros\u0142e dwu pokole\u0144: wiosennego oraz letniego. S\u0105 niemal wsz\u0119dzie: od polan i lu\u017anych las\u00f3w na odludziu przez sady, ogrody i ugory naszych wsi po kwietniki, skwerki i \u201ekwietne \u0142\u0105ki\u201d w centrach wielkich miast. Co najmniej trzykrotnie zawita\u0142y te\u017c na polskie znaczki pocztowe.<\/p>\n

\"\"<\/a>\u0141atwo\u015b\u0107, z jak\u0105 mo\u017cna obserwowa\u0107 pawie oczka sprawia, \u017ce w niekt\u00f3rych krajach sta\u0142a si\u0119 jednym z g\u0142\u00f3wnych zwierz\u0105t, do kt\u00f3rych obserwacji zach\u0119ca si\u0119 m\u0142odzie\u017c. Ju\u017c maluchy pod nadzorem pa\u0144 przedszkolanek szukaj\u0105 jej g\u0105sienic i poczwarek skrytych na pokrzywach, rzadziej chmielu. Przy okazji wyrabia to w b\u0105belkach odporno\u015b\u0107 na pluch\u0119, oparzenia pokrzyw\u0105 czy natr\u0119tne komary. P\u00f3\u017aniejsze etapy edukacji szkolnej przynosz\u0105 nowe wyzwania, dalej zwi\u0105zane z pawimi oczkami. Dzieci i m\u0142odzie\u017c uczy si\u0119 metody naukowej, a zarazem mi\u0142o\u015bci i szacunku do rodzimej przyrody poprzez wielorakie projekty realizowane na tym owadzie oraz jego ro\u015blinach \u017cywicielskich. Zlicza si\u0119 przyk\u0142adowo okazy zimuj\u0105ce na strychach i w piwnicach, jak r\u00f3wnie\u017c kibicuje si\u0119 samcom patroluj\u0105cym przestworza wok\u00f3\u0142 kwiat\u00f3w niczym Czerwony Baron niebo Wielkiej Wojny, nacieraj\u0105cym na rywali w\u0142asnego gatunku oraz na inne motyle o podobnych apetytach. Sprawdza si\u0119 odstraszaj\u0105cy wp\u0142yw pawich oczek na skrzyd\u0142ach na ptaki \u015bpiewaj\u0105ce, pr\u00f3buj\u0105ce \u0142apa\u0107 rozmaite owady. Dla s\u0142uchowc\u00f3w fascynuj\u0105ce bywaj\u0105 te\u017c piski pawik\u00f3w, kt\u00f3rymi broni\u0105 si\u0119 przed drobnymi gryzoniami w norach ziemnych lub szczelinach mur\u00f3w. Por\u00f3wnuje si\u0119 te\u017c niemal jednakowy wygl\u0105d jajek i g\u0105sienic z r\u00f3\u017cnorodno\u015bci\u0105 barw i kszta\u0142t\u00f3w poczwarek. Wielu umiej\u0119tno\u015bci mo\u017cna si\u0119 te\u017c nauczy\u0107 por\u00f3wnuj\u0105c pawiki z innymi gatunkami rusa\u0142ek, zw\u0142aszcza admira\u0142ami, ceikami Polygonia c-album<\/em>, pokrzywnikami czy drzewoszkami Nymphalis xanthomelas<\/em>.<\/p>\n

\"\"<\/a>Nazwa naukowa pawiego oczka zmienia\u0142a si\u0119 wielokrotnie, zawsze jednak upami\u0119tnia\u0142o greck\u0105 heroid\u0119 Io. Czemu Linneusz wybra\u0142 akurat t\u0105 posta\u0107 z mitologii greckiej na patronk\u0119 pawika? M\u00f3g\u0142 tak uczyni\u0107 co najmniej z kilku powod\u00f3w. Po pierwsze w micie o romansie Io z Zeusem pojawia si\u0119 stuoki potw\u00f3r Argus, a nasz motyl odstrasza ptaki ogromnymi \u201epawimi oczkami\u201d na skrzyd\u0142ach. Po drugie Grecy uto\u017csamiali swoj\u0105 Io z egipsk\u0105 \u201ematk\u0105 bog\u00f3w i ludzi\u201d Izyd\u0105. Izyda wskrzesi\u0142a na moment swego m\u0119\u017ca Ozyrysa, by sp\u0142odzi\u0107 z nim Horusa, a pawie oczka opr\u00f3cz nektaru gustuj\u0105 te\u017c w padlinie. Po trzecie Io jako czarodziejka zmieni\u0142a kiedy\u015b dziewczyn\u0119 w ch\u0142opca, a u pawich oczek nader ci\u0119\u017cko odr\u00f3\u017cnia si\u0119 samce od samic. Po czwarte nieszcz\u0119sn\u0105 kochank\u0119 Zeusa d\u0142ugo n\u0119ka\u0142 giez zes\u0142any przez Her\u0119, a g\u0105sienice i poczwarki pawich oczek nader cz\u0119sto padaj\u0105 ofiar\u0105 innych owad\u00f3w, po\u017ceraj\u0105cych je od wewn\u0105trz \u017cywcem. W og\u00f3le nazwy \u0142aci\u0144skie, a w przypadku wi\u0119kszo\u015bci gatunk\u00f3w motyli tako\u017c i polskie, zawdzi\u0119czamy bujnej wyobra\u017ani staro\u017cytnych Grek\u00f3w oraz klasycznej erudycji dawnych naturalist\u00f3w.<\/p>\n

mgr Adam Kapler<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W po\u0142owie lata wi\u0119kszo\u015b\u0107 krzew\u00f3w wyda\u0142a ju\u017c owoce, lecz budleja Davida Buddleja davidii dopiero kwitnie. Jej ogromne, w naszym przypadku malinowe kwiatostany b\u0119d\u0105 do po\u0142owy jesieni wype\u0142nia\u0107 nasz ogr\u00f3d cudownym aromatem, wabi\u0105c wielkie mn\u00f3stwo motyli. W wielu j\u0119zykach zwana jest zreszt\u0105 \u201emotylim krzewem\u201d albo \u201eletnim bzem\u201d (z racji zapachu, cho\u0107 nie jest krewn\u0105 prawdziwych, dzikich…<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":2589,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_kad_blocks_custom_css":"","_kad_blocks_head_custom_js":"","_kad_blocks_body_custom_js":"","_kad_blocks_footer_custom_js":"","ngg_post_thumbnail":0,"_kad_post_transparent":"","_kad_post_title":"","_kad_post_layout":"","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"","_kad_post_vertical_padding":"","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false,"_kad_post_classname":"","footnotes":""},"categories":[34,26],"tags":[284,285,279,282,281,280,283],"class_list":["post-2587","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-w-naszym-ogrodzie","category-z-notatnika-przyrodnika","tag-aglais-urticae","tag-argynnis-paphia","tag-buddleja-davidii","tag-motyle","tag-pawie-oczko","tag-rusalka-pawik","tag-vanessa-atalanta"],"acf":[],"taxonomy_info":{"category":[{"value":34,"label":"W naszym Ogrodzie"},{"value":26,"label":"Z notatnika przyrodnika"}],"post_tag":[{"value":284,"label":"Aglais urticae"},{"value":285,"label":"Argynnis paphia"},{"value":279,"label":"Buddleja davidii"},{"value":282,"label":"Motyle"},{"value":281,"label":"Pawie oczko"},{"value":280,"label":"Rusa\u0142ka pawik"},{"value":283,"label":"Vanessa atalanta"}]},"featured_image_src_large":["https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/BLOG_04-1024x640.jpg",1024,640,true],"author_info":{"display_name":"admin_1","author_link":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/author\/admin_1\/"},"comment_info":0,"category_info":[{"term_id":34,"name":"W naszym Ogrodzie","slug":"w-naszym-ogrodzie","term_group":0,"term_taxonomy_id":34,"taxonomy":"category","description":"","parent":18,"count":65,"filter":"raw","term_order":"0","cat_ID":34,"category_count":65,"category_description":"","cat_name":"W naszym Ogrodzie","category_nicename":"w-naszym-ogrodzie","category_parent":18},{"term_id":26,"name":"Z notatnika przyrodnika","slug":"z-notatnika-przyrodnika","term_group":0,"term_taxonomy_id":26,"taxonomy":"category","description":"","parent":18,"count":95,"filter":"raw","term_order":"0","cat_ID":26,"category_count":95,"category_description":"","cat_name":"Z notatnika przyrodnika","category_nicename":"z-notatnika-przyrodnika","category_parent":18}],"tag_info":[{"term_id":284,"name":"Aglais urticae","slug":"aglais-urticae","term_group":0,"term_taxonomy_id":284,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw","term_order":"0"},{"term_id":285,"name":"Argynnis paphia","slug":"argynnis-paphia","term_group":0,"term_taxonomy_id":285,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw","term_order":"0"},{"term_id":279,"name":"Buddleja davidii","slug":"buddleja-davidii","term_group":0,"term_taxonomy_id":279,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw","term_order":"0"},{"term_id":282,"name":"Motyle","slug":"motyle","term_group":0,"term_taxonomy_id":282,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw","term_order":"0"},{"term_id":281,"name":"Pawie oczko","slug":"pawie-oczko","term_group":0,"term_taxonomy_id":281,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw","term_order":"0"},{"term_id":280,"name":"Rusa\u0142ka pawik","slug":"rusalka-pawik","term_group":0,"term_taxonomy_id":280,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw","term_order":"0"},{"term_id":283,"name":"Vanessa atalanta","slug":"vanessa-atalanta","term_group":0,"term_taxonomy_id":283,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw","term_order":"0"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2587","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2587"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2587\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2589"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2587"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2587"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2587"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}