W ostatnich latach coraz wi\u0119cej uwagi po\u015bwi\u0119ca si\u0119 gatunkom inwazyjnym nie tylko w Polsce, ale i na \u015bwiecie. Niniejszy tekst uwzgl\u0119dnia tylko wybrane zagadnienia dotycz\u0105ce tych ro\u015blin.<\/p>\n
Definicja poj\u0119cia Inwazyjne Gatunki Obce (IGO, ang. IAS \u2013 Invasive Alien Species) m\u00f3wi, \u017ce s\u0105 to gatunki ro\u015blin, zwierz\u0105t, grzyb\u00f3w oraz innych organizm\u00f3w, kt\u00f3re nie s\u0105 rodzime dla ekosystem\u00f3w, a kt\u00f3re, gdy znajd\u0105 si\u0119 w \u015brodowisku naturalnym, mog\u0105 negatywnie wp\u0142ywa\u0107 na to \u015brodowisko, powodowa\u0107 szkody gospodarcze i na zdrowiu cz\u0142owieka, jednocze\u015bnie generuj\u0105c ogromne koszty. Zakres ich negatywnego dzia\u0142ania jest bardzo szeroki, przy czym dla rodzimej r\u00f3\u017cnorodno\u015bci biologicznej stwarzaj\u0105 przede wszystkim zagro\u017cenie m.in. poprzez ograniczenie wyst\u0119powania lub eliminowanie populacji rodzimych gatunk\u00f3w. Odbywa si\u0119 to np. poprzez zajmowanie stanowisk populacji rodzimych gatunk\u00f3w, konkurowanie o warunki bytowe, allelopati\u0119 ujemn\u0105, wp\u0142yw na rozprzestrzenianie patogen\u00f3w, co ma powa\u017cne skutki zak\u0142\u00f3caj\u0105ce funkcjonowanie ca\u0142ych ekosystem\u00f3w. Zagro\u017cenie ze strony IGO jest ogromne i wielokierunkowe i jest to problem obserwowany od wiek\u00f3w. W ostatnich dziesi\u0119cioleciach na ich obecno\u015b\u0107 i szkodliwo\u015b\u0107 zwraca si\u0119 coraz wi\u0119ksz\u0105 uwag\u0119. Powstaj\u0105 kolejne regulacje prawne, kt\u00f3re definitywnie i skutecznie maj\u0105 ograniczy\u0107 ich rozprzestrzenianie si\u0119 i obecno\u015b\u0107 w \u015brodowisku. Istotne jest przy tym przekazywanie wiedzy dotycz\u0105cej tych zagadnie\u0144 spo\u0142ecze\u0144stwu.<\/p>\n
Spo\u015br\u00f3d blisko 3500 gatunk\u00f3w ro\u015blin naczyniowych flory Polski, oko\u0142o 30% z nich to gatunki obcego pochodzenia. Jednak tylko nieliczne z nich stanowi\u0105 obecnie zagro\u017cenie dla przyrody i mo\u017cna je okre\u015bli\u0107 jako inwazyjne gatunki obce. W\u015br\u00f3d gatunk\u00f3w obcego pochodzenia wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 archeofity<\/strong>, kt\u00f3re pojawi\u0142y si\u0119 na danym obszarze przed rokiem 1492 (1500) oraz kenofity<\/strong> (trwale zadomowione) i efemerofity<\/strong> (niezadomowione), czyli gatunki obce, kt\u00f3re pojawi\u0142y si\u0119 p\u00f3\u017aniej. Niekt\u00f3re z nich to ro\u015bliny uprawne \u2013 tak u\u017cytkowe, jak i ozdobne.<\/p>\n Sk\u0105d si\u0119 wzi\u0119\u0142y?<\/strong><\/p>\n Przyczyn\u0105 pojawiania i rozprzestrzeniania si\u0119 gatunk\u00f3w obcego pochodzenia s\u0105 przede wszystkim post\u0119puj\u0105cy transport, handel i turystyka na skal\u0119 globaln\u0105. Przemieszczanie si\u0119 gatunk\u00f3w obcych nie zawsze jest \u015bwiadom\u0105 dzia\u0142alno\u015bci\u0105 cz\u0142owieka. Czasem jest zupe\u0142nie przypadkowe, np. w wodach balastowych, materiale nasiennym, produktach spo\u017cywczych, drewnie i produktach z drewna, opakowaniach, pojemnikach czy pod\u0142o\u017cach. Czasem mog\u0105 by\u0107 to r\u00f3\u017cne \u201epami\u0105tki z wakacji\u201d, np. nasiona, owoce, tak\u017ce te pora\u017cone przez niewidoczne \u201ego\u0142ym okiem\u201d patogeny. \u0179r\u00f3d\u0142em gatunk\u00f3w inwazyjnych s\u0105 tak\u017ce ogrody botaniczne i arboreta (Europejski kodeks post\u0119powania dla ogrod\u00f3w botanicznych w zakresie inwazyjnych gatunk\u00f3w obcych<\/a>).<\/p>\n Co jest gro\u017anym \u017ar\u00f3d\u0142em gatunk\u00f3w inwazyjnych i przyczyn\u0105 ich ekspansji?<\/strong><\/p>\n W\u015br\u00f3d wielu czynnik\u00f3w: rolnictwo, ogrodnictwo i le\u015bnictwo. Zar\u00f3wno w przypadku obcych gatunk\u00f3w ro\u015blin, jak i zwierz\u0105t mog\u0105 one przedosta\u0107 si\u0119 nawet z ogr\u00f3dka, przydomowego stawu czy akwarium do \u015brodowiska naturalnego. Gatunki obce by\u0142y i s\u0105 sprowadzane \u015bwiadomie w celu zwi\u0119kszenia produkcji rolnej i le\u015bnej, konkurencyjno\u015bci na rynku, a tak\u017ce w celu np. walki ze szkodnikami. Liczne gatunki by\u0142y i s\u0105 wykorzystywane jako ro\u015bliny ozdobne i nadal poszukiwane s\u0105 nowe w celu wprowadzenia do uprawy. Szacuje si\u0119, \u017ce 80% inwazyjnych ro\u015blin obcych zosta\u0142o wprowadzonych jako ro\u015bliny ozdobne lub rolnicze. Przyk\u0142adem mog\u0105 by\u0107 m.in. modrzew japo\u0144ski (sadzony w lasach, ozdobny, tworzy miesza\u0144ce z rodzimym modrzewiem europejskim), barszcz Sosnowskiego (potencjalna ro\u015blina pastewna), lucerna siewna (ro\u015blina motylkowa, na \u201ezielony naw\u00f3z\u201d), naw\u0142o\u0107 kanadyjska (ro\u015blina miododajna i ozdobna) czy \u0142ubin trwa\u0142y (ro\u015blina ozdobna, pastewna i na zielony naw\u00f3z, do podkarmiania zwierz\u0105t w lesie).<\/p>\n Wybrane cechy ro\u015blin inwazyjnych<\/strong><\/p>\n Szybki wzrost i rozmna\u017canie, zdolno\u015b\u0107 do zajmowania nieporo\u015bni\u0119tego terenu, kr\u00f3tki cykl rozwojowy, wczesne kwitnienie i wysiew, produkowanie du\u017cych ilo\u015bci owoc\u00f3w i\/lub nasion, efektywne rozmna\u017canie, zdolno\u015b\u0107 do wykorzystania lokalnych zapylaczy, odmienna fenologia ni\u017c gatunk\u00f3w rodzimych umo\u017cliwiaj\u0105ca im skuteczne rywalizowanie z nimi, odporno\u015b\u0107 na choroby i szkodniki. S\u0105 to liczne cechy po\u017c\u0105dane u ro\u015blin rolniczych i ogrodniczych i znane tak\u017ce u chwast\u00f3w.<\/p>\n Co sprawia, \u017ce gatunki obcego pochodzenia mog\u0105 sta\u0107 si\u0119 inwazyjne?<\/strong><\/p>\n Przemieszczanie i rozprzestrzenianie si\u0119 obcych gatunk\u00f3w w nowym \u015brodowisku u\u0142atwia brak naturalnych wrog\u00f3w i innych ogranicze\u0144 wyst\u0119puj\u0105cych w ich \u015brodowisku naturalnym. Czynnikiem u\u0142atwiaj\u0105cym s\u0105 tak\u017ce zanieczyszczenia \u015brodowiska oraz niszczenie naturalnych siedlisk gatunk\u00f3w rodzimych przez cz\u0142owieka. Szczeg\u00f3lnie istotnym zagro\u017ceniem dzisiejszych czas\u00f3w s\u0105 post\u0119puj\u0105ce zmiany klimatyczne, dzi\u0119ki kt\u00f3rym gatunki obce mog\u0105 \u0142atwiej zasiedla\u0107 nowe tereny w czasie, gdy rodzimym jest coraz trudniej przetrwa\u0107.<\/p>\n Rozprzestrzenianie si\u0119<\/strong><\/p>\n Najcz\u0119\u015bciej ro\u015bliny rozprzestrzeniaj\u0105 si\u0119 za pomoc\u0105 nasion roznoszonych przez wiatr (anemochoria), wod\u0119 (hydrochoria) i zwierz\u0119ta (zoochoria). Do rozprzestrzeniania si\u0119 dochodzi r\u00f3wnie\u017c poprzez przypadkowe lub \u015bwiadome wyrzucenie do kanalizacji, stawu, lasu czy na kompost resztek ro\u015blinnych. W przypadku ro\u015blin potencja\u0142 mo\u017ce by\u0107 bardzo wysoki np. u rdestowc\u00f3w<\/a>. Nowa ro\u015blina mo\u017ce rozwin\u0105\u0107 si\u0119 z 1-centymetrowego fragmentu k\u0142\u0105cza o wadze nie przekraczaj\u0105cej 0,7 g, podobnie jak z niewielkiego odcinka p\u0119du (zawieraj\u0105cego pojedynczy w\u0119ze\u0142), umieszczonego w glebie lub wodzie.<\/p>\n Wiedza<\/strong><\/p>\n Powsta\u0142y r\u00f3\u017cne platformy w celu przekazywania wiedzy spo\u0142ecze\u0144stwu, programy ochronne oraz regulacje prawne w celu zastopowania inwazji gatunk\u00f3w obcych i ograniczenia strat tak dla przyrody, jak i gospodarki. Koszty wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 nie tylko ze stratami spowodowanymi przez gatunki inwazyjne, ale tak\u017ce z ich zwalczaniem. Najwa\u017cniejsze i wyczerpuj\u0105ce informacje oraz odniesienia do aktualnej literatury i akt\u00f3w prawnych znajduj\u0105 si\u0119 na stronach Generalnej Dyrekcji Ochrony \u015arodowiska (GDO\u015a).<\/p>\n Uprawa<\/strong><\/p>\n Wiele gatunk\u00f3w inwazyjnych ro\u015blin, a tak\u017ce zwierz\u0105t jest nadal uprawiana i hodowana, i w tym zakresie dochodzi do licznych dyskusji, spor\u00f3w, r\u00f3\u017cnicy zda\u0144. Najwa\u017cniejsza jednak jest \u015bwiadomo\u015b\u0107 i istotno\u015b\u0107 zagro\u017cenia, nie tylko w\u015br\u00f3d os\u00f3b z kr\u0119gu specjalist\u00f3w dziedziny, ale tak\u017ce spo\u0142ecze\u0144stwa. Istotna jest wiedza z zakresu znajomo\u015bci gatunk\u00f3w, a tak\u017ce zalece\u0144 co do ich bezpiecznej uprawy, ograniczenia zagro\u017cenia przez nie powodowanego, zapobiegania rozprzestrzenianiu si\u0119 oraz bezpiecznej dla \u015brodowiska likwidacji uprawy oraz mo\u017cliwo\u015bci zast\u0119powania przez inne gatunki lub odmiany. Warto zapozna\u0107 si\u0119 z takimi publikacjami, jak np. Kodeks dobrych praktyk. Ogrodnictwo wobec ro\u015blin inwazyjnych obcego pochodzenia<\/a>, <\/em>Ro\u015bliny obcego pochodzenia w Polsce ze szczeg\u00f3lnym uwzgl\u0119dnieniem gatunk\u00f3w inwazyjnych<\/a> czy Kodeks post\u0119powania w zakresie ogrodnictwa i inwazyjnych ro\u015blin obcych<\/a>. <\/em>Aktualne informacje na ten temat i zalecenia znajduj\u0105 si\u0119 tak\u017ce przy opisach poszczeg\u00f3lnych gatunk\u00f3w inwazyjnych, z okre\u015bleniem kategorii gatunku pod wzgl\u0119dem inwazyjno\u015bci na stronach GDO\u015a.<\/a><\/p>\n Niekt\u00f3re gatunki s\u0105 uprawiane na terenach zieleni, w miejskich parkach i ogrodach. Lubiane, cenione i niech\u0119tnie likwidowane, np. r\u00f3\u017ca pomarszczona, troje\u015b\u0107 ameryka\u0144ska, rudbekia naga, tawu\u0142a kutnerowata, dere\u0144 roz\u0142ogowy, aronia \u015bliwolistna, s\u0142onecznik bulwiasty, sumak octowiec, smotrawa okaza\u0142a, aster nowobelgijski, jesion pensylwa\u0144ski, bo\u017codrzew wynios\u0142y, \u0142ubin trwa\u0142y, naparstnica purpurowa, czeremcha ameryka\u0144ska, kolczurka klapowana, kroplik \u017c\u00f3\u0142ty, \u015bwido\u015bliwa Lamarcka, winobluszcz zaro\u015blowy, toje\u015b\u0107 kropkowana, wi\u0105zowiec zachodni, kolcow\u00f3j pospolity i wiele innych. Cenione inwazyjne i miododajne to np. robinia akacjowa i naw\u0142o\u0107 kanadyjska.<\/p>\n Prawo<\/strong><\/p>\n W Polce najwa\u017cniejszym aktem prawnym dotycz\u0105cym gatunk\u00f3w obcego pochodzenia jest ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (art. 5 ust. 1 c, art. 120, art. 130, art. 131). Wg art. 5 ust. 1c gatunek obcy to gatunek wyst\u0119puj\u0105cy poza swoim naturalnym zasi\u0119giem w postaci osobnik\u00f3w lub zdolnych do prze\u017cycia: gamet, zarodnik\u00f3w, nasion, jaj lub cz\u0119\u015bci osobnik\u00f3w, dzi\u0119ki kt\u00f3rym mog\u0105 one rozmna\u017ca\u0107 si\u0119. Art. 120 zabrania wprowadzania do \u015brodowiska przyrodniczego oraz przemieszczania w tym \u015brodowisku ro\u015blin, zwierz\u0105t lub grzyb\u00f3w gatunk\u00f3w obcych. Przy tym na wwo\u017cenie z zagranicy gatunk\u00f3w obcych, kt\u00f3re w przypadku uwolnienia do \u015brodowiska przyrodniczego mog\u0105 zagrozi\u0107 gatunkom rodzimym lub siedliskom przyrodniczym, na ich przetrzymywanie, hodowl\u0119, rozmna\u017canie, sprzeda\u017c i zbywanie potrzebne s\u0105 odpowiednie zezwolenia w\u0142adz Generalnej Dyrekcji Ochrony \u015arodowiska (http:\/\/isap.sejm.gov.pl\/isap.nsf\/DocDetails.xsp?id=WDU20200000055<\/a>).<\/p>\n Dla Polski list\u0119 gatunk\u00f3w inwazyjnych przygotowano w Rozporz\u0105dzeniu Ministra Ochrony \u015arodowiska z 9 wrze\u015bnia 2011 roku w sprawie listy ro\u015blin i zwierz\u0105t gatunk\u00f3w obcych, kt\u00f3re w przypadku uwolnienia do \u015brodowiska przyrodniczego mog\u0105 zagrozi\u0107 gatunkom rodzimym lub siedliskom przyrodniczym. Badania nad gatunkami inwazyjnymi jednak trwaj\u0105 i proponowane jest w\u0142\u0105czanie kolejnych takson\u00f3w (http:\/\/www.gdos.gov.pl\/files\/artykuly\/5050\/PROPOZYCJA_listy_gatunkow_obcych_ver_online.pdf<\/a>).<\/p>\n W spos\u00f3b kompleksowy regulacje dotycz\u0105ce zapobiegania wprowadzania i rozprzestrzeniania si\u0119 inwazyjnych gatunk\u00f3w obcych, w tym ich wczesne wykrywanie, a tak\u017ce szybk\u0105 eliminacj\u0119 b\u0105d\u017a d\u0142ugofalow\u0105 i efektywn\u0105 kontrol\u0119 populacji w przypadku gatunk\u00f3w rozpowszechnionych, znajduj\u0105 si\u0119 w R<\/span>ozporz\u0105dzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1143\/2014 z 22 pa\u017adziernika 2014 r. w sprawie dzia\u0142a\u0144 zapobiegawczych i zaradczych w odniesieniu do wprowadzania i rozprzestrzeniania inwazyjnych gatunk\u00f3w obcych<\/a>, kt\u00f3re wesz\u0142o w \u017cycie 1 stycznia 2015 r. (Dz.U. UE No. L317\/35). Ponadto obowi\u0105zuje Rozporz\u0105dzenie wykonawcze komisji (UE) 2016\/1141 z dnia 13 lipca 2016 r. przyjmuj\u0105ce wykaz inwazyjnych gatunk\u00f3w obcych uznanych za stwarzaj\u0105ce zagro\u017cenie dla Unii zgodnie z rozporz\u0105dzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1143\/2014 (https:\/\/eur-lex.europa.eu\/legal-content\/PL\/TXT\/HTML\/?uri=CELEX:32016R1141&from=PL<\/a>) oraz Rozporz\u0105dzenie wykonawcze komisji (UE) 2017\/1263 z dnia 12 lipca 2017 r. aktualizuj\u0105ce wykaz inwazyjnych gatunk\u00f3w obcych uznanych za stwarzaj\u0105ce zagro\u017cenie dla Unii ustanowiony w rozporz\u0105dzeniu wykonawczym Komisji (UE) 2016\/1141 na podstawie rozporz\u0105dzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1143\/2014.<\/p>\n W Unii Europejskiej odpowiednie regulacje w sprawie gatunk\u00f3w obcych s\u0105 zawarte we Wniosku \u2013 Rozporz\u0105dzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie zapobiegania wprowadzaniu i rozprzestrzenianiu si\u0119 inwazyjnych gatunk\u00f3w obcych i zarz\u0105dzania nimi. Zapisano tu, \u017ce pojawienie si\u0119 w nowym miejscu gatunku obcego nie musi by\u0107 przyczyn\u0105 zaniepokojenia, ale istotna ich grupa mo\u017ce jednak sta\u0107 si\u0119 inwazyjna i wywiera\u0107 powa\u017cny niekorzystny wp\u0142yw na r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 biologiczn\u0105 i ekosystem, jak r\u00f3wnie\u017c mie\u0107 inne skutki gospodarcze i spo\u0142eczne, kt\u00f3rym nale\u017cy zapobiega\u0107. Szacuje si\u0119, \u017ce z ok. 12 000 gatunk\u00f3w obcych, wyst\u0119puj\u0105cych w \u015brodowisku w Unii i innych krajach europejskich, 10 do 15% stanowi\u0105 gatunki inwazyjne. Niekt\u00f3re gatunki migruj\u0105 w spos\u00f3b naturalny w odpowiedzi na zmiany \u015brodowiskowe i nie nale\u017cy ich w\u00f3wczas uwa\u017ca\u0107 za gatunki obce w ich nowym \u015brodowisku, a zatem s\u0105 one wy\u0142\u0105czone z zakresu nowych przepis\u00f3w w sprawie inwazyjnych gatunk\u00f3w obcych.<\/p>\n Konwencja berne\u0144ska<\/strong> jest potoczn\u0105 nazw\u0105 Konwencji o ochronie gatunk\u00f3w dzikiej flory i fauny europejskiej oraz ich siedlisk. Ratyfikowa\u0142o j\u0105 51 kraj\u00f3w na ca\u0142ym \u015bwiecie. Podstawowym jej celem jest ochrona bior\u00f3\u017cnorodno\u015bci, naturalnego dziedzictwa o warto\u015bci przyrodniczej, estetycznej, naukowej, kulturowej, rekreacyjnej, gospodarczej. Na jej podstawie ustanowiono wymieniany ju\u017c Kodeks post\u0119powania w zakresie ogrodnictwa i inwazyjnych ro\u015blin obcych<\/a>. Zgodnie z Konwencj\u0105 Berne\u0144sk\u0105, kt\u00f3rej UE jest stron\u0105, Unia jest zobowi\u0105zana do podj\u0119cia wszelkich stosownych \u015brodk\u00f3w w celu zapewnienia ochrony siedlisk gatunk\u00f3w dzikiej flory i fauny, zapobieganie niekorzystnemu wp\u0142ywowi inwazyjnych gatunk\u00f3w obcych na r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 biologiczn\u0105 i ekosystemy, minimalizowanie tego wp\u0142ywu oraz ograniczanie ich wp\u0142ywu gospodarczego i spo\u0142ecznego. Aktualne informacje i zalecenia mo\u017cna uzyska\u0107 na stronie Generalnej Dyrekcji Ochrony \u015arodowiska (http:\/\/www.gdos.gov.pl\/igo<\/a>), gdzie znale\u017a\u0107 mo\u017cna tak\u017ce odwo\u0142ania do literatury i aktualnych akt\u00f3w prawnych.<\/p>\n dr hab. in\u017c. Marta J. Monder<\/strong><\/p>\n <\/p>\n Wybrana literatura:<\/p>\n http:\/\/www.gdos.gov.pl\/igo<\/a> <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" W ostatnich latach coraz wi\u0119cej uwagi po\u015bwi\u0119ca si\u0119 gatunkom inwazyjnym nie tylko w Polsce, ale i na \u015bwiecie. Niniejszy tekst uwzgl\u0119dnia tylko wybrane zagadnienia dotycz\u0105ce tych ro\u015blin. Definicja poj\u0119cia Inwazyjne Gatunki Obce (IGO, ang. IAS \u2013 Invasive Alien Species) m\u00f3wi, \u017ce s\u0105 to gatunki ro\u015blin, zwierz\u0105t, grzyb\u00f3w oraz innych organizm\u00f3w, kt\u00f3re nie s\u0105 rodzime dla…<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":2582,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_kad_blocks_custom_css":"","_kad_blocks_head_custom_js":"","_kad_blocks_body_custom_js":"","_kad_blocks_footer_custom_js":"","ngg_post_thumbnail":0,"_kad_post_transparent":"","_kad_post_title":"","_kad_post_layout":"","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"","_kad_post_vertical_padding":"","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false,"_kad_post_classname":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[275,277,274,278,276],"class_list":["post-2563","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-rozne","tag-archeofity","tag-efemerofity","tag-gatunki-inwazyjne","tag-inwazyjne-gatunki-obce","tag-kenofity"],"taxonomy_info":{"category":[{"value":1,"label":"R\u00f3\u017cne"}],"post_tag":[{"value":275,"label":"Archeofity"},{"value":277,"label":"Efemerofity"},{"value":274,"label":"Gatunki inwazyjne"},{"value":278,"label":"Inwazyjne Gatunki Obce"},{"value":276,"label":"Kenofity"}]},"featured_image_src_large":["https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/08\/NawlocKanad-1024x640.jpg",1024,640,true],"author_info":{"display_name":"admin_1","author_link":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/author\/admin_1\/"},"comment_info":0,"category_info":[{"term_id":1,"name":"R\u00f3\u017cne","slug":"rozne","term_group":0,"term_taxonomy_id":1,"taxonomy":"category","description":"","parent":18,"count":45,"filter":"raw","cat_ID":1,"category_count":45,"category_description":"","cat_name":"R\u00f3\u017cne","category_nicename":"rozne","category_parent":18}],"tag_info":[{"term_id":275,"name":"Archeofity","slug":"archeofity","term_group":0,"term_taxonomy_id":275,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw"},{"term_id":277,"name":"Efemerofity","slug":"efemerofity","term_group":0,"term_taxonomy_id":277,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw"},{"term_id":274,"name":"Gatunki inwazyjne","slug":"gatunki-inwazyjne","term_group":0,"term_taxonomy_id":274,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw"},{"term_id":278,"name":"Inwazyjne Gatunki Obce","slug":"inwazyjne-gatunki-obce","term_group":0,"term_taxonomy_id":278,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw"},{"term_id":276,"name":"Kenofity","slug":"kenofity","term_group":0,"term_taxonomy_id":276,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":2,"filter":"raw"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2563","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2563"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2563\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2582"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2563"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2563"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2563"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n<\/u>https:\/\/www.cbd.int\/idb\/2009\/about\/examples\/default.shtml<\/a>
\n<\/u>https:\/\/eur-lex.europa.eu\/legal-content\/EN\/TXT\/?qid=1417443504720&uri=CELEX:32014R1143<\/a>
\n<\/u>https:\/\/www.iop.krakow.pl\/ias\/<\/a>
\n<\/u>https:\/\/www.nobanis.org\/<\/a>
\n<\/u>https:\/\/onlinelibrary.wiley.com\/doi\/full\/10.1111\/gcb.14527<\/a>
\n<\/u>https:\/\/www.europarl.europa.eu\/meetdocs\/2009_2014\/documents\/com\/com_com(2013)0620_\/com_com(2013)0620_pl.pdf<\/u><\/a><\/p>\n