{"id":2478,"date":"2020-06-25T11:22:19","date_gmt":"2020-06-25T09:22:19","guid":{"rendered":"https:\/\/ogrod-powsin.pl\/blog\/?p=2478"},"modified":"2020-07-06T12:39:07","modified_gmt":"2020-07-06T10:39:07","slug":"maki-czerwone-i-biale-a-nawet-niebieskie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/maki-czerwone-i-biale-a-nawet-niebieskie\/","title":{"rendered":"Maki czerwone, bia\u0142e, a nawet niebieskie"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>
Maki w Powsinie<\/figcaption><\/figure>\n

Rodzaj mak Papaver <\/em>obejmuje oko\u0142o 70-100 gatunk\u00f3w ro\u015blin zielnych, zwykle jednorocznych lub dwuletnich, rodzimych dla strefy zwrotnikowej, umiarkowanej i borealnej P\u00f3\u0142kuli P\u00f3\u0142nocnej (Eurazja, p\u0142n. Afryka i Ameryka P\u00f3\u0142nocna). Zielnych w podw\u00f3jnym tego s\u0142owa znaczeniu: nie ma bowiem w\u015br\u00f3d nich form drewniej\u0105cych, nie ma te\u017c gatunk\u00f3w pozbawionych pewnego wp\u0142ywu na ludzkie cia\u0142o i dusz\u0119. Wszystkie maki produkuj\u0105 bia\u0142y b\u0105d\u017a pomara\u0144czowy sok mleczny zasobny w alkaloidy opioidowe. Wszystkie te\u017c zawi\u0105zuj\u0105 owoce w postaci charakterystycznej torebki o trwa\u0142ym wieczku ze znamienia s\u0142upka, zwanej mak\u00f3wk\u0105. Korze\u0144 wytwarzaj\u0105 palowy, zwykle nierozga\u0142\u0119ziony, barwy bia\u0142awej. \u0141odygi maj\u0105 niemal zawsze ow\u0142osione, acz pozbawione kolc\u00f3w \u2013 tylko nowoczesne odmiany maku lekarskiego cechuj\u0105 si\u0119 p\u0119dami nagimi. Li\u015bcie mak\u00f3w tako\u017c najcz\u0119\u015bciej s\u0105 kud\u0142ate, pierzastodzielne albo niepodzielone, przy czym dolne ogonkowe, za to g\u00f3rne siedz\u0105ce. Kwiaty s\u0105 pojedyncze, nader okaza\u0142e w stosunku do reszty okazu, osadzone na d\u0142ugiej szypule, zwieszaj\u0105cej si\u0119 w fazie p\u0105ka, a wyprostowanej w momencie kwitnienia, o dw\u00f3ch (sporadycznie trzech) szybko opadaj\u0105cych dzia\u0142kach kielicha. P\u0142atk\u00f3w zazwyczaj mak posiada cztery, rzadko kt\u00f3ry sze\u015b\u0107. Pr\u0119ciki za to s\u0105 niezwykle liczne.<\/p>\n

Mak\u00f3wki chyba nikomu przedstawia\u0107 nie trzeba? To bardzo swoista, wielonasienna torebka, chroniona trwa\u0142ym wieczkiem, wykszta\u0142caj\u0105cym si\u0119 z tzw. znamienia kwiatu. Odwija si\u0119 \u0142atkami b\u0105d\u017a otwiera dziurkami, kt\u00f3rych liczba (3-18) r\u00f3wna jest liczbie owocolistk\u00f3w zal\u0105\u017cni. Naszym przodkom pe\u0142na smakowitych ziarenek mak\u00f3wka kojarzy\u0142a si\u0119 ze zgodn\u0105 a liczn\u0105 rodzin\u0105, bezpiecznie ukryt\u0105 przed wrogami.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Mak tatrza\u0144ski<\/figcaption><\/figure>\n

W Polsce wyst\u0119puje dziko jeden gatunek wysokog\u00f3rski \u2013 mak tatrza\u0144ski P. tatricum<\/em>, ujmowany albo jako endemit Tatr polskich i s\u0142owackich, albo jako forma szerzej rozpowszechnionego, arktyczno-g\u00f3rskiego m. Bursera vel m. alpejskiego P. burseri<\/em> sensu lato) oraz cztery gatunki segetalne, czyli chwastowe (maki: piaskowy P. argemone<\/em>, polny P. rhoeas<\/em>, po\u015bredni P. hybridum<\/em> oraz w\u0105tpliwy P. dubium<\/em>). Niekt\u00f3rzy systematycy rozbijaj\u0105 mak w\u0105tpliwy na szereg drobnych gatunk\u00f3w, w takim uj\u0119ciu mieliby\u015bmy w Pl wi\u0119cej czerwonych mak\u00f3w, towarzysz\u0105cym z\u0142ocistym zbo\u017com np. P. albiflorum, P. confine<\/em> oraz ich miesza\u0144ce z m. polnym, znane jako m. w\u0119gierskie P. <\/em>x hungaricum<\/em>. Tak\u017ce mak polny bywa ujmowany w\u0119ziej, w\u00f3wczas jego forma o w\u0142oskach \u015bci\u015blej przylegaj\u0105cych do \u0142odygi, tak zwany m. przytulonow\u0142osy P. strigosum<\/em> \u201eawansuje\u201d na kolejny, odr\u0119bny gatunek, notowany niekiedy w kraju.<\/p>\n

Najcz\u0119\u015bciej uprawiane w Polsce i naszym Ogrodzie Botanicznym gatunki to leczniczy mak lekarski Papaver somniferum<\/em> oraz ozdobne: m. wschodni P. orientale, <\/em>m. przykwiatkowy P. bracteatum<\/em>, tudzie\u017c m. syberyjski (nago\u0142odygowy, islandzki) P. nudicaule<\/em>. Zw\u0142aszcza ten ostatni jest wysoko ceniony, kwitnie bowiem od kwietnia do sierpnia, a w pierwszych sezonach po wysiewie cechuje przebogat\u0105 palet\u0105 barw: od bieli i \u017c\u00f3\u0142ci po lila, \u0142ososiowe, r\u00f3\u017ce, oran\u017ce, czerwienie i bordy. Kwiaty efektownie kontrastuje ze srebrzyst\u0105 zieleni\u0105 pierzastych li\u015bci.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Mak ozdobny<\/figcaption><\/figure>\n

Podzia\u0142 rodzaju mak na podrodzaje (sekcje), jak r\u00f3wnie\u017c precyzyjne oddzielenie rodzaju Papaver <\/em>od drobnych, pokrewnych rodzaj\u00f3w jak remeria Roemeria<\/em> Medik., mekonops Meconopsis<\/em> Viguier czy wiatromak Stylomecon<\/em> Taylor budzi spory od przesz\u0142o p\u00f3\u0142 wieku. Najwi\u0119cej wnios\u0142y tu badania Kigera, Kadereita i Carolana. Obecnie przyjmuje si\u0119, i\u017c tradycyjnie ujmowany rodzaj Papaver <\/em>nie jest monofiletyczny, a raczej polifiletyczny i\/lub parafiletyczny, to znaczy nie obejmuje wszystkich gatunk\u00f3w wywodz\u0105cych si\u0119 od jednego, a tylko jednego wsp\u00f3lnego przodka, lecz raczej tylko cz\u0119\u015b\u0107 gatunk\u00f3w wywodz\u0105cych si\u0119 od jednego, wsp\u00f3lnego przodka i\/lub gatunki maj\u0105ce odmienne pochodzenie.<\/p>\n

Celem uzyskania monofiletycznych, zatem \u0142atwych w opisie i klasyfikacji rodzaj\u00f3w o jednolitej biologii i ekologii, zatem i zbli\u017conych wymaganiach w uprawie, nale\u017ca\u0142oby awansowa\u0107 poszczeg\u00f3lne podrodzaje do rodzaj\u00f3w, a w razie potrzeby scali\u0107 je tak\u017ce z pokrewnymi, drobnymi rodzajami makowatych. Jako pierwszo- i drugorz\u0119dowe pule genetyczne maku lekarskiego i wa\u017cniejszych mak\u00f3w ozdobnych nale\u017ca\u0142oby traktowa\u0107 najpierw ich podrodzaj wraz z najbli\u017cszym podrodzajowi drobnymi rodzajami, a inne wyr\u00f3\u017cniane dotychczas podrodzaje Papaver<\/em> uwa\u017ca\u0107 za pule trzeciego lub czwartego rz\u0119du. Carolan i in. (2006) podzieli\u0142 ca\u0142y rodzaj mak oraz jego krewniak\u00f3w na trzy klady (linie ewolucyjne czy te\u017c pule genetyczne, obejmuj\u0105ce gatunki faktycznie spokrewnione ze sob\u0105, a nie tylko wt\u00f3rnie upodobnione w toku ewolucji):<\/p>\n

     Klad 1. Papaver podrodzaje: Meconella <\/em>plus ujmowane wcze\u015bniej jako osobny rodzaj mekonopsy (\u201eniebieskie maki\u201d) Meconopsis<\/em>;<\/p>\n

     Klad 2. Papaver podrodzaje: Carinatae, Meconidium, Oxytona, Papaver, Pilosa, Pseudopilosa, Californicum, Horrida <\/em>oraz Rhoeadium, <\/em>plus izolowany gatunek Papaver cambrica;<\/em><\/p>\n

     klad 3. Papaver porodzaje: Argemonidium<\/em> plus traktowana dot\u0105d jako osobny rodzaj remeria Roemeria refracta.<\/em><\/p>\n

Do\u015b\u0107 dobrze rozpracowano genetyk\u0119 maku lekarskiego i jego potencjalnych dzikich przodk\u00f3w. Z gatunk\u00f3w ozdobnych badany od dekad jest m. syberyjski (nago\u0142odygowy, islandzki).<\/p>\n

Spo\u015br\u00f3d gatunk\u00f3w cz\u0119stych w Polsce oraz w naszym jak\u017ce \u015blicznym w czerwcu Ogrodzie:<\/p>\n

1) Mak po\u015bredni P. hybridum<\/em> nale\u017cy do sekcji Argemonidium<\/em>. Jest do\u015b\u0107 wyj\u0105tkowym, gdy\u017c najszerzej rozprzestrzenionym przedstawicielem tego\u017c podrodzaju, spotykanym od Himalaj\u00f3w po Makaronezj\u0119. Sekcja Argemonidium<\/em> to grupa siostrzana pozosta\u0142ych sekcji, wyr\u00f3\u017cniaj\u0105ca si\u0119 m.in.: specyficzn\u0105 zatyczk\u0105 i ow\u0142osieniem mak\u00f3wek, wieloporowymi ziarnami py\u0142ku oraz d\u0142ugimi mi\u0119dzyw\u0119\u017alami.<\/p>\n

2) M. tatrza\u0144ski to typowy drobny gatunek lub odmiana w obr\u0119bie m. alpejskiego. M. alpejskie nale\u017c\u0105 do arktyczno-g\u00f3rskiej sekcji Meconella<\/em>, obejmuj\u0105cej dochodz\u0105ce najdalej na p\u00f3\u0142noc ro\u015bliny dwuli\u015bcienne. Gatunki te maj\u0105 charakterystyczne rozmieszczenie, obejmuj\u0105c\u0105 dalek\u0105 P\u00f3\u0142noc (Syberia, Skandynawia, Grenlandia, Alaska i p\u0142n. Kanada) oraz najwy\u017csze pasma Eurazji i Ameryki P\u00f3\u0142nocnej. To r\u00f3wnie\u017c stary ewolucyjnie podrodzaj, blisko spokrewniony z Argemonidium<\/em>, do\u015b\u0107 niepodobny do innych, typowych mak\u00f3w. Zgodnie z najnowszymi badaniami nale\u017ca\u0142oby je tak\u017ce awansowa\u0107 do rangi osobnego rodzaju, a jednocze\u015bnie scali\u0107 z rodzajem mekonops (\u201emak niebieski\u201d) Meconopsis<\/em>.<\/p>\n

3) Chwastowe maki: w\u0105tpliwy, polny i piaskowy to typowi reprezentanci podrodzaju Rhoeadium<\/em>. Obejmuje on wy\u0142\u0105cznie ro\u015bliny jednoroczne o swoi\u015bcie dziurkowanych mak\u00f3wkach (zwanych przez botanik\u00f3w \u201eporocydalnymi\u201d), pochodz\u0105ce z Wysp Egejskich i Azji Mniejszej. W obr\u0119bie tej\u017ce sekcji mo\u017cna jednak dostrzec wiele r\u00f3\u017cnic w ploidalno\u015bci genom\u00f3w (serie di-, tetra- i heksaploidalne, czyli o dwu, czterech b\u0105d\u017a sze\u015bciu kompletach chromosom\u00f3w, zupe\u0142nie jak u pszenic, kt\u00f3rym towarzysz\u0105 od tysi\u0119cy lat) czy kszta\u0142tem mak\u00f3wek. S\u0105 to gatunki do\u015b\u0107 s\u0142abe konkurencyjnie, za to odporne na ekstremalne zaburzenia powierzchni gleby. Dlatego tak znakomicie odnalaz\u0142y si\u0119 na polach ornych, co raz cz\u0119\u015bciej tak\u017ce na przydro\u017cach i placach budowy. Kolejnym znanym siedliskiem tych\u017ce ro\u015blin by\u0142y pobojowiska I oraz II wojny \u015bwiatowej. Czerwone maki Flandrii i Monte Cassino to nie tylko poetycka wizja, to r\u00f3wnie\u017c konkretna rzeczywisto\u015b\u0107 tych synantropijnych ro\u015blin. W UK do dzi\u015b symbolizuj\u0105 hekatomb\u0119 I wojny \u015bwiatowej oraz koszmar walk pozycyjnych w okopach.<\/p>\n

4) Mak lekarski to typowy przedstawiciel podrodzaju Papaver, <\/em>odznaczaj\u0105cego si\u0119 brakiem szyjki s\u0142upka, co dawniej uwa\u017cano za dobr\u0105 apomorfi\u0119 (czyli cech\u0119 ewolucyjnie now\u0105, nie wyst\u0119puj\u0105c\u0105 u przodk\u00f3w) i w og\u00f3le za przejaw wybitnego zaawansowania ewolucyjnego (d\u0142ugiej koewolucji z cz\u0142owiekiem?). Tym niemniej bliskie pokrewie\u0144stwo mak\u00f3w z tej sekcji oraz wyposa\u017conych w szyjk\u0119 s\u0142upka ro\u015blin, zaliczanych nierzadko do innych rodzaj\u00f3w jak azjatyckie mekonopsy i kalifornijski wiatromak Stylomecon heterophyllum, <\/em>wskazuje na konieczno\u015b\u0107 dalszych bada\u0144 i nowych uj\u0119\u0107 systematycznych.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Maki w Powsinie<\/figcaption><\/figure>\n

Poszczeg\u00f3lne podrodzaje (sekcje) mak\u00f3w mocno r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 typowymi wymaganiami \u015brodowiskowymi, a co za tym idzie rozmieszczeniem, biologi\u0105 i ekologi\u0105 og\u00f3ln\u0105, wi\u0119c tak\u017ce znaczeniem gospodarczym, mechanizmami zaniku oraz \u015brodkami ochrony gatunku.<\/p>\n

Maki: w\u0105tpliwy, polny i piaskowy to typowe chwasty zb\u00f3\u017c, rzadziej lnu szlachetnego. Dzi\u015b co raz rzadziej widuje si\u0119 je w zbo\u017cach, co raz cz\u0119\u015bciej za to w parkach czy mi\u0119dzy jezdniami wielkich miast, jako sk\u0142adowe \u201e\u0142\u0105k naturalnych\u201d, kt\u00f3re nie s\u0105 ani \u0142\u0105kami, ani naturalnymi.<\/p>\n

Mak tatrza\u0144ski to gatunek charakterystyczny ruchomych piarg\u00f3w wapiennych, formuj\u0105cy w\u0142asny zesp\u00f3\u0142 Papaverion tatrici<\/em>. Zbiorowisko to obserwuje si\u0119 na szkieletowych r\u0119dzinach rumoszowych, wytworzonych z margli, dolomit\u00f3w lub wapieni, rzadko mylonit\u00f3w, na stokach o rozmaitej ekspozycji i nachyleniu. Niemal wszystkie stanowiska tego wolno\u017cyj\u0105cego maku po\u0142o\u017cone s\u0105 w strefie ochrony \u015bcis\u0142ej Tatrza\u0144skiego Parku Narodowego (opr\u00f3cz efemerycznych na \u017cwirowiskach nadrzecznych) – najni\u017csze bodaj\u017ce w W\u0105wozie Krak\u00f3w, najwy\u017csze za\u015b na Ni\u017cszych Rysach oraz Krzesanicy – tote\u017c nie jest bezpo\u015brednio zagro\u017cony. Krajowe populacje obejmuj\u0105 zwykle kilkadziesi\u0105t, rzadziej wi\u0119cej okaz\u00f3w, doskonale si\u0119 odnawiaj\u0105cych. Okresowe wahania liczebno\u015bci s\u0105 naturalne dla gatunk\u00f3w piargowych. Gatunek zreszt\u0105 wybornie zabezpieczony jest i eksponowany w GOB im. Raciborskiego w Zakopanem.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Mak polny<\/figcaption><\/figure>\n

Jak s\u0142usznie si\u0119 Pa\u0144stwo domy\u015blacie uprawa r\u00f3\u017cnych gatunk\u00f3w i odmian maku wymaga zgo\u0142a odmiennego podej\u015bcia, a przynajmniej odmiennej gleby, aczkolwiek zawsze preferowane s\u0105 miejsca widne. Mak lekarski ma i\u015bcie kr\u00f3lewskie wymagania \u2013 uwielbia gleby o bardzo wysokiej kulturze, pszenne bardzo dobre lub dobre, \u015brednio ci\u0119\u017ckie, pr\u00f3chniczne, o odczynie s\u0142abo zasadowym lub idealnie oboj\u0119tnym. O uprawie tego zio\u0142a i ro\u015bliny przemys\u0142owej warto pomy\u015ble\u0107 kilka \u0142adnych lat przed siewem \u2013 albo starannie dobra\u0107 poletko. Nie wolno sia\u0107 tego wielkiego, r\u00f3\u017cowego maku w dawne kartofliska, gdy\u017c wschody b\u0119d\u0105 marne. Znakomitymi przedplonami dla \u201ew\u0142adcy sn\u00f3w\u201d b\u0119d\u0105 za to ro\u015bliny motylkowate, ozime odmiany pszenic, rzepak, kukurydza, a jeszcze lepiej burak pastewny albo cukrowy, nawo\u017cone dobrym obornikiem i mo\u017cliwie wolne od chwast\u00f3w. Mak lekarskie najlepiej nam uro\u015bnie w drugim lub trzecim roku po u\u017cy\u017anienia pe\u0142n\u0105 dawk\u0105 obornika. O nawozach potasowych i fosforowych winni\u015bmy pami\u0119ta\u0107 wcze\u015bniej, sypn\u0105\u0107 nimi ju\u017c jesieni\u0105 poprzedniego roku przed siewem maku (w czasie orki zimowej), ewentualnie na przedwio\u015bniu, pod kultywator, co najmniej p\u00f3\u0142 miesi\u0105ca przed siewem maku. P. somniferum<\/em> sieje si\u0119 w tym samym czasie co jare odmiany zb\u00f3\u017c, na l\u017cejszych, pszenno-\u017cytnich gruntach zaraz po pszenicy i owsie; na ci\u0119\u017cszych, ale zwi\u0119\u017alejszych, bardzo dobrych pszennych jakie\u015b 10-14 dni potem, w ju\u017c mocno nagrzan\u0105 gleb\u0119. Ro\u015blin nie wolno sia\u0107 ani zbyt rzadko, ani za g\u0119sto, optymalna liczba to 25-45 okaz\u00f3w na m2<\/sup> pola. Zbyt g\u0119sto posiane ro\u015bliny rosn\u0105 s\u0142abo, rodz\u0105c malutkie, pustawe mak\u00f3wki. Maki posiane zbyt rzadko b\u0119d\u0105 natomiast dojrzewa\u0142y nier\u00f3wnomiernie, co prze\u0142o\u017cy si\u0119 na straty bezcennego ziarna i s\u0142omy.<\/p>\n

Mak syberyjski (islandzki) jest znacznie mniej gryma\u015bny. Wyro\u015bnie nam nawet w p\u00f3\u0142cieniu, najch\u0119tniej na lu\u017anym a przepuszczalnym gruncie. Mo\u017cna go podsadza\u0107 i na skalniaku, i na rabatce bylinowej, i w du\u017cej donicy. Warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce zasadniczo jest gatunkiem dwuletnim. Je\u017celi mocno zale\u017cy nam na kwiatach, a nie tylko na srebrzystych li\u015bciach, ju\u017c w roku siewu, to trzeba go mi\u0119dzy styczniem a marcem podp\u0119dzi\u0107 w domu albo szklarni. Najwi\u0119cej kolor\u00f3w uzyskamy w pierwszych latach po zakupie nasion lub rozet. Kolejne pokolenia mak\u00f3w syberyjskich, daj\u0105ce u nas samosiewy, b\u0119d\u0105 mia\u0142y co raz bardziej ujednolicon\u0105 palet\u0119 barw. W kwiaciarniach oferuje si\u0119 bowiem nasion homozygot recesywnych i heterozygot o intryguj\u0105cych barwach, niespotykanych w tundrze, a po kilku latach spontanicznego krzy\u017cowania nasz ogr\u00f3dek zdominuj\u0105 heterozygoty dominuj\u0105ce, o jednym – dwu fenotypach. W przesz\u0142o\u015bci gatunek bywa\u0142 zreszt\u0105 wykorzystywany jako organizm modelowy w genetyce ro\u015blin.<\/p>\n

\"\"<\/a>
P\u0105ki maka alpejskiego<\/figcaption><\/figure>\n

Maki alpejskie na skalniak, kwietny murek albo do pojemnika, tak cudownie prezentuj\u0105ce si\u0119 na tle mi\u0119sistych rojnik\u00f3w i fioletowych gencjan albo g\u00f3rskich dzwonk\u00f3w, musz\u0105 mie\u0107 gleb\u0119 pe\u0142n\u0105 gruzu wapiennego, gliniast\u0105, znacznie wilgotniejsz\u0105 i wolniej si\u0119 nagrzewaj\u0105c\u0105 od ziemi pod maki ni\u017cowe i lekarskie. Oczywi\u015bcie i tu woda nie powinna stagnowa\u0107. Zdrenowana ziemia gwarantuje ogrodniczce pe\u0142n\u0105 zimotrwa\u0142o\u015b\u0107, albowiem formy ogrodowe nie s\u0105 a\u017c tak wytrzyma\u0142e jak ich dzicy przodkowie z alpejskich lub tatrza\u0144skich turni. Jakkolwiek \u017cyj\u0105 po dwa-trzy lata, to nie nale\u017cy ich przesadza\u0107. Lepiej poczeka\u0107 na samosiew, a w mi\u0119dzyczasie chroni\u0107 przed mszycami i \u015blimakami.<\/p>\n

Od kilku lat co raz modniejsze s\u0105 mieszanki \u201e\u0142\u0105kowe\u201d zast\u0119puj\u0105ce trawniki i kobierce bluszczu. Zgodnie z ide\u0105 \u201eklient nasz pan\u201d wielu sprzedawc\u00f3w oferuje w takich mieszankach tako\u017c i nasiona naszych, pi\u0119knych, jednorocznych mak\u00f3w polnych, normalnie towarzysz\u0105cym zbo\u017com. A potem jest p\u0142acz i reklamacje, gdy skoszone maki nie odrosn\u0105 i nie zawi\u0105\u017c\u0105 mak\u00f3wek, gdy nowo splantowana \u201e dzika \u0142\u0105ka\u201d nie odnawia si\u0119 wbrew reklamowym obietnicom z samosiewu, tylko zamienia w typowe przydro\u017ce lub przyp\u0142ocie, zdominowane przez kilka brzydkich, acz niezniszczalnych gatunk\u00f3w chwast\u00f3w ruderalnych, z nielicznymi \u201ewysepkami\u201d uciekinier\u00f3w z s\u0105siednich ogrod\u00f3w. Ludziom dalekim od rolnictwa i ogrodnictwa trudno uwierzy\u0107, \u017ce maki segetalne, typowe dla \u201etych p\u00f3l malowanych zbo\u017cem rozmaitem\u201d mimo swych rozmiar\u00f3w z natury \u017cyj\u0105 tylko rok. Daleko im do d\u0142ugowieczno\u015bci krzewiastych r\u00f3\u017c albo chocia\u017c bylinowych piwonii.<\/p>\n

Ale prawdziw\u0105 drog\u0105 przez m\u0119k\u0119 b\u0119dzie uprawa \u201eb\u0142\u0119kitnych mak\u00f3w\u201d czyli mekonops\u00f3w na przyk\u0142ad dost\u0119pnego ju\u017c w wielu szk\u00f3\u0142kach m. bukwicolistnego Meconopsis betonicifolia<\/em>. Niebieskie r\u00f3\u017ce s\u0105 tylko w ba\u015bniach, za to niebieskie maki naprawd\u0119 rosn\u0105 w Tybecie. W przeciwie\u0144stwie do ciep\u0142o- i sucholubnych mak\u00f3w lekarskich i chwastowych mekonops musi mie\u0107 zimne i mokre lato, \u017ceby d\u0142ugo \u017cy\u0142 i jako tako nam kwit\u0142. \u017badnych gor\u0105cych, \u015bwietlistych rabat ani \u0142atwo nagrzewaj\u0105cych si\u0119 skalniak\u00f3w, tylko miejsca zaciszne a do\u015b\u0107 mroczne, os\u0142oni\u0119te tak od wichru i deszczu, jak i od pal\u0105cego S\u0142o\u0144ca. Gleba musi by\u0107 zasobna i wilgotna, szczeg\u00f3lnie latem, jednak nie mo\u017ce by\u0107 za mokra, a za ma\u0142o zdrenowana. W przeciwie\u0144stwie do bia\u0142ych lub z\u0142otych mak\u00f3w alpejskich i do r\u00f3\u017cowych m. lekarskich mekonops lubi kwa\u015bne pod\u0142o\u017ce, jak pod azalie, bor\u00f3wki i wrzosy. Im ni\u017csze pH gruntu tym pi\u0119kniejszy i b\u0142\u0119kitniejszy mekonops! Latem zaleca si\u0119 zraszania naszych okaz\u00f3w. Nie zaszkodzi te\u017c podanie p\u0142ynnych nawoz\u00f3w wielosk\u0142adnikowych raz w miesi\u0105cu. Zim\u0105 z kolei na Wy\u017cynie Tybeta\u0144skiej jest do\u015b\u0107 sucho, tote\u017c i naszym \u201eb\u0142\u0119kitnym makom\u201d trzeba zadba\u0107 by mekonops niczym niemowl\u0119 mia\u0142 sucho. Warto mu zdrenowa\u0107 gleb\u0119 suchym torfem wysokim albo igliwiem. Zauwa\u017cmy, \u017ce r\u00f3wnie wymagaj\u0105ce w uprawie s\u0105 liczne szachownice pochodz\u0105ce ze zbli\u017conych \u015brodowisk g\u00f3r Azji. W pierwszym roku po zasadzeniu trzeba pozbawi\u0107 naszego ulubie\u0144ca p\u0105k\u00f3w kwiatowych, \u017ceby ca\u0142\u0105 swoj\u0105 energi\u0119 skierowa\u0142 na wzmocnienie korzeni i rozety li\u015bciowej. Wtedy prze\u017cyje nasz\u0105 nizinn\u0105, europejsk\u0105 zim\u0119 i pi\u0119knie nam rozkwitnie w drugim roku \u017cycia. Potem jednak nie wolno go wi\u0119cej og\u0142awia\u0107, albowiem uporczywa antykoncepcja bywa dla\u0144 zab\u00f3jcza.<\/p>\n

mgr Adam Kapler<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Rodzaj mak Papaver obejmuje oko\u0142o 70-100 gatunk\u00f3w ro\u015blin zielnych, zwykle jednorocznych lub dwuletnich, rodzimych dla strefy zwrotnikowej, umiarkowanej i borealnej P\u00f3\u0142kuli P\u00f3\u0142nocnej (Eurazja, p\u0142n. Afryka i Ameryka P\u00f3\u0142nocna). Zielnych w podw\u00f3jnym tego s\u0142owa znaczeniu: nie ma bowiem w\u015br\u00f3d nich form drewniej\u0105cych, nie ma te\u017c gatunk\u00f3w pozbawionych pewnego wp\u0142ywu na ludzkie cia\u0142o i dusz\u0119. Wszystkie maki…<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":2479,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_kad_blocks_custom_css":"","_kad_blocks_head_custom_js":"","_kad_blocks_body_custom_js":"","_kad_blocks_footer_custom_js":"","ngg_post_thumbnail":0,"_kad_post_transparent":"","_kad_post_title":"","_kad_post_layout":"","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"","_kad_post_vertical_padding":"","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false,"_kad_post_classname":"","footnotes":""},"categories":[8,26],"tags":[257,256,168],"class_list":["post-2478","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-edukacja","category-z-notatnika-przyrodnika","tag-mak-lekarski","tag-maki","tag-pan-ogrod-botaniczny-w-powsinie"],"taxonomy_info":{"category":[{"value":8,"label":"Edukacja"},{"value":26,"label":"Z notatnika przyrodnika"}],"post_tag":[{"value":257,"label":"Mak lekarski"},{"value":256,"label":"Maki"},{"value":168,"label":"PAN Ogr\u00f3d Botaniczny w Powsinie"}]},"featured_image_src_large":["https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/ggygygy-1024x682.jpg",1024,682,true],"author_info":{"display_name":"admin_1","author_link":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/author\/admin_1\/"},"comment_info":0,"category_info":[{"term_id":8,"name":"Edukacja","slug":"edukacja","term_group":0,"term_taxonomy_id":8,"taxonomy":"category","description":"","parent":18,"count":30,"filter":"raw","cat_ID":8,"category_count":30,"category_description":"","cat_name":"Edukacja","category_nicename":"edukacja","category_parent":18},{"term_id":26,"name":"Z notatnika przyrodnika","slug":"z-notatnika-przyrodnika","term_group":0,"term_taxonomy_id":26,"taxonomy":"category","description":"","parent":18,"count":95,"filter":"raw","cat_ID":26,"category_count":95,"category_description":"","cat_name":"Z notatnika przyrodnika","category_nicename":"z-notatnika-przyrodnika","category_parent":18}],"tag_info":[{"term_id":257,"name":"Mak lekarski","slug":"mak-lekarski","term_group":0,"term_taxonomy_id":257,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw"},{"term_id":256,"name":"Maki","slug":"maki","term_group":0,"term_taxonomy_id":256,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw"},{"term_id":168,"name":"PAN Ogr\u00f3d Botaniczny w Powsinie","slug":"pan-ogrod-botaniczny-w-powsinie","term_group":0,"term_taxonomy_id":168,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":64,"filter":"raw"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2478","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2478"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2478\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2479"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2478"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2478"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2478"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}