{"id":2178,"date":"2020-05-03T17:59:59","date_gmt":"2020-05-03T15:59:59","guid":{"rendered":"https:\/\/ogrod-powsin.pl\/blog\/?p=2178"},"modified":"2020-05-14T18:47:55","modified_gmt":"2020-05-14T16:47:55","slug":"boski-kwiat-zeusa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/boski-kwiat-zeusa\/","title":{"rendered":"Boski kwiat Zeusa"},"content":{"rendered":"

Go\u017adziki to ro\u015bliny wi\u0119kszo\u015bci z nas dobrze znane, ale czy wiemy, gdzie mo\u017cna znale\u017a\u0107 je w naturze i jak rozpozna\u0107 gatunki? Przyjrzyjmy si\u0119 rodzimym go\u017adzikom. Go\u017cdzik (Dianthus<\/em>) to rodzaj nale\u017c\u0105cy do rodziny go\u017adzikowatych (Caryophyllaceae<\/em>), w Polsce reprezentowany przez 11 gatunk\u00f3w. Ro\u015bliny tego rodzaju ju\u017c w staro\u017cytno\u015bci musia\u0142y podbi\u0107 serca ludzi, a \u015bwiadczy o tym nadana nazwa Dios anthos,<\/em> czyli kwiat Zeusa, najwy\u017cszego boga w staro\u017cytnej Grecji. W Polsce te pi\u0119kne kwiaty mo\u017cna spotka\u0107 na r\u00f3\u017cnych stanowiskach od szczyt\u00f3w g\u00f3r po nieu\u017cytki.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Go\u017adzik l\u015bni\u0105cy<\/figcaption><\/figure>\n

Go\u017adzik l\u015bni\u0105cy (Dianthus nitidus<\/em>)<\/strong> mia\u0142 swoje stanowiska w Pieninach, ale po 1880 roku \u017caden z badaczy nie potwierdzi\u0142 wyst\u0119powania tego gatunku na opisywanym terenie. Obecnie znajduje si\u0119 on na czerwonej li\u015bcie gatunk\u00f3w zagro\u017conych jako takson wymar\u0142y na obszarze Polski, uj\u0119ty te\u017c w rozporz\u0105dzeniu do ustawy o ochronie przyrody jako gatunek podlegaj\u0105cy ochronie \u015bcis\u0142ej. Ro\u015blina jest bylin\u0105 o wysoko\u015bci 15-30 cm<\/u>, tworz\u0105c\u0105 g\u0119ste darnie z p\u0142o\u017c\u0105cych ulistnionych p\u0119d\u00f3w<\/u> i powy\u017cej nich wyrastaj\u0105cych \u0142odyg z kwiatami<\/u>. Li\u015bcie s\u0105 l\u015bni\u0105ce, r\u00f3wnow\u0105skie, te na p\u0119dach maj\u0105 szeroko\u015b\u0107 3-6 mm, te na \u0142odygach s\u0105 w\u0119\u017csze. Kwiaty s\u0105 r\u00f3\u017cowe, 5-krotne, czyli z pi\u0119cioma p\u0142atkami, karbowano-z\u0105bkowanymi na szczycie, o blaszce d\u0142ugo\u015bci 8-12 mm, do\u015b\u0107 nagle zw\u0119\u017cone w podobnej d\u0142ugo\u015bci paznokie\u0107. Paznokie\u0107 to u go\u017adzik\u00f3w niewybarwiona cz\u0119\u015b\u0107 p\u0142atka, schowana w zielonym kielichu<\/u>. Kwiaty osadzone s\u0105 pojedynczo lub skupione po 2-3 na szczycie \u0142odygi.<\/u> Wed\u0142ug opis\u00f3w ze stanowisk spoza Polski ro\u015bliny kwitn\u0105 w lipcu, natomiast okazy uprawiane w naszym Ogrodzie rozpoczynaj\u0105 kwitnienie w pierwszej po\u0142owie maja. Prezentowane ro\u015bliny pochodz\u0105 z nasion otrzymanych ze s\u0142owackiej cz\u0119\u015bci Tatr.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Go\u017adzik lodowcowy<\/figcaption><\/figure>\n

Jedynie w Tatrach na kilkudziesi\u0119ciu stanowiskach ro\u015bnie nast\u0119pny uroczy przedstawiciel rodzaju, go\u017adzik lodowcowy<\/strong>\/lodnikowy (Dianthus glacialis<\/em>)<\/strong>. Ta niska, g\u0119stok\u0119pkowa bylina<\/u> ma wysoko\u015b\u0107 3-10 cm. Li\u015bcie r\u00f3wnow\u0105skie lub \u0142opatkowate skupione s\u0105 w g\u0119ste r\u00f3\u017cyczki<\/u>. \u0141odygi kwiatowe zwykle ukryte w li\u015bciach, czasami nieznacznie d\u0142u\u017csze<\/u>. Kwiaty wonne, 5-krotne, zwykle umieszczone pojedynczo na szczycie \u0142ody\u017cki, czasami zdarza si\u0119, \u017ce jest ich dwa, trzy<\/u>. P\u0142atki korony s\u0105 r\u00f3\u017cowe, u nasady bia\u0142awe, a na szczycie nieregularnie z\u0105bkowane, talerzykowato rozpostarte. Na stanowiskach naturalnych, powy\u017cej 1000 m n.p.m. kwitnie w czerwcu i lipcu, natomiast w warunkach ogrodowych kwitnienie rozpoczyna ju\u017c na pocz\u0105tku maja. Takson podlega \u015bcis\u0142ej ochronie prawnej. Ro\u015bliny obydwu gatunk\u00f3w mo\u017cna ogl\u0105da\u0107 w kolekcji ro\u015blin g\u00f3rskich na najwy\u017cszym wzniesieniu od strony p\u00f3\u0142nocnej na ska\u0142kach przy drewnianym mostku.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Go\u017adzik kropkowany<\/figcaption><\/figure>\n

Na \u0142\u0105kach, murawach i w zaro\u015blach w ca\u0142ym kraju, mo\u017cna spotka\u0107 go\u017adzika kropkowanego<\/strong> (Dianthus deltoides<\/em>)<\/strong>. Ten go\u017adzik o wysoko\u015bci 15-40 cm jest ro\u015blin\u0105 wieloletni\u0105 tworz\u0105c\u0105 lu\u017ane darnie<\/u>, o d\u0142ugim k\u0142\u0105czu, z kt\u00f3rego wyrastaj\u0105 liczne p\u0119dy p\u0142onne i kwiatowe. Li\u015bcie ciemnozielone<\/u>, r\u00f3wnow\u0105skie o szeroko\u015bci do 3 mm. Kwiaty wyrastaj\u0105 pojedynczo na d\u0142ugich szypu\u0142kach i tworz\u0105 lu\u017any kwiatostan \u2013 wierzchotk\u0119<\/u>. P\u0142atki korony wyrastaj\u0105 z cylindrycznego kielicha i s\u0105 r\u00f3\u017cowo-purpurowe, deltoidalne, z bia\u0142ymi kropkami i ciemnym pier\u015bcieniem w nasadzie i p\u0142ytko z\u0105bkowane  na szczycie. W Ogrodzie zakwita w pierwszej po\u0142owie czerwca i kwitnie do wrze\u015bnia. Charakterystyczny kropkowany rysunek na p\u0142atkach jest wyr\u00f3\u017cnikiem tego gatunku. W Ogrodzie ro\u015bnie w kolekcji flory Polski na s\u0142onecznej trawiastej skarpie przy g\u0142\u00f3wnej alei.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Go\u017adzik siny<\/figcaption><\/figure>\n

Go\u017adzik siny<\/strong> (Dianthus gratianopolitanus<\/em>)<\/strong> jest r\u00f3wnie\u017c lu\u017anodarniow\u0105 bylin\u0105 wysoko\u015bci 10-20(25) cm,  ale li\u015bcie ma lancetowate, ostro zako\u0144czone do 2 mm szeroko\u015bci pokryte woskiem, kt\u00f3ry nadaje im sin\u0105 barw\u0119<\/u>. Kwiaty s\u0105 5-krotne, pachn\u0105ce, zazwyczaj umieszczone pojedynczo na szczycie \u0142odygi, rzadziej po 2-3, na d\u0142ugich szypu\u0142kach.<\/u> P\u0142atki korony wyrastaj\u0105 z rurkowatego kielicha, s\u0105 jasnopurpurowe, na brzegu nieregularnie z\u0105bkowane lub nieco postrz\u0119pione, o blaszce 3 razy kr\u00f3tszej od paznokcia nagle zw\u0119\u017conej w nasadzie. Kwitnie od kwietnia do czerwca, w Ogrodzie zwykle zakwita w drugiej po\u0142owie maja lub na pocz\u0105tku czerwca. Na naturalnych stanowiskach mo\u017cna go obserwowa\u0107 w nielicznych miejscach na \u015al\u0105sku, w Wielkopolsce oraz na Wy\u017cynie Ma\u0142opolskiej, w murawach naskalnych lub suchych borach. Gatunek podlega \u015bcis\u0142ej ochronie prawnej i ma status gatunku zagro\u017conego. W kolekcji flory Polski ro\u015bnie na rabacie le\u015bnej, w jej dolnej cz\u0119\u015bci. Ro\u015bliny zosta\u0142y rozmno\u017cone z siewek otrzymanych w wyniku do\u015bwiadcze\u0144 prowadzonych w Banku Nasion PAN Ogrodu Botanicznego. Do\u015bwiadczenia te przeprowadzone zosta\u0142y w ramach projektu FLORINTEGRAL i zmierzaj\u0105 do d\u0142ugoterminowego zabezpieczenia diaspor ro\u015blin gatunk\u00f3w zagro\u017conych. Celem ww. projektu jest czynna ochrona szaty ro\u015blinnej, w tym zbiorowisk i gatunk\u00f3w flory Polski poprzez realizacj\u0119 szeroko zakrojonego planu zintegrowanych dzia\u0142a\u0144 ochrony czynnej in situ<\/em> (w miejscu wyst\u0119powania) i ex situ<\/em> (poza miejscem wyst\u0119powania) wybranych gatunk\u00f3w oraz ich siedlisk.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Go\u017adzik kartuzek<\/figcaption><\/figure>\n

Pospolicie w ni\u017cowej cz\u0119\u015bci kraju, w murawach, na suchych \u0142\u0105kach, s\u0142onecznych zboczach wyst\u0119puje go\u017adzik kartuzek (Dianthus cartusianorum<\/em>),<\/strong> jest to wieloletnia ro\u015blina zielna o wzniesionych, sztywnych najcz\u0119\u015bciej pojedynczych, rzadko rozga\u0142\u0119zionych \u0142odygach wysoko\u015bci 15-70 cm<\/u>. Li\u015bcie r\u00f3wnow\u0105skie, zaostrzone, szeroko\u015bci 2-6 mm. Na szczycie \u0142odygi 5-15 kwiat\u00f3w bez szypu\u0142ek zebranych jest w kwiatostan tworz\u0105cy lu\u017an\u0105 g\u0142\u00f3wk\u0119<\/u>. Kwiaty r\u00f3\u017cowopurpurowe 5-krotne, wyrastaj\u0105ce z brunatnopurpurowego kielicha. P\u0142atki korony w zarysie deltoidalne kr\u00f3tsze od paznokcia, na wierzcho\u0142ku drobno z\u0105bkowane. Kwitnie od czerwca do wrze\u015bnia. W Bieszczadach wyst\u0119puje podgatunek, go\u017adzik kartuzek skalny (Dianthus cartusianorum <\/em>subsp. saxigenus<\/em>)<\/strong>, kt\u00f3ry dorasta do 30 cm wysoko\u015bci<\/u>, li\u015bcie maj\u0105 1,5-2mm szeroko\u015bci. Kwiatostan sk\u0142ada si\u0119 2-4-kwiat\u00f3w<\/u>. Blaszki p\u0142atk\u00f3w s\u0105 1,5-2\u00d7 kr\u00f3tsze od paznokcia. Ro\u015bliny tego gatunku w Ogrodzie rosn\u0105 miedzy innymi na s\u0142onecznej skarpie pod brzozami, natomiast go\u017adzik kartuzek skalny prezentowany jest na skarpie z ro\u015blinami bieszczadzkimi, na ska\u0142kach.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Go\u017adzik skupiony<\/figcaption><\/figure>\n

Go\u017adzik skupiony (Dianthus compactus<\/em>)<\/strong> w Polsce znany jest wy\u0142\u0105cznie z Bieszczad\u00f3w, gdzie ro\u015bnie na \u0142\u0105kach w bor\u00f3wczyskach i na ska\u0142kach, obecnie obj\u0119ty  ochron\u0105 cz\u0119\u015bciow\u0105.  Jest bylin\u0105 dorastaj\u0105c\u0105 do wysoko\u015bci 20-50 cm, z pojedyncz\u0105, rzadziej rozga\u0142\u0119zion\u0105, sztywn\u0105 \u0142odyg\u0105<\/u>. Li\u015bcie w\u0105skolancetowate do szerokolancetowatych, szeroko\u015bci 10-15 mm, \u0142odygowe siedz\u0105ce (bez ogonk\u00f3w li\u015bciowych), odziomkowe (wyrastaj\u0105ce od ziemi) na kr\u00f3tkich ogonkach. Kwiatostan<\/u> to<\/u> zbite g\u0142\u00f3wkowate <\/u>wierzchotki<\/u><\/a>, sk\u0142adaj\u0105ce si\u0119 z kilku do kilkudziesi\u0119ciu kwiat\u00f3w, umieszczone <\/u>na szczytach p\u0119d\u00f3w<\/u>. P\u0142atki korony r\u00f3\u017cowe, cz\u0119sto z ja\u015bniejszym rysunkiem, d\u0142ugo\u015bci 7-9 mm, na szczycie z\u0105bkowane. Na stanowiskach naturalnych kwitnie w lipcu i sierpniu, natomiast w Ogrodzie kwitnienie tego gatunku przypada na pierwsz\u0105 po\u0142ow\u0119 czerwca. Odwiedzaj\u0105c kolekcj\u0119 ro\u015blin g\u00f3rskich, mo\u017cna go zobaczy\u0107 na skarpie z ro\u015blinami bieszczadzkimi, poni\u017cej drewnianej g\u00f3rskiej chaty. Wed\u0142ug niekt\u00f3rych opracowa\u0144 (The Plant List) go\u017adzik skupiony jest podgatunkiem go\u017adzika brodatego, (Dianthus barbatus<\/em>). <\/u> Naturalne stanowiska go\u017adzika brodatego znajduj\u0105 si\u0119 w Azji na obszarze Chin i Korei P\u00f3\u0142nocnej oraz w \u015brodkowej, wschodniej i po\u0142udniowej Europie. W Polsce jest cz\u0119sto uprawiany i czasami dziczeje, a takie ro\u015bliny okre\u015bla si\u0119 mianem, ergazjofigofit<\/a>\u00f3w.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Go\u017adzik kosmaty<\/figcaption><\/figure>\n

Go\u017adzik kosmaty<\/strong> (Dianthus armeria<\/em>)<\/strong> nie ma tak okaza\u0142ych kwiat\u00f3w i kwiatostan\u00f3w jak jego kuzyni, wyst\u0119puje do\u015b\u0107 cz\u0119sto na otwartych terenach na ni\u017cu i pog\u00f3rzu, w g\u00f3rach spotykany rzadziej, jest ro\u015blin\u0105 jednoroczn\u0105 lub dwuletni\u0105, o wysoko\u015bci 20-80 cm.  \u0141odyga sztywna, g\u0119sto w g\u00f3rnej cz\u0119\u015bci rozga\u0142\u0119ziona<\/u>. Li\u015bcie odziomkowe s\u0105 pod\u0142u\u017cnie \u0142opatkowate, a \u0142odygowe w\u0105skolancetowate, szeroko\u015bci 1-5 mm. Kwiaty s\u0105 purpurowe, nakrapiane i stosunkowo ma\u0142e, \u015brednicy 10 mm, zebrane w zbite p\u0119czki<\/u> na szczycie \u0142odygi. P\u0142atki korony wyrastaj\u0105 z zielonego walcowatego kielicha, na szczycie s\u0105 z\u0105bkowane i kilka razy kr\u00f3tsze od paznokcia. Kwitnie od czerwca do lipca. Gatunek obj\u0119ty \u015bcis\u0142\u0105 ochron\u0105 prawn\u0105. W Ogrodzie sam wybiera dogodne dla siebie miejsca, wi\u0119c mo\u017cna zobaczy\u0107 go tam gdzie jest du\u017co \u015bwiat\u0142a, w kolekcji flory Polski najcz\u0119\u015bciej wysiewa si\u0119 na rabacie s\u0142onecznej przy g\u0142\u00f3wnej alei, ale te\u017c na rabacie le\u015bnej w jej dolnej cz\u0119\u015bci przy starym d\u0119bie.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Go\u017adzik \u0142ysy<\/figcaption><\/figure>\n

Go\u017adzik \u0142ysy (Dianthus collinus subsp. glabriusculus<\/em>)<\/strong> podawany by\u0142 z Polski z okolic Przemy\u015bla w ko\u0144cu XIX wieku, p\u00f3\u017aniej ju\u017c nie odnaleziony. Gatunek ma status wymar\u0142ego na obszarze Polski, wzmiankowany jednak w opracowaniu z 2012 r. dotycz\u0105cym inwentaryzacji kserotermicznego stanowiska na zboczu doliny Bugu. Jest ro\u015blin\u0105 wieloletni\u0105 o wzniesionych, pok\u0142adaj\u0105cych si\u0119 sztywnych p\u0119dach o wysoko\u015bci 20-60 cm, delikatnie ow\u0142osionych, z <\/u> g\u00f3rn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 \u0142odygi pozbawion\u0105 w\u0142osk\u00f3w<\/u>. Li\u015bcie pod\u0142u\u017cnie lancetowate szeroko\u015bci 5-8 mm z w\u0142oskami. Kwiatostan sk\u0142ada si\u0119 z 2-3 p\u0119czk\u00f3w z\u0142o\u017conych z 3-8 (10) kwiat\u00f3w. Kwiaty o \u015brednicy do 20 mm, r\u00f3\u017cowe do purpurowych z kilkunastoma ciemnymi plamkami<\/u>. P\u0142atki korony nieregularnie z\u0105bkowane na szczycie. W Polsce wyst\u0119powa\u0142 wy\u0142\u0105cznie opisany podgatunek i polska nazwa zosta\u0142a nadana w oparciu o jego nazw\u0119 naukow\u0105, poniewa\u017c glabriaskulus<\/em> oznacza g\u0142adki\/g\u0142adszy. Nazw\u0119 naukow\u0105 gatunku Dianthus collinus <\/em> nale\u017ca\u0142oby raczej t\u0142umaczy\u0107 jako go\u017adzik pag\u00f3rkowy. W kolekcji flory Polski prezentowane s\u0105 ro\u015bliny pochodz\u0105ce z W\u0119gier, na s\u0142onecznej rabacie przy jodle, ich kwitnienie mo\u017cna obserwowa\u0107 w drugiej po\u0142owie lipca.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Go\u017adzik postrz\u0119piony wczesny<\/figcaption><\/figure>\n

Nast\u0119pny przedstawiciel rodzaju wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 wyj\u0105tkowo intensywnym zapachem, go\u017adzik postrz\u0119piony wczesny<\/strong> (Dianthus plumarius <\/em>subsp. praecox<\/em>)<\/strong> jest endemitem Karpat Zachodnich (poza tym terenem nigdzie indziej nie wyst\u0119puje), w Polsce ro\u015bnie tylko w Tatrach i w Pieninach. Obj\u0119ty jest \u015bcis\u0142\u0105 ochron\u0105 gatunkow\u0105. Jego siedliska to murawy naskalne, piargi i up\u0142azy na ska\u0142ach wapiennych i dolomitowych. Bylina wysoko\u015bci do 30 cm tworzy g\u0119ste darnie, ca\u0142a ro\u015blina pokryta jest woskiem kt\u00f3ry nadaje jej szarozielon\u0105, wr\u0119cz niebieskaw\u0105 barw\u0119.<\/u> Li\u015bcie p\u0142onne r\u00f3wnow\u0105skolanceto-wate, szeroko\u015bci 1-3 mm, ca\u0142obrzegie,<\/u> zebrane s\u0105 w r\u00f3\u017cyczki. \u0141odygi lekko przegi\u0119te, do\u015b\u0107 wiotkie, nierozga\u0142\u0119zione<\/u>. Kwiaty 5-krotne, zwykle umieszczone pojedynczo, rzadziej po 2-3 na szczycie \u0142odygi<\/u>. Z rurkowatego czerwonawo nabieg\u0142ego kielicha wyrastaj\u0105 p\u0142atki korony, bia\u0142e lub jasnor\u00f3\u017cowe, talerzykowato rozpostarte, na szczycie postrz\u0119pione do ok. 1\/3 d\u0142ugo\u015bci<\/u>, zw\u0119\u017cone nagle w d\u0142u\u017cszy od blaszki paznokie\u0107 ukryty w kielichu. Ro\u015bliny wykazuj\u0105 du\u017c\u0105 zmienno\u015b\u0107 poci\u0119cia p\u0142atk\u00f3w oraz barwy li\u015bci i \u0142odygi.<\/u> Na stanowiskach naturalnych kwitnie w czerwcu i lipcu, w Ogrodzie rozpoczyna kwitnienie zwykle oko\u0142o po\u0142owy maja. Poniewa\u017c sam bardzo \u0142atwo si\u0119 rozsiewa to w kolekcji ro\u015blin g\u00f3rskich na najwy\u017cszym wzniesieniu pokrywa prawie ca\u0142y po\u0142udniowy stok, w pe\u0142ni kwitnienia zapach jest osza\u0142amiaj\u0105cy.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Go\u017adzik piaskowy<\/figcaption><\/figure>\n

Go\u017adzik piaskowy (Dianthus arenarius<\/em>)<\/strong> jest bylin\u0105 o wysoko\u015bci 20-40 cm, s\u0142abo pokryt\u0105 woskiem, tworz\u0105ca niezbyt g\u0119ste darnie. \u0141odyga jest zazwyczaj rozga\u0142\u0119ziona. Li\u015bcie r\u00f3wnow\u0105skolancetowate, szeroko\u015bci ok. 1 mm, na brzegu z drobnymi z\u0105bkami.<\/u> Kwiaty pachn\u0105ce, 5-krotne umieszczone pojedynczo lub po kilka na \u0142odydze, tworz\u0105 wierzchotkowaty kwiatostan. P\u0142atki korony bia\u0142e lub wyj\u0105tkowo r\u00f3\u017cowe, strz\u0119piasto poci\u0119te, g\u0142\u0119biej ni\u017c do \u00bd  d\u0142ugo\u015bci blaszki,<\/u> i dwa razy d\u0142u\u017cszym paznokciem. Kwitnie od czerwca do sierpnia. Naturalne stanowiska znajduj\u0105 si\u0119 w p\u00f3\u0142nocnej i wschodniej cz\u0119\u015bci kraju, ro\u015bnie w murawach na piaskach, na wydmach i piaszczystych miejscach w obr\u0119bie bor\u00f3w. Lubi tereny \u015bwietliste lub lekko ocienione. W Ogrodzie ro\u015bnie w kolekcji flory Polski, na trawiastej skarpie pod brzozami. Nasiona tego gatunku pochodz\u0105 z Kampinoskiego Parku Narodowego i zosta\u0142y do kolekcji pozyskane w ramach wsp\u00f3\u0142pracy z Bankiem Nasion PAN ogrodu Botanicznego. W Polsce wyr\u00f3\u017cniono dwa podgatunki go\u017adzika piaskowego: podgatunek typowy Dianthus arenarius <\/em> subsp. arenarius<\/em> i podgatunek pruski Dianthus arenarius <\/em>subsp. borussicus <\/em>(Borussia<\/em> to w j\u0119zyku \u0142aci\u0144skim nazwa Prus). Podgatunki r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 intensywno\u015bci\u0105 owoszczenia oraz rozga\u0142\u0119zieniem \u0142odygi. <\/u>Gatunek obj\u0119ty ochron\u0105 cz\u0119\u015bciow\u0105.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Go\u017adzik pyszny<\/figcaption><\/figure>\n

Go\u017adzik pyszny (Dianthus superbus<\/em>)<\/strong> jest ro\u015blin\u0105 wysoko\u015bci 20-50 cm zielon\u0105 lub sinawozielon\u0105. \u0141odyga w g\u00f3rnej cz\u0119\u015bci s\u0142abo rozga\u0142\u0119ziona. Li\u015bcie s\u0105 w\u0105skolancetowate, dolne t\u0119pe, g\u00f3rne ostro zako\u0144czone szeroko\u015bci 3-5 mm. Kwiaty wyj\u0105tkowo okaza\u0142e, do 60 mm \u015brednicy, o silnym zapachu, tworz\u0105 wielokwiatowy, lu\u017any kwiatostan. P\u0142atki korony liliowe, r\u00f3\u017cowe lub bia\u0142e o blaszce d\u0142ugo\u015bci 15-25 mm, wyrastaj\u0105 z w\u0105skowalcowatego, zielonego lub r\u00f3\u017cowawego kielicha o d\u0142ugo\u015bci 20-28 mm<\/u>. Blaszka na szczycie g\u0142\u0119biej ni\u017c do po\u0142owy postrz\u0119piona, o \u0142atkach r\u00f3wnow\u0105skich cz\u0119sto widlastych. Kwitnie od czerwca do sierpnia, a w Ogrodzie zwykle rozpoczyna kwitnienie w pierwszej po\u0142owie lipca. Jego naturalne stanowiska obejmuj\u0105 Polsk\u0119 ni\u017cow\u0105, na pog\u00f3rzu spotykany jest rzadziej. Preferuje siedliska podmok\u0142e, \u0142\u0105ki trz\u0119\u015blicowe i torfowiska niskie. Gatunek obj\u0119ty jest \u015bcis\u0142\u0105 ochron\u0105  oraz uznany za nara\u017cony na wygini\u0119cie. W Ogrodzie ro\u015bnie w miejscu zwanym \u201e\u0179r\u00f3dliskiem\u201d niedaleko Wilii Jan\u00f3wek, gdzie jest sta\u0142y dop\u0142yw wody. Ro\u015bliny pochodz\u0105 z Bukowa na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku i zosta\u0142y do Ogrodu pozyskane w ramach wsp\u00f3\u0142pracy z Bankiem Nasion PAN Ogrodu Botanicznego.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Go\u017adzik okaza\u0142y<\/figcaption><\/figure>\n

Bardzo podobnym gatunkiem ale rosn\u0105cym na innych terenach  i siedliskach jest go\u017adzik okaza\u0142y (Dianthus speciosus<\/em>)<\/strong>, ta wieloletnia ro\u015blina dorasta do wysoko\u015bci 30-50 cm, sinawo zabarwiona, wykszta\u0142ca nieliczne p\u0119dy p\u0142onne oraz ulistnione, w g\u00f3rze s\u0142abo rozga\u0142\u0119zione \u0142odygi kwiatowe. Li\u015bcie w\u0105skolancetowate szeroko\u015bci 3-8 mm. Kwiaty du\u017ce, na d\u0142ugich szypu\u0142kach tworz\u0105ce lu\u017any kwiatostan. Kielich ciemnofioletowo zabarwiony, szerokowalcowaty d\u0142ugo\u015bci 24-33 mm<\/u>. P\u0142atki korony r\u00f3\u017cowe, liliowe lub bia\u0142e o \u015brednicy 50-70 mm. Blaszka na szczycie g\u0142\u0119biej ni\u017c do po\u0142owy poci\u0119ta na r\u00f3wnow\u0105skie \u0142atki cz\u0119sto widlasto rozga\u0142\u0119zione. Kwitnie w lipcu i sierpniu. Ro\u015bliny tego gatunku wyst\u0119puj\u0105 w Tatrach, na Wzniesieniu Guba\u0142owskim i na Babiej G\u00f3rze, ro\u015bnie w traworo\u015blach, rzadziej w murawach wysokog\u00f3rskich, g\u0142\u00f3wnie w pi\u0119trze kosodrzewiny. Gatunek obj\u0119ty \u015bcis\u0142\u0105 ochron\u0105 prawn\u0105.<\/p>\n

Wiele gatunk\u00f3w go\u017adzik\u00f3w ma mo\u017cliwo\u015b\u0107 tworzenia miesza\u0144c\u00f3w, dlatego czasami na naturalnych stanowiskach, a na pewno w ogrodach mo\u017cna obserwowa\u0107 ro\u015bliny o cechach po\u015brednich, co utrudnia identyfikacj\u0119 okazu. <\/u>Zach\u0119camy jednak do obserwacji i oznaczania napotkanych go\u017adzik\u00f3w, poniewa\u017c zawsze lepiej jest wiedzie\u0107, na co si\u0119 patrzy. | tekst: Anna Gasek ; <\/strong>fot. Anna Gasek, Wies\u0142aw Gawry\u015b.<\/strong>
\n<\/strong><\/p>\n

 <\/p>\n

Bibliografia:<\/p>\n

www.atlas-roslin.pl\/pelna\/gatunki\/Dianthus.htm
\nwww.theplantlist.org\/
\nwww.atlas-roslin.pl: Woch M., Hawryluk M., 2014 \u2014 Flora of xerothermic sites of the Zachodniowo\u0142y\u0144ska Dolina Bugu special area of conservation (Eastern Poland): The influence of habitat on rare grassland species
\nRutkowski L., 2013 \u2014 Klucz do oznaczania ro\u015blin naczyniowych Polski ni\u017cowej.
\nMirek Z. et al., 2002 \u2014 Flowering plants and pteridophytes of Poland. A checklist. Krytyczna lista ro\u015blin kwiatowych i paprotnik\u00f3w Polski.
\nKa\u017amierczakowa R. (red.) et al., 2016 \u2014 Polska czerwona lista paprotnik\u00f3w i ro\u015blin kwiatowych.
\nKa\u017amierczakowa R., Zarzycki K., Mirek Z., 2014 \u2014 Polska czerwona ksi\u0119ga ro\u015blin. Paprotniki i ro\u015bliny kwiatowe.
\nPi\u0119ko\u015b-Mirkowa H., Mirek Z., 2002 \u2013 Flora Polski. Ro\u015bliny chronione.<\/p>\n

 <\/p>\nngg_shortcode_0_placeholder\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Go\u017adziki to ro\u015bliny wi\u0119kszo\u015bci z nas dobrze znane, ale czy wiemy, gdzie mo\u017cna znale\u017a\u0107 je w naturze i jak rozpozna\u0107 gatunki? Przyjrzyjmy si\u0119 rodzimym go\u017adzikom. Go\u017cdzik (Dianthus) to rodzaj nale\u017c\u0105cy do rodziny go\u017adzikowatych (Caryophyllaceae), w Polsce reprezentowany przez 11 gatunk\u00f3w. Ro\u015bliny tego rodzaju ju\u017c w staro\u017cytno\u015bci musia\u0142y podbi\u0107 serca ludzi, a \u015bwiadczy o tym nadana…<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":2204,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_kad_blocks_custom_css":"","_kad_blocks_head_custom_js":"","_kad_blocks_body_custom_js":"","_kad_blocks_footer_custom_js":"","ngg_post_thumbnail":0,"_kad_post_transparent":"","_kad_post_title":"","_kad_post_layout":"","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"","_kad_post_vertical_padding":"","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false,"_kad_post_classname":"","footnotes":""},"categories":[8,26],"tags":[228,227,229,226],"class_list":["post-2178","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-edukacja","category-z-notatnika-przyrodnika","tag-caryophyllaceae","tag-dianthus","tag-flora-polski","tag-gozdziki"],"taxonomy_info":{"category":[{"value":8,"label":"Edukacja"},{"value":26,"label":"Z notatnika przyrodnika"}],"post_tag":[{"value":228,"label":"Caryophyllaceae"},{"value":227,"label":"Dianthus"},{"value":229,"label":"Flora Polski"},{"value":226,"label":"Go\u017adziki"}]},"featured_image_src_large":["https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/Goe\u0328dzik-kosmaty-3-1-1024x640.jpg",1024,640,true],"author_info":{"display_name":"admin_1","author_link":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/author\/admin_1\/"},"comment_info":0,"category_info":[{"term_id":8,"name":"Edukacja","slug":"edukacja","term_group":0,"term_taxonomy_id":8,"taxonomy":"category","description":"","parent":18,"count":30,"filter":"raw","cat_ID":8,"category_count":30,"category_description":"","cat_name":"Edukacja","category_nicename":"edukacja","category_parent":18},{"term_id":26,"name":"Z notatnika przyrodnika","slug":"z-notatnika-przyrodnika","term_group":0,"term_taxonomy_id":26,"taxonomy":"category","description":"","parent":18,"count":95,"filter":"raw","cat_ID":26,"category_count":95,"category_description":"","cat_name":"Z notatnika przyrodnika","category_nicename":"z-notatnika-przyrodnika","category_parent":18}],"tag_info":[{"term_id":228,"name":"Caryophyllaceae","slug":"caryophyllaceae","term_group":0,"term_taxonomy_id":228,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw"},{"term_id":227,"name":"Dianthus","slug":"dianthus","term_group":0,"term_taxonomy_id":227,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw"},{"term_id":229,"name":"Flora Polski","slug":"flora-polski","term_group":0,"term_taxonomy_id":229,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw"},{"term_id":226,"name":"Go\u017adziki","slug":"gozdziki","term_group":0,"term_taxonomy_id":226,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":2,"filter":"raw"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2178","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2178"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2178\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2204"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2178"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2178"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2178"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}