{"id":2127,"date":"2020-04-10T17:30:06","date_gmt":"2020-04-10T15:30:06","guid":{"rendered":"https:\/\/ogrod-powsin.pl\/blog\/?p=2127"},"modified":"2020-04-14T20:40:50","modified_gmt":"2020-04-14T18:40:50","slug":"argania-zelazna","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/argania-zelazna\/","title":{"rendered":"Argania \u017celazna"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>Argania \u017celazodrzew, olejara \u017celazna, t\u0142u\u015bcianka \u017celazna czy te\u017c po prostu drzewo arganowe (Argania spinosa <\/em>L.), to bardzo ciekawy endemiczny gatunek drzewa z monotypowego rodzaju Argania<\/em>, nale\u017c\u0105cy do rodziny s\u0105czy\u0144cowatych. Wyst\u0119puje wy\u0142\u0105cznie w po\u0142udniowo-zachodnim regionie Maroka, g\u0142\u00f3wnie w dolinie Sus i pomi\u0119dzy Essaouir\u0105 a Agadirem, oraz w zachodniej Algierii. Obszar ten ma powierzchni\u0119 ok. 800 000 ha i od 1998 roku posiada status \u201eRezerwatu Biosfery Arganeraie\u201d przyznany przez UNESCO, a samo drzewo wpisane jest na list\u0119 \u015awiatowego Dziedzictwa. Na tej spieczonej s\u0142o\u0144cem i smaganej wiatrem p\u00f3\u0142pustyni arganie odgrywaj\u0105 wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w ekosystemie. Cz\u0119sto stanowi\u0105 jedyne \u017ar\u00f3d\u0142o cienia, jednak k\u0142ad\u0105c si\u0119 pod nimi, nale\u017cy uwa\u017ca\u0107 na\u2026 kozy.<\/p>\n

\"\"<\/a>Wiecznie zielone drzewa arganowe s\u0105 bardzo dobrze przystosowane do ekstremalnych warunk\u00f3w, korzenie potrafi\u0105 si\u0119ga\u0107 nawet 30 m w g\u0142\u0105b wapiennej i cz\u0119sto s\u0142onej gleby. Same drzewa nie s\u0105 wysokie \u2013 dorastaj\u0105 do 8-10 m. Z daleka przypominaj\u0105 oliwki, jednak ich ga\u0142\u0119zie s\u0105 cierniste i przewa\u017cnie poziomo wyrastaj\u0105 z poskr\u0119canego pnia, co doskonale sprzyja kozom chc\u0105cym po\u017cywi\u0107 si\u0119 li\u015b\u0107mi i owocami. Drobne, skupione w p\u0119czkach kwiaty pojawiaj\u0105 si\u0119 w kwietniu, po czym zmieniaj\u0105 si\u0119 w nieco wi\u0119ksze od oliwek, jajowate jagody. Na pocz\u0105tku zielone, p\u00f3\u017aniej jasno\u017c\u00f3\u0142te, a\u017c ostatecznie w czerwcu lub lipcu nast\u0119pnego roku (!), czarne i suche opadaj\u0105. Egzokarp jest gruby, kleisty i gorzki. Mezokarp i endokarp jest mi\u0119sisty i przesycony nieprzyjemnym w smaku sokiem mlecznym. Owoce zawieraj\u0105 po 2-3 twarde nasiona przypominaj\u0105ce orzechy, a kt\u00f3re s\u0105 niezwykle cenne, nie tylko dla k\u00f3z.<\/p>\n

\"\"<\/a>Berberowie \u2013 rdzenna ludno\u015b\u0107 Maroka \u2013 od wiek\u00f3w byli zwi\u0105zani z arganiami, kt\u00f3re dawa\u0142y im nie tylko po\u017cywienie dla k\u00f3z, opa\u0142, ale przede wszystkim istne p\u0142ynne z\u0142oto \u2013 olej arganowy. Jest to jeden z najdro\u017cszych i najbardziej cenionych olej\u00f3w na \u015bwiecie, kt\u00f3ry pozyskuje si\u0119 z nasion arganii. Aby uzyska\u0107 1 litr oleju, potrzeba 30 kg owoc\u00f3w i 8 godzin pracy. Tradycyjnie robi\u0105 to tylko kobiety, pozbywaj\u0105 si\u0119 twardych \u0142upin (w tym zadaniu mog\u0105 je wyr\u0119czy\u0107 kozy), nast\u0119pnie pra\u017c\u0105 nasiona, aby potem zmieli\u0107 je w \u017carnach i wycisn\u0105\u0107 olej. Ma on szereg niezwyk\u0142ych w\u0142a\u015bciwo\u015bci, nadaje si\u0119 zar\u00f3wno do spo\u017cycia, jak i do stosowania na sk\u00f3r\u0119 i w\u0142osy. Sk\u0142ada si\u0119 w 80% z jedno- i wielonienasyconych kwas\u00f3w t\u0142uszczowych, zawiera 46% kwasu oleinowego i 32% kwasu linolowego. Dominuj\u0105 w nim jednonienasycone kwasy t\u0142uszczowe Omega6 i Omega9. Olej zawiera te\u017c tokoferole (witamina E, a\u017c 8%), kt\u00f3re dzia\u0142aj\u0105 jako antyoksydant. Ze wzgl\u0119du na r\u00f3wnowag\u0119 zawartych w oleju arganowym nienasyconych kwas\u00f3w t\u0142uszczowych i wielu drogocennych sk\u0142adnik\u00f3w jego wp\u0142yw na ludzki organizm jest wszechstronny. Ma du\u017ce spektrum dzia\u0142ania w kosmetologii, dermatologii, medycynie naturalnej i farmacji.<\/p>\n

Stefan So\u0142tan<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Argania \u017celazodrzew, olejara \u017celazna, t\u0142u\u015bcianka \u017celazna czy te\u017c po prostu drzewo arganowe (Argania spinosa L.), to bardzo ciekawy endemiczny gatunek drzewa z monotypowego rodzaju Argania, nale\u017c\u0105cy do rodziny s\u0105czy\u0144cowatych. Wyst\u0119puje wy\u0142\u0105cznie w po\u0142udniowo-zachodnim regionie Maroka, g\u0142\u00f3wnie w dolinie Sus i pomi\u0119dzy Essaouir\u0105 a Agadirem, oraz w zachodniej Algierii. Obszar ten ma powierzchni\u0119 ok. 800 000…<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":2128,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_kad_blocks_custom_css":"","_kad_blocks_head_custom_js":"","_kad_blocks_body_custom_js":"","_kad_blocks_footer_custom_js":"","ngg_post_thumbnail":0,"_kad_post_transparent":"","_kad_post_title":"","_kad_post_layout":"","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"","_kad_post_vertical_padding":"","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false,"_kad_post_classname":"","footnotes":""},"categories":[14,35,26],"tags":[215,217,216,218],"class_list":["post-2127","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ciekawostki","category-po-drugiej-stronie-swiata","category-z-notatnika-przyrodnika","tag-argania","tag-argania-spinosa-l","tag-drzewo-arganowe","tag-maroko"],"taxonomy_info":{"category":[{"value":14,"label":"Ciekawostki"},{"value":35,"label":"Po drugiej stronie \u015bwiata"},{"value":26,"label":"Z notatnika przyrodnika"}],"post_tag":[{"value":215,"label":"Argania"},{"value":217,"label":"Argania spinosa L."},{"value":216,"label":"Drzewo arganowe"},{"value":218,"label":"Maroko"}]},"featured_image_src_large":["https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/Arganowe-1024x690.jpg",1024,690,true],"author_info":{"display_name":"admin_1","author_link":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/author\/admin_1\/"},"comment_info":0,"category_info":[{"term_id":14,"name":"Ciekawostki","slug":"ciekawostki","term_group":0,"term_taxonomy_id":14,"taxonomy":"category","description":"","parent":18,"count":40,"filter":"raw","cat_ID":14,"category_count":40,"category_description":"","cat_name":"Ciekawostki","category_nicename":"ciekawostki","category_parent":18},{"term_id":35,"name":"Po drugiej stronie \u015bwiata","slug":"po-drugiej-stronie-swiata","term_group":0,"term_taxonomy_id":35,"taxonomy":"category","description":"","parent":18,"count":15,"filter":"raw","cat_ID":35,"category_count":15,"category_description":"","cat_name":"Po drugiej stronie \u015bwiata","category_nicename":"po-drugiej-stronie-swiata","category_parent":18},{"term_id":26,"name":"Z notatnika przyrodnika","slug":"z-notatnika-przyrodnika","term_group":0,"term_taxonomy_id":26,"taxonomy":"category","description":"","parent":18,"count":95,"filter":"raw","cat_ID":26,"category_count":95,"category_description":"","cat_name":"Z notatnika przyrodnika","category_nicename":"z-notatnika-przyrodnika","category_parent":18}],"tag_info":[{"term_id":215,"name":"Argania","slug":"argania","term_group":0,"term_taxonomy_id":215,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw"},{"term_id":217,"name":"Argania spinosa L.","slug":"argania-spinosa-l","term_group":0,"term_taxonomy_id":217,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw"},{"term_id":216,"name":"Drzewo arganowe","slug":"drzewo-arganowe","term_group":0,"term_taxonomy_id":216,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw"},{"term_id":218,"name":"Maroko","slug":"maroko","term_group":0,"term_taxonomy_id":218,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2127","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2127"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2127\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2128"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2127"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2127"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2127"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}