{"id":2078,"date":"2020-03-30T16:13:07","date_gmt":"2020-03-30T14:13:07","guid":{"rendered":"https:\/\/ogrod-powsin.pl\/blog\/?p=2078"},"modified":"2020-03-30T16:59:31","modified_gmt":"2020-03-30T14:59:31","slug":"delikatny-powiew-wiosny-anemone-znaczy-wiatr","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/delikatny-powiew-wiosny-anemone-znaczy-wiatr\/","title":{"rendered":"Delikatny powiew wiosny: anemone znaczy wiatr."},"content":{"rendered":"

Na przedwio\u015bniu, w po\u0142owie kwietnia w lasach ca\u0142ej Polski mo\u017cemy obserwowa\u0107 kobierce bia\u0142ych kwiat\u00f3w, zwykle jest to najcz\u0119\u015bciej spotykany gatunek zawilca, zawilec gajowy. Rodzaj zawilec (Anemone<\/em>) nale\u017cy do rodziny jaskrowatych (Ranunculaceae<\/em>) i w Polsce wed\u0142ug \u201eFlowering Plants and Pteridophytes of Poland a Checklist\u201d Krak\u00f3w 2002, jest reprezentowany przez  cztery gatunki naturalnie wyst\u0119puj\u0105ce na terenie Polski.<\/p>\n

\"\"Zawilec gajowy (Anemone nemorosa<\/em>)<\/strong> ro\u015bnie pospolicie na ca\u0142ym ni\u017cu, w g\u00f3rach si\u0119ga po regiel g\u00f3rny<\/a> (w Tatrach<\/a> ro\u015bnie do 1520 m n.p.m., a na Babiej G\u00f3rze<\/a> si\u0119ga do 1350 m n.p.m.). Rzadziej notowany jest jedynie w rejonie Kujaw<\/a>, na p\u00f3\u0142nocnym Mazowszu<\/a>, a na Mazurach<\/a> spotykany lokalnie. Z pe\u0142zaj\u0105cego, brunatnoczerwonego lub \u017c\u00f3\u0142tawego, mi\u0119sistego k\u0142\u0105cza,  wiosn\u0105 wyrasta \u0142odyga wysoko\u015bci 10-20, a nawet 30 cm. Li\u015bcie osadzone s\u0105 ok\u00f3\u0142kowo na p\u0119dzie kwiatono\u015bnym na szczycie \u0142odygi na sp\u0142aszczonych niezbyt d\u0142ugich ogonkach<\/u>. Wszystkie li\u015bcie s\u0105 d\u0142oniastodzielne lub d\u0142oniastosieczne<\/a>. Ka\u017cdy z odcink\u00f3w li\u015bcia jest podw\u00f3jnie lub potr\u00f3jnie wci\u0119ty z brzegiem pi\u0142kowanym. W czasie kwitnienia rozwija si\u0119 czasem pojedynczy li\u015b\u0107 odziomkowy<\/a> czyli wyrastaj\u0105cy u do\u0142u \u0142odygi, wprost z k\u0142\u0105cza, podobny do \u0142odygowych, ale wi\u0119kszy i na d\u0142ugim, zaokr\u0105glonym ogonku. Kwiat o \u015brednicy 2-4 cm rozwija si\u0119 tylko jeden (rzadko dwa) na szczycie \u0142odygi, na d\u0142ugiej szypu\u0142ce wyrastaj\u0105cej z ok\u00f3\u0142ka li\u015bci podkwiatostanowych, sk\u0142ada si\u0119 zwykle z 6, rzadziej z 7 lub 8 listk\u00f3w okwiatu<\/a>  o kszta\u0142cie owalnym i lekko wyd\u0142u\u017conym. Od wewn\u0105trz listki tworz\u0105ce kwiat s\u0105 bia\u0142e<\/u>, od zewn\u0105trz cz\u0119sto r\u00f3\u017cowawe. Kwiat ma mo\u017cliwo\u015b\u0107 wykonywania ruch\u00f3w nastycznych<\/a> uwarunkowanych zmian\u0105 temperatury otoczenia czyli zamykania si\u0119 na noc oraz w pochmurne i deszczowe dni.<\/p>\n

Zawilec \u017c\u00f3\u0142ty (Anemone ranunculoides<\/em>)<\/strong> pospolicie wyst\u0119puje w lasach zachodniej, \u015brodkowej i po\u0142udniowej Polski, a niecz\u0119sto na p\u00f3\u0142nocnym i po\u0142udniowym wschodzie. Jest to gatunek podobny do zawilca gajowego, ale rzadziej spotykany. Ro\u015bliny maj\u0105 wysoko\u015b\u0107 15-25 do 30 cm. Trzy li\u015bcie na p\u0119dzie kwiatono\u015bnym osadzone s\u0105 w g\u00f3rnej po\u0142owie \u0142odygi prawie nie posiadaj\u0105 ogonk\u00f3w<\/u>, s\u0105 d\u0142oniastodzielne, ka\u017cdy podzielony na trzy do pi\u0119ciu odcink\u00f3w, wyd\u0142u\u017conych i nier\u00f3wno zaz\u0119bionych. Li\u015bcie odziomkowe pojawiaj\u0105 si\u0119 p\u00f3\u017aniej. Kwiaty \u017c\u00f3\u0142te<\/u> o \u015brednicy 2-4 cm, z 5-8 dzia\u0142kami okwiatu, osadzone pojedynczo na d\u0142ugich szypu\u0142kach wyrastaj\u0105cych z ok\u00f3\u0142ka li\u015bci podkwiatostanowych, zwykle po dwa rzadziej pojedynczo.<\/p>\n

Nadmienione dwa gatunki zawilc\u00f3w mog\u0105 si\u0119 ze sob\u0105 krzy\u017cowa\u0107, opisany zosta\u0142 naturalny mieszaniec tych gatunk\u00f3w, zawilec lipski (Anemone<\/em> <\/strong>\u00d7lipsiensis<\/em>)<\/strong>, kt\u00f3rego li\u015bcie s\u0105 podobne do zawilca gajowego, natomiast kwiaty maj\u0105 \u015brednic\u0119 1,5-2 cm, z 5-8 listkami okwiatu kt\u00f3re s\u0105 blado\u017c\u00f3\u0142te<\/u>. Wyst\u0119puje na stanowiskach gdzie rosn\u0105 obydwa gatunki rodzicielskie. Dorasta do 15 cm wysoko\u015bci.<\/p>\n

W Ogrodzie Botanicznym mo\u017cna zobaczy\u0107 wymienione gatunki zawilc\u00f3w w kolekcji flory Polski na rabacie le\u015bnej we wschodniej cz\u0119\u015bci granicz\u0105cej z ulic\u0105 Wczasow\u0105. Podczas kwitnienia ro\u015bliny zawilca gajowego i zawilca \u017c\u00f3\u0142tego zasadniczo r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 barw\u0105 kwiat\u00f3w, natomiast gdy kwiat\u00f3w nie ma trzeba zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na d\u0142ugo\u015b\u0107 ogonk\u00f3w li\u015bci \u0142odygowych. Zawilec lipski podczas pe\u0142ni kwitnienia jest \u0142atwy do pomylenia z zawilcem gajowym, jego subtelna biel z delikatn\u0105 domieszk\u0105 \u017c\u00f3\u0142tego wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 tylko w odpowiednim o\u015bwietleniu. \u0141atwiej te gatunki odr\u00f3\u017cni\u0107 gdy zaczynaj\u0105 kwitn\u0105\u0107, poniewa\u017c zawilec lipski jest wtedy jasno \u017c\u00f3\u0142ty, a jego p\u0105ki czerwonawe.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

W pa\u015bmie po\u0142udniowych wy\u017cyn oraz na rozproszonych stanowiskach w \u015brodkowej i p\u00f3\u0142nocnowschodniej cz\u0119\u015bci ni\u017cu, nad doln\u0105 Odr\u0105 i Wis\u0142\u0105 spotka\u0107 mo\u017cna pi\u0119knego zawilca wielkokwiatowego (Anemone sylvestris<\/em>)<\/strong>. Zawilec wielkokwiatowy jest ro\u015blin\u0105 wieloletni\u0105, p\u0119dy kwiatowe dorastaj\u0105 do wysoko\u015bci 15-30, a nawet 50 cm, s\u0105 g\u0119sto ow\u0142osione. Li\u015bcie \u0142odygowe trzy, tr\u00f3jdzielne, na kr\u00f3tkich ogonkach tworz\u0105 ok\u00f3\u0142ek podkwiatowy poni\u017cej po\u0142owy d\u0142ugo\u015bci p\u0119du. Li\u015bcie odziomkowe, kt\u00f3rych jest dwa do  sze\u015bciu maj\u0105 d\u0142ugie ogonki. Blaszka li\u015bciowa d\u0142oniasta, podzielona na 2-5 jajowatolancetowatych cz\u0119\u015bci, grubo pi\u0142kowana, spodem g\u0119sto ow\u0142osiona. Kwiat du\u017cy 3-7 cm<\/u> \u015brednicy, umieszczony pojedynczo na p\u0119dzie<\/u>. Dzia\u0142ki okwiatu jajowate, bia\u0142e, z zewn\u0105trz lekko czerwonawe, jedwabisto ow\u0142osione. Charakterystyczny jajowaty owoc zbiorowy sk\u0142ada si\u0119 z drobnych nie\u0142upek, jest silnie bia\u0142o we\u0142nisto ow\u0142osiony. Zawilca wielkokwiatowego mo\u017cna spotka\u0107 w miejscach otwartych, na brzegach zaro\u015bli lub w widnych lasach, okres kwitnienia przypada od kwietnia do czerwca. Gatunek obj\u0119ty \u015bcis\u0142\u0105 ochron\u0105 prawn\u0105 od 1946 roku, od 2014 roku podlega ochronie cz\u0119\u015bciowej. W Ogrodzie ro\u015bnie w kolekcji flory Polski na rabacie s\u0142onecznej, zwykle kwitnie oko\u0142o po\u0142owy maja.<\/p>\n

Na zupe\u0142nie innym siedlisku w wysokog\u00f3rskich murawach, traworo\u015blach pi\u0119tra kosodrzewiny i pi\u0119tra halnego w najwy\u017cszych pasmach Sudet\u00f3w i Karpat wyst\u0119puje zawilec narcyzowy (Anemone narcissiflora<\/em>)<\/strong>. Ro\u015blina wieloletnia wysoko\u015bci do 60 cm, g\u0119sto ow\u0142osiona. Li\u015bcie odziomkowe kt\u00f3rych jest 4-8, poci\u0119te s\u0105 na w\u0105skie \u0142atki i wyrastaj\u0105 u nasady p\u0119du kwiatowego na d\u0142ugich ogonkach. \u0141odyga nierozga\u0142\u0119ziona  z ok\u00f3\u0142kiem zro\u015bni\u0119tych nasadami tr\u00f3jdzielnych li\u015bci podkwiatostanowych. Kwiaty 2-5 cm \u015brednicy, z\u0142o\u017cone z 5-6 bia\u0142ych dzia\u0142ek okwiatu, od spodu zar\u00f3\u017cowionych, zebrane s\u0105 w 2-8 kwiatowy baldaszkowaty kwiatostan<\/u>. Kwitnie od czerwca do sierpnia. Najbardziej znany aspekt z masowo kwitn\u0105cym zawilcem narcyzowym mo\u017cna podziwia\u0107 na Babiej G\u00f3rze.<\/p>\n

W Ogrodzie kilka sztuk ro\u015blin tego gatunku ro\u015bnie w kolekcji ro\u015blin g\u00f3rskich, na zachodnim stoku najwy\u017cszego wzniesienia, kwitnie zwykle w pierwszej po\u0142owie maja. Dw\u00f3ch ostatnich opisanych gatunk\u00f3w w naturze nigdy nie spotkamy obok siebie, wi\u0119c nie zachodzi mo\u017cliwo\u015b\u0107 pomy\u0142ki, ale wyra\u017anie r\u00f3\u017cni je r\u00f3wnie\u017c liczba kwiat\u00f3w na p\u0119dzie. Zapraszamy do ogl\u0105dania i znajdowania podobie\u0144stw oraz r\u00f3\u017cnic, a podczas wycieczek w terenie przygl\u0105dania si\u0119 rodzimym ro\u015blinom z bliska, poniewa\u017c wtedy mo\u017cna dostrzec te czasami subtelne detale, kt\u00f3re je wyr\u00f3\u017cniaj\u0105. <\/p>\n

Tekst: Anna Gasek
\n<\/strong>fot. Anna Gasek, Wies\u0142aw Gawry\u015b.
\n<\/strong><\/p>\n

 <\/p>\nngg_shortcode_0_placeholder\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Na przedwio\u015bniu, w po\u0142owie kwietnia w lasach ca\u0142ej Polski mo\u017cemy obserwowa\u0107 kobierce bia\u0142ych kwiat\u00f3w, zwykle jest to najcz\u0119\u015bciej spotykany gatunek zawilca, zawilec gajowy. Rodzaj zawilec (Anemone) nale\u017cy do rodziny jaskrowatych (Ranunculaceae) i w Polsce wed\u0142ug \u201eFlowering Plants and Pteridophytes of Poland a Checklist\u201d Krak\u00f3w 2002, jest reprezentowany przez  cztery gatunki naturalnie wyst\u0119puj\u0105ce na terenie Polski….<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":2080,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_kad_blocks_custom_css":"","_kad_blocks_head_custom_js":"","_kad_blocks_body_custom_js":"","_kad_blocks_footer_custom_js":"","ngg_post_thumbnail":0,"_kad_post_transparent":"","_kad_post_title":"","_kad_post_layout":"","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"","_kad_post_vertical_padding":"","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false,"_kad_post_classname":"","footnotes":""},"categories":[8,26],"tags":[],"class_list":["post-2078","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-edukacja","category-z-notatnika-przyrodnika"],"taxonomy_info":{"category":[{"value":8,"label":"Edukacja"},{"value":26,"label":"Z notatnika przyrodnika"}]},"featured_image_src_large":["https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/Zawilec-gajowy_SM2-1024x768.jpg",1024,768,true],"author_info":{"display_name":"admin_1","author_link":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/author\/admin_1\/"},"comment_info":0,"category_info":[{"term_id":8,"name":"Edukacja","slug":"edukacja","term_group":0,"term_taxonomy_id":8,"taxonomy":"category","description":"","parent":18,"count":30,"filter":"raw","cat_ID":8,"category_count":30,"category_description":"","cat_name":"Edukacja","category_nicename":"edukacja","category_parent":18},{"term_id":26,"name":"Z notatnika przyrodnika","slug":"z-notatnika-przyrodnika","term_group":0,"term_taxonomy_id":26,"taxonomy":"category","description":"","parent":18,"count":95,"filter":"raw","cat_ID":26,"category_count":95,"category_description":"","cat_name":"Z notatnika przyrodnika","category_nicename":"z-notatnika-przyrodnika","category_parent":18}],"tag_info":false,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2078","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2078"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2078\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2080"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2078"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2078"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2078"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}