{"id":1964,"date":"2020-02-06T21:10:08","date_gmt":"2020-02-06T20:10:08","guid":{"rendered":"https:\/\/ogrod-powsin.pl\/blog\/?p=1964"},"modified":"2020-02-24T19:56:50","modified_gmt":"2020-02-24T18:56:50","slug":"lapidarna-historia-ochrony-przyrody","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/lapidarna-historia-ochrony-przyrody\/","title":{"rendered":"Lapidarna historia ochrony przyrody"},"content":{"rendered":"

Patrz\u0119 na nagie ska\u0142y,
\n<\/em>na te podniebne g\u00f3ry.
\n<\/em>Na ska\u0142ach nic nie ro\u015bnie,
\n<\/em>po ska\u0142ach chodz\u0105 chmury.
\n<\/em>W szarej, twardej szczelince,
\n<\/em>niedaleko od szczytu
\n<\/em>obudzi\u0142 si\u0119 do \u017cycia
\n<\/em>kwiatuszek  aksamitu.
\n<\/em>Cho\u0107bym po tych urwiskach
\n<\/em>skaka\u0142 zgrabnie jak kotek,
\n<\/em>nie rusz\u0119 tego kwiatka
\n<\/em>– nie wolno rwa\u0107 szarotek.<\/em><\/p>\n

Zbi\u00f3r wierszy \u201eNie wolno rwa\u0107 szarotek\u201d<\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/a>\u015awiat ro\u015blin na Ziemi to oko\u0142o pi\u0119\u0107set tysi\u0119cy gatunk\u00f3w, kt\u00f3re towarzysz\u0105 nam wsz\u0119dzie i odgrywaj\u0105 zasadnicz\u0105 rol\u0119 w kszta\u0142towaniu klimatu, stosunk\u00f3w wodnych, w procesach glebotw\u00f3rczych, w utrzymaniu r\u00f3wnowagi mi\u0119dzy tlenem a dwutlenkiem w\u0119gla oraz w formowaniu krajobrazu. Na pocz\u0105tku istnienia gatunku Homo sapiens<\/em> (cz\u0142owiek rozumny) jego wp\u0142yw na przyrod\u0119 by\u0142 niewielki, podobny do dzia\u0142alno\u015bci innych ssak\u00f3w. Dopiero od okresu neolitu (4400-1700 r. p.n.e.) osiad\u0142y tryb \u017cycia i rolnictwo spowodowa\u0142y szybsze i bardziej zdecydowane zmiany w szacie ro\u015blinnej. Od oko\u0142o 200 lat cz\u0142owiek w zawrotnym tempie zmienia \u015brodowisko, w kt\u00f3rym \u017cyje, a za tymi zmianami nie mo\u017ce nad\u0105\u017cy\u0107 ewolucja innych organizm\u00f3w, za\u015b wiele gatunk\u00f3w, nie mog\u0105c sprosta\u0107 gwa\u0142towno\u015bci i intensywno\u015bci dzia\u0142a\u0144 cz\u0142owieka \u2013 wymiera.  Trzeba jednak wiedzie\u0107, \u017ce w\u0142a\u015bnie zachowanie wielo\u015bci i r\u00f3\u017cnorodno\u015bci istniej\u0105cych organizm\u00f3w jest warunkiem utrzymania \u017cycia na Ziemi, dlatego musimy chroni\u0107 ka\u017cdy gatunek, kt\u00f3ry jeszcze istnieje.<\/p>\n

Pierwsze \u0142upem zach\u0142anno\u015bci ludzi pad\u0142y ro\u015bliny potrzebne cz\u0142owiekowi jako surowiec, jadalne lub lecznicze. Z biegiem czasu ju\u017c nie tylko ro\u015bliny u\u017cyteczne, ale r\u00f3wnie\u017c ozdobne zacz\u0119\u0142y interesowa\u0107 cz\u0142owieka, a takie wzmo\u017cone zainteresowanie zwykle ko\u0144czy\u0142o si\u0119 dla wielu gatunk\u00f3w prawie ca\u0142kowit\u0105 zag\u0142ad\u0105. Dlatego w pewnym momencie poza eksploatacj\u0105 przyrody, konieczna sta\u0142a si\u0119 jej ochrona.<\/p>\n

1421 rok<\/strong> – na ziemiach Polski podj\u0119to pierwsz\u0105 pr\u00f3b\u0119 ochrony gatunku. Kr\u00f3l W\u0142adys\u0142aw Jagie\u0142\u0142o dostrzeg\u0142 potrzeb\u0119 zakazania na pi\u015bmie nieograniczonego wyr\u0119bu cisa (Taxus baccata<\/em>). Drzewo to posiadaj\u0105ce twarde i gi\u0119tkie drewno, doskona\u0142e do wyrobu \u0142uk\u00f3w, ale rosn\u0105ce wolno, zacz\u0119\u0142o wyra\u017anie znika\u0107 z kr\u00f3lewskich las\u00f3w, ten stan rzeczy zaniepokoi\u0142, kr\u00f3lewskie s\u0142u\u017cby i kr\u00f3la.<\/p>\n

1819 rok<\/strong> \u2013 Aleksander von Humboldt opisa\u0142 w Wenezueli olbrzymie drzewo i nazwa\u0142 je \u201epomnikiem przyrody\u201d. Ten termin zapocz\u0105tkowa\u0142 roztaczanie opieki nad pojedynczymi wiekowymi egzemplarzami r\u00f3\u017cnych gatunk\u00f3w, najcz\u0119\u015bciej drzew, i nadawanie im nazw, na przyk\u0142ad \u201eD\u0105b Bartek\u201d, \u201eCis Raciborskiego\u201d, \u201eLipy Sobieskiego\u201d. Dzia\u0142alno\u015b\u0107 tego niemieckiego przyrodnika na prze\u0142omie XVIII i XIX wieku, sta\u0142a si\u0119 pocz\u0105tkiem ruchu ochrony przyrody.<\/p>\n

1872 rok<\/strong> \u2013 w Stanach Zjednoczonych Ameryki P\u00f3\u0142nocnej utworzono prawdopodobnie pierwszy Park Narodowy na \u015bwiecie – Yellowstone. Obecnie wraz z s\u0105siaduj\u0105cym z nim Parkiem Narodowym Grand-Teton i kilkoma przylegaj\u0105cymi do niego rezerwatami le\u015bnymi, tworzy najwi\u0119kszy na \u015bwiecie teren nienaruszony przez cywilizacj\u0119 na obszarze umiarkowanie ch\u0142odnej strefy klimatycznej.<\/p>\n

1880 rok<\/strong> \u2013 w Polsce Towarzystwo Tatrza\u0144skie wyda\u0142o odezw\u0119 do go\u015bci zakopia\u0144skich o ochron\u0119 szarotki alpejskiej. Masowa turystyka g\u00f3rska i zwi\u0105zany z ni\u0105 przemys\u0142 pami\u0105tkarski, na prze\u0142omie wiek\u00f3w doprowadzi\u0142y do prawie ca\u0142kowitego wytrzebienia szarotki alpejskiej (Leontopodium alpinum<\/em>)<\/strong> w Polskich Tatrach. Ka\u017cdy turysta powracaj\u0105cy ze stolicy Tatr, wi\u00f3z\u0142 do domu bukiet z szarotek. G\u00f3rale starali si\u0119 sprosta\u0107 zapotrzebowaniu i dostarczali ro\u015bliny z coraz bardziej niedost\u0119pnych miejsc, a zobaczenie szarotki w ni\u017cszych partiach g\u00f3r sta\u0142o si\u0119 niemo\u017cliwe. Na przyk\u0142adzie tego gatunku przekonujemy si\u0119, \u017ce d\u0142ugotrwa\u0142a akcja edukacyjna mo\u017ce przynie\u015b\u0107 efekty. Dzisiaj szarotk\u0119 alpejsk\u0105 mo\u017cemy podziwia\u0107 nawet przy szlaku na Nosal, i nikomu nie przysz\u0142oby do g\u0142owy zrywa\u0107 j\u0105 na bukiet. Szarotka sta\u0142a si\u0119 symbolem ochrony przyrody tatrza\u0144skiej.<\/p>\n

1902 rok<\/strong> \u2013  powstaje w Gda\u0144sku pierwszy akt prawny chroni\u0105cy mi\u0119dzy innymi miko\u0142ajka nadmorskiego (Eryngium maritimum<\/em>)<\/strong>. \u201eRozporz\u0105dzenie policyjne w sprawie miko\u0142ajka nadmorskiego\u201d dotycz\u0105ce populacji miko\u0142ajka wyst\u0119puj\u0105cego nad Zatok\u0105 Gda\u0144sk\u0105. Gatunek ten w 1946 roku zosta\u0142 obj\u0119ty ochron\u0105 prawn\u0105 na terenie Polski.<\/p>\n

1919 rok<\/strong> –  w Polsce wydano ustaw\u0119 o ochronie zabytk\u00f3w, na mocy kt\u00f3rej 6 gatunk\u00f3w ro\u015blin obj\u0119to ochron\u0105 prawn\u0105 jako \u201ezabytki\u201d, poniewa\u017c nie istnia\u0142o jeszcze prawo o ochronie przyrody. Na li\u015bcie gatunk\u00f3w chronionych znalaz\u0142y si\u0119: cis pospolity (Taxus baccata<\/em>), azalia pontyjska (Rhododendron luteum<\/em>), sosna limba (Pinus cembra<\/em>), szarotka alpejska (Leontopodium alpinum<\/em>), powojnik alpejski (Clematis alpina<\/em>) i smaglica podolska (Schevereckia podolica<\/em>). Ostatni gatunek smaglica podolska wyst\u0119powa\u0142 na wschodnich rubie\u017cach Rzeczypospolitej, dlatego po zmianach granic, kt\u00f3re nast\u0105pi\u0142y po II wojnie \u015bwiatowej, nie znalaz\u0142 si\u0119 we florze Polski. Warto zaznaczy\u0107, \u017ce powojnik alpejski<\/strong> (Clematis alpina<\/em>)<\/strong>, ju\u017c nigdy p\u00f3\u017aniej nie znalaz\u0142 si\u0119 na listach ro\u015blin obj\u0119tych ochron\u0105 prawn\u0105.<\/p>\n

1932 rok<\/strong> \u2013 na bazie powsta\u0142ego w 1921 roku le\u015bnictwa \u201eRezerwat\u201d utworzono pierwszy w Polsce park narodowy \u2013 Park Narodowy w Bia\u0142owie\u017cy.<\/p>\n

1934 rok<\/strong> –  w Polsce sformu\u0142owano nowoczesn\u0105 ustaw\u0119 o ochronie przyrody.<\/p>\n

1946 rok<\/strong> \u2013 na podstawie ustawy z 1934 roku ukazuje si\u0119 rozporz\u0105dzenie zawieraj\u0105ce list\u0119 118 gatunk\u00f3w obj\u0119tych ochron\u0105 prawn\u0105. Na tej li\u015bcie znalaz\u0142y si\u0119 mi\u0119dzy innymi rodzime gatunki z rodziny storczykowatych (Orchidaceae<\/em>), rosiczki (Drosera<\/em>), sasanki (Pulsatilla<\/em>) jak r\u00f3wnie\u017c szachownica kostkowata (Frittilaria meleagris<\/em>)<\/strong>.<\/p>\n

1947 rok<\/strong> \u2013 restytuowanie w Polsce pierwszego parku narodowego \u2013 Bia\u0142owieskiego Parku Narodowego. Na terenie Parku chroniony jest najlepiej zachowany fragment Puszczy Bia\u0142owieskiej, ostatni nienaruszony gospodark\u0105 cz\u0142owieka, pierwotny nizinny las w Europie.<\/p>\n

1949 rok<\/strong> \u2013 uchwalono pierwsz\u0105 w powojennej Polsce ustaw\u0119 o ochronie przyrody.<\/p>\n

1957 rok<\/strong> \u2013 powstaje rozporz\u0105dzenie do ustawy z 1949 roku, zawieraj\u0105ce list\u0119 158 gatunk\u00f3w chronionych. W tym rozporz\u0105dzeniu pierwszy raz pojawi\u0142o si\u0119 rozr\u00f3\u017cnienie ochrony cz\u0119\u015bciowej (17 gatunk\u00f3w) i ca\u0142kowitej (141 gatunk\u00f3w). W tym rozporz\u0105dzeniu obj\u0119to ochron\u0105 cz\u0119\u015bciow\u0105 mi\u0119dzy innymi kopytnika pospolitego (Asarum europaeum<\/em>), marzank\u0119 wonn\u0105 (Galium odoratum<\/em>) i konwali\u0119 majow\u0105 (Convallaria majalis<\/em>)<\/strong>.<\/p>\n

1973 rok<\/strong> \u2013 w Waszyngtonie przedstawiciele 88 pa\u0144stw przyj\u0119li tekst konwencji zwanej Konwencj\u0105 Waszyngto\u0144sk\u0105 \u2013 CITES. Podstawowym celem Konwencji jest skoordynowanie mi\u0119dzynarodowych dzia\u0142a\u0144 ograniczaj\u0105cych nadmiern\u0105 eksploatacj\u0119 i handel  rzadkimi i zagro\u017conymi wygini\u0119ciem dzikimi gatunkami ro\u015blin i zwierz\u0105t oraz ich rozpoznawalnymi cz\u0119\u015bciami, na przyk\u0142ad owocami, nasionami i drewnem w przypadku ro\u015blin.<\/p>\n

1979 rok<\/strong> \u2013 w Bernie Rada Europy uchwala 24 artyku\u0142y reguluj\u0105ce zasady ochrony flory i fauny europejskiej. Powsta\u0142y akt prawny nazwany zosta\u0142 Konwencj\u0105 Berne\u0144sk\u0105.<\/p>\n

1983 rok<\/strong> \u2013 wydano nowe rozporz\u0105dzenie do ustawy z 1949 roku, a list\u0119 gatunk\u00f3w obj\u0119tych ochron\u0105 poszerzono do 241 (w tym 25 pod cz\u0119\u015bciow\u0105 ochron\u0105), oraz uwzgl\u0119dniono w niej grzyby. W tym rozporz\u0105dzeniu pojawi\u0142o si\u0119 tak\u017ce nowe podej\u015bcie do sposobu wykonywania ochrony, a mianowicie umo\u017cliwiono ochron\u0119 czynn\u0105 czyli pozwalaj\u0105c\u0105 na ingerowanie cz\u0142owieka, aby poprawi\u0107 warunki bytowania ro\u015blin chronionych. W\u015br\u00f3d nowych gatunk\u00f3w podlegaj\u0105cych ochronie znalaz\u0142y si\u0119 \u015bniedki (Ornithogalum<\/em>), szafirki (Muscari<\/em>) oraz o\u017cota zwyczajna (Linosyris vulgaris<\/em>)<\/strong>.<\/p>\n

1990 rok<\/strong> \u2013 Polska przyjmuje postanowienia Konwencji Waszyngto\u0144skiej. Na mocy Konwencji chronione s\u0105 tak\u017ce gatunki wyst\u0119puj\u0105ce w Polsce, na przyk\u0142ad mi\u0142ek wiosenny (Adonis vernalis<\/em>), wszystkie rodzime storczyki \u2013 mi\u0119dzy innymi, obuwik pospolity (Cypripedium calceolus<\/em>)<\/strong>, dwulistnik muszy (Ophrys insectifera<\/em>), czy kruszczyk b\u0142otny (Epipactis palustris<\/em>).<\/p>\n

1991 rok<\/strong> \u2013 uchwalono now\u0105 ustaw\u0119 o ochronie przyrody. Na podstawie tej ustawy wprowadzono mo\u017cliwo\u015b\u0107 tworzenia lokalnej ochrony gatunkowej, kt\u00f3ra obowi\u0105zuje na okre\u015blonym obszarze, a nie w ca\u0142ym kraju.<\/p>\n

1992 rok<\/strong> \u2013 Powstaje Europejska Sie\u0107 Ekologiczna Natura 2000, kt\u00f3ra jest systemem ochrony zagro\u017conych sk\u0142adnik\u00f3w r\u00f3\u017cnorodno\u015bci biologicznej kontynentu europejskiego. Celem programu jest zachowanie okre\u015blonych typ\u00f3w siedlisk przyrodniczych i gatunk\u00f3w, kt\u00f3re uwa\u017ca si\u0119 za cenne i zagro\u017cone w skali ca\u0142ej Europy.<\/p>\n

1995 rok<\/strong> \u2013 w rozporz\u0105dzeniu do Ustawy z 1991 roku, powsta\u0142a lista, kt\u00f3ra zawiera\u0142a 220 gatunk\u00f3w, obj\u0119tych ochron\u0105 ca\u0142kowit\u0105 i 17 gatunk\u00f3w obj\u0119tych ochron\u0105 cz\u0119\u015bciow\u0105 czyli w sumie 237 gatunk\u00f3w. Nowymi gatunkami kt\u00f3re obj\u0119to ochron\u0105 w tym rozporz\u0105dzeniu by\u0142y m.in. : groszek szerokolistny (Lathyrus latifolius<\/em>)<\/strong> rosn\u0105cy naturalnie na terenach otwartych z pod\u0142o\u017cem wapiennym oraz w uprawach zb\u00f3\u017c, a tak\u017ce  lilia bulwkowata (Lilium bulbiferum<\/em>)<\/strong> zwi\u0105zana z obszarami g\u00f3rzystymi Sudet\u00f3w i Karpat.<\/p>\n

1995 rok<\/strong> \u2013 Polska przyst\u0119puje do pa\u0144stw respektuj\u0105cych postanowienia Konwencji Berne\u0144skiej. Na li\u015bcie ro\u015blin chronionych prawem europejskim znajduj\u0105 si\u0119 34 gatunki wyst\u0119puj\u0105ce w Polsce, mi\u0119dzy innymi pszonak pieni\u0144ski (Erysimum pieninicum<\/em>)<\/strong>, przytulia krakowska (Galium cracoviense<\/em>)<\/strong>, dziewi\u0119\u0107si\u0142 pop\u0142ocholistny (Carlina onopordifolia<\/em>), starodub \u0142\u0105kowy (Ostericum palustre<\/em>) oraz warzucha polska (Cochlearia polonica<\/em>).<\/p>\n

2001 rok<\/strong> \u2013 nowe rozporz\u0105dzenie do Ustawy z 1991 roku zawiera\u0142o list\u0119 238 gatunk\u00f3w ca\u0142kowicie chronionych i 25 obj\u0119tych ochron\u0105 cz\u0119\u015bciow\u0105, czyli w sumie 263 gatunki.<\/p>\n

\"\"<\/a>Ochrona gatunkowa w dotychczasowych ustawach, mia\u0142a chroni\u0107 ro\u015bliny przed bezpo\u015brednim niszczeniem przez cz\u0142owieka. Na listach ro\u015blin chronionych znajdowa\u0142y si\u0119 g\u0142\u00f3wnie ro\u015bliny u\u017cyteczne i lecznicze jak m\u0105cznica lekarska (Arctostaphylos uva-ursi<\/em>), kruszyna pospolita (Frangula alnus<\/em>) oraz takie, kt\u00f3re przez swoj\u0105 dekoracyjno\u015b\u0107 stawa\u0142y si\u0119 obiektem zainteresowania i by\u0142y zrywane albo wykopywane jak konwalia majowa (Convallaria majalis<\/em>), \u015bnie\u017cyca wiosenna (Leucoium vernum<\/em>), wawrzynek wilcze\u0142yko (Daphne mezereum<\/em>), sasanki (Pulsatilla<\/em> spp.). Ro\u015bliny bardzo rzadkie, ale niepozorne rosn\u0105ce na terenach nie penetrowanych bezpo\u015brednio przez cz\u0142owieka rzadziej umieszczane by\u0142y na listach ro\u015blin chronionych, ale ju\u017c w tym rozporz\u0105dzeniu znalaz\u0142y si\u0119 gatunki ro\u015blin, kt\u00f3re zosta\u0142y obj\u0119te ochron\u0105 prawn\u0105 ze wzgl\u0119du na bardzo nieliczne miejsca wyst\u0119powania. Przyk\u0142adami mog\u0105 by\u0107 starodub \u0142\u0105kowy (Ostericum palustre<\/em>)<\/strong>, ro\u015blina nieszczeg\u00f3lna, ale ten gatunek ma niewiele stanowisk w Polsce i uznany jest za nara\u017cony na wygini\u0119cie, pszonak pieni\u0144ski (Erysimum pieninicum<\/em>), gatunek endemiczny w Polsce i zagro\u017cony wygini\u0119ciem, rosn\u0105cy tylko na kilku stanowiskach w polskiej cz\u0119\u015bci Pienin. Podobnym przypadkiem jest przytulia krakowska (Galium cracoviense<\/em>), takson nara\u017cony na wygini\u0119cie i maj\u0105cy jedyne stanowiska w Polsce pod Olsztynem ko\u0142o Cz\u0119stochowy.<\/p>\n

2004 rok<\/strong> \u2013 powsta\u0142a Ustawa o Ochronie Przyrody i rozporz\u0105dzenie \u201ew sprawie gatunk\u00f3w dziko wyst\u0119puj\u0105cych ro\u015blin obj\u0119tych ochron\u0105.\u201d W tym rozporz\u0105dzeniu znalaz\u0142y si\u0119 403 gatunki obj\u0119te ochron\u0105 w tym 382 ca\u0142kowit\u0105 i 21 cz\u0119\u015bciow\u0105.<\/p>\n

Wraz z t\u0105 ustaw\u0105 zmieni\u0142o si\u0119 podej\u015bcie do problemu ochrony ro\u015blin, nie jest to ju\u017c tylko bezpo\u015brednie niszczenie, ale r\u00f3wnie\u017c po\u015brednia dzia\u0142alno\u015b\u0107 cz\u0142owieka wp\u0142ywaj\u0105ca na jego bli\u017csze i dalsze otoczenie. W ustawie tej, w stosunku do 130 gatunk\u00f3w ustalono konieczno\u015b\u0107 ochrony czynnej, czyli nie tylko zakaz uszkadzania i niszczenia, ale r\u00f3wnie\u017c popraw\u0119 warunk\u00f3w \u017cycia ro\u015blin. Gatunkami obj\u0119tymi tym wymogiem sta\u0142y si\u0119 mi\u0119dzy innymi, mi\u0142ek wiosenny (Adonis vernalis<\/em>), marsylia czterolistna (Marsilea quadrifolia<\/em>), brzoza niska (Betula humilis<\/em>), pe\u0142niki (Trollius<\/em> spp.), sasanki (Pulsatilla<\/em> spp.), aster solny (Aster tripolium<\/em>), kosaciec syberyjski (Iris sibirica<\/em>), krokus spiski (Crocus scepusiensis<\/em>) i liczne storczykowate. Dla 40 gatunk\u00f3w ochrona posuni\u0119ta zosta\u0142a tak daleko, \u017ce ma pierwsze\u0144stwo przed dzia\u0142alno\u015bci\u0105 gospodarcz\u0105, rolnicz\u0105, le\u015bn\u0105 i ryback\u0105, s\u0105 to mi\u0119dzy innymi dzwonecznik wonny (Adenophora liliifolia<\/em>)<\/strong>, dyptam jesionolistny (Dictamnus albus<\/em>), skalnica torfowiskowa (Saxifraga hirculus<\/em>) i obuwik pospolity (Cypripedium calceolus<\/em>). Zupe\u0142nie nowym wymogiem w przepisach o ochronie gatunkowej by\u0142o ustalanie stref ochronnych wok\u00f3\u0142 ostoi i stanowisk szczeg\u00f3lnie rzadkich i zagro\u017conych gatunk\u00f3w ro\u015blin. Zastosowano go dla 10 gatunk\u00f3w, mi\u0119dzy innymi dla miodokwiatu krzy\u017cowego (Herminium monorchis<\/em>), wyst\u0119puj\u0105cego tylko nad rzek\u0105 Rospud\u0105, kt\u00f3rego strefa ochronna obejmuje ca\u0142e torfowisko. W tym rozporz\u0105dzeniu na list\u0119 gatunk\u00f3w obj\u0119tych ochron\u0105 prawn\u0105 zosta\u0142y wprowadzone turzyce (Carex<\/em>), dla ludzi nie zwi\u0105zanych z botanik\u0105 postrzegane jako zielona masa na \u0142\u0105kach i ugorach, np. turzyca pchla (Carex pulicaris<\/em>)<\/strong>.<\/p>\n

2012 rok<\/strong> \u2013 sformu\u0142owano nowe rozporz\u0105dzenie do Ustawy z 2004 roku, lista gatunk\u00f3w obj\u0119tych \u015bcis\u0142\u0105 ochron\u0105 prawn\u0105 liczy\u0142a 405 gatunk\u00f3w w tym 22 gatunki obj\u0119te ochron\u0105 cz\u0119\u015bciow\u0105. W tym rozporz\u0105dzeniu obj\u0119to ochron\u0105 odnalezionego ko\u015blaczka sto\u017ckowatego (Anacampsis piramidalis<\/em>), storczyka, kt\u00f3ry przez wiele lat uznany by\u0142 za wymar\u0142y na terenie Polski.<\/p>\n

2014 rok<\/strong> \u2013 powsta\u0142o obowi\u0105zuj\u0105ce obecnie rozporz\u0105dzenie do ustawy z 2004 roku, lista gatunk\u00f3w obj\u0119tych ochron\u0105 liczy 424 gatunki, 296 to gatunki obj\u0119te ochron\u0105 \u015bcis\u0142\u0105, 128 podlega ochronie cz\u0119\u015bciowej. W tym rozporz\u0105dzeniu wiele gatunk\u00f3w obj\u0119tych przez wiele lat ochron\u0105, straci\u0142o ten status ze wzgl\u0119du na masowe wyst\u0119powanie na wielu stanowiskach, przyk\u0142adem mo\u017ce by\u0107 konwalia majowa (Convallaria majalis<\/em>), kopytnik pospolity (Asarum europaeum<\/em>)<\/strong>, bluszcz pospolity (Hedera helix<\/em>), przylaszczka pospolita (Hepatica nobilis<\/em>) czy pierwiosnek lekarski (Primula veris<\/em>). Du\u017c\u0105 grup\u0119 stanowi\u0105 gatunki kt\u00f3re z ochrony \u015bcis\u0142ej zmieni\u0142y pozycj\u0119 na ochron\u0119 cz\u0119\u015bciow\u0105 i tu przyk\u0142adem mog\u0105 by\u0107: \u015bnie\u017cyczka przebi\u015bnieg (Galanthus nivalis<\/em>) i \u015bnie\u017cyca wiosenna (Leucoium vernum<\/em>), kt\u00f3re obecnie mimo wczesnego kwitnienia i atrakcyjnego wygl\u0105du, nie s\u0105 ju\u017c nara\u017cone na wykopywanie z naturalnych stanowisk, poniewa\u017c w ofercie ogrodniczej s\u0105 \u0142atwe do kupienia, r\u00f3wnie\u017c sosna limba (Pinus cembra<\/em>), sosna g\u00f3rska (Pinus mugo<\/em>), krokus spiski (Crocus scepusiensis<\/em>)<\/strong> i dziewi\u0119\u0107si\u0142 bez\u0142odygowy (Carlina acaulis<\/em>), kt\u00f3re swoje stanowiska maj\u0105 g\u0142\u00f3wnie na terenach chronionych w parkach narodowych.<\/p>\n

Ochrona gatunkowa ro\u015blin to obecnie z\u0142o\u017cony system wielu akt\u00f3w prawnych, wsp\u00f3\u0142dzia\u0142ania r\u00f3\u017cnych organizacji i kraj\u00f3w, ale przede wszystkim to \u015bwiadomo\u015b\u0107 ka\u017cdego z nas, jak mamy post\u0119powa\u0107, aby jak najmniej szkodzi\u0107 przyrodzie i w rezultacie sobie samym. \u017beby wiedzie\u0107, co nale\u017cy chroni\u0107, trzeba pozna\u0107 ro\u015bliny. Dlatego zapraszamy do PAN Ogrodu Botanicznego \u2013 CZRB w Powsinie do Kolekcji flory Polski, gdzie uprawiamy i prezentujemy 121 gatunk\u00f3w obj\u0119tych \u015bcis\u0142\u0105 ochron\u0105 gatunkow\u0105 oraz 61 podlegaj\u0105cych ochronie cz\u0119\u015bciowej, tak\u017ce tych, kt\u00f3re zosta\u0142y wymienione wcze\u015bniej. Zapraszamy!<\/p>\n

Tekst: Anna Gasek | Zdj\u0119cia: Anna Gasek, Wies\u0142aw Gawry\u015b<\/strong><\/p>\n

 <\/p>\nngg_shortcode_0_placeholder\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Patrz\u0119 na nagie ska\u0142y, na te podniebne g\u00f3ry. Na ska\u0142ach nic nie ro\u015bnie, po ska\u0142ach chodz\u0105 chmury. W szarej, twardej szczelince, niedaleko od szczytu obudzi\u0142 si\u0119 do \u017cycia kwiatuszek  aksamitu. Cho\u0107bym po tych urwiskach skaka\u0142 zgrabnie jak kotek, nie rusz\u0119 tego kwiatka – nie wolno rwa\u0107 szarotek. Zbi\u00f3r wierszy \u201eNie wolno rwa\u0107 szarotek\u201d   \u015awiat…<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":1966,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_kad_blocks_custom_css":"","_kad_blocks_head_custom_js":"","_kad_blocks_body_custom_js":"","_kad_blocks_footer_custom_js":"","ngg_post_thumbnail":0,"_kad_post_transparent":"","_kad_post_title":"","_kad_post_layout":"","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"","_kad_post_vertical_padding":"","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false,"_kad_post_classname":"","footnotes":""},"categories":[188],"tags":[190,189,168,191],"class_list":["post-1964","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ochrona-przyrody","tag-gatunki-zagrozone","tag-ochrona-przyrody","tag-pan-ogrod-botaniczny-w-powsinie","tag-scisla-ochrona-gatunkowa-roslin"],"taxonomy_info":{"category":[{"value":188,"label":"Ochrona przyrody"}],"post_tag":[{"value":190,"label":"Gatunki zagro\u017cone"},{"value":189,"label":"Ochrona przyrody"},{"value":168,"label":"PAN Ogr\u00f3d Botaniczny w Powsinie"},{"value":191,"label":"\u015acis\u0142a ochrona gatunkowa ro\u015blin"}]},"featured_image_src_large":["https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/003_miko\u0142ajek-nadmorski-1024x695.jpg",1024,695,true],"author_info":{"display_name":"admin_1","author_link":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/author\/admin_1\/"},"comment_info":0,"category_info":[{"term_id":188,"name":"Ochrona przyrody","slug":"ochrona-przyrody","term_group":0,"term_taxonomy_id":188,"taxonomy":"category","description":"","parent":0,"count":10,"filter":"raw","cat_ID":188,"category_count":10,"category_description":"","cat_name":"Ochrona przyrody","category_nicename":"ochrona-przyrody","category_parent":0}],"tag_info":[{"term_id":190,"name":"Gatunki zagro\u017cone","slug":"gatunki-zagrozone","term_group":0,"term_taxonomy_id":190,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw"},{"term_id":189,"name":"Ochrona przyrody","slug":"ochrona-przyrody","term_group":0,"term_taxonomy_id":189,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":2,"filter":"raw"},{"term_id":168,"name":"PAN Ogr\u00f3d Botaniczny w Powsinie","slug":"pan-ogrod-botaniczny-w-powsinie","term_group":0,"term_taxonomy_id":168,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":64,"filter":"raw"},{"term_id":191,"name":"\u015acis\u0142a ochrona gatunkowa ro\u015blin","slug":"scisla-ochrona-gatunkowa-roslin","term_group":0,"term_taxonomy_id":191,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1964","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1964"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1964\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1966"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1964"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1964"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1964"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}