{"id":1760,"date":"2019-11-17T21:03:00","date_gmt":"2019-11-17T20:03:00","guid":{"rendered":"https:\/\/ogrod-powsin.pl\/blog\/?p=1760"},"modified":"2019-11-29T11:22:59","modified_gmt":"2019-11-29T10:22:59","slug":"pozna-jesien","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/pozna-jesien\/","title":{"rendered":"P\u00f3\u017ana jesie\u0144"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>W pierwszej po\u0142owie listopada, gdy opadn\u0105 li\u015bcie brzozy brodawkowatej (Betula pendula<\/em>) i buka pospolitego (Fagus sylvatica<\/em>), zaczyna si\u0119 ostatnia z fenologicznych p\u00f3r roku – p\u00f3\u017ana jesie\u0144.<\/strong> Zwykle obejmuje ona listopad, ale mo\u017ce przeci\u0105ga\u0107 si\u0119 i na grudzie\u0144. W uj\u0119ciu termicznych p\u00f3r roku to druga cz\u0119\u015b\u0107 jesieni ze \u015bredni\u0105 temperatur\u0105 dobow\u0105 poni\u017cej 5\u00b0C i praktycznie zamar\u0142\u0105 wegetacj\u0105. W ostatniej dekadzie w Warszawie \u015brednia temperatura listopada sze\u015bciokrotnie przekroczy\u0142a 5\u00b0C, dlatego dzi\u0119ki takim warunkom wiele ro\u015blin przed\u0142u\u017ca sobie sezon wegetacyjny i mo\u017ce jeszcze kwitn\u0105\u0107 nawet p\u00f3\u017an\u0105 jesieni\u0105. Nale\u017c\u0105 do nich m.in. mniszki, stokrotki, gwiazdnica pospolita, tasznik pospolity, przymiotno bia\u0142e czy g\u0119si\u00f3wka piaskowa. Zdarza si\u0119 te\u017c, \u017ce ro\u015bliny powtarzaj\u0105 kwitnienie. Bywa tak u pos\u0142onka rozes\u0142anego, \u0142yszczca rozes\u0142anego (gips\u00f3wki), jastrz\u0119bca pomara\u0144czowego, przymiotna jednokoszyczkowego, d\u0119bika o\u015bmiop\u0142atkowego czy wawrzynka wilcze\u0142yko.<\/p>\n

Wi\u0119kszo\u015b\u0107 ro\u015blin jednak przygotowuje si\u0119 do zimowego odpoczynku i zabezpieczenia swojego bytu na nast\u0119pny sezon wegetacyjny. Spoczynek ro\u015blin to stan zahamowania wzrostu i silnego ograniczenia proces\u00f3w \u017cyciowych przy jednoczesnym zachowaniu pe\u0142nej zdolno\u015bci do \u017cycia. Ro\u015bliny wykszta\u0142caj\u0105 specjalne organy spoczynkowe, kt\u00f3re umo\u017cliwiaj\u0105 przetrwanie organizmu w niesprzyjaj\u0105cych warunkach \u015brodowiska. U ro\u015blin wieloletnich mog\u0105 to by\u0107 k\u0142\u0105cza<\/a>, bulwy<\/a>, cebule<\/a>, u drzew i krzew\u00f3w p\u0105ki \u015bpi\u0105ce<\/a>, u ro\u015blin jednorocznych za\u015b funkcj\u0119 t\u0119 pe\u0142ni\u0105 nasiona. \"\"<\/a><\/p>\n

W zale\u017cno\u015bci od sposobu wychodzenia ze stanu spoczynku wyr\u00f3\u017cniany jest spoczynek bezwzgl\u0119dny<\/a> (spoczynek g\u0142\u0119boki) lub wzgl\u0119dny. Bezwzgl\u0119dny utrzymywany jest nawet, gdy warunki \u015brodowiska s\u0105 sprzyjaj\u0105ce. Ust\u0105pienie spoczynku bezwzgl\u0119dnego zwi\u0105zane jest ze zmianami w organie spoczynkowym nast\u0119puj\u0105cymi wraz z up\u0142ywem czasu albo pod wp\u0142ywem sygna\u0142\u00f3w dochodz\u0105cych ze \u015brodowiska. Spoczynek wzgl\u0119dny ust\u0119puje natychmiast, gdy warunki \u015brodowiska (nat\u0119\u017cenie \u015bwiat\u0142a, wzrost temperatury czy zwi\u0119kszona wilgotno\u015b\u0107 pod\u0142o\u017ca) pozwalaj\u0105 na dalszy wzrost i rozw\u00f3j ro\u015bliny. D\u0142ugo\u015b\u0107 spoczynku g\u0142\u0119bokiego jest inna u poszczeg\u00f3lnych gatunk\u00f3w ro\u015blin i wynosi od kilkunastu do kilkudziesi\u0119ciu dni. Po tym okresie nast\u0119puje spoczynek wzgl\u0119dny.<\/p>\n

Po letnich okresach suszy i spadku temperatur w pa\u017adzierniku, ciep\u0142y i wilgotny listopad mo\u017ce skutkowa\u0107 pojawieniem si\u0119 oznak wegetacji u wydawa\u0142oby si\u0119 u\u015bpionych ju\u017c ro\u015blin. W ostatnich latach obserwowali\u015bmy to u kasztanowc\u00f3w, lilak\u00f3w i forsycji. Pomimo r\u00f3\u017cnych zawirowa\u0144 pogodowych, wi\u0119kszo\u015b\u0107 ro\u015blin czeka jednak na sw\u00f3j czas do nast\u0119pnej wiosny, kt\u00f3ra w r\u00f3\u017cnych cz\u0119\u015bciach Polski rozpoczyna si\u0119 w r\u00f3\u017cnym czasie. D\u0142ugo\u015b\u0107 okresu wegetacyjnego w naszym kraju waha si\u0119 od zaledwie 190 dni w nizinnej<\/a> cz\u0119\u015bci kraju na Mazurach<\/a>, do ponad 220 dni na Dolnym \u015al\u0105sku<\/a> oraz 100-150 dni w g\u00f3rach. Gdy ju\u017c \u015brednia temperatura dobowa spadnie poni\u017cej 0\u00b0C, ustanie wegetacja i nadejdzie zima. B\u0119dzie to czas odpoczynku dla ro\u015blin i ludzi pracuj\u0105cych z ro\u015blinami.<\/p>\n

Anna Gasek<\/strong><\/em><\/p>\n

 <\/p>\nngg_shortcode_0_placeholder\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W pierwszej po\u0142owie listopada, gdy opadn\u0105 li\u015bcie brzozy brodawkowatej (Betula pendula) i buka pospolitego (Fagus sylvatica), zaczyna si\u0119 ostatnia z fenologicznych p\u00f3r roku – p\u00f3\u017ana jesie\u0144. Zwykle obejmuje ona listopad, ale mo\u017ce przeci\u0105ga\u0107 si\u0119 i na grudzie\u0144. W uj\u0119ciu termicznych p\u00f3r roku to druga cz\u0119\u015b\u0107 jesieni ze \u015bredni\u0105 temperatur\u0105 dobow\u0105 poni\u017cej 5\u00b0C i praktycznie zamar\u0142\u0105…<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":1764,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_kad_blocks_custom_css":"","_kad_blocks_head_custom_js":"","_kad_blocks_body_custom_js":"","_kad_blocks_footer_custom_js":"","ngg_post_thumbnail":0,"_kad_post_transparent":"","_kad_post_title":"","_kad_post_layout":"","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"","_kad_post_vertical_padding":"","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false,"_kad_post_classname":"","footnotes":""},"categories":[26],"tags":[39,154,152,153],"class_list":["post-1760","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-z-notatnika-przyrodnika","tag-fenologiczne-pory-roku","tag-okres-wegetacji-roslin","tag-pozna-jesien","tag-zimowy-spoczynek-roslin"],"taxonomy_info":{"category":[{"value":26,"label":"Z notatnika przyrodnika"}],"post_tag":[{"value":39,"label":"Fenologiczne pory roku"},{"value":154,"label":"okres wegetacji ro\u015blin"},{"value":152,"label":"P\u00f3\u017ana jesie\u0144"},{"value":153,"label":"zimowy spoczynek ro\u015blin"}]},"featured_image_src_large":["https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/Jesien\u0301-w-Puszczy-Kampinoskiej-1024x694.jpg",1024,694,true],"author_info":{"display_name":"admin_1","author_link":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/author\/admin_1\/"},"comment_info":0,"category_info":[{"term_id":26,"name":"Z notatnika przyrodnika","slug":"z-notatnika-przyrodnika","term_group":0,"term_taxonomy_id":26,"taxonomy":"category","description":"","parent":18,"count":95,"filter":"raw","cat_ID":26,"category_count":95,"category_description":"","cat_name":"Z notatnika przyrodnika","category_nicename":"z-notatnika-przyrodnika","category_parent":18}],"tag_info":[{"term_id":39,"name":"Fenologiczne pory roku","slug":"fenologiczne-pory-roku","term_group":0,"term_taxonomy_id":39,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":7,"filter":"raw"},{"term_id":154,"name":"okres wegetacji ro\u015blin","slug":"okres-wegetacji-roslin","term_group":0,"term_taxonomy_id":154,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw"},{"term_id":152,"name":"P\u00f3\u017ana jesie\u0144","slug":"pozna-jesien","term_group":0,"term_taxonomy_id":152,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw"},{"term_id":153,"name":"zimowy spoczynek ro\u015blin","slug":"zimowy-spoczynek-roslin","term_group":0,"term_taxonomy_id":153,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1760","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1760"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1760\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1764"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1760"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1760"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1760"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}