{"id":1653,"date":"2019-10-23T22:17:37","date_gmt":"2019-10-23T20:17:37","guid":{"rendered":"https:\/\/ogrod-powsin.pl\/blog\/?p=1653"},"modified":"2019-11-29T11:33:05","modified_gmt":"2019-11-29T10:33:05","slug":"jesienne-dalie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/jesienne-dalie\/","title":{"rendered":"Jesienne dalie"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>Z\u0142ot\u0105 polsk\u0105 jesie\u0144 coraz cz\u0119\u015bciej zak\u0142\u00f3caj\u0105 pluchy. W naszym Ogrodzie ubywa kwiat\u00f3w i owoc\u00f3w o wyrazistych barwach i woniach. Dlatego tym bardziej cieszy nas wci\u0105\u017c intensywne kwitnienie dalii zmiennych (georginii ogrodowych, \u201ewielgonii\u201d) Dahlia hybr.<\/em> na naszym \u201einkaskim poletku\u201d przed budynkiem przyszklarniowym.<\/p>\n

Dalia zmienna to gatunek, a w\u0142a\u015bciwie r\u00f3j odmian ozdobnych wyhodowanych przez cz\u0142owieka, poprzez krzy\u017cowanie dw\u00f3ch gatunk\u00f3w: d. szkar\u0142atnej D. coccinea<\/em> i d. pierzastej D. pinnata<\/em>. Droga tych kwiat\u00f3w z d\u017cungli Ameryki na nasze rabaty by\u0142a d\u0142uga i wyboista. Hiszpanie rzadko importowali je na Stary Kontynent. Z daliami zetkn\u0105\u0142 si\u0119 bli\u017cej francuski awanturnik Miko\u0142aj J\u00f3zef Thi\u00e9ry de Menonville, cz\u0142onek Parlamentu Pary\u017ca, z zawodu botanik i z\u0142odziej z zami\u0142owania, wys\u0142any do hiszpa\u0144skich domini\u00f3w z tajn\u0105 misj\u0105 wykradzenia koszenili (pluskwiaka dostarczaj\u0105cego purpury do farbowania tkanin i pokarm\u00f3w) oraz jej ro\u015blin \u017cywicielskich.<\/p>\n

Dzisiejsi ogrodnicy dziel\u0105 dalie na 10 grup odmian r\u00f3\u017cni\u0105cych si\u0119 budow\u0105 oraz wymiarami kwiat\u00f3w. W naszym Ogrodzie tak\u017ce mo\u017cemy podziwia\u0107 niezr\u00f3wnane bogactwo kszta\u0142t\u00f3w i barw tych ro\u015blin o kwiatach pe\u0142nych, p\u00f3\u0142pe\u0142nych b\u0105d\u017a pojedynczych; bia\u0142ych, z\u0142otych, karminowych i bordowych wpadaj\u0105cych w fioletow\u0105 czer\u0144; jednolitych i pasiastych; przypominaj\u0105cych pompony, lilie wodne, piwonie lub kwiaty kaktus\u00f3w.<\/p>\n

\"\"<\/a>Czemu dalie znalaz\u0142y si\u0119 na \u201einkaskim poletku\u201d, obok kartofli i amarantusa? Poniewa\u017c dla Indian, a do lat 20. XX w. tak\u017ce dla bia\u0142ych by\u0142y to przede wszystkim ro\u015bliny jadalne i paszowe, dostarczaj\u0105ce bulw obfituj\u0105cych w wielocukier inulin\u0119. Inulina mo\u017ce by\u0107 podawana cukrzykom, a uzyskiwana z bulw georginii m\u0105czka, zwana \u201eskrobi\u0105 atlantyck\u0105\u201d lub \u201ecukrem diabetyk\u00f3w\u201d, stanowi\u0142a wa\u017cny element diety chorych do czasu odkrycia hormonu insuliny w 1923 r. W Meksyku rdzenna ludno\u015b\u0107 do dzi\u015b uprawia g\u0142\u00f3wnie dalie korzeniowe, traktuj\u0105c je jak ziemniaki czy bataty. W ca\u0142ej Ameryce \u015arodkowej szeroko wykorzystuje si\u0119 tak\u017ce dakop\u0119, czyli wyci\u0105g z pra\u017conych bulw daliowych, ceniony jako przyprawa do napoj\u00f3w. A p\u00f3ki pogoda pozwala, zapraszam do naszego Ogrodu na podziwianie dalii…<\/p>\n

Tekst i fot. Adam Kapler<\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Z\u0142ot\u0105 polsk\u0105 jesie\u0144 coraz cz\u0119\u015bciej zak\u0142\u00f3caj\u0105 pluchy. W naszym Ogrodzie ubywa kwiat\u00f3w i owoc\u00f3w o wyrazistych barwach i woniach. Dlatego tym bardziej cieszy nas wci\u0105\u017c intensywne kwitnienie dalii zmiennych (georginii ogrodowych, \u201ewielgonii\u201d) Dahlia hybr. na naszym \u201einkaskim poletku\u201d przed budynkiem przyszklarniowym. Dalia zmienna to gatunek, a w\u0142a\u015bciwie r\u00f3j odmian ozdobnych wyhodowanych przez cz\u0142owieka, poprzez krzy\u017cowanie…<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":1654,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_kad_blocks_custom_css":"","_kad_blocks_head_custom_js":"","_kad_blocks_body_custom_js":"","_kad_blocks_footer_custom_js":"","ngg_post_thumbnail":0,"_kad_post_transparent":"","_kad_post_title":"","_kad_post_layout":"","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"","_kad_post_vertical_padding":"","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false,"_kad_post_classname":"","footnotes":""},"categories":[26],"tags":[145,129,116],"class_list":["post-1653","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-z-notatnika-przyrodnika","tag-dalie","tag-jesien","tag-kwiaty"],"taxonomy_info":{"category":[{"value":26,"label":"Z notatnika przyrodnika"}],"post_tag":[{"value":145,"label":"Dalie"},{"value":129,"label":"jesie\u0144"},{"value":116,"label":"Kwiaty"}]},"featured_image_src_large":["https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/dalie-51-1024x713.jpg",1024,713,true],"author_info":{"display_name":"admin_1","author_link":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/author\/admin_1\/"},"comment_info":0,"category_info":[{"term_id":26,"name":"Z notatnika przyrodnika","slug":"z-notatnika-przyrodnika","term_group":0,"term_taxonomy_id":26,"taxonomy":"category","description":"","parent":18,"count":95,"filter":"raw","cat_ID":26,"category_count":95,"category_description":"","cat_name":"Z notatnika przyrodnika","category_nicename":"z-notatnika-przyrodnika","category_parent":18}],"tag_info":[{"term_id":145,"name":"Dalie","slug":"dalie","term_group":0,"term_taxonomy_id":145,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw"},{"term_id":129,"name":"jesie\u0144","slug":"jesien","term_group":0,"term_taxonomy_id":129,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":11,"filter":"raw"},{"term_id":116,"name":"Kwiaty","slug":"kwiaty","term_group":0,"term_taxonomy_id":116,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":2,"filter":"raw"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1653","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1653"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1653\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1654"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1653"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1653"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1653"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}