{"id":1380,"date":"2019-07-29T19:31:08","date_gmt":"2019-07-29T17:31:08","guid":{"rendered":"https:\/\/ogrod-powsin.pl\/blog\/?p=1380"},"modified":"2019-07-29T19:32:19","modified_gmt":"2019-07-29T17:32:19","slug":"monstera-czyli-piekna-i-bestia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/monstera-czyli-piekna-i-bestia\/","title":{"rendered":"Monstera, czyli pi\u0119kna i bestia"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>Monstera<\/em> to nazwa rodzaju, do kt\u00f3rego nale\u017c\u0105 popularne ro\u015bliny stanowi\u0105ce ozdob\u0119 wielu mieszka\u0144, g\u0142\u00f3wnie ze wzgl\u0119du na swoje wyj\u0105tkowe, perforowane li\u015bcie. Rodzaj ten nale\u017cy do rodziny obrazkowatych (Araceae), tak jak m.in. filodendron i anturium. Najpopularniejszym gatunkiem monstery jest Monstera deliciosa<\/em>Liebm, czyli monstera dziurawa. Zosta\u0142a odkryta w latach 40-tych XIX wieku niezale\u017cnie przez dw\u00f3ch botanik\u00f3w: Frederika Michaela Liebmanna w Meksyku i polskiego botanika J\u00f3zefa Warszewicza w Gwatemali. To oni sprowadzili znalezione okazy do Europy. Pierwszy raz nazwy \u201eMonstera\u201d<\/em> u\u017cy\u0142 przyrodnik Michel Adanson w dziele z 1763 r. pt. \u201eFamilles des Plantes\u201d. Gatunek Monstera adansonii <\/em>zosta\u0142 p\u00f3\u017aniej nazwany na jego cze\u015b\u0107. Nazwa kojarz\u0105ca si\u0119 z potworem (ang. monster – potw\u00f3r) powsta\u0142a najprawdopodobniej z prze\u0142o\u017cenia na j\u0119zyk francuski nazwy rodzaju Dracontium<\/em>, kt\u00f3ra z kolei wzi\u0119\u0142a si\u0119 z \u0142aci\u0144skiego \u201edraco\u201d, czyli smok.  Mia\u0142a ona \u017ar\u00f3d\u0142o w skojarzeniach z w\u0119\u017cami, smokami i potworami, jakie w wielu kulturach, w tym staro\u017cytnej Grecji, wzbudza\u0142y swym wygl\u0105dem ro\u015bliny z dzisiejszej rodziny obrazkowatych, do kt\u00f3rej nale\u017cy monstera. Naturalnym siedliskiem Monstera deliciosa <\/em>s\u0105 mokre lasy tropikalne po\u0142udniowego Meksyku, Gwatemali oraz cz\u0119\u015bci Kostaryki i Panamy. Najlepiej ro\u015bnie ona w temperaturze 20-30o<\/sup>C, wymaga du\u017cej wilgotno\u015bci oraz pe\u0142nego lub cz\u0119\u015bciowego cienia. Ta nazywana w Portugalii \u201e\u017cebrem Adama\u201d ro\u015blina w idealnych warunkach dorasta do 9 metr\u00f3w. Wytwarza liczne, d\u0142ugie korzenie powietrzne. Jej i\u015bcie maj\u0105 sercowaty kszta\u0142t. M\u0142ode ro\u015bliny wytwarzaj\u0105 ma\u0142e i ca\u0142e li\u015bcie, starsze za\u015b perforowane, a niekt\u00f3re z nich mog\u0105 osi\u0105ga\u0107 nawet 90 cm d\u0142ugo\u015bci i 75 cm szeroko\u015bci. Otwory w li\u015bciach monstery powstaj\u0105 w wyniku procesu zwanego programowan\u0105  \u015bmierci\u0105 kom\u00f3rki, czyli \u015bmierci\u0105 kom\u00f3rki zapisan\u0105 w genach, a nie wywo\u0142an\u0105 np. uszkodzeniem mechanicznym. Istnieje kilka hipotez na temat funkcji tych perforacji. Jedna z nich m\u00f3wi, \u017ce jest to ochrona przed przegrzaniem li\u015bci. Inna g\u0142osi, \u017ce umo\u017cliwiaj\u0105 one przepuszczenie deszczu do korzeni. Istniej\u0105 tak\u017ce przypuszczenia, \u017ce dziurawe li\u015bcie stanowi\u0105 kamufla\u017c lub s\u0105 sygna\u0142em dla ro\u015blino\u017cerc\u00f3w, \u017ce ro\u015blina posiada jaki\u015b chemiczny lub fizyczny mechanizm obronny.<\/p>\n

\"\"<\/a>Gdy monstera znajduje si\u0119 w swoim naturalnym \u015brodowisku, mo\u017ce zakwitn\u0105\u0107 i wyda\u0107 owoce, kt\u00f3rych dojrzewanie trwa blisko rok. Kwiatostan ma posta\u0107 mi\u0119sistej kolby dorastaj\u0105cej do 20 cm. Monstera to niew\u0105tpliwie pi\u0119kna ro\u015blina, kt\u00f3ra besti\u0105 wydaje si\u0119 by\u0107 tylko z nazwy, ale mo\u017cemy zmieni\u0107 zdanie, gdy skosztujemy jej niedojrza\u0142ego owocu. W takim stanie jest niejadalny. Zjedzenie go wywo\u0142a silne podra\u017cnienie prze\u0142yku, bolesne p\u0119cherze i opuchlizn\u0119, co b\u0119dzie spowodowane przez wysok\u0105 na tym etapie rozwoju zawarto\u015b\u0107 kwasu szczawiowego.  Owoce monstery s\u0105 jadalne dopiero gdy w pe\u0142ni dojrzej\u0105, o czym b\u0119dzie \u015bwiadczy\u0142o odpadanie z nich okryw przypominaj\u0105cych \u0142uski.  Wtedy uka\u017ce si\u0119 kremowy mi\u0105\u017csz, kt\u00f3ry mo\u017cna je\u015b\u0107 na surowo. W smaku podobny jest do mieszanki ananasa i banana. Owoc ten bogaty jest w potas i witamin\u0119 C.<\/p>\n

Korzenie powietrzne monstery by\u0142y wykorzystywane w Peru jako liny, a w Meksyku do produkcji koszyk\u00f3w. W medycynie tradycyjnej preparat z korzeni jest stosowany na Martynice jako lek na uk\u0105szenie w\u0119\u017cy. Potencjalne zastosowania M. deliciosa<\/em>mo\u017cna znale\u017a\u0107 tak\u017ce w literaturze naukowej. Hussain i in. (2004) wykazali, \u017ce ekstrakt z monstery pobudza wydzielanie insuliny przez szczurze kom\u00f3rki trzustki, a badania Rao i in. (2015) wykaza\u0142y, \u017ce ekstrakty maj\u0105 dzia\u0142anie przeciwdrobnoustrojowe, m.in. przeciwko Salmonella enterica<\/em>i Staphylococcus aureus<\/em>. Ponadto Kai i in. (2012) wprowadzili gen M. deliciosa<\/em>, koduj\u0105cy jedn\u0105 z lektyn (bia\u0142ek mog\u0105cych bra\u0107 udzia\u0142 w obronie przed infekcjami u ro\u015blin), do genomu tytoniu. Wykazali oni, \u017ce im silniejsza by\u0142a ekspresja wprowadzonego genu, tym mniejsza by\u0142a liczba bytuj\u0105cych na tytoniu mszyc, a to mo\u017ce wskazywa\u0107 na potencjalne wykorzystanie w przysz\u0142o\u015bci do ochrony tak\u017ce innych upraw.<\/p>\n


\nWojciech Tomaszewicz<\/strong>
\nZesp\u00f3\u0142 Biotechnologii Konserwatorskiej,
\nPAN Ogr\u00f3d Botaniczny w Powsinie.<\/p>\n

 <\/p>\nngg_shortcode_0_placeholder\n

 <\/p>\n

Bibliografia:<\/p>\n

1. <\/strong>Barros T, Galego L, Pires\u2011Cabral P. 2018. Monstera deliciosa<\/em>fruit: physicochemical characterization and potential for distillate production. Journal of Food Measurement and Characterization<\/em>12: 2874\u20132882.
\n2. <\/strong>Chouteau M, Barab\u00e9 D, Gibernau M. 2009. Flowering and thermogenetic cycles in two species of Monstera<\/em>[Araceae]. Bulletin de la Soci\u00e9t\u00e9 d’histoire naturelle de Toulouse<\/em>145: 5-10.
\n3<\/strong>. Gunawardena AHLAN, Sault K, Donnelly P, Greenwood JS, Dengler NG. 2005.Programmed cell death and leaf morphogenesis in Monstera obliqua<\/em>(Araceae). Planta<\/em>221: 607\u2013618.
\n4. <\/strong>Hussain Z, Waheed A, R Qureshi RA, Burdi DK, Verspohl EJ, Khan N, Hasan M. 2004. The Effect of Medicinal Plants of Islamabad and Murree Region of Pakistan on Insulin Secretion from INS-1 Cells. Phytotherapy Research<\/em>18: 73\u201377.
\n5. <\/strong>Kai G, Ji Q, Lu Y, Qian Z,  Cui L. 2012. Expression of Monstera deliciosa<\/em>agglutinin gene (mda<\/em>) in tobacco confers resistance to peach-potato aphids. Integrative Biology<\/em>4: 937\u2013944.
\n6. <\/strong>Lim TK. 2011. Monstera deliciosa.<\/em>W: Lim TK (red.). Edible Medicinal and Non-Medicinal Plants. Springer<\/em>. 252-256.
\n7. <\/strong>Madison M. 1977. A Revision of  Monstera <\/em>(Araceae). Contributions from The Gray Herbarium of Harvard University <\/em>207: 1-100.
\n8. <\/strong>Umamaheshwara Rao V, Viteesha V, Suma K, Nagababu P. 2015. Evaluation of phytochemical constituents, antibacterial and antioxidant activities of Monstera deliciosa<\/em>Liebm. stem extracts. World Journal of Pharmacy and Pharmaceutical Sciences <\/em>11: 1422-1433.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Monstera to nazwa rodzaju, do kt\u00f3rego nale\u017c\u0105 popularne ro\u015bliny stanowi\u0105ce ozdob\u0119 wielu mieszka\u0144, g\u0142\u00f3wnie ze wzgl\u0119du na swoje wyj\u0105tkowe, perforowane li\u015bcie. Rodzaj ten nale\u017cy do rodziny obrazkowatych (Araceae), tak jak m.in. filodendron i anturium. Najpopularniejszym gatunkiem monstery jest Monstera deliciosaLiebm, czyli monstera dziurawa. Zosta\u0142a odkryta w latach 40-tych XIX wieku niezale\u017cnie przez dw\u00f3ch botanik\u00f3w: Frederika Michaela…<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":1384,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_kad_blocks_custom_css":"","_kad_blocks_head_custom_js":"","_kad_blocks_body_custom_js":"","_kad_blocks_footer_custom_js":"","ngg_post_thumbnail":0,"_kad_post_transparent":"","_kad_post_title":"","_kad_post_layout":"","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"","_kad_post_vertical_padding":"","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false,"_kad_post_classname":"","footnotes":""},"categories":[26],"tags":[112,110,111],"class_list":["post-1380","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-z-notatnika-przyrodnika","tag-araceae","tag-monstera","tag-rosliny-ozdobne"],"taxonomy_info":{"category":[{"value":26,"label":"Z notatnika przyrodnika"}],"post_tag":[{"value":112,"label":"Araceae"},{"value":110,"label":"Monstera"},{"value":111,"label":"ro\u015bliny ozdobne"}]},"featured_image_src_large":["https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/Monstera-1024x683.jpg",1024,683,true],"author_info":{"display_name":"admin_1","author_link":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/author\/admin_1\/"},"comment_info":0,"category_info":[{"term_id":26,"name":"Z notatnika przyrodnika","slug":"z-notatnika-przyrodnika","term_group":0,"term_taxonomy_id":26,"taxonomy":"category","description":"","parent":18,"count":95,"filter":"raw","cat_ID":26,"category_count":95,"category_description":"","cat_name":"Z notatnika przyrodnika","category_nicename":"z-notatnika-przyrodnika","category_parent":18}],"tag_info":[{"term_id":112,"name":"Araceae","slug":"araceae","term_group":0,"term_taxonomy_id":112,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":3,"filter":"raw"},{"term_id":110,"name":"Monstera","slug":"monstera","term_group":0,"term_taxonomy_id":110,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw"},{"term_id":111,"name":"ro\u015bliny ozdobne","slug":"rosliny-ozdobne","term_group":0,"term_taxonomy_id":111,"taxonomy":"post_tag","description":"","parent":0,"count":1,"filter":"raw"}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1380","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1380"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1380\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1384"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1380"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1380"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ogrod.pan.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1380"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}